Mężczyzna, który zapomniał o swojej żonie ebook

Ł

U

Mężczyzna,

Rozdział trzeci

Rozdział czwarty

Rozdział piąty

Rozdział szósty

Rozdział siódmy

Rozdział ósmy

Rozdział dziewiąty

Rozdział dziesiąty

Rozdział jedenasty

Rozdział dwunasty

Rozdział trzynasty

Rozdział czternasty

Rozdział piętnasty

Rozdział szesnasty

Rozdział siedemnasty

Rozdział osiemnasty

Rozdział dziewiętnasty

Rozdział dwudziesty

Rozdział dwudziesty pierwszy

Rozdział dwudziesty drugi

Rozdział dwudziesty trzeci

Rozdział dwudziesty czwarty

Rozdział dwudziesty piąty

Podziękowania

Mężczyzna,

który zapomniał .

o swojej zonie

JOHN 0'FARRELL

„Chwybąjąca za serce i zapadająca w pamięć komedia".

' | GUARDIAN

Maddy zdawała się momentalnie zbita z tropu i siedziała tylko, popijając

herbatę.

- Naprawdę wszystko zapomniałeś, co? Mam „ładne oczy"? Co to, do diabła, miało znaczyć? Mówiłeś, że jestem samolubną krową i że rujnuję ci

życie.

-Tak powiedziałem? Przepraszam. Ale po prostu nie pamiętam.

- No tak, to dla ciebie wygodne.

-To wcale nie jest wygodne - powiedziałem powoli, wpatrując się w podłogę. - Przede wszystkim, było to bardzo niepokojące.

- Przepraszam. Trochę trudno mi to wszystko zrozumieć. Czyli nie wiedziałeś nawet, jak się nazywasz?

- Nie, przez cały tydzień pobytu w szpitalu. Myślałem jedynie o tym, kim mogłem być przed amnezją. Zacząłem się martwić, czy wiodłem dobre życie, czy byłem dobrą osobą, wiesz, co mam na myśli?

- Pewnie mogłeś się martwić...

- A teraz dowiaduję się, że moje małżeństwo się rozpadło, że sypiałem na kanapach u różnych ludzi i wydałem wszystkie pieniądze na adwokatów od rozwodów.

Mężczyzna,

kbóry zapomniał .

oswojąj zonie

JOHN 0'FARRELL

Mężczyzna,

który zapomniał .

o swojej zonie

BP Żoliborz Wypożyczalnia 16

«?ifi n 08S6RS no

Z angielskiego przełożyła Katarzyna Różycka

io \ « '

r O - - \

V'uf; ote0:-

%D

Tytuł oryginału:

THE MAN WHO FORGOT HIS WIFE

Copyright © 2012 by Pure Fiction Ltd

Copyright © 2013 for the Polish edition by Wydawnictwo Sonia Draga Copyright © 2013 for the Polish translation by Wydawnictwo Sonia Draga

Projekt graficzny okładki: Mariusz Banachowicz

Redakcja: Małgorzata Kur Korekta: Aneta Iwan, Magdalena Bargłowska

ISBN: 978-83-7508-696-6

Sprzedaż wysyłkowa: www.merlin.plwww.empik.comwww.soniadraga.pl

WYDAWNICTWO SONIA DRAGA Sp. z o. o. PI. Grunwaldzki 8-10, 40-127 Katowice tel. 32 782 64 77, fax 32 253 77 28 e-mail: [email protected]/wydawnictwoSoniaDraga

Skład i łamanie: Wydawnictwo Sonia Draga

Katowice 2013. Wydanie I

Druk: WZDZ-Lega, Opole

Dla Lily

Rozdział pierwszy

Pamiętam, jak będąc chłopcem, oglądałem program Mr & Mrs1. Wszyscy go oglądali. Wydawał się jedyną dostępną opcją, więc wszyscy po prostu go zaakceptowali. Podobnie jak pary biorące udział w programie - tak teraz o tym myślę. Oczywiście, nie było to najważniejsze kulturalne wydarzenie tygodnia i nie biegliśmy następnego ranka do szkoły, by podzielić się swoim oburzeniem, że Geoff z Coventry nie wiedział, że ulubioną zagraniczną potrawą Julie jest spaghetti. Ale bezwarunkowo oglądaliśmy, jak ów pochód niezbyt atrakcyjnych par doświadcza lekkiego zażenowania, ujawniając wszystkie detale, których nawzajem o sobie nie wiedzą. Albo co gorsza, brak wszelkich detali.

Gdyby stacja ITV chciała zwiększyć nieco oglądalność, mogłaby przeprowadzić wcześniej trochę bardziej dogłębne, tajne dochodzenie na temat poważnych kwestii, o których partnerzy rzeczywiście nie wiedzą. „A więc, Geoff, grasz teraz o główną nagrodę. Czy twoim zdaniem ulubiony sposób spędzania sobotniego wieczoru przez Julie to: a) oglądanie telewizji b) wyjście do kina czy c) potajemne spotykanie się ze swoim kochankiem Ge-raldem, który przynajmniej od czasu do czasu pyta ją, jak jej minął dzień?".

Ale przesłanie programu mówiło, że w małżeństwie chodzi jedynie o to, by znać się nawzajem bardzo dobrze. Czuć się ze sobą swobodnie. Napisy na wielkich walen-tynkowych kartkach z sercami powinny brzmieć: „Bardzo się z Tobą zżyłem" albo „Miłość to... świadomość każdej najdrobniejszej rzeczy, którą ma się zamiar powiedzieć, zanim się ją nawet wypowie". Jak w przypadku dwóch współwięźniów odsiadujących dożywocie, pary spędzają w swoim towarzystwie zbyt dużo czasu, żeby pozostało jeszcze coś, co może je zaskoczyć.

Ale moje małżeństwo było inne.

Wielu mężów zapomina o różnych rzeczach. Zapominają, że ich żona miała rano ważne spotkanie, zapominają odebrać pranie albo kupić żonie prezent urodzinowy i przypominają sobie o tym dopiero na dzień przed, przejeżdżając wieczorem obok malutkiego sklepu na stacji benzynowej. Ich partnerki dostają szału, że mężczyźni mogą być tak pochłonięci sobą, by zapomnieć o ważnym wydarzeniu w życiu swojej drugiej połówki albo o ważnej dacie w małżeńskim kalendarzu.

Ja nie cierpiałem na to nieuważne roztargnienie. Ja po prostu kompletnie zapomniałem, kim jest moja żona. Jej imię, jej twarz, nasza wspólna historia, wszystko, co kiedykolwiek do mnie powiedziała i co ja powiedziałem do niej - wszystko zostało wymazane, pozostawiając mnie bez świadomości, że moja żona kiedykolwiek istniała. Kiepsko bym wypadł w Mr ó" Mrs. Gdyby urocza hostessa wyprowadziła moją żonę z wyciszonego pokoju, już straciłbym punkty, pytając radośnie, z którą z nich dwóch się ożeniłem. Podobno kobiety tego nie lubią.

Na swoją obronę mogę powiedzieć, że nie zapomniałem jedynie o swojej żonie, ale o wszystkim innym również. Gdy mówię: „Pamiętam, jak oglądałem Mr & Mrs", jest to w zasadzie ważne dla mnie stwierdzenie. Słowo „pamiętam" nie zawsze znajdowało się w moim słowniku. Był w moim życiu okres, kiedy mogłem być świadomy istnienia programu, ale osobiście zupełnie nie pamiętałem, że go oglądałem. W mrocznych wiekach mojej amnezji byłem bardzo bezstronny: nie miałem również pojęcia, kim byłem ja sam. Nie miałem żadnych wspomnień na temat przyjaciół, rodziny, osobistych doświadczeń ani swojej tożsamości. Nie wiedziałem nawet, jak się nazywam. Gdy stało się to po raz pierwszy, sprawdziłem, czy może po wewnętrznej stronie marynarki znajduje się naszywka z moim imieniem, ale na metce napisane było jedynie „Gap".

Moje dziwne przebudzenie nastąpiło w londyńskim metrze w chwilę po tym, jak pociąg wynurzył się w światło dnia, zatrzymując się bezcelowo w nieokreślonych miejscach, które nie mogły się zdecydować, czy leżały na przedmieściach Londynu, czy na obrzeżach lotniska Heathrow.

Było jesienne - z czego nadal mgliście zdawałem sobie sprawę - dżdżyste popołudnie. Nie pojawiło się żadne oślepiające światło ani euforyczny przepływ energii, jedynie postępujące uczucie zdezorientowania, gdzie się znajdowałem. Wagon metra z pomrukiem ruszył ponownie i wtedy właśnie zdałem sobie sprawę, że nie mam pojęcia, dlaczego nim jadę. „Hounslow East" — oznajmiła tablica, która ukazała się za brudną szybą, gdy pociąg się zatrzymał, ale nikt nie wsiadł ani nie wysiadł. Być może było to jedynie chwilowe zaćmienie, być może ta czarna nicość była czymś, czego doświadczali wszyscy docierający do Hounslow East.

