Raczej bohater ebook i audiobook

Anna Burns

Raczej bohater

przełożyła

Aga Zano

ArtRageWarszawa 2026

Szwarccharaktery ze wschodniego śródmieścia rzuciły na femme fatale takie magiczne zaklęcie, żeby pod jego wpływem zabiła superbohatera. Miała być tego zupełnie nieświadoma. Szwarccharaktery uważały swój plan za przepyszny i całkowicie niezawodny, choć nie było to tak do końca prawdą, bo źli czarownicy, od których kupiły zaklęcie, wyjaśnili, że to taki nowy projekt, wymagający jeszcze doszlifowania, a zatem potencjalnie trochę chwiejny. Mogli zagwarantować, że osoba pod jego wpływem doświadczy nieodpartej potrzeby zabicia wyznaczonej osoby. Najwyżej nie będzie czuła tej potrzeby cały czas. Dokonawszy niezbędnych obliczeń, szwarccharaktery oceniły, że szansa na zabicie superbohatera jest wyższa niż ryzyko, że femme fatale zapomni to zrobić. No więc tak, plan przepyszny i prawie niezawodny. A szczególnie rozkoszne dla szwarccharakterów było w nim to, że natychmiast po zabiciu kochanka kobieta się ocknie i zobaczy, co zrobiła. Wtedy zacznie krzyczeć, oszaleje z rozpaczy, będzie mieć złamane serce, cała będzie złamana – a tu jeszcze ją aresztują i zabiorą do więzienia. Jednak nawet nie na tym przede wszystkim polegała smakowitość szczwanego planu. Femme fatale była w oczach szwarccharakterów tylko pionkiem. Prawdziwa, orgazmiczna wręcz satysfakcja miała się brać z czegoś innego, mianowicie z faktu, że bohater zupełnie się takiego obrotu spraw nie spodziewa. Było to zaś rzadkie i trudne do osiągnięcia, bo chłop wszystkiego się raczej zawczasu spodziewał za sprawą superbohaterskiego treningu, nadludzkich mocy i różnych takich podobnych. Tym razem jednak miał być zupełnie nieprzygotowany. Może zaklęcie zaskoczy go w domu z odsłoniętym podbrzuszem, może będzie tylko na wpół ubrany, zajęty jakąś domową czynnością, na przykład parzeniem kawy w kuchni i rozmyślaniem nad tym, jaką ma zachwycającą kobietę. Będzie oszołomiony samym faktem, że po tylu latach wreszcie pozwolił komuś się do siebie zbliżyć. Odwróci się, by wyrazić to niedowierzanie przed swoją własną ukochaną femme fatale, właśnie podkradającą się do niego na palcach. Wtedy popatrzy na nią z oszołomieniem, ale zupełnie już innym niż to przeżywane chwilę wcześniej, bo właśnie wtedy ona zatopi w jego piersi sztylet. I już po nim, śmiały się szwarccharaktery, a przy okazji także po niej, przynajmniej w wersji kobiety szczęśliwej – na tyle, na ile o jakiejś femme fatale da się w ogóle powiedzieć, że jest szczęśliwa. Zatarły więc szwarccharaktery ręce z uciechy, nabyły zaklęcie i przyniosły do swej rezydencji we wschodnim śródmieściu, gdzie w uszlachetnionej na potrzeby rzucania zaklęć atmosferze odprawiły rytuał krok po kroku wedle zaleceń na opakowaniu. Następnie, prawie nie posiadając się z zadowolenia, rozsiadły się wygodnie w oczekiwaniu na efekty i konsekwencje, zupełnie pewne, że gdy wreszcie pozbędą się superbohatera, wszystkie ich marzenia o panowaniu nad światem ziszczą się permanentnie.

