Brutalna prawda o logistyce – Świat na styk, który udaje, że jest pod kontrolą ebook

INTRO

Logistyka nie istnieje.

Istnieje dopiero wtedy, kiedy zawodzi.

Kiedy paczka nie przyjechała.Kiedy tir stoi na granicy.Kiedy magazyn „nie zeskanował systemowo”.Kiedy klient pyta: „Gdzie jest mój towar?”, a ty wiesz tylko, że „jest w drodze”.

W drodze.

Najpiękniejsze słowo współczesnego kapitalizmu.Neutralne.Bez winnych.Bez twarzy.

Logistyka to krwiobieg świata, który udaje, że nie ma ciała.Nie widzisz jej.Nie chcesz jej widzieć.Chcesz kliknąć „zamów teraz” i obudzić się jutro z kartonem pod drzwiami.

• Myślisz, że kupujesz produkt.• Kupujesz obietnicę, że ktoś inny ogarnie chaos.• Płacisz za iluzję, że świat jest zsynchronizowany.

Nie jest.

Magazyny pracują jak kasyna.Kierowcy żyją na kawie i deadline’ach.Spedytorzy mówią „spokojnie”, kiedy właśnie płonie im Excel.

Logistyka to religia terminów.ETA.Cut-off.Slot.Okno dostawy.

Każde z nich brzmi jak coś technicznego.W rzeczywistości oznacza: „oby się udało”.

W tej branży wszyscy mówią, że „system tak pokazuje”.System to współczesny Bóg.Nieomylny.Dopóki nie padnie.

A pada zawsze w piątek o 16:47.

Logistyka to teatr kontroli.

Masz dashboard.Masz tracking.Masz status: „w realizacji”.

• „W realizacji” oznacza, że nikt nie wie dokładnie, co się dzieje.• „W drodze” oznacza, że coś jedzie, ale nie wiadomo, czy do ciebie.• „Opóźnienie operacyjne” oznacza, że ktoś właśnie krzyczy przez telefon.

To książka o ludziach, którzy codziennie próbują zszyć świat taśmą pakową.

O tych, którzy udają, że wiedzą.O tych, którzy wiedzą za dużo.O tych, którzy wiedzą, że i tak nic nie kontrolują.

Logistyka to współczesna wersja gry w Tetrisa.Tylko że klocki mają 24 tony.I kosztują miliony.

Wszyscy mówią: „To tylko proces”.Nie.

To jest presja ubrana w procedury.To jest strach przykryty KPI.To jest odpowiedzialność bez sprawczości.

• Klient chce szybciej.• Zarząd chce taniej.• Kierowca chce spać.• A ty chcesz, żeby system się nie zawiesił.

Logistyka to branża, w której najczęściej używanym zdaniem jest: „To nie od nas zależy”.

A jednak zawsze zależy.

Od pogody.Od granicy.Od korka.Od awarii.Od człowieka, który źle wprowadził jedną cyfrę.

Jedną.

I cały łańcuch dostaw zaczyna się dławić.

Logistyka nie jest sexy.Nie jest inspirująca.Nie ma konferencji motywacyjnych pod hasłem „Znajdź siebie w palecie EURO”.

Ma za to 3:12 w nocy i telefon z numeru, którego nie chcesz odbierać.

To książka o świecie, który ma działać 24/7.

I o ludziach, którzy udają, że też mogą.

Jeśli pracujesz w logistyce - poczujesz się zdemaskowany.Jeśli nie pracujesz - zrozumiesz, dlaczego twoja paczka czasem nie przyjeżdża.

A potem i tak klikniesz „zamów ponownie”.

Bo system może się sypać.

Ale my już nie umiemy żyć bez tej iluzji.

Rozdział 1 – Wszystko musi dojechać

W logistyce nie ma romantyzmu.

Jest deadline.

Towar nie może się „nie wyrobić”.On ma dojechać.

Zawsze.

Nieważne, że pada śnieg.Nieważne, że tir stoi 14 godzin na granicy.Nieważne, że kierowca ma 3 godziny snu.

• Towar nie ma uczuć.• Towar nie ma rodziny.• Towar nie bierze urlopu.

Ma tylko termin.

„Musi dojechać” to zdanie, które w tej branży zastępuje wszystko.Rozsądek.Logikę.Człowieczeństwo.

Klient nie pyta, czy się da.Klient pyta, o której będzie.

I najlepiej, żeby było wczoraj.

Logistyka nauczyła świat, że natychmiastowość to standard.Nie luksus.Standard.

Jeszcze 20 lat temu czekałeś tydzień i mówiłeś: „ok”.Dzisiaj 48 godzin to dramat.

• Jeśli dostawa trwa trzy dni, to znaczy, że firma ma problem.• Jeśli status nie zmienia się przez 12 godzin, zaczyna się panika.• Jeśli paczka zniknie z trackingu, zaczyna się polowanie na winnych.