Ale wówczas zdałem sobie sprawę, że nie tylko nie wiem, dokąd jadę, ale nie wiem również skąd. Czy jadę do pracy? Gdzie pracuję? Nie wiem. Poczułem narastającą panikę. Nie czuję się dobrze. Muszę pójść do domu i się położyć. Gdzie jest mój dom? Nie wiem, gdzie mieszkam. Myśl! Myśl! To wróci!

- No dalej... - powiedziałem na głos, chcąc zwrócić się do siebie po imieniu. Ale zakończenie zdania się nie pojawiło. Było jak brakujący szczebel w drabinie. Zacząłem szukać portfela, kalendarza, komórki, czegoś, dzięki czemu wszystko wróciłoby na swoje miejsce. Moje kieszenie były puste - jedynie bilet i trochę pieniędzy. Na dżinsach zauważyłem małą czerwoną plamkę. „Ciekawe, skąd się wzięła?" — pomyślałem. Zrestartowałem mózg, ale wszystkie stare pliki zostały wyczyszczone.

Na podłodze leżały rozrzucone kartki z darmowych gazet. Zauważyłem rozdarcie na siedzeniu naprzeciwko. Mój umysł przetwarzał teraz nowe informacje z niezwykłą szybkością, pochłaniając slogany reklamowe i napisy na tablicach ostrzegające ludzi, by uważali na podejrzany bagaż. Ale wpatrując się w mapę metra przede mną, zrozumiałem, że wszystkie te nowe tory myślowe nie były w stanie połączyć się z żadnymi elementami sieci. Synapsy w mojej głowie miały wolne od pracy z powodu gruntownego remontu, a neurony zostały zatrzymane na Kings Cross w wyniku problemów z sygnalizacją.

Przerażenie spowodowało, że chciałem uciekać. Ale od tej przypadłości nie było ucieczki. Skonsternowany przechadzałem się po pustym wagonie, nie wiedząc, co robić dalej. Czy powinienem wysiąść na następnej opuszczonej stacji i poszukać pomocy? Czy powinienem pociągnąć za hamulec bezpieczeństwa w nadziei, że gwałtowne zatrzymanie potrząśnie moją pamięcią? „To jedynie chwilowa luka" — powiedziałem sobie. Usiadłem i zacisnąłem powieki, przyciskając dłonie do skroni, jakbym w ten sposób mógł wycisnąć z głowy coś sensownego.

I wtedy z ulgą stwierdziłem, że już nie jestem sam. Do pociągu wsiadła atrakcyjna kobieta i usiadła po skosie ode mnie, nie nawiązując kontaktu wzrokowego.

- Przepraszam - powiedziałem szybko. - Wydaje mi się, że chyba trochę wariuję! - i prawdopodobnie wydałem z siebie nieco maniakalny śmiech. Zanim drzwi zdążyły pomyśleć o tym, że mają się zamknąć, kobieta wstała i opuściła wagon.

Zauważyłem na mapie, że pociąg robi pętlę na lotnisku. Jeśli pojadę z powrotem w kierunku, z którego przyjechałem, być może któraś stacja lub inna wizualna podpowiedz pozwoli mi na nowo określić swoje położenie? A na lotnisku na pewno wsiądzie więcej ludzi i z pewnością znajdę kogoś, kto mi pomoże. Na Terminalu 2 zostałem uwięziony w zatłoczonym wagonie, gdzie obładowani bagażami podróżni ściskali się jeden obok drugiego, rozmawiając w stu językach, z których żaden nie był moim własnym. Dostrzegałem każdy guzik w każdej koszuli, słyszałem wszystkie głosy naraz - wszystko było głośniejsze, kolory zbyt jaskrawe, a zapachy zbyt intensywne. Byłem w wagonie metra, gdzie mapy wyraźnie wskazywały trasę, wraz z tysiącem współpasażerów, ale czułem się tak zagubiony i samotny, jak tylko można się czuć.

Pół godziny później, będąc jedyną stojącą bez ruchu osobą na rojnym dworcu kolejowym, przebiegałem wzrokiem tablice informacyjne w poszukiwaniu drogi powrotnej do mojego poprzedniego życia. Strzałki wskazywały perony i ponumerowane strefy, tuziny znaków mówiły spieszącym się pasażerom, gdzie mogą się udać, podczas gdy informacje nieustannie przewijały się przez ekrany, a zniekształcone komunikaty wypełniały moje uszy. Przy stoisku oznaczonym „Informacja stała niewielka kolejka, ale spodziewałem się, że nie będą w stanie podać mi mojej tożsamości. Wybrałem się do toalety jedynie po to, by spojrzeć w lustro i zszokował mnie wiek brodatego nieznajomego, który patrzył na mnie spod zmarszczonych brwi. Patrząc na swe siwiejące skronie i przerzedzone włosy na czubku głowy, pomyślałem, że muszę mieć około czterdziestki, a może więcej. Nie byłem w stanie odgadnąć, czy to wiek, czy przebieg. Wcześniej zakładałem, że mam niewiele ponad dwadzieścia lat, ale teraz zdałem sobie sprawę, że byłem o dwie dekady starszy. Dowiedziałem się później, że nie miało to nic wspólnego z moim stanem neurologicznym - tak czują się wszyscy w średnim wieku.

- Przepraszam, czy może mi pan pomóc? Zgubiłem się...

- powiedziałem do młodego człowieka w eleganckim garniturze.

- Gdzie chce pan jechać?

- Nie wiem, nie pamiętam.

- A, tak, wiem, gdzie to jest. Musi pan pojechać linią północną i przesiąść się na ulicy Idiotów.

Inni przechodnie ignorowali moje prośby o pomoc, unikając kontaktu wzrokowego, ze słuchawkami w uszach głusi na moje błagania.

- Przepraszam, nie wiem, kim jestem! - powiedziałem do sympatycznie wyglądającego pastora, ciągnącego walizkę na kółkach.

- No tak... cóż, nie sadzę, żeby ktokolwiek z nas wiedział, kim rzeczywiście jest, nieprawdaż?

- Nie, ja naprawdę nie wiem, kim jestem. Wszystko zapomniałem.

Język jego ciała sugerował, że bardzo chciałby już pójść.

- Cóż, wszyscy czasem nie jesteśmy pewni, czy w tym wszystkim jest jakiś sens, ale w rzeczywistości każdy z nas jest wyjątkowy... A teraz ja zapomniałem, że spieszę się na pociąg!

Widząc duchownego, zacząłem się zastanawiać, czy być może nie umarłem i byłem w drodze do raju. Wydawało się mało prawdopodobne, by Bóg miał tak skrzywione poczucie humoru, żeby kazać nam podróżować do nieba londyńskim metrem w godzinach szczytu. „Spółka Akcyjna Raj przeprasza za opóźnienie wszystkich podróżnych udających się w zaświaty. Klienci przeznaczeni do Piekła proszeni są o opuszczenie pociągu na Boston Manor, gdzie uruchomiono zastępczy transport autobusowy". W zasadzie odczuwałem to doświadczenie jako rodzaj śmierci. Uwięziony w tym sennym stanie zawieszenia, nie znałem nikogo, kogo obchodziłoby, czy żyję czy nie. Nie miałem żadnego świadka moralności, który mógłby potwierdzić moje istnienie. Chyba wtedy właśnie zdałem sobie sprawę, że to jest właśnie najbardziej podstawowa, pierwotna potrzeba ze wszystkich - to proste zapewnienie, że jest się żywym i że będzie się rozpoznanym przez innych ludzi. „Istnieję!" - głoszą wszystkie malowidła w jaskiniach z ery kamienia łupanego. „Istnieję!" - mówią graffiti na ścianach metra. To cały sens Internetu - dał on każdemu szansę na zadeklarowanie światu swojego istnienia. Friends Reuni-ted2: „Tutaj jestem! Spójrz tutaj! Tak, zapomniałeś o mnie, ale teraz znów sobie o mnie przypomniałeś!". Facebook: „To ja. Popatrz, mam zdjęcia, znajomych, zainteresowania. Nikt nie może powiedzieć, że nigdy się nie urodziłem - tutaj jest dowód, który wszyscy mogą zobaczyć". To główna zasada zachodniej filozofii dwudziestego pierwszego wieku: „Tweetuję3, więc jestem".

Byłem uwięziony w czymś gorszym niż izolatka. Nawet pojedynczy podróżni wokół mnie, tysiące mil od swych domów, nadal mieli ze sobą rodzinę i przyjaciół umiejętnie upakowanych w głowach. Moja umysłowa próżnia dawała objawy fizyczne: drżałem i brakowało mi tchu. Część mnie chciała wrócić na peron metra i rzucić się pod następny nadjeżdżający pociąg. Zamiast tego patrzyłem na śpieszącą się pasażerkę, która próbowała wcelować pustym kubkiem po kawie do kosza przejeżdżającego obok sprzątacza i poszła dalej, gdy kubek nie trafił i upadł na ziemię. Schyliłem się, podniosłem go i dodałem do innych śmieci zbieranych powoli przez starszego Azjatę w źle dopasowanym, odblaskowym kombinezonie.