Dodajmy, że szwarccharaktery miały mózgownice prima sort, obdarzone gigantycznym IQ i mocą fenomenalnego skupienia na celu, jakim było regularne przejmowanie władzy nad światem i krótka dominacja do momentu, aż superbohater, również w regularnych interwałach, spadał na nowo zaprowadzony porządek niczym grom z jasnego nieba i wszystko odkręcał. Cały ten nowy plan jednak stanowił doskonały przykład tego, że sama wyjątkowość intelektu nie wystarczy do połączenia kropek, które bez trudu dostrzegłoby każde dziecko z komiksem w dłoni, szwarccharaktery wierzyły bowiem, że superbohaterowi nigdy nie przyszłoby do głowy podejrzewać swojej ukochanej kobiety o jakiekolwiek brudne zagrywki, i bardzo, bardzo się w tym przekonaniu myliły. Jakby po prostu nie potrafiły pojąć, że ich wróg, ten milczący silny bohater, jest fundamentalnie, stereotypowo niezdolny zaufać komukolwiek, z czym wprawdzie nie przyszedł na świat w sensie dosłownym, lecz był to problem wrodzony w tym sensie, że niewiele brakowało. I oczywiście pośród wszystkich osób, wobec których nasz bohater żywił takie czy inne podejrzenia, femme fatale, czyli obiekt jego miłości, była na samym szczycie listy. Był w stosunku do ukochanej nieufny, jeszcze zanim odkrył, że zostało na nią rzucone zaklęcie. Nie chciał taki być, ale cóż zrobić. Czterdzieści razy, odkąd padł na nią zły czar, femme fatale podejmowała próby zabójstwa superbohatera poprzez wepchnięcie go na ruchliwą ulicę, strącenie ze schodów, spontaniczne otrucie, improwizowany cios tym czy innym znajdującym się akurat pod ręką narzędziem tępym albo ostrym, no i oczywiście rozjechanie samochodem. Doszło do tego, że zawsze, gdy była w pobliżu, superbohater był napięty i gotowy odeprzeć atak, a kiedy nie było jej w pobliżu, również był napięty i gotowy odeprzeć atak.

No i dobrze. Pewnego dnia o ósmej rano umawiali się na schodach do sądu, że w południe zjedzą razem lunch.

– Nie spóźnij się, femme – ostrzegł bohater. – Jestem potem umówiony w paru miejscach na ratowanie świata.

Na co ona:

– Sam się nie spóźnij. Ja też mam różne niemniej istotne zobowiązania. – A mówiąc to, wyszarpnęła z torebki pistolet i spróbowała strzelić mu w głowę. On jednak w ostatniej chwili zdążył jej go wyrwać. Następnie chciała zepchnąć go z sądowych schodów. Zaczęli się szarpać, aż wreszcie femme się ocknęła i pomyślała, że ukochany właśnie chwycił ją w objęcia, więc sama też go objęła i pocałowała w usta. Następnie zrobiła to jeszcze raz, bo ten pierwszy pocałunek był bardzo miły. Wreszcie poprawiła sobie sukienkę i oznajmiła:

– Pamiętaj, bohaterze, mówię poważnie. Lepiej się nie spóźnij. Nie tylko ty masz ważne sprawy do załatwienia. I zlitujże się, człowieku, jest ósma rano. Schowaj ten pistolet.

To powiedziawszy, ruszyła do sklepu po nową sukienkę, żeby mieć w co się ubrać na lunch z bohaterem – a do nowej sukienki należy przecież dobrać jeszcze nowy kapelusz, do tego nowe meble, ozdobne poduszeczki i inne elementy wystroju do całkowitej rearanżacji mieszkania, co z kolei wymaga nowej torebki, a ponieważ do sukienki potrzebne były jeszcze rękawiczki, to kupiła rękawiczki, a następnie odwiedziła pasmanterię i sklep narzędziowy. Wreszcie przyszedł czas na konsultację z ekspertem od chloroformu, wizytę u terapeuty celem przedyskutowania podświadomych motywacji, oraz – tego też wymagała nowa sukienka – szybkie odwiedziny w galerii sztuki, żeby nabyć jakieś dzieło. Wreszcie femme przekazała na cele charytatywne datek stanowiący równowartość dziesięciu procent wydatków z tego dnia. No więc tak, nowa sukienka wymaga bardzo wiele, a gdy femme fatale miała to już z głowy, poszła spędzić resztę czasu przed lunchem z krewną od strony ojca – kochaną, najmilszą, troszkę niedzisiejszą babcią cioteczną.

