Brutalna prawda o edukacji seksualnej - Dlaczego milczenie boli bardziej niż wiedza – i kto naprawdę boi się tej rozmowy ebook

INTRO

Nikt nie wie, jak rozmawiać o seksie.

Ale wszyscy mają na ten temat opinię.

W domu było „za wcześnie”.W szkole było „za późno”.W internecie było „za dużo”.

I tak dorastaliśmy między biologicznym schematem z podręcznika a filmem, którego nie powinniśmy oglądać.

Edukacja seksualna w Polsce to coś między wstydem a prezentacją w PowerPoincie z 2004 roku.Zawsze trochę za cicho.Albo za głośno.Nigdy normalnie.

Mówi się, że chodzi o wiedzę.Że chodzi o bezpieczeństwo.Że chodzi o świadomość.

W praktyce chodzi o to, kto wygra wojnę o to, kto ma prawo mówić twojemu dziecku, co to jest penis.

I nagle okazuje się, że najbardziej przerażającą rzeczą w kraju nie jest inflacja, nie jest polityka, nie jest jakość powietrza.

Tylko słowo „seks”.

• Dzieci podobno są za małe, żeby wiedzieć.• Nastolatki są za głupie, żeby zrozumieć.• Dorośli są za zawstydzeni, żeby tłumaczyć.• A internet nie ma żadnych oporów.

Edukacja seksualna to temat, który sprawia, że dorośli ludzie zaczynają mówić szeptem.

Albo krzyczeć.

Nie ma środka.

Albo „deprawacja”, albo „ciemnogród”.Albo „ideologia”, albo „zacofanie”.Albo „ochrona dzieci”, albo „indoktrynacja”.

I gdzieś pomiędzy tym wszystkim stoi trzynastolatek, który chce tylko wiedzieć, czy to normalne.

Nie, nie to z telewizji.

To z jego własnej głowy.

Ta książka nie będzie o anatomii.Nie będzie o metodach antykoncepcji.Nie będzie o tym, jak rozmawiać z dzieckiem.

Będzie o tym, dlaczego nie potrafimy.

Będzie o naszym wstydzie.O naszej hipokryzji.O naszych projekcjach.O tym, że dorośli bardziej boją się rozmowy o seksie niż samego seksu.

• Lubimy udawać, że problem nie istnieje.• Lubimy wierzyć, że „kiedyś było normalniej”.• Lubimy myśleć, że nasze dzieci są inne niż my byliśmy.• Nie są.

Edukacja seksualna jest lustrem.I nikt nie chce w nie patrzeć zbyt długo.

Bo w tym lustrze widać:

Własne kompleksy.Własne błędy.Własne niedopowiedzenia.Własne „tego się nie mówi”.

Widzisz też to, że najwięcej krzyczą ci, którzy sami nigdy nie mieli z kim o tym pogadać.

To nie jest książka o dzieciach.

To jest książka o dorosłych, którzy udają, że wiedzą.

O rodzicach, którzy boją się jednego pytania.O nauczycielach, którzy wolą ominąć slajd.O politykach, którzy z cudzego dojrzewania robią kampanię.

I o nas.

Bo każdy z nas coś przemilczał.Każdy z nas coś googlował w trybie incognito.Każdy z nas kiedyś czuł, że jest „dziwny”.

A potem dorósł.

I zamiast powiedzieć: „To normalne”, mówi: „Nie mówmy o tym”.

Ta książka będzie brutalna.

Bo rzeczywistość jest brutalna.

Nie dlatego, że ktoś chce krzywdzić.Tylko dlatego, że wstyd jest silniejszy niż rozsądek.

• Wolimy zakazać niż wyjaśnić.• Wolimy oburzyć się niż wysłuchać.• Wolimy udawać niewinność niż przyznać się do własnej ciekawości.

Edukacja seksualna to nie lekcja o ciele.

To test dojrzałości społeczeństwa.

I oblewamy go regularnie.

Bez poprawki.