- Dziękuję - powiedział.

- Hmm, przepraszam, chyba miałem udar lub coś w tym rodzaju... - zacząłem, wyjaśniając moje kłopotliwe położenie. Słysząc siebie, pomyślałem, że brzmi to tak nieprawdopodobnie, iż poczułem prawdziwą wdzięczność wobec tego człowieka, który wydawał się szczerze zaniepokojony

- Musi pan pójść do szpitala! Szpital Króla Edwarda jest półtora kilometra stąd - powiedział, wskazując ogólnie kierunek. - Zabrałbym tam pana, ale... straciłbym pracę.

To był pierwszy wyraz współczucia, jaki mi okazano, i nagle zachciało mi się płakać. „Oczywiście, pomoc medyczna! - pomyślałem. — Tego mi potrzeba".

- Dziękuję! Dziękuję! - odpowiedziałem wylewnie mojemu najlepszemu przyjacielowi. Lokalizację szpitala potwierdziła mapa umieszczona na ścianie przystanku autobusowego: trzeba było pójść ulicą prosto, a potem skręcić w lewo przy wielkiej grudzie gumy do żucia. Teraz wreszcie dokądś zmierzałem. Ta misja dała mi już skrawek nadziei. Tak więc szedłem wzdłuż ruchliwej głównej ulicy jak oniemiały, podróżujący w czasie albo przybysz z innej planety, próbując wszystko przyswoić — część rzeczy dziwnie znajomych, część kompletnie dziwacznych. Poczułem przelotny przebłysk nadziei, gdy zobaczyłem ogłoszenie na słupie latarni opatrzone tytułem „ZAGINĄŁ". Pod nim było skopiowane zdjęcie spasionego kota. A potem wysoki, betonowy budynek przede mną zmienił się w szpital i poczułem, że przyspieszam kroku, jak gdyby znajdujący się tam ludzie mogli w jakiś sposób natychmiast sprawić, że będzie lepiej.

— Przepraszam, bardzo pilnie potrzebuję zobaczyć się z lekarzem — trajkotałem przy recepcji w izbie przyjęć. — Chyba doznałem jakiegoś zamrożenia mózgu lub czegoś w tym rodzaju. Nie pamiętam, kim jestem ani żadnych informacji o sobie. Jakby moja pamięć została całkowicie wyczyszczona.

- Tak. Czy mogę prosić o pana nazwisko?

Przez ułamek sekundy chciałem odpowiedzieć na to pytanie tak swobodnie, jak zostało ono zadane.

— O to właśnie chodzi: nie pamiętam nawet swojego imienia! Jakby wszystkie osobiste dane zostały nagle wymazane. ..

- Rozumiem. Czy mogę w takim razie poprosić o pana adres?

— Hmm, przepraszam, chyba nie dość jasno się wyraziłem. Doznałem kompletnej amnezji i nie pamiętam nic na swój temat.

Recepcjonistka przybrała wyraz twarzy jednocześnie zmęczonej i znudzonej.

- Tak. Kto jest pana lekarzem rodzinnym?

— Cóż, jak można się domyślić, nie wiem. Jechałem pociągiem i nagle zdałem sobie sprawę, że nie wiem, dlaczego nim jadę, dokąd ani w ogóle nic. Nie pamiętam, gdzie mieszkam, gdzie pracuję, jak się nazywam ani czy przytrafiło mi się to już wcześniej.

Spojrzała na mnie tak, jakbym był szczególnie niechętny do współpracy.

- Numer ubezpieczenia? - Jej zniecierpliwiony ton sugerował, że przynajmniej miała świadomość, że to ryzykowna próba. Zadzwonił telefon i zostawiła mnie tam, w próżni, zajmując się kimś bardziej posłusznym. Wpatrywałem się w plakat pytający mnie, czy pamiętałem

0 zbadaniu sobie jąder. Nie wiedziałem, czy to robiłem, ale chyba nie był na to najlepszy moment.

- Przykro mi, ale nie wolno nam przyjąć pana bez zadania tych pytań - powiedziała recepcjonistka, gdy ponownie zwróciła na mnie uwagę. — Czy obecnie bierze pan jakieś leki na receptę albo inne stałe lekarstwa?

- Nie wiem!

- Czy cierpi pan na jakieś alergie lub jest na specjalnej diecie?

- Nie mam pojęcia.

- Czy mógłby pan podać informacje kontaktowe do małżonki lub krewnego?

I wtedy pierwszy raz ją zauważyłem. Odznaczającą się obwódkę białej skóry na moim czwartym palcu. Upiorną bliznę w miejscu, gdzie była kiedyś obrączka. Końcówki wszystkich palców uwieńczone były mocno obgryzionymi paznokciami odsłaniającymi na krawędziach żywą, czerwoną tkankę.

-Tak, krewni! Może mam żonę? — zawołałem podekscytowany. Obrączka mogła zostać skradziona wraz z portfelem i telefonem. Być może zostałem napadnięty

1 doznałem wstrząśnienia mózgu, a moja kochana żona właśnie teraz mnie szuka. Cień obrączki napełnił mnie nadzieją.

- Może moja żona wydzwania w tej chwili po wszystkich szpitalach, szukając mnie — powiedziałem.

Tydzień później nadal byłem w szpitalu, czekając na jej telefon.

Rozdział drugi

Paznokcie mi odrosły, a skóra wokół nie była już obgryziona do krwi. Miałem na nadgarstku opaskę z napisem „NIEZNANY BIAŁY MĘŻCZYZNA", chociaż szpitalni portierzy nazwali mnie „Jason", jak fikcyjny chory z amnezją z Tożsamości Bournea. Okazało się jednak, że stan całkowitego braku wiedzy na swój temat nie był tak ekscytujący i ciekawy, jak ukazywały to hollywoodzkie hity. Mój status ewoluował z przyjętego nagle i hospitalizowanego do leniwego lokatora szpitala Króla Edwarda w zachodnim Londynie. Czułem się już wystarczająco zadomowiony, by nazywać to miejsce „U Teddy'ego" -plakaty charytatywne przedstawiały obraz przyjaznego misia, który prawdopodobnie został wybrany wcześniej, niż powstały w latach pięćdziesiątych wizerunek Teddy Boy albo element damskiej bielizny4.

Nie cierpiałem na żadną konkretną chorobę. Pierwszego dnia zbadano mnie pod kątem uderzenia w głowę, ale nie było żadnego logicznego wytłumaczenia, dlaczego dwudziestego drugiego października mój mózg nagle zdecydował się przywrócić ustawienia fabryczne. Każdego dnia budziłem się z nadzieją, że się przebudziłem. Ale trwające zwykle ułamek sekundy poczucie dezorientacji, którego doświadczamy, przewracając się z boku na bok w nieznanym łóżku, trwało już tydzień. Na próżno próbowałem uchwycić brakujące części mojego dawnego życia. Było to równie głupie uczucie, jak gdy wydaje ci się, że twój telefon właśnie zawibrował, a sprawdzając go, widzisz, że nikt nie dzwonił.

Oglądał mnie typowy pochód lekarzy, neurologów i asystujących im studentów, którzy pokazywali mnie jako rodzaj ciekawej nowości. Wszyscy oni byli zgodni co do diagnozy. Żaden z nich nie miał najmniejszego pojęcia, co mi się stało. Jeden ze studentów medycyny zapytał mnie dość oskarżycielsko:

-Jeśli wszystko pan zapomniał, jak to się stało, że pamięta pan, jak się mówi?

Z kolei jeden z neurologów był szczególnie skoncentrowany na moim stwierdzeniu, że nie straciłem wspomnień na temat ogólnych, bieżących wydarzeń ani świata, w szerszym rozumieniu.

- Czy pamięta pan więc publikację Komputer pod twoją czaszką autorstwa Kevina Hoddy'ego?

- Eee, Kevinie, wielu ludzi może tego nie pamiętać. .. - wtrącił się jeden z pozostałych lekarzy.

- Dobrze, a w takim razie serial pokazywany na BBC Four zatytułowany Badacze mózgu, którego jednym z prezenterów był Kevin Hoddy?

-Nie, nie przypominam sobie.

- Hmm, fascynujące... - powiedział doktor Hoddy. — Niezwykle fascynujące.

Moja depresja jedynie się pogłębiła, gdy zdałem sobie sprawę, że w tym momencie moim najlepszym przyjacielem jest Wkurzający Bernard z łóżka obok. W pewien sposób wyświadczył mi cenną przysługę przez owe pierwsze siedem dni. Wewnątrz byłem niemal sparaliżowany lękiem o to, co mi się stało, kim jestem i czy kiedykolwiek odzyskam resztę życia. Ale nigdy nie miałem zbyt wiele czasu, by się nad tym zastanawiać, będąc stale w stanie lekkiej irytacji, którą wywoływał mężczyzna z łóżka obok, gratulujący mi, że pamiętałem, co zjadłem na śniadanie.