Warto dodać, że babcia cioteczna sama miała licencję szwarccharakteru, a cała jej słodycz – była bowiem kobietą słodką okropnie, słodką straszliwie, słodką wręcz potwornie – cała ta słodycz stanowiła wyłącznie kamuflaż. Superbohater, który na każdego miał teczkę, doskonale o tym wiedział. Babcia cioteczna na superbohatera również miała teczkę. Nie uczestniczyła jednak w całej tej sprawie z rzucaniem zaklęcia na jej wnuczkę cioteczną. Nie wiedziała nawet, że takie zaklęcie w ogóle istnieje. Nikt jej też nie poinformował – chociaż już wkrótce miała się o tym dowiedzieć od swych podwładnych – że szwarccharaktery ze wschodniego śródmieścia knują właśnie nową intrygę, by znów przejąć władzę nad światem, i właśnie dlatego tak im się spieszy, by usunąć superbohatera z drogi. Babcia cioteczna nie miała w stosunku do superbohatera żadnych głębokich uprzedzeń osobistych czy stowarzyszeniowych i nie przeszkadzało jej, że wnuczka cioteczna umawia się z kimś takim. Pamiętała jeszcze własną młodość i doskonale wiedziała, że mieszanka fatalności z nadludzkimi mocami potrafi uderzyć do głowy. Jeśli już, to martwiło ją, że relacja z cioteczną wnusią mogłaby się nieco popsuć, gdyby ona, babcia cioteczna – również zamierzająca przejąć po raz kolejny władzę nad planetą – musiała po drodze zniszczyć superbohatera. Minęło już parę lat od czasu jej ostatnich rządów, ale uznała, że skoro i tak już ma bliżej niż dalej, to czemu przed zejściem z tego świata jeszcze raz go nie zdobyć. W swojej imponującej karierze zrobiła to aż cztery razy – w wieku lat dwudziestu jeden, dwudziestu pięciu, dwudziestu ośmiu, sześćdziesięciu czterech – i udało jej się tę władzę utrzymać dłużej niż wszystkim pozostałym szwarccharakterom, a w dodatku nie została zgładzona, kiedy ówczesny ten czy inny bohater rzucał się, by ją pokonać i zakończyć jej rządy. Była pewna, że ma szansę na jeszcze jeden sukces na tym polu, i właśnie za sprawą bieżących rozmyślań o tym, czy zabicie superbohatera wpłynęłoby negatywnie na wnuczkę cioteczną, uradowała się bardzo, kiedy ta bez zapowiedzi zjawiła się z wizytą.

Babcia cioteczna mieszkała w drapaczu chmur wysokim na trzysta dziewięćdziesiąt pięter, w którym pełno było sekretnych korytarzy, ukrytych wejść i wyjść. Przez ostatnie dwie dekady nie opuściła budynku ani razu i wszystkie zdarzenia nadzorowała z sali kontrolnej na dole. Mimo że skończyła już osiemdziesiąt dwa lata, upierała się, że będzie mieszkać w tym gigantycznym poplątanym kompleksie całkiem sama (nie licząc personelu). Był to jeden z powodów, dla których femme uważała babcię za fertyczną i ekscentryczną, chociaż gdyby znała ją od tej strony, od której znał ją superbohater, to szybko by pojęła, że „ekscentryczna” to słowo w rzeczy samej niewystarczające. Kiedy femme fatale wchodziła w dorosłość, została poinformowana, albo wręcz ostrzeżona przez najbliższych, żeby się strzegła, żeby uważała i wreszcie żeby nie zapomniała ani na chwilę o morderczym i nieszlachetnym genie femmefatalności, dziedziczonym przez większość kobiet w rodzinie, ale nikt jakoś nie dodał, że co jakiś czas w drzewie genealogicznym wyskakuje także niepokorny i nadmiernie ambitny gen szwarccharakteru. Ona sama nie wykazywała żadnych istotnych objawów femmefatalności, aż do niedawna, kiedy rzucone zostało na nią to nieszczęsne zaklęcie, o którym również nie miała pojęcia. Uważała się wręcz za całkowite przeciwieństwo femme fatale – za dobrą dziewczynę, za dziewczynę niegroźną, za taką uroczą i sympatyczną dziewczynę z sąsiedztwa – i była przeświadczona, że wymknęła się bezdusznemu dziedzicznemu pociągowi do pustego blichtru, brudnych pieniędzy i mężczyzn mających dużo władzy i niewiele moralności, słowem, że gen femme fatale trafił się jej w wersji recesywnej. Nie miała też żadnych podejrzeń o moralną krzywiznę po stronie babci ciotecznej. Dokładnie tak, jak staruszka to sobie zaplanowała. Wizyta femme u roztargnionej, ledwo już kojarzącej leciwej krewnej była dla złoczyńczyni o brzytwio ostrym umyśle idealną okazją, by wywiedzieć się ostatecznie, czy to dziecko jest zakochane w bohaterze, czy nie.