Rozdział 1 – Wstyd dziedziczony pokoleniowo

Wstyd nie pojawia się nagle.

Nie budzisz się pewnego dnia i nie myślisz: „O, dziś będę się wstydzić swojego ciała”.

To się dostaje w pakiecie.

Z historią rodziny.Z tonem głosu matki.Z nerwowym śmiechem ojca.Z „nie teraz”, „przestań”, „to nieładnie”.

Wstyd jest przekazywany jak porcelana.

Delikatnie.Ostrożnie.Z ostrzeżeniem, że łatwo go zbić.

Ale nigdy się go nie wyrzuca.

Pierwszy raz słyszysz, że coś jest „brzydkie”, zanim wiesz, co to znaczy.

Pierwszy raz czujesz, że coś jest „nie na miejscu”, zanim rozumiesz, gdzie jest to miejsce.

• Nie dotykaj.• Nie pokazuj.• Nie pytaj przy ludziach.• Nie mów takich rzeczy.

I tak uczysz się, że ciekawość ma granice.

Nie biologiczne.

Społeczne.

Dziecko nie rodzi się zawstydzone.

Dziecko zadaje pytanie wprost.Bez kontekstu.Bez podtekstu.Bez czerwienienia się.

To dorośli dodają rumieńce.

Bo pytanie „skąd się biorą dzieci?” nie jest dla nich pytaniem.

Jest wspomnieniem.

Ich własnego zakłopotania.Ich własnego braku odpowiedzi.Ich własnego pierwszego razu, o którym nikt nie mówił.

I wtedy zaczyna się taniec unikania.

„Pogadamy później.”„Jak będziesz starszy.”„To sprawy dorosłych.”

• Dziecko słyszy: To temat zakazany.• Nastolatek słyszy: Musisz radzić sobie sam.• Dorosły myśli: Jakoś to będzie.

Nie będzie.

Wstyd ma długą pamięć.

On siedzi w sposobie, w jaki mówisz „tam”.W tym, że używasz zdrobnień.W tym, że nie potrafisz wypowiedzieć słowa bez żartu.

Bo żart rozładowuje napięcie.

Ale nie rozwiązuje problemu.

W wielu domach edukacja seksualna wygląda tak:

Cisza.

Potem pojedyncze zdanie.Rzucone mimochodem.Bez kontaktu wzrokowego.

„Uważaj na siebie.”

To wszystko.

I młody człowiek ma z tego zbudować świat.

Ma zrozumieć relacje.Granice.Zgodę.Intymność.

Na podstawie półsłów.

• Jeśli o tym nie mówimy, to znaczy, że to wstydliwe.• Jeśli to wstydliwe, to coś jest ze mną nie tak.• Jeśli coś jest ze mną nie tak, lepiej nie pokazywać.

Wstyd dziedziczony pokoleniowo działa jak cichy filtr.

Nie widzisz go.

Ale wszystko przechodzi przez niego zniekształcone.

Matka, która nigdy nie usłyszała od swojej matki, że ciało jest normalne, nie powie tego swojej córce.

Ojciec, który nauczył się, że męskość to milczenie, nie zacznie rozmowy o emocjach związanych z seksem.

Bo jak?

Skąd?

Z jakiego wzorca?

• Nie uczono ich języka.• Nie dano im narzędzi.• Nie pokazano, że można bez wstydu.

A teraz oczekujemy, że będą ekspertami.

Że przeprowadzą „dojrzałą rozmowę”.

Że odpowiedzą spokojnie.

W kraju, w którym dorośli nadal czerwienią się przy słowie „orgazm”.

Wstyd jest wygodny.

Bo pozwala nic nie robić.

Pozwala powiedzieć: „Taki mamy klimat.”Pozwala zrzucić odpowiedzialność na szkołę.Na internet.Na „czasy”.

Ale prawda jest prostsza.

Nie umiemy rozmawiać, bo nikt z nami nie rozmawiał.

I tak koło się zamyka.

Dziecko rośnie.Staje się dorosłym.Ma swoje dzieci.