- Nie, Bernardzie, to nie jest oznaka mojego stanu. Pamiętasz, byłeś przy tym, gdy lekarz wszystko wyjaśniał.

- Przepraszam, zapomniałem! To musi być zaraźliwe!

Bernard miał dobre intencje; nie był nieprzyjemną

osobą, a w zasadzie był nieustannie radosny. To jednak nieco wyczerpujące, spędzać dwadzieścia cztery godziny na dobę z kimś, kto zdawał się myśleć, że moje zaburzenie neurologiczne można wyleczyć, gdybym nieco bardziej optymistycznie i radośnie podchodził do całej tej kwestii „rozkwitania".

- Powiem ci, że jest w mojej przeszłości kilka żenujących momentów, o których chętnie bym zapomniał. Mówię ci! - zachichotał. - Sylwester 1999 - wiesz, co mam na myśli?! — wykonał gest, jakby coś pił, i przewrócił oczami. — O tak, o tym chętnie bym zapomniał! I o pewnej pani z klubu tanecznego Swindon Salsa... O tak, Panie Przewodniczący, nie mam nic przeciwko wykreśleniu tego epizodu z mojej kartoteki!

W końcu pewna lekarka najwyraźniej przejęła kierownictwo nad moim przypadkiem. Doktor Anne Le-wington była specjalistą neurologiem około pięćdziesiątki, o nieco szalonym wyglądzie. Miała być w szpitalu jedynie przez dwa dni w tygodniu, ale była tak zadziwiona moją dolegliwością, że koniecznie chciała odwiedzać mnie każdego dnia. Pod jej nadzorem przeszedłem tomografię mózgu, miałem elektrody podłączone do głowy, zostałem poddany testowi audiowizualnej stymulacji, ale za każdym razem aktywność mojego mózgu była „całkowicie normalna". Szkoda, że w moim mózgu nie było przycisku, dzięki któremu można by go wyłączyć, a potem ponownie włączyć.

Dopiero po dniu lub dwóch doszedłem do wniosku, że podekscytowanie doktor Lewington podczas studiowania moich wyników nie miało zupełnie nic wspólnego z postępem ani zrozumieniem, co mi się stało.

- O, to interesujące!

- Co? Co? - pytałem optymistycznie.

- Obydwa hipokampy są normalne, jak również objętość kory śródwęchowej i płatów skroniowych.

- No tak, czy to coś wyjaśnia?

- Zupełnie nic. I to jest takie interesujące! Żadnych obustronnych uszkodzeń w środkowej części płata skroniowego ani strukturach międzymózgowia. Wydaje się, że pana pozaosobiste wspomnienia zostały zgromadzone w korze nowej niezależnie od środkowej części płata skroniowego.

- Czy to dobrze, czy źle?

- Cóż, nie ma w żadnym z tych objawów zauważalnej logiki ani wzorca. Ale to jest typowe dla tomografii w ogóle. To taka zagadka! - powiedziała, klaszcząc w dłonie z zadowolenia. - Dlatego jest to tak frapujące!

Poczułem, jak moje ciało opada z powrotem na krzesło.

- A jeśli chodzi o przetwarzanie i przechowywanie wspomnień - to jeden z najbardziej zdumiewających obszarów. Niezwykle ekscytujący temat do badania!

-Hmm... - pokiwałem beznamiętnie głową. To tak, jakby przechodzić operację na otwartym sercu i usłyszeć: „O rany, co to za wielki mięsień pompuje jak szalony z własnej woli?!".

Upłynęło kilka dni, zanim doktor Lewington sformułowała pewną konkluzję i usiadła na moim łóżku, by wyjaśnić, co, jej zdaniem, mi się stało. Mówiła tak cicho, że po drugiej stronie zasłony Bernard musiał wyłączyć radio.

- Na podstawie analizy podobnych przypadków jak pański w Stanach Zjednoczonych i innych krajach wydaje się, że doświadczył pan „fugi psychogennej", a dosłownie „ucieczki" od poprzedniego życia, prawdopodobnie wywołanej skrajnym stresem albo niemożnością poradzenia sobie z tym, co się działo.

- Fuga?

-Tak, przydarza się to rocznie jedynie garstce ludzi na świecie, chociaż nie ma dwóch identycznych przypadków. Zgubienie rzeczy osobistych, takich jak pana telefon czy portfel, było prawdopodobnie celowe z pana strony, gdy wszedł pan w stan fugi, i typowym jest brak wspomnień na temat świadomego pozbycia się wszelkich śladów poprzedniego życia. Najwyraźniej nie zapomniał pan wszystkiego, gdyż wówczas byłby pan jak nowo narodzone dziecko, a zwykle przy amnezji wstecznej pacjent wie na przykład, kim była księżna Diana, ale może nie wiedzieć, że zginęła.

-Paryż, rok 1998 - powiedziałem, nieco się popisując.

- 1997! - Zza zasłony dobiegł głos Bernarda.

- To, że pamięta pan pozaosobiste fakty, sugeruje, że ma pan duże szanse na odzyskanie osobistych wspomnień i powrót do dawnego życia.

- Ale kiedy dokładnie?

-Trzydziestego pierwszego sierpnia - powiedział Bernard. - Zgon stwierdzono około czwartej nad ranem.

Doktor Lewington niechętnie składała obietnice i musiała przyznać, że nie ma żadnej gwarancji, że wyzdrowieję całkowicie. Tak więc zostałem sam z tą przerażającą myślą, wpatrując się w zielone zasłony wokół mojego łóżka i zastanawiając się, czy kiedykolwiek odzyskam kontakt z moim poprzednim życiem.

- Może jesteś seryjnym zabójcą - powiedział Bernard nonszalanckim tonem.

- Przepraszam, Bernard, do mnie mówisz?

- Cóż, powiedziała, że twój stan mógł być spowodowany potrzebą odcięcia się od przeszłości. Być może nie mogłeś znieść udręki bycia mordercą bezdomnych włóczęgów, których ciała ukryte są w zamrażarkach w twojej piwnicy.

- To urocza myśl, dziękuję.

- To możliwe. Albo może jesteś terrorystą.

- Miejmy nadzieję, że nie.

- Handlarzem narkotyków uciekającym przed chińskimi triadami!

Zdecydowałem się nic nie mówić z nadzieją, że spekulacje mogą się w końcu wyczerpać.

- Alfonsem... nałogowym podpalaczem...

Były tu gdzieś słuchawki. Zajrzałem pod mój stolik nocny w poszukiwaniu sposobu na zablokowanie tej listy przerażających zbrodni, które mogły spowodować moje załamanie, a w szczególności terminów „pedofil", „wiwi-sekcjonista" i „bankier".

Odrzuciłem spekulacje Bernarda jako kompletnie absurdalne, ale później owego popołudnia poczułem falę lęku i poczucia winy, gdy poinformowano mnie, że dwóch policjantów czeka na mnie w gabinecie siostry oddziałowej. W rzeczywistości nie przyszli, by aresztować mnie za zbrodnie wojenne przeciwko narodowi bośniackiemu, jak sugerował Bernard. Okazało się, że przynieśli wielki segregator zawierający rejestr „Osób zaginionych", który teraz przeglądali bardzo powoli, wpatrując się w każde zdjęcie, by następnie poważnie spojrzeć na mnie.

— Ten to na pewno nie ja — wtrąciłem się, rozpaczliwie chcąc sprawdzić, czy jestem na którejś z kolejnych stron.

- Proszę pana, musimy przyjrzeć się z należytą starannością wszystkim dokumentom.

- Tak, ale nie jestem aż tak gruby. Ani czarny. Ani nie jestem kobietą.

Spojrzeli na mnie podejrzliwie, chcąc sprawdzić, czy nie próbuję ukryć swych afrykańsko-kobiecych cech, i niechętnie przewrócili stronę.

- Hmm, co o tym myślisz? - zapytał policjant, przeskakując wzrokiem pomiędzy moją twarzą a zdjęciem pomarszczonego emeryta.

- On ma chyba z osiemdziesiąt lat! - zaprotestowałem.

- Proszę pana, wielu z tych ludzi wygląda starzej, niż wskazuje ich wiek. Mogli być pod wpływem narkotyków albo mieszkać na ulicy. Od jak dawna ma pan tę brodę?

- Eee, no cóż... od momentu wcześniejszego niż pamiętam...

- Mniej więcej od miesiąca, roku, dziesięciu lat?

- Nie wiem! Jak powiedziała pielęgniarka, cierpię na amnezję wsteczną, dlatego w moim umyśle nie ma nic na temat okresu sprzed zeszłego wtorku.

Spojrzeli na siebie, delikatnie potrząsnęli z irytacją głowami i wrócili do szukania podobieństw pomiędzy moim wyglądem a zdjęciem nastolatki, sikha i Jacka Russella terriera, który jak przynajmniej przyznali, znalazł się w niewłaściwym segregatorze.