Femme nacisnęła brzęczyk, a po chwili rozsunęły się przed nią drzwi wejściowe. Weszła do środka i pojechała przestronną windą towarową do penthouse’u, zamieszkiwanego przez babcię cioteczną. Do towarówki musiała wsiąść dlatego, że prawdziwa winda, która kiedyś tu była, pewnego razu w środku nocy po prostu zniknęła. Nikt nie zdołał nic więcej na ten temat ze staruszki wyciągnąć; gdyby nie to, że kabina faktycznie wyparowała, zrzucono by to po prostu na karb podeszłego wieku i postępującej demencji biednej babci. Winda jednak w rzeczy samej zniknęła i goście musieli wybierać schody – a był ich milion – albo windę towarową, która skrzypiała, trzeszczała, cała się trzęsła i była o dwanaście minut powolniejsza od windy właściwej, choć koniec końców jakoś tam swoje robiła. Gdy femme dotarła na samą górę, przecięła korytarz i weszła do Pokoju Kontemplacji, gdzie zastała babcię cioteczną w okolicznościach, w jakich zdarzało się ją zastawać dziewczynie często, czyli owiniętą w szlafrok i siedzącą w kałuży łez. Nic niezwykłego. Pokój Kontemplacji służył starszej pani do oglądania telewizji, głównie mieszanki filmów noir, hollywoodzkiego gotyku i komiksowych filmów akcji – wszystko jedno, byle znalazło się miejsce na poważnie potraktowane szwarccharaktery – i bez cienia żenady szlochała zawsze, gdy któryś ginął. Wykrzykiwała też słowa zachęty lub dezaprobaty w stronę postaci, różnie, w zależności od tego, czy na ekranie pojawiał się akurat bohater, czy złoczyńca. Myślała sobie, że gdyby sama była twórczynią filmów o bohaterach i przestępcach, wszyscy dobrzy ginęliby straszną śmiercią.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji

Kontakt:

[email protected]

W serii Mały Format do tej pory ukazały się:

Margaryta Jakowenko

Przemieszczenie

w tłumaczeniu Agaty Ostrowskiej

Claudia Salazar Jiménez

Krew o świcie

w tłumaczeniu Tomasza Pindla

Jessica Au

Mógłby spaść śnieg

w tłumaczeniu Agi Zano

Jon Fosse

Białość

w tłumaczeniu Iwony Zimnickiej

Nona Fernández

Space Invaders

w tłumaczeniu Agaty Ostrowskiej

Jon Fosse

To jest Ales

w tłumaczeniu Iwony Zimnickiej

Anne Walsh Donnelly

Człowiek, który był mną

w tłumaczeniu Agi Zano

Juliana Javierre

Plaga

w tłumaczeniu Agaty Ostrowskiej

Juan Cárdenas

Ornament

w tłumaczeniu Katarzyny Okrasko

César Aira

Epizod z życia malarza podróżnika

w tłumaczeniu Barbary Jaroszuk

Natalka Suszczyńska

Wygoda

Jon Fosse

Vaim

w tłumaczeniu Iwony Zimnickiej

Tytuł oryginału: Mostly Hero

Redaktor inicjujący: Krzysztof Cieślik

Redaktor prowadzący: Michał Michalski

Opieka techniczna: Szczepan Kulpa

Opieka promocyjna: Paula Czubaj, Agata Krajewska

Projekt okładki: Agnieszka Prus

Projekt makiety: Mimi Wasilewska

Redakcja: Agnieszka Rzonca

Korekta: Michał Trusewicz, Krzysztof Cieślik

Copyright © 2025 by Jon Fosse

First published by Samlaget

All rights reserved © Anna Burns, 2014

© First published in paperback in 2019 by Faber & Faber Limited

© Copyright for this edition by ArtRage, 2026

© Copyright for the Polish translation Aga Zano, 2026

Wydawnictwo ArtRage

wydawnictwo.artrage.pl

Wydanie pierwsze, Warszawa 2026

ISBN 978-83-68295-85-6

Opracowanie ebooka Katarzyna Rek