I znowu słyszymy:

„Nie teraz.”„To nie na twój wiek.”„Przestań zadawać takie pytania.”

• Wstyd jest lojalny wobec tradycji.• Wstyd nie potrzebuje argumentów.• Wstyd lubi ciszę.

A cisza jest najgłośniejszą odpowiedzią.

Bo mówi:

„Radź sobie sam.”

I radzimy sobie.

Z forami internetowymi.Z filmami.Z mitami przekazywanymi w szatni.

I później dziwimy się, że wiedza jest krzywa.

Że granice są niejasne.

Że relacje są pełne lęku.

Wstyd dziedziczony pokoleniowo nie jest spektakularny.

Nie ma transparentów.Nie ma debat.Nie ma konferencji prasowych.

Jest przy stole.W niedopowiedzianym zdaniu.W nerwowym „ej, przestań”.

I dopóki nie zobaczymy, że to nie dzieci mają problem z rozmową o seksie, tylko dorośli mają problem z własnym wstydem —

Dopóty będziemy uczyć ciszy.

Zamiast wiedzy.

Rozdział 2 – Szkoła, czyli jak zrobić z biologii pole minowe

Szkoła teoretycznie ma uczyć.

Praktycznie ma nie wywoływać skandalu.

Edukacja seksualna w szkole to nie przedmiot.To test odwagi.

Nauczyciela.Dyrektora.Rodziców.Kuratorium.Polityków, którzy akurat potrzebują tematu zastępczego.

Biologia jest bezpieczna.

Ma schemat.Ma podpisane narządy.Ma strzałki.

Nie ma emocji.

I właśnie dlatego wszyscy udają, że to wystarczy.

• Plemnik to komórka rozrodcza.• Komórka jajowa jest większa.• Dochodzi do zapłodnienia.• Dziękujemy, temat zamknięty.

Nikt nie mówi o tym, co się dzieje w głowie.

Nikt nie mówi o presji.O wstydzie.O tym, że pierwszy raz rzadko wygląda jak w filmie.

Szkoła lubi rzeczy, które da się sprawdzić testem.

Ile chromosomów?Jak nazywa się hormon?Co to jest owulacja?

Ale nie da się zrobić kartkówki z granic.

Nie da się ocenić na 5 z komunikacji.Nie da się wpisać do dziennika: „Bardzo dobrze poradził sobie z rozmową o zgodzie”.

Więc temat jest minimalizowany.

Albo maksymalnie uproszczony.

Albo zastępowany „wychowaniem do życia w rodzinie”, które brzmi jak kurs obsługi kredensu z lat 60.

• Miłość jest najważniejsza.• Seks to odpowiedzialność.• Rodzina to fundament.• Reszta jest przemilczana.

Nauczyciel stoi przed klasą i wie jedno:

Jedno źle dobrane słowo i będzie telefon od rodzica.

Jedno zdanie poza „programem” i będzie skarga.

Jedna prezentacja zbyt konkretna i będzie artykuł w lokalnych mediach.

Więc robi to, co robi każdy człowiek, który chce przetrwać w systemie.

Ogranicza się do minimum.

Młodzież to widzi.

Młodzież czuje, że coś jest omijane.

Bo kiedy nauczyciel mówi o układzie rozrodczym z twarzą jak przy omawianiu jelita cienkiego, coś się nie zgadza.

• Śmiech w klasie nie jest złośliwy.• Jest nerwowy.• Jest reakcją na napięcie dorosłego.• Jest sposobem na przetrwanie absurdu sytuacji.

Bo absurd jest oczywisty.

Trzynastolatkowie mają dostęp do wszystkiego w telefonie.

A w szkole dowiadują się, że „męskie i żeńskie komórki łączą się w procesie zapłodnienia”.

Bez kontekstu.

Bez rozmowy.

Bez uznania, że to temat, który ich realnie dotyczy.

Szkoła chce być neutralna.

Neutralność w temacie seksu jest mitem.

Bo milczenie też jest komunikatem.