Fakt, że nikt nie zgłosił mojego zaginięcia, zdawał się opowiadać swoją własną historię. Podczas wiadomości nie podano żadnych pilnych komunikatów, nie było też wzruszających apeli ze strony kochającej rodziny ani ogłoszeń na całą stronę zamieszczonych w gazetach przez stęsknionych bliskich poszukujących drogiego męża, ojca lub kolegi z pracy. Czyżbym przed moją fugą był az tak samotny? Czyżby to był stres, który sprowokował po-trząśnięcie moim mentalnym znikopisem, aby wyczyścić ekran i zacząć od nowa?

Jakakolwiek była moja przeszłość, myślałem jedynie o tym, by zostać uratowanym z tej bezludnej wyspy w ośmiomilionowym mieście. Chciałem rozpalić na plaży wielki ogień, wysłać wiadomość w butelce i napisać na piasku gigantyczne litery, widoczne dla przelatującego samolotu.

- Czy możemy zamieścić informację w gazecie? -prosiłem ciągle siostrę oddziałową. — Coś w rodzaju pytania „Czy znacie tego człowieka?" wydrukowanego obok mojego zdjęcia? - Pomimo otaczającej ją typowej atmosfery braku czasu i wdzięczności, w końcu zgodziła się, że może to być dobry pomysł. Siedziałem więc w jej maleńkim gabinecie, słuchając, jak nerwowo dzwoni do działu wiadomości „London Evening Standard". Wyjaśniła moją sytuację, ale słyszałem jedynie część jej dialogu, ponieważ zakryła słuchawkę i relacjonowała mi pytania na mój temat.

- Chcą wiedzieć, czy ma pan szczególne uzdolnienia w kierunku gry na pianinie lub coś w tym rodzaju?

- Cóż, nie wiem... Nie pamiętam. Może ja powinienem z nimi porozmawiać?

- Nie wie. — Kolejna pauza. — Czy jest pan niezwykłym lingwistą, geniuszem matematycznym lub kimś takim?

- Nie sądzę. Potrafię rozwiązać jedynie proste sudo-ku z książki Bernarda. Porozmawiać z nimi?

- Emm, umie rozwiązywać proste sudoku. Czy to może być pomocne?

Okazało się, że gazeta nie ma wystarczającej ilości pracowników, żeby przysłać kogoś do szpitala, ale powiedzieli, że mogą opublikować moją historię, jeśli prześlemy im wszystkie szczegóły wraz z aktualnym zdjęciem. Następnego dnia na środkowych stronach pojawił się wielki, dwustronicowy artykuł zatytułowany „Kim jest tajemniczy mężczyzna? . Pod spodem znajdowało się zdjęcie zadbanego młodego człowieka, stojącego obok Pippy Middleton na charytatywnym meczu polo. Przeczytałem gazetę dwa razy, ale nie było w niej nic na mój temat. Najwyraźniej mieli zamiar opublikować moją historię, ale nagle pojawił się sensacyjny materiał na temat tajemniczego towarzysza szwagierki księcia Williama i redaktor zdecydował, że nie mogą mieć dwóch historii o tajemniczym mężczyźnie w jednym wydaniu. Dziennikarz, który odebrał nasz telefon, był teraz na urlopie, więc moja historia została przydzielona innej reporterce.

- Proszę mi powiedzieć - zaczęła. - Czy jest pan może szczególnie uzdolnionym pianistą, czy kimś w tym rodzaju?

Nie mogłem w nocy spać i czasem wymykałem się do ciemnego, pustego pokoju dziennego, który mógł się poszczycić wspaniałym widokiem na panoramę Londynu. Czwartej nocy, wpatrując się w miliony maleńkich światełek rozświetlających miasto, zdałem sobie sprawę, że to jest teraz moje życie, że ten syndrom nie był jakąś czasową luką. Wezwano kogoś, by zbadał źródło głośnego, dudniącego dźwięku dochodzącego z dziesiątego piętra. Tam właśnie znalazł mnie jeden z sanitariuszy, gdy raz po raz uderzałem głową w szybę.

— Hej, kolego, nie rób tego! - powiedział. - Zbijesz szybę.

Czasami spędzałem kilka godzin w pokoju telewizyjnym. To na jednej z tych wizyt odkryłem program Mr & Mrs, którego formuła została zmieniona i teraz brały w nim udział znane osobowości i ich atrakcyjni małżonkowie.

Ten program stał się dla mnie rodzajem obsesji. Byłem zachwycony tym, jak wiele owe pary pamiętały nawzajem na swój temat, śmiałem się z każdego małżeńskiego faux pas i pławiłem w swobodnej zażyłości współmałżonków.

- Ha, znalazłem cię - oznajmił Bernard swym jak zwykle wysokim, nosowym, jękliwym głosem, dokładnie w momencie, gdy miała się zacząć druga połowa programu. - Spójrz, kupiłem ci kilka książek w kiosku w holu: Jak poprawić swoją pamięć, ćwicząc jedynie piętnaście minut dziennie. Nie wiem, dlaczego od razu o tym nie pomyśleliśmy!

-To bardzo miło z twojej strony, Bernardzie, ale wydaje mi się, że to dotyczy raczej ogólnych problemów z pamięcią, a nie amnezji wstecznej.

- No cóż, to wszystko są jedynie stadia tej samej przypadłości, czyż nie?

- Eee, nie.

- Wierz mi, wiem, przez co przechodzisz, bo sam nigdy nie wiem, gdzie położyłem klucze.

- Widzisz, ale mnie to nie dolega. Pamiętam wszystko, co zrobiłem od momentu przyjścia do szpitala, ale nie pamiętam nawet jednej rzeczy z okresu przed tym dniem.

- Tak, tak, wiem, o czym mówisz. Możesz więc potrzebować więcej niż piętnaście minut ćwiczeń dziennie - przyznał, otwierając książkę na chybił trafił. - „Gdy zostajesz przedstawiony nowej osobie, staraj się powtarzać jej imię na głos, by zapadło ci w pamięć. Zamiast powiedzieć jedynie Witaj, powiedz Witaj, Simonie". Od tego mógłbyś zacząć!

-Tak, ale widzisz, nie wydaje mi się, żeby mogło to odblokować wspomnienia o pierwszych czterdziestu latach mojego życia...

- Podobnie jest z nożyczkami. Nigdy nie pamiętam, gdzie zostawiłem nożyczki. Czasem myślę, że celowo mnie unikają! O, to jest dobre: „Jeśli masz problem z zapamiętywaniem numerów telefonów, spróbuj tworzyć skojarzenia. Jeśli numer twojego kolegi to 2012 1066, zapamiętaj go jako Olimpiadę w Londynie i Bitwę pod Hastings".

- Dobrze, wspaniale. Jeśli pojawi się kiedyś ten właśnie numer, na pewno zapamiętam go w ten sposób.

- Widzisz - powiedział Bernard, nagrodzony za swą pomoc. - I to jedynie piętnaście minut dziennie. O, Mr & Mrs z gwiazdami\ Bardzo chciałbym wystąpić w tym programie. No, gdybym oczywiście był sławny... i miał żonę.

Gdy kolejnego dnia skończył się mój ulubiony program, ogłosiłem, że wracam do łóżka, ale Bernard podskoczył, by „dotrzymać mi towarzystwa" i triumfalnie ujawnił drugą książkę, którą kupił na parterze. Zdecydował, że jednym ze sposobów pobudzenia mojej pamięci na temat własnej tożsamości może być przeczytanie na głos wszystkich możliwych imion męskich spisanych w przerażająco grubej pozycji zatytułowanej Nadaj imię swojemu dziecku. Część mnie chciała krzyczeć z irytacji, ale wiedziałem, że na swój niezwykle niepomocny sposób, Bernard starał się jedynie być pomocny.

Podczas tego długiego wieczoru wyszło na jaw, dlaczego Nadaj imię swojemu dziecku nigdy nie była ogromnym hitem jako audiobook. Oczywiście, występuje w niej wielu bohaterów, ale żadna z postaci nie zostaje właściwie zbudowana. Na przykład Aaron gra epizodyczną rolę na samym początku, ale więcej o nim nie słyszymy. Podobnie Abdullah nie zaproponował żadnych wskazówek sugerujących, że mogło to być imię, które nadali mi rodzice.

- Nie jestem pewien, czy powinieneś tak leżeć - zauważył Bernard. — Nadal się koncentrujesz, prawda?

- Oczywiście. Zamykam tylko oczy, żeby być pewnym, że nic mnie nie rozproszy...

W końcu się obudziłem, słysząc „Francis? Frank? Fran-kie? Franklin?" jak rodzaj aliterowanej poezji. Chociaż Bernard recytował imiona już od kilku godzin, nadal każde z nich wymawiał z nadzwyczajnym zapałem i optymizmem. Przyśnił mi się właśnie ten sam sen, który śnił mi się już kilka razy: uchwycony moment, gdy śmieję się razem z jakąś kobietą. Nie pamiętałem jej twarzy ani imienia, ale wydawało mi się, że mnie kocha, a ja kocham ją. Odczuwałem wówczas czystą radość, będącą jedyną barwą w czarno-białym świecie, i byłem zdruzgotany, budząc się w pustce, którą było teraz moje życie. Gdyby nie wciągająca narracja Bernarda, mógłbym poczuć się bardzo przybity.