Logistyka stworzyła pokolenie ludzi, którzy nie potrafią czekać.

A potem sama zaczęła nie nadążać za własnym tempem.

„Wszystko musi dojechać” to nie jest hasło motywacyjne.

To groźba.

Każdy w łańcuchu dostaw wie, że jeśli coś nie dojedzie, ktoś zapłaci.

Czasem finansowo.Czasem reputacyjnie.Czasem psychicznie.

Najbardziej ironiczne jest to, że nikt nie ma pełnej kontroli.

Spedytor kontroluje trasę - dopóki nie ma wypadku.Magazyn kontroluje załadunek - dopóki system nie zgubi palety.Planista kontroluje grafik - dopóki klient nie zmieni zdania.

• Kontrola w logistyce jest tymczasowa.• Spokój jest chwilowy.• Kryzys jest kwestią czasu.

Największym kłamstwem tej branży jest słowo „optymalizacja”.

Optymalizacja oznacza:„Zrób to szybciej, taniej i bez błędów”.

W świecie, który jest zbudowany z błędów.

Każdy, kto pracował w logistyce dłużej niż rok, wie jedno:Chaos jest normą.

Tylko że nie wolno tego mówić głośno.

Mówimy: „sytuacja dynamiczna”.Mówimy: „wyzwanie operacyjne”.Mówimy: „nieprzewidziane okoliczności”.

Nie mówimy: „Nie ogarniamy”.

Bo wszystko musi dojechać.

W magazynie czas płynie inaczej.

Godzina to 60 minut stresu.Jedna źle zeskanowana paleta potrafi zatrzymać pół zmiany.Jedna pomyłka adresowa potrafi wygenerować lawinę maili.

• Jeden błąd to 12 telefonów.• 12 telefonów to 3 eskalacje.• 3 eskalacje to jedno spotkanie „wyjaśniające”.

Na którym wszyscy wiedzą, że system jest dziurawy.Ale udają, że wystarczy „lepsza komunikacja”.

Logistyka kocha komunikację.

Maile.Teamsy.Telekonferencje.Alerty.

Im więcej chaosu, tym więcej komunikacji.

Paradoks polega na tym, że im więcej mówimy, tym mniej wiemy.

Bo prawda jest prosta:

Nie da się przewidzieć wszystkiego.

A jednak próbujemy.

Tworzymy procedury na każdą ewentualność.Checklisty.Matryce ryzyka.Plany awaryjne.

• Plan A zakłada, że nic się nie wydarzy.• Plan B zakłada, że wydarzy się coś małego.• Plan C nigdy nie wystarcza.

A życie zawsze wybiera plan D.

Wszystko musi dojechać.

Nawet jeśli koszt emocjonalny jest większy niż wartość towaru.

Najbardziej absurdalne są sytuacje, kiedy walczysz o dostawę czegoś, czego nikt realnie nie potrzebuje „na już”.

Plastikowy organizer.Nowy model słuchawek.Sezonowa dekoracja.

Ale system nie rozróżnia ważne–nieważne.

Wszystko ma ten sam priorytet:pilne.

Logistyka jest lustrem naszego świata.

Chcemy szybciej.Taniej.Więcej.

Nie pytamy, jakim kosztem.

• Kosztem snu.• Kosztem zdrowia.• Kosztem relacji.• Kosztem cierpliwości.

A potem mówimy: „To tylko praca”.

Nie.

To mechanizm, który działa tak długo, jak długo ludzie zgadzają się żyć w permanentnym napięciu.

W logistyce nie ma końca dnia.

Jest tylko kolejny transport.

Kolejna awizacja.Kolejna korekta.Kolejny „pilny temat”.

I ten moment ciszy między jednym kryzysem a drugim.

Najgorszy.

Bo wtedy zaczynasz się zastanawiać, czy to w ogóle ma sens.

A potem dzwoni telefon.

I znowu:

Wszystko musi dojechać.

Rozdział 2 – System tak pokazuje

Najbardziej niebezpieczne zdanie w logistyce nie brzmi: „Mamy problem”.

Brzmi:„System tak pokazuje”.

To zdanie zamyka dyskusję.Kończy myślenie.Zdejmuje odpowiedzialność.

System stał się tarczą.

• Jeśli coś zniknęło - system tak pokazuje.• Jeśli coś się spóźnia - system tak pokazuje.• Jeśli klient się myli - system tak pokazuje.

System nigdy się nie myli.

My się mylimy.

Przynajmniej oficjalnie.

W rzeczywistości system jest zbiorem kompromisów, półśrodków i aktualizacji robionych w pośpiechu.Jest łatany jak stary asfalt.Działa, dopóki nie spadnie deszcz.

A deszcz w logistyce pada codziennie.

System ma dawać kontrolę.

Dashboard.Status.Kolor czerwony.Kolor zielony.

