Zawód: Artysta. Minibook ebook

ZAWÓD: ARTYSTA

Plik opracował i przygotował Woblink

Zawód: Artysta

„Bo już przy słowie artysta pojawia się jakaś dwuznaczność, nawarstwiają się różne rozumienia tego słowa i to przeszkadza” – mówi malarka i rysowniczka, Aldona Mickiewicz w rozmowie z Krystyną Czerni.

Kim dzisiaj jest artysta? W jaki sposób obcuje ze światem i przenika jego strukturę? Jaką rolę pełni dla niego sztuka i co pozwala mu wyrazić? Czy artysta to rodzaj zawodu, czy też jedynie sposób odnoszenia się do otaczającej rzeczywistości i postrzegania jej z innej perspektywy?

W minibooku „Zawód: Artysta” prezentujemy trzy rozmowy, przybliżające różne oblicza artystów. Aldony Mickiewicz, która traktuje malarstwo jako profesję oraz sposób na oderwanie się od upływającego czasu. Stanisława Rodzińskiego – malarza i pedagoga, postulującego, by przy pomocy emocji i wzruszeń uczyć otwarcia, uwrażliwienia na sztukę. I wreszcie – przywiązanego do znaczenia wykonania i warsztatu Zdzisława Beksińskiego, którego portret wyłania się z wywiadu Daniela Lisa z reporterką Magdaleną Grzebałkowską, autorką biografii Beksińscy. Portret podwójny.

Życzymy inspirującej lektury!

Redakcja miesięcznika „Znak”

Ps. Wszystkim autorom i spadkobiercom praw autorskich serdecznie dziękujemy za udostępnienie tekstów do minibooków. Jednocześnie informujemy, że dołożyliśmy wszelkich starań, by odnaleźć ich spadkobierców i właścicieli. Przychody ze sprzedaży minibooków nieposiadających ambicji komercyjnych, zostaną przeznaczone na kontynuowanie działalności miesięcznika „Znak”.

Prawa autorskie do tekstów zamieszczonych w minibooku przysługują ich autorom lub spadkobiercom.

Dołożyliśmy wszelkich starań, by odszukać i skontaktować się ze wszystkimi właścicielami praw autorskich wykorzystanych tekstów. W przypadku ewentualnych niejasności zapewniamy, że prawa wszystkich właścicieli będą respektowane. Jednocześnie informujemy, że projekt minibooków „Znaku” nie jest komercyjny. Wykorzystane przychody przeznaczymy na dalszą działalność miesięcznika „Znak”.

Wybór tekstów: Urszula Pieczek

Wstęp: W imieniu redakcji miesięcznika „Znak” – Ilona Klimek

Opracowanie redakcyjne tekstów: Dominika Kardaś

Projekt okładki: Piotr Cebo

Opracowanie techniczne i konwersja: Woblink

Malarstwo czyli profesja

Z Aldoną Mickiewicz rozmawia Krystyna Czerni

W latach osiemdziesiątych, w wystawach Ruchu Kultury Niezależnej uczestniczyli artyści niegodzący się na zmanipulowane, oficjalne „życie artystyczne” PRL-u. Z pokazywanych wtedy obrazów, rejestrujących całą gorączkę tamtych lat, nie wszystkie przetrwały próbę czasu. Wśród „ocalałych” są na pewno obrazy i rysunki Aldony Mickiewicz – jednej z najciekawszych artystek średniego pokolenia. Pozornie, od trzydziestu już lat Mickiewicz maluje to samo i tak samo: martwe natury w konwencji realistycznej. Jak bardzo pojemna to konwencja i jak różne kryje w sobie treści, pokazuje właśnie jej twórczość. Mickiewicz jest wierna tradycyjnemu warsztatowi: maluje długo, precyzyjnie, w skupieniu. Wirtuozeria w odtwarzaniu rzeczywistości pozwala porównać jej martwe natury z tradycją „realizmu magicznego”.

Aldona Mickiewicz jest też twórcą, w najgłębszym tego słowa znaczeniu, chrześcijańskim. Tradycja sztuki sakralnej i symbolika religijnej ikonografii są dla niej niewyczerpanym źródłem pomysłów na obrazy. Malarka ma też w artystycznej biografii dzieła monumentalne, kiedy w latach 1992–1993 malowała (razem z Tadeuszem Borutą) obrazy ołtarzowe w Monte San Savino we Włoszech.

W czerwcu 2009 roku Mickiewicz została laureatką Nagrody im. Kazimierza Ostrowskiego, przyznawanej w imieniu Zarządu Okręgu Gdańskiego ZPAP. Ta prestiżowa nagroda, wręczana w tym roku po raz dziesiąty, została przyznana Aldonie Mickiewicz „za wybitną twórczość malarską będącą świadectwem głębokiej świadomości artystycznej, mistrzostwa warsztatowego i twórczej, niezwykle intrygującej interpretacji tradycyjnych wątków ikonograficznych”.