- Gabriel? Gael? Galvin? Ganesh?

„Hmmm - pomyślałem. - Raczej nie wyglądam jak Ganesh". Przede wszystkim, nie mam czterech rąk i głowy słonia. Może mógłbym poprosić go, żeby przestał, może powiem mu, że po kilku godzinach intensywnej koncentracji zaczynam się nieco męczyć.

- Gareth? Garfield? Garrison? — Z recepcji oddziału dochodziło nieokreślone elektroniczne brzęczenie. — Garth? Garvin? Gary?

I wtedy stało się coś niezwykłego. Słysząc imię Gary, usłyszałem swój własny głos mamroczący:

-07700...

— Co to było? — zapytał Bernard.

— Nie wiem — odparłem, siadając. — Po prostu pojawiło się, gdy powiedziałeś Gary.

— Czy to to imię? Czy to ty? Masz na imię Gary?

— Chyba nie. Powiedz je jeszcze raz.

- Gary!

- 007700... - I pojawiły się kolejne cyfry. - 900...

To było jak bezwarunkowy spazm, bez żadnego kontekstu ani znaczenia, po prostu wydawało mi się naturalne, że po tym imieniu następują te właśnie cyfry.

- To numer telefonu! - wykrzyknął podekscytowany Bernard, zapisując go.

- Tak, ale czyj?

Bernard spojrzał na mnie, jakbym zachował się szczególnie głupio.

- To znaczy, prawdopodobnie kogoś' o imieniu Gary, ale zastanawiam się, kim on jest.

Odkryliśmy fragment DNA z mojego poprzedniego życia. Bernardowi udało się skutecznie odnaleźć drogę do mojego zaplecza. Byłem sceptyczny i negatywnie nastawiony, ale on udowodnił, że się mylę. Może nawet pogratulowałbym mu wytrwałości i inicjatywy, gdybym nie dostrzegł, że te właśnie cechy kazały mu sięgnąć po telefon i zacząć wykręcać numer.

- Co robisz? - krzyknąłem.

- Dzwonię do Gary'ego. Czy na końcu było 913?

- Nie, nie rób tego! Nie jestem gotowy! Powinniśmy porozmawiać z lekarzem! Nie wolno ci używać tego tutaj...

- Dzwoni! - I rzucił mi telefon.

Powoli podniosłem go do ucha.

- Nikt się nie zgłasza. To pewnie tylko jakiś przypadkowy numer. Nie wierzę, że to robię... — Potem dał się słyszeć odległy elektroniczny trzask, a następnie, po całym tygodniu ekipa ratownicza grzebiąca w gruzach usłyszała pierwszy słaby odgłos.

- Halo? - zapytał męski głos poprzez zakłócenia w słabym połączeniu.

- Uhm... halo? Czy to może... Gary? - wydukałem.

- Tak. Vaughan! To ty? Gdzie się, do diabła, podzie-wałeś? Jakbyś nagle zniknął z powierzchni ziemi!

W panice zakończyłem połączenie i odrzuciłem telefon Bernardowi.

- Rozpoznałeś jego głos?

- Eee, nie. Ja... To pewnie jakiś przypadkowy gość - wyjąkałem. Ale nieznajomy właśnie oddzwaniał i już za chwilę obaj prowadzili dość ożywioną dyskusję na mój temat.

-Już nie - oznajmił Bernard. — Wydaje mi się, że teraz to ja jestem jego najlepszym przyjacielem.

1

Kanadyjski program telewizyjny, emitowany również w Wielkiej Brytanii, w którym pary musiały wykazać się wiedzą o sobie nawzajem. (ten przypis i wszystkie kolejne pochodzą od tłumacza).

2

Portal społecznościowy.

3

Tzn. jestem aktywny na portalu społecznościowym Tweetei.

4

Ang. teddy może oznaczać pluszowego misia, rodzaj damskiej garderoby w stylu body albo odnosić się do subkultury Teddy Boys zapoczątkowanej w latach 50. w Wielkiej Brytanii.

Rozdział trzeci

Gary uścisnął mnie wymownie, podczas gdy ja jedynie stałem, wytrzymując ten fizyczny kontakt jak nastolatek ściskany w święta przez ciotkę.

- Vaughan! Tak się o ciebie martwiłem! Kocham cię, stary!

- Kochasz mnie? — wydukałem. — Czy jestem twoim... ? Czy jesteśmy homoseksualistami?

Znaczący uścisk ustał nagle, a Gary zerknął na Bernarda.

- Nie, nie kocham cię w ten sposób. Kocham cię jak brata, no wiesz...

- Jesteś moim bratem?

- Nie, nie dosłownie. Chcę powiedzieć, że jesteśmy jak bracia. Gazoody-baby!

-Co?

- Gazoody-baby! Tak przecież mówiliśmy, prawda? Gazooooooody-baby! Pamiętasz? — I szturchnął mnie w żartach, co jednak trochę zabolało.

Tak wyglądało skromne i powściągliwe zachowanie mojego gościa po tym, jak lekarka zrobiła mu mały wykład. Ostrzegła go przez telefon, że jest mało prawdopodobne, żebym pamiętał, kim jest, i że mogę zareagować nerwowo, jeśli będzie zbyt pewny siebie lub zbyt poufały. Dobrze, że wziął to pod uwagę. Pomimo samotności, którą odczuwałem, nagła przyjacielskość owego nieznajomego wydawała mi się nie na miejscu. Włączył mi się jakiś pierwotny mechanizm obronny. Najwyraźniej pierwsi myśliwi-zbieracze nauczyli się, że całkowicie nieznajomi zachowywali się tak przyjaźnie jedynie wtedy, gdy chcieli cię przekonać, byś przyszedł na spotkanie Kursu Alfa*.

- Posłuchaj, wiem, że to może zabrzmieć trochę niegrzecznie, ale ja naprawdę nie wiem, kim jesteś. Zanim nazwałeś mnie „Vaughan", nie wiedziałem nawet, że tak brzmi moje imię.

- Właściwie to twoje nazwisko. Tak cię po prostu wszyscy nazywają.

- Widzisz? Nie wiedziałem o tym! Nic nie wiem. Na przykład czy mam matkę? Nie wiem.

Mężczyzna przerwał i położył dłoń na moim ramieniu.

- Przykro mi, stary. Twoja matka kopnęła w kalendarz jakieś pięć lat temu.

- Aha, ok. - Wzruszyłem ramionami. - No cóż, i tak jej nie pamiętam...

Zaśmiał się, jakbym opowiedział jakiś kawał.

- Tak, pielęgniarka powiedziała, że straciłeś pamięć, czy coś takiego. Niezła z niej laska, co? Widziała cię nago?

- Eee, nie.

- Może i dobrze. Chcesz wyskoczyć na piwo lub dwa? Mam wielką ochotę na ogórki w occie.

I wtedy wydałem z siebie nieoczekiwany śmiech. Zaśmiałem się pierwszy raz od Dnia Zero, a mój gość nawet nie starał się być zabawny. Sama przypadkowość jego toku myślowego wydawała się komiczna i orzeźwiająca. Gdy przyszedłem do szpitala, moja własna osobowość była dla mnie zagadką; potrzeba było jedynie odpowiednich ludzi, by otworzyć drzwi do różnych zaciemnionych pokoi i oprowadzić mnie po nich. Bernard rozświetlił

Spotkania organizowane przez wspólnoty chrześcijańskie, w których biorą udział osoby świeckie. Celem spotkań jest dyskusja na

temat wiary.

moją drażliwą, lekko nietolerancyjną stronę, a Gary pokazał mi, co mnie rozśmiesza.

- Rany, Vaughan, załóż coś na siebie, przecież nie pójdziesz do pubu w cholernej piżamie!

- Nie wolno mu opuszczać szpitala - wtrącił się Bernard, który wydawał się nieco przygaszony przybyciem intruza. - W zasadzie to doktor powiedziała, że chciała być obecna przy waszym spotkaniu.

- Tak, ale znudziło mi się czekanie. Siedziałem tam dwadzieścia minut. Nie potrzebuję umawiać się oficjalnie, żeby się zobaczyć z moim najlepszym przyjacielem!

Słysząc to określenie siebie, starałem się nie patrzeć na Bernarda ze zbytnim zadowoleniem na twarzy. Po tygodniu spędzonym w szpitalu, brak poszanowania dla zasad demonstrowany przez mojego przyjaciela był zaraźliwy i część mnie miała ochotę z radością wykorzystać tę możliwość wycieczki do zewnętrznego świata. Może wahałbym się, gdyby Bernard otwarcie nie zabronił mi opuszczania oddziału.

Wychodząc ze szpitala z Garym, czułem się zarówno podekscytowany, jak i przerażony. Zapomniałem prawie, jak pachnie świeże powietrze, a tu znalazł się ktoś, kto znał wszystkie sekrety mojego przeszłego życia. Podskoczyłem lekko na dźwięk przejeżdżającego motoru i czułem się nieco onieśmielony przez innych przechodniów, którzy wydawali się pewni tego, dokąd zmierzają.