• Jeśli nie mówimy o zgodzie, to znaczy, że to detal.• Jeśli nie mówimy o orientacjach, to znaczy, że nie istnieją.• Jeśli nie mówimy o przyjemności, to znaczy, że to wstydliwy dodatek.

Pole minowe polega na tym, że każdy krok może wybuchnąć.

Rodzice boją się „za dużo”.

Nauczyciele boją się konsekwencji.

Politycy boją się utraty elektoratu.

A uczniowie?

Uczniowie boją się zapytać.

Bo atmosfera mówi jedno: to temat ryzykowny.

Kiedy w klasie pada pytanie, zapada cisza.

Nauczyciel zastanawia się, czy odpowiedzieć wprost.

Czy bezpiecznie.

Czy ogólnie.

Czy zmienić temat.

• Bezpieczna odpowiedź to taka, która niczego nie wyjaśnia.• Ogólna odpowiedź to taka, która niczego nie dotyka.• Zmiana tematu to ulubione narzędzie systemu.

A potem wszyscy dziwią się, że młodzi ludzie czerpią wiedzę z internetu.

Z forów.

Z memów.

Z przypadkowych źródeł.

Szkoła mówi: „Nie ucz się z internetu”.

Ale nie daje alternatywy.

Bo alternatywa wymaga odwagi.

Wymaga przyznania, że seks to nie tylko biologia.

To relacja.To emocje.To granice.To odpowiedzialność.

A o emocjach w szkole mówi się równie chętnie, co o podatkach.

System edukacji działa jak mechanizm minimalizacji ryzyka.

Nie chodzi o to, żeby było dobrze.

Chodzi o to, żeby nie było skandalu.

• Lepiej przemilczeć niż wyjaśnić.• Lepiej uprościć niż zaryzykować.• Lepiej udawać, że temat jest zamknięty.

I tak edukacja seksualna staje się rozdziałem w podręczniku.

Nie rozmową.

Nie procesem.

Nie przestrzenią.

Tylko slajdem.

Szkoła jest odbiciem społeczeństwa.

Jeśli społeczeństwo się wstydzi, szkoła też się wstydzi.

Jeśli społeczeństwo się boi, szkoła też się boi.

I wtedy biologia staje się polem minowym.

Nie dlatego, że temat jest niebezpieczny.

Tylko dlatego, że dorośli nie potrafią stać na nim spokojnie.

Uczniowie to czują.

I uczą się jednego:

Seks to coś, o czym oficjalnie się nie mówi.

A nieoficjalnie wszyscy o tym myślą.

To najskuteczniejsza lekcja, jaką szkoła im daje.

Rozdział 3 – Internet: twój pierwszy nauczyciel

Zanim ktokolwiek zdąży powiedzieć „porozmawiamy o tym spokojnie”, internet już wszystko wyjaśnił.

Za szybko.Za dosłownie.Za brutalnie.

Pierwsza lekcja seksualności w XXI wieku rzadko zaczyna się w domu.

Nie zaczyna się w szkole.

Zaczyna się w wyszukiwarce.

Wpisujesz jedno słowo.Autouzupełnianie robi resztę.

I nagle jesteś w świecie, który nie ma filtrów wstydu.

Internet nie mówi: „To nie na twój wiek”.

Internet mówi: „Chcesz więcej?”

• Ciekawość jest natychmiast nagradzana.• Kliknięcie jest łatwiejsze niż rozmowa.• Wstyd nie ma tu twarzy.• Nie musisz się rumienić przed ekranem.

To jest potężne.

Bo internet nie ocenia.

Nie wzdycha ciężko.Nie mówi „przestań”.Nie patrzy znacząco.

On tylko pokazuje.

Problem w tym, że pokazuje bez kontekstu.

Bez rozmowy.Bez tłumaczenia.Bez realności.

To, co młody człowiek widzi, staje się normą.

Bo nie ma alternatywy.

Nie ma porównania.

Nie ma kogoś, kto powie: „To jest fikcja”.

• Pornografia staje się podręcznikiem.