Wszystko wygląda przejrzyście.Tabelki są równe.Wykresy rosną.

• Zielone oznacza: „na razie się trzyma”.• Żółte oznacza: „zaraz się posypie”.• Czerwone oznacza: „ktoś już pisze maila do zarządu”.

Problem polega na tym, że system pokazuje przeszłość.

A logistyka dzieje się teraz.

System mówi: „wysłano”.Kierowca stoi w korku.System mówi: „dostarczono”.Paleta jest na złej rampie.

System mówi: „zgodność 99,4%”.

To 0,6% niszczy ci dzień.

Najbardziej absurdalne są sytuacje, kiedy rzeczywistość krzyczy, a system milczy.

Magazyn fizycznie nie ma towaru.System twierdzi, że ma 48 sztuk.

• 48 sztuk widmo.• 48 sztuk, które istnieją tylko w Excelu.• 48 sztuk, które właśnie zrujnują czyjś forecast.

I zaczyna się polowanie.

Inwentaryzacja.Sprawdzanie logów.Cofanie ruchów.Odtwarzanie historii.

Godziny pracy, żeby znaleźć coś, co prawdopodobnie zostało źle zeskanowane o 3:17 w nocy przez kogoś, kto był na 12-godzinnej zmianie.

Ale system nie ma zmęczenia.System nie ma 3:17.System ma tylko dane.

A dane są święte.

W logistyce nikt nie kłóci się z człowiekiem tak zaciekle jak z systemem.

Bo człowieka można przekonać.System trzeba obejść.

Powstają więc obejścia.

Manualne korekty.Dodatkowe pliki.Własne arkusze.

• System oficjalny.• System nieoficjalny.• System „na wszelki wypadek”.

Każdy ma swój mały Excel, który „mówi prawdę”.

I każdy wierzy, że to jego wersja jest tą właściwą.

Największy dramat zaczyna się wtedy, kiedy dwa systemy pokazują coś innego.

WMS mówi jedno.ERP mówi drugie.TMS twierdzi, że wszystko jest w trasie.

A klient pyta: „Gdzie jest towar?”.

Odpowiedź brzmi:„Sprawdzamy”.

Czyli:„Nie wiemy, ale udajemy, że wiemy”.

System daje złudzenie porządku.

Numer zlecenia.Kod partii.Status transportu.

Wszystko opisane.

A jednak wystarczy jedna literówka, jedna cyfra, jeden błąd integracji i cały ten porządek zamienia się w domino.

• Jedna cyfra zmienia adres.• Jeden błąd zmienia kraj.• Jeden brakujący przecinek zmienia tysiące w miliony.

System nie wybacza.

Ale też nie bierze odpowiedzialności.

Najgorsze jest to, że im większa firma, tym więcej systemów.

Każdy dział ma swój.

Każdy broni swojego.

Każdy twierdzi, że problem leży „po drugiej stronie interfejsu”.

Logistyka w korporacji to wojna API.

Nikt nie wie dokładnie, jak wszystko działa.Kilka osób wie za dużo.Jedna osoba wie wszystko - i jest na urlopie.

A kiedy system padnie, świat się zatrzymuje.

Magazyn nie wie, co wysyłać.Planista nie wie, co planować.Spedytor nie wie, co załadować.

• Bez systemu jesteśmy bezradni.• Z systemem jesteśmy uzależnieni.• A mimo to mówimy, że to „narzędzie”.

System stał się filtrem rzeczywistości.

Jeśli czegoś nie ma w systemie - to nie istnieje.

Możesz stać przy palecie.Możesz jej dotykać.Możesz ją widzieć.

Ale jeśli system mówi „0”, to jest 0.

Logistyka nauczyła ludzi wierzyć bardziej w ekran niż w oczy.

To jest nowa forma wiary.

Wiara w dane.

W raport.

W status.

W kolor na dashboardzie.

I kiedy coś się sypie, nikt nie mówi:„Zawiódł proces”.

Mówi się:„System tak pokazał”.

I wszyscy kiwają głowami.

Bo łatwiej oskarżyć algorytm niż przyznać, że świat jest nieprzewidywalny.

System miał dać pewność.

Dał zależność.

System miał uprościć.

Skomplikował.

System miał zdjąć presję.

Zwiększył ją.

Bo teraz oprócz realnego chaosu masz jeszcze cyfrową wersję chaosu.

Dwa równoległe światy.Oba wymagają kontroli.Żaden nie daje spokoju.

A kiedy ktoś pyta: „Dlaczego to się stało?”, odpowiedź brzmi:

• Bo system nie zaciągnął.• Bo integracja się nie zsynchronizowała.• Bo status się nie odświeżył.

Nigdy:„Bo jesteśmy tylko ludźmi”.

W logistyce nie wypada być tylko człowiekiem.

Wypada być kompatybilnym z systemem.