Aldonie Mickiewicz – wybitnej malarce, ale także autorce „Znaku” – składamy serdeczne gratulacje.

Krystyna Czerni

Czy ze swoim tradycyjnym, realistycznym sposobem malowania nie czujesz się w XXI wieku trochę anachroniczna?

Paradoksalnie, czasami czuję się tak bardzo anachroniczna, że już współczesna. To przecież tak niewiele znaczy: być anachronicznym. Oczywiście, w moim malarstwie nie stosuję żadnych specjalnych zabiegów technicznych, które by „umuzealniały” obraz, bardzo się tego wystrzegam, wręcz boję. Natomiast mój sposób widzenia i patrzenia na przedmiot wydaje mi się ciągle uprawniony. Co to w ogóle znaczy: koniec XX wieku? Początek XXI wieku? Temu, co dzieje się teraz w sztuce, przyglądam się z ciekawością, ale dzieje się tak dużo i z taką szybkością, że jedyne, co wydaje mi się sensowne, to po prostu trwać przy swoim.

Twoi rówieśnicy malują niekiedy obrazy, ale również robią akcje, instalacje, filmy wideo. Czy oglądając wystawę sztuki współczesnej, czujesz w ogóle jakąś więź pokoleniową z tymi ludźmi?

Sztuka współczesna interesuje mnie przede wszystkim jako zjawisko, nikt chyba nie ogarnia dzisiaj całości tego, co się dzieje. Jeśli mówimy o więzi pokoleniowej, to owszem, odnajduję ją w twórczości paru bliskich ludzi. To, co malują – no właśnie, jednak malują – jest dla mnie bardzo ważne. Ale tu niebezpiecznie splata się życie i sztuka – są nierozdzielne i trudno by mi je było rozdzielić nawet samej dla siebie. Nie ukrywam, że bardziej interesuje mnie malarstwo współczesne aniżeli inne media, które obserwuję z zainteresowaniem i oczywiście pojawiają się wątpliwości. Rzadko kiedy obiekt czy film wideo uzasadniają swoje istnienie. Ostatnimi czasy przedmiot nabrał w sztuce, w instalacjach, szczególnej roli – i to, paradoksalnie, potwierdza mi moje malowanie, sprawia, że ciągle na nowo znajduję w nim sens. Zobaczyłam, co się stało, kiedy przedmiot jakby „wysypał się z obrazu” i „zainstalował”, znalazł się w realnej przestrzeni, przestał być umowny. Można się o niego potknąć, zostać w instalacji porażonym przez prąd… Teraz dokładnie wiem, że ja tego nie chcę, że to jest nadużycie, zawłaszczenie.

Na czym dokładnie polega to nadużycie?

To jest osobny, wielki temat. Zacieranie granicy pomiędzy sztuką a życiem, dziełem sztuki a rzeczywistością wydaje mi się największym, w dodatku mało płodnym wykroczeniem sztuki współczesnej. To jakby stawianie tabliczek w otaczającym nas świecie: „to moje”, „to jest dzieło sztuki” – bo ja tak chcę. Artysta niczego nie wyjaśnia, nie odkrywa, on tylko anektuje. Nie zajmuje się już formą, tylko zdobywaniem terenu dla siebie, jest w tym jakiś rodzaj barbarzyństwa. Mój pięcioletni synek trafił niedawno w sedno, kiedy odpowiadał na pytanie, dlaczego jest taki niegrzeczny: „Jak to nie wiesz? Przecież jestem artystą!”.

Myślę, że sztuka współczesna cierpi na autyzm, w dodatku stała się jakby głuchoniema, straciła kontakt ze światem. Sama jest sobie winna – bo tego kontaktu nie chciała, bo ciągle amputowała swoje kolejne władze i został sam… nawet trudno powiedzieć, że korpus. To jest choroba, z której nie ma odwrotu. Ona w jakiś sposób dotyka wszystkich, także mnie, bo cokolwiek zrobię, jakąkolwiek drogę wybiorę – funkcjonuję w chorej przestrzeni.

Ale jest jeszcze drugi element, na który się nie godzę: sposób traktowania czasu. Artysta współczesny zachowuje się tak, jakby nie miał już przed sobą żadnej „przyszłości”. Tworzy coś na czas konkretnej wystawy czy najwyżej dwóch, trzech kolejnych wystaw; brak mu jakiejkolwiek perspektywy czasowej. To jest jakieś potworne kalectwo i dramat! Oczywiście, też mam świadomość końca XX wieku, tego, że być może ten czas się dopełnił, że być może dane nam będzie tego czasu już niewiele, ale to niczego nie zmienia. Wydaje mi się, że tak czy owak powinnam malować ten obraz do końca, choćby koniec świata miał nastąpić jutro.