Gary był wysokim, chudym mężczyzną mniej więcej w moim wieku, który ubierał się jak ktoś dwadzieścia lat młodszy. Miał na sobie skórzaną motocyklówkę, chociaż okazało się, że nie ma motoru, a jego baki były nieco za długie jak na kogoś z tak cofniętą linią włosów. Emano-•<%wał swobodną pewnością siebie i silnym zapachem niko-■t tyny. Ale chociaż byłem lekko zakłopotany jego nadmiernie swobodnym stylem bycia, fakt, że rozmawiał ze mną, jakbym był normalny, był bardzo pokrzepiający. Dlatego go polubiłem - to był mój przyjaciel „Gary". Miałem przyjaciela i razem szliśmy do pubu.

- Może od razu sobie to wyjaśnimy... - powiedział, patrząc na mnie dziwnie, gdy doszliśmy do rogu ulicy. -.. .Pamiętasz, że wisisz mi dwa tysiaki?

- Naprawdę? Przykro mi, ale nie mam pieniędzy... ja... Może mógłbyś chwilę poczekać? - I wtedy dostrzegłem błysk w jego oku, a za chwilę wybuchnął śmiechem.

- Ha, ha, ha, w porządku! - zaśmiał się. - Tylko się z ciebie nabijam!

- No jasne! - powiedziałem, starając się śmiać razem z nim.

- Powinienem był powiedzieć, że wisisz mi więcej, co? Czy ty naprawdę niczego nie pamiętasz?

- Nie. Nie mam pojęcia, co robiłem przez ostatnie czterdzieści lat.

-Tak, wiem, jak się czujesz.

Czterdzieści lat było trafnym przypuszczeniem. Okazało się, że mam trzydzieści dziewięć lat i, według Ga-ry'ego, moja fuga była jedynie „typowym, cholernym kryzysem wieku średniego". Odniosłem wrażenie, że nie traktuje mojej dolegliwości medycznej zbyt poważnie, jak gdybym przez lata zdążył wziąć tyle narkotyków, że to był jedynie jeden z wielu odmiennych stanów świadomości. Było dla mnie nieco rozbrajające, że ten człowiek swobodnie zwracał się do mnie „Dupku" lub „Idioto", jakby były to moje prawdziwe imiona. Chociaż szybko zrozumiałem, że muszą to być ironiczne zwroty sugerujące kumpelską zażyłość dwóch starych przyjaciół, kiedy ktoś, kogo dopiero poznałeś, mówi: „To ten pub tutaj, porąbańcu , musisz stawić czoło instynktownej reakcji, która mówi ci, że jest to, delikatnie mówiąc, niegrzeczne.

Pub wypełniał się klientami, którzy przyszli na lunch, więc zajęliśmy ostatni stolik. Teraz miałem okazję, by zapytać go o wszystko, co chciałem. Będzie to jak moje prywatne wydanie programu To jest twoje życie1, tyle że w tej wersji gospodarz będzie relacjonował gwieździe jej niezwykłe życie po raz pierwszy: „Nie będziesz pamiętał tego głosu" albo „Tego wieczoru jest z nami nauczyciel, który zainspirował cię wiele lat temu, chociaż w tej kwestii będziesz nam musiał uwierzyć na słowo - równie dobrze może to być starsza pani, która prowadzi bufet na dole".

Wybrałem kufel Guinnessa, ponieważ Gary powiedział mi, że to zwykle zamawiałem. Nieograniczone możliwości mnie przytłaczały - mogę lubić ciemne piwo, jasne albo wodę mineralną z dodatkiem cytryny. Mogłem być już dwukrotnie żonaty i mieć siedmioro dzieci, być mistrzem olimpijskim w żeglarstwie lub kryminalistą bankrutem.

Postanowiłem zadawać pytania w pewnym porządku chronologicznym, tak aby nie skakać chaotycznie i nie przegapić żadnego szczegółu. Prawdopodobnie gdzieś w głębi chciałem otrzymywać te informacje powoli. Jeśli jestem kompletnie przegrany, będę czuł się lepiej, wiedząc, jak do tego doszło. Ale moja próba ustalenia podstawowych faktów na temat moich wczesnych lat życia nie powiodła się.

- A więc, czy mam jakieś rodzeństwo?

- Nie, jesteś jedynakiem. Ach, zapomniałem zamówić coś do jedzenia...

- Ok. Skąd pochodzę?

- Tak naprawdę, to znikąd. Z wielu miejsc. Zewsząd. Twój tata był w wojsku, więc jako dziecko ciągle się przeprowadzałeś. Mieszkałeś w Niemczech zachodnich, na Cyprze, w Malezji, w Yorkshire. Co jeszcze wymieniałeś? Chyba Hong Kong. Może Shangri-La.

- To nie jest rzeczywiste miejsce.

- Nie? W takim razie nie Shangri-La. Może Szanghaj. Ale pamiętam, jak mówiłeś, że nigdy nie spędziłeś w jednej szkole dłużej niż rok.

- O kurcze. Więc chyba jestem osobą, która łatwo się adaptuje?

- Jeśli chcesz... Szkoda, że nie zamówiłem wieprzowych skwarek na przekąskę czy czegoś takiego...

- Obieżyświatem.

- Obieżyświatem. Tak, bez korzeni.

- Synem żołnierza!

- Z sił powietrznych. Miał wysoki stopień, chociaż zajmował się chyba tylko rachunkowością, czy coś w tym stylu. Tak, biedny facet, dostał zawału serca wkrótce po tym, jak zmarła twoja mama.

- Och.

- Ale pamiętam twoich rodziców z czasów, gdy byliśmy młodsi. Byli wspaniałą parą, niech ich Bóg błogosławi. Robili bardzo mocne domowe wino.

Ponieważ nie miałem o nich żadnych wspomnień, moja matka i ojciec wydawali mi się jedynie abstrakcyjnymi pojęciami, zaledwie imionami na drzewie genealogicznym. Wszystko, co mi o mnie opowiedział, równie dobrze mogłoby przydarzyć się innej osobie w jakiejś wymyślonej historii. W zasadzie Gary wiedział bardzo niewiele na temat lat mojej młodości i miał mgliste pojęcie na temat wydarzeń, które miały miejsce, zanim się poznaliśmy.

— Skąd mam wiedzieć, jakie miałeś oceny na koniec cholernej szkoły średniej? - protestował.

- Przepraszam, denerwuję się nieco moimi wynikami egzaminów. Wszystkim tym się denerwuję. Więc poszedłem na studia?

- No, tak, tam się poznaliśmy - przypomniał sobie z większym entuzjazmem. - Ja studiowałem anglistykę i amerykanistykę. Wcześniej studiowałem tylko angielski...

- Przepraszam, gdzie to było? Oxford? Cambridge?

- Bangor. Wybrałem tę uczelnię, ponieważ ta śliczna dziewczyna z mojej szkoły miała zamiar tam pójść, chociaż skończyła we wschodniej Anglii i nic z tego nie wyszło...

W ciągu następnych dziesięciu minut dowiedziałem się, że mieszkaliśmy razem w domu studenckim w północnej Walii, że razem graliśmy w szkolnej drużynie piłkarskiej i że zdobyłem ten sam dyplom co Gary, chociaż w odróżnieniu od niego nie spisałem całej pracy dyplomowej od studenta z Aberystwyth. Prawdę mówiąc, to było fascynujące, móc dowiedzieć się tyle o sobie.

Wrócił z baru z kolejnym kuflem, pomimo iż prosiłem jedynie o połowę, i szarzejącym piklowanym jajkiem, które wybrał chyba dlatego, że było najmniej świeżą rzeczą, jaką mieli. Było jedno pytanie, które rozpaczliwie chciałem mu zadać i przez cały czas, gdy był przy barze, wpatrywałem się w białą obwódkę na palcu, gdzie kiedyś znajdowała się obrączka. Tak się denerwowałem, że omal nie zrezygnowałem z pytania. Jeśli miałem żonę, chciałem zrozumieć, w jakich okolicznościach ją poznałem. Chciałem wiedzieć, kim byłem, gdy brałem ślub.

— Więc zupełnie nie pamiętasz tego pubu? - zapytał Gary, siadając.

— Nie, dlaczego? Byliśmy tu wcześniej?

— Tak, sprzedawałeś tu crack, zanim zaczęła się ta cała afera z rosyjską mafią...

— A, tak, jasne, rosyjska mafia. Zostawili mi buraka w łóżku, prawda? — Poczułem ukłucie dumy, że udało mi się rozśmieszyć Gary'ego. - To dziwne, nie wiem, kim jestem ani co robiłem, ale jestem pewny, że nie byłem dilerem cracku.

- Nie, twarde narkotyki to nigdy nie była twoja bajka. Przejmujesz się, czy w porządku jest podać swoim dzieciom cholerny lemsip2.

Tak właśnie dowiedziałem się, że jestem ojcem. „Swoim dzieciom" powiedział Gary, używając liczby mnogiej. Miałem więc dzieci.

- A, tak, racja, twoje dzieci! — powiedział, gdy przycisnąłem go, by podał mi więcej informacji. - Tak, masz dwa szkraby, chłopca i dziewczynkę. Jest Jamie, który ma około piętnaście lat, i Dillie, która jest młodsza, ma może dziesięć. Właściwie musi mieć jedenaście, bo oboje są w szkole średniej. Chociaż nie w twojej.

- Co masz na myśli, mówiąc „moja szkoła"?

- Szkoła, w której uczysz.

- Więc jestem nauczycielem? Zaraz, zwolnij trochę, dobrze? Widzisz, dlatego chciałem zrobić wszystko w porządku chronologicznym. Opowiedz mi najpierw o moich dzieciach — poprosiłem, jednocześnie odganiając dziwaczny obraz samego siebie stojącego w todze przed starodawną tablicą.

- No cóż, to po prostu dzieciaki. Są słodkie. Jestem ojcem chrzestnym Jamiego. A może Dillie? Nie pamiętam, ale na pewno jestem ojcem chrzestnym któregoś z nich. Tak, to świetne dzieciaki. Możesz być z nich naprawdę dumny.

Ale nie mogłem być z nich dumny. Bardzo tego chciałem, ale były jedynie suchym historycznym faktem.

- Czy możemy się przysiąść? - wtrąciła się kobieta niosąca torby z zakupami i nie czekając na odpowiedź, osunęła się na jedno z dwóch wolnych miejsc przy naszym stole. - Tutaj, Meg! Mam tu dwa miejsca!

Byłem ojcem dwóch nieznajomych. Ale nie tak jak kapitan jakiegoś przepływającego statku, który nieświadomie spłodził dziecko w odległym porcie. Te dzieci będą mnie znały i, mam nadzieję, kochały.

-Weź kartę! - krzyknęła kobieta do swojej towarzyszki, być może córki. - Bez okularów nie mogę odczytać pozycji z tablicy, a oni nigdy nie kładą kart na stołach. -Twarz tej kobiety była już wyryta w mojej pamięci, a nie miałem pojęcia, jak wyglądają moje własne dzieci.

- Więc jakie one są?

- Co masz na myśli?

- Moje dzieci? Jakie są?

Kobiecie kiepsko wychodziło udawanie, że nas nie słucha.

- No cóż, Jamie wygląda właściwie jak ty, biedaczysko. Niewiele mówi, ale to pewnie kwestia wieku.

Skinąłem głową, ale wewnątrz wzruszałem ramionami. Byłem ojcem i nauczycielem bez żadnego doświadczenia z dziećmi.

- Robi się teraz dość wysoki, modny, interesuje się muzyką. Chyba nie ma dziewczyny, ale może to ukrywa.

- A moja córka, Dillie? Czy to jej prawdziwe imię, czy skrót?

- Nie sądzę, zawsze nazywałeś ją po prostu Dillie.

- Może Dilys — zaproponowała kobieta przy naszym stoliku.

- Przepraszam?

- Imię pana córki. Może być skrótem od Dilys. Jest też imię Dillwyn, chyba walijskie. Pan nie jest Walijczykiem?

- Nie wiem. Jestem Walijczykiem?

- Nie, raczej nie.

- Cóż, to może być to imię.

- Dziękuję, pomogła nam pani.

Informacja o moim ojcostwie postawiła nagle wszystko w bardziej poważnym świetle. Teraz moje załamanie umysłowe nie było jedynie czymś, co przydarzyło się mnie, ale całej rodzinie.

- Więc co jeszcze chciałbyś o nich wiedzieć? — zapytał mnie Gary, chociaż kobieta mogła pomyśleć, że zwraca się do nas obojga.

- Eee, na razie wystarczy - wybełkotałem. - To może poczekać.

- Był pan w więzieniu? — nonszalancko zapytała kobieta.

- Coś w tym rodzaju. - Uśmiechnąłem się.

- Za morderstwo - dodał Gary z nadzieją, że ją odstraszy, ale nie wydawała się zbita z tropu tą drobną informacją.

- Mój mąż odszedł od nas, gdy Meg miała dwa lata. Nigdy więcej się nie odezwał. Nie rozpoznałby jej, gdyby minął ją na ulicy.

- No tak...

-Więc, co mogę ci jeszcze opowiedzieć? — zapytał Gaiy. - Torysi znów są u władzy, wszyscy mają komórki i komputery, Woolworth przestał działać, a Elton John przyznał się do swojej orientacji, co oczywiście było wielkim szokiem...

-Tak, tak, to wiem. Zapomniałem tylko wszystko na temat mojego życia. Pamiętam zwycięzców Pucharu Anglii w piłce nożnej przez całe lata osiemdziesiąte i dziewięćdziesiąte i znam każdy bożonarodzeniowy hit na liście przebojów. Ale nie pamiętam niczyich imion i żadnej informacji o nich.

- Ha! To właśnie znaczy być facetem - westchnęła kobieta.

Potem rozmawialiśmy sciszonymi pomrukami, co sugerowało, że Gary ujawniał informacje, które były w pewien sposób poufne. Gdy wydawało się, że porzuciliśmy już całkowicie pomysł przejścia przez moje życie w porządku chronologicznym, przeskoczyłem od razu do pytania, które dręczyło mnie, od kiedy mój umysł po raz pierwszy wcisnął przycisk reset.

- A więc, Gary, jestem ojcem dwójki dzieci - wyszeptałem. - Opowiedz mi o ich matce.

Nastąpiła pauza przerwana głosem z baru, informującym o gotowym zamówieniu.

- Eee, jest w porządku. Boże, to jajko jest obrzydliwe. Chyba wezmę coś innego. Ciekawe, czy sprzedają pe-peramis*...

-Nie, nie, zaczekaj. Chcę to wszystko zrozumieć. Zacznijmy od początku. Jak ma na imię?

- Na imię? Maddy.

- Maddy?

- Tak, Madeleine.

- Moja żona ma na imię Madeleine! To ładne imię, prawda? Madeleine i Vaughan! - Obracałem jej imię w głowie, sprawdzając, czy pasuje do mojego: „Vaughan i Maddy", „Znasz Vaughana, prawda? To mąż Madeleine!".

Ta drobna informacja była dla mnie ogromnie pokrzepiająca. To z pewnością będzie podstawa, na której odbuduję moje życie.

- Więc gdzie ją poznałem? Tylko mi nie mów, że przyszła pocztą z Tajlandii.

- Zeszliście się na pierwszym semestrze studiów. To było coś w stylu „Pa pa, mamusiu, witaj, żoneczko! . Wiesz, co mam na myśli?

-Nie.

Wieprzowa kiełbasa.

- Byliście tak w siebie wpatrzeni, że było to dla reszty nieco irytujące.

- Dzięki.

- A więc, tak czy inaczej, po college'u spędziliście razem kilka lat, obijając się i nic nie robiąc. A ponieważ nie miałeś bladego pojęcia, co robić, zdecydowałeś, że równie dobrze możesz zostać nauczycielem.

-Tak, więc jestem nauczycielem! Rany! To nie jest zwykły zawód, prawda? To powołanie! Nauczyciel... — Pogłaskałem się po brodzie, wyobrażając sobie siebie jako Robina Williamsa w Stowarzyszeniu umarłych poetów albo Sidneya Poitier w To Sir; with Love.

-Tia, jakieś obrzydliwe liceum niedaleko jednokierunkowej na Wandsworth - powiedział. - Mówiłeś chyba, że twoja szkoła uczy biznesu i przedsiębiorczości, więc nie produkujecie narkomanów - wasze dzieciaki uczą się, jak zostać dilerami...

- Nauczyciel, podoba mi się. A czego uczę? Tylko mi nie mów, że obróbki metali.

- Uczysz historii i czasami „obywatelstwa", cokolwiek to, do cholery, jest.

- Nauczyciel historii? Ha! Historyk bez własnej historii.

- Ta, to dość ironiczne. Nie wiesz nic o przeszłości, ale twoi uczniowie również nie, więc nie ma tu wielkiej różnicy.

Z baru wywołano kolejne zamówienie, a Gary spojrzał rozpaczliwie na wydawany talerz z rybą i frytkami.

- Ale zaraz, nie skończyliśmy rozmawiać o Madeleine i dzieciach. Musimy im powiedzieć, że nic mi nie jest. Zaginąłem na prawie tydzień. Martwili się o mnie?

- Nie wiem, stary. Nie rozmawiałem z nią.

- Nie było mnie przez tydzień i nie zadzwoniła do ciebie?

- Cóż, to nie do końca tak... Masz ochotę wziąć na spółkę porcję frytek czy coś?

- A jak? Czy Madeleine wyjechała albo jest chora?

- Może po prostu zjem saszetkę keczupu, żeby pozbyć się tego obrzydliwego smaku jajka. Przynajmniej jest za darmo.

Kobieta spojrzała na Garyego z niedowierzaniem.

- Co masz na myśli, mówiąc „to nie do końca tak"? Co się dzieje?