Wszyscy potwierdzili ebook

Wszyscy potwierdzili

Arcady Silen

© 2026 Arcady Silen

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żadna część tej publikacji nie może być powielana, przechowywana w systemie wyszukiwania ani przekazywana w jakiejkolwiek formie lub za pomocą jakichkolwiek środków bez uprzedniej pisemnej zgody wydawcy, z wyjątkiem przypadków dozwolonych prawem.

Autor: Arcady Silen

Wydawca: ARCADIA

Wydanie elektroniczne

Niniejsza publikacja jest dziełem fikcyjnym. Nazwy, postacie, miejsca, organizacje i zdarzenia są wytworem wyobraźni autora lub zostały użyte fikcyjnie. Wszelkie podobieństwo do rzeczywistych osób lub zdarzeń jest przypadkowe.

Spis treści

AKT I — OSKARŻENIE

Rozdział 1. Kobieta z fotografii

Rozdział 2. Sześciu świadków

Rozdział 3. Nie byłam tam

Rozdział 4. Dawne nazwiska

Rozdział 5. Dwie godziny

Rozdział 6. Raport końcowy

Rozdział 7. Bez wahania

Rozdział 8. Kobieta, którą znali

AKT II — PĘKNIĘCIA

Rozdział 9. Powrót do Berlina

Rozdział 10. Pierwsza różnica

Rozdział 11. Cudze wspomnienie

Rozdział 12. Archiwum

Rozdział 13. Klara

Rozdział 14. Brakujące godziny

Rozdział 15. Wersja oficjalna

Rozdział 16. Pomyliłem się

Rozdział 17. Zniknięcie

Rozdział 18. Osiem lat milczenia

Rozdział 19. Dokument z podpisem

Rozdział 20. Wspólna wersja

Rozdział 21. Drugi plik

Rozdział 22. Kobieta w płaszczu

Rozdział 23. Raport Neumanna

Rozdział 24. Osiem lat wcześniej

AKT III — PRAWDA

Rozdział 25. Dwa spotkania

Rozdział 26. Brakujący przedmiot

Rozdział 27. Nie widział twarzy

Rozdział 28. Jedno nazwisko

Rozdział 29. Gabinet

Rozdział 30. Sprawczyni

Rozdział 31. Cena zeznania

Rozdział 32. Wszyscy potwierdzili

Punkty nawigacyjne

Spis treści

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Początek treści

OSKARŻENIE

Rozdział 1. Kobieta z fotografii

Berlin, 19 listopada 2026 roku

Sophie Adler od kilku minut siedziała w samochodzie, obserwując wejście do VESTA Research. Silnik był wyłączony, a na szybach osiadała wilgoć. Przechodnie mijali budynek z głowami pochylonymi przed zimnym wiatrem. Za wysokimi oknami instytutu świeciły równe pasy światła.

Miała jeszcze czas, żeby odjechać.

Wygasiła ekran telefonu, na którym od rana wyświetlało się przypomnienie o spotkaniu, i spojrzała na szarą teczkę leżącą na fotelu pasażera. W środku znajdowały się zaproszenie, wydrukowany program i kilka kartek z pytaniami. Przygotowała je trzy dni wcześniej, choć wątpiła, by ktokolwiek chciał na nie odpowiedzieć.

Osiem lat.

Tyle minęło, odkąd ostatni raz przekroczyła próg tego budynku.

W 2018 roku przychodziła tutaj dwa razy w tygodniu. Była jedną z ochotniczek uczestniczących w badaniach nad pamięcią i rozpoznawaniem twarzy. Początkowo traktowała je jak ciekawostkę. Otrzymywała niewielkie wynagrodzenie, odpowiadała na pytania, oglądała fotografie i wykonywała zadania na komputerze. Dopiero później zaczęła podejrzewać, że nie wszystkie eksperymenty wyglądały tak, jak przedstawiano je uczestnikom.

Nie potrafiła wskazać chwili, w której straciła zaufanie do zespołu. Z czasem po prostu coraz rzadziej zadawała pytania. Odpowiedzi stawały się wymijające, a niektóre wyjaśnienia przeczyły temu, co pamiętała z własnego udziału w badaniach.

Mimo to przyjęła zaproszenie.

Napisała nawet, że z przyjemnością weźmie udział w spotkaniu.

Przez ostatnie dwa tygodnie kilkakrotnie żałowała tej odpowiedzi.

Sięgnęła po teczkę, wysiadła i zamknęła samochód. Nie padało, ale powietrze było tak wilgotne, że po kilkunastu krokach poczuła chłód na twarzy. Poprawiła szalik i ruszyła w stronę wejścia.

Przy szklanych drzwiach wisiała niewielka tabliczka z nazwą instytutu. Pod nią umieszczono informację o zamkniętym wydarzeniu.

MIRROR — osiem lat później. Spotkanie uczestników i współpracowników projektu.

Sophie zatrzymała się przed wydrukiem.

Nie podobało jej się to sformułowanie.

Osiem lat później.

Brzmiało tak, jakby wszystko, co wydarzyło się w międzyczasie, nie miało większego znaczenia.

Weszła do środka.

Recepcjonistka w granatowym żakiecie oderwała wzrok od monitora.

— Dobry wieczór. Nazwisko?

— Adler. Sophie Adler.

Kobieta odnalazła ją na liście.

— Proszę chwilę zaczekać.

Wyjęła identyfikator z plastikowego pudełka, wsunęła go do przezroczystej oprawki i podała Sophie.

— Pierwsze piętro, sala konferencyjna po lewej. Może pani skorzystać z windy albo schodów.

— Dziękuję.

Sophie przypięła identyfikator do płaszcza. Przyjrzała się recepcjonistce jeszcze raz.

— Pracuje pani tutaj od dawna?

— Od kilkunastu lat.

Dopiero wtedy ją rozpoznała.

Anna Krüger.

W 2018 roku miała krótsze włosy i nosiła okulary w czerwonych oprawkach. Teraz jej fryzura była staranniej ułożona, a oprawki cienkie i metalowe.

— Pamiętam panią — powiedziała Sophie.

Anna spojrzała na nią uważniej.

— Z projektu?

— Tak.

— Oczywiście. Przepraszam, tyle osób się tutaj przewinęło.

Uśmiechnęła się uprzejmie, lecz kiedy ponownie zerknęła na identyfikator, jej uśmiech na moment zniknął.

— Miłego wieczoru, pani Adler.

Sophie ruszyła do schodów.

Nie wiedziała, czy Anna naprawdę jej nie pamiętała, czy po prostu nie chciała kontynuować rozmowy.

Na pierwszym piętrze niewiele się zmieniło. Jasna wykładzina, szklane ściany sal konferencyjnych, dyskretne oświetlenie. Wzdłuż korytarza ustawiono duże fotografie pracowników przy aparaturze badawczej. Większość zdjęć wyglądała na nowe.

Nie dostrzegła na nich żadnego z dawnych uczestników eksperymentów.

Przy wejściu do sali stał mężczyzna w ciemnej marynarce.

— Sophie?

Odwróciła się.

— Paul?

Paul Richter uśmiechnął się szeroko.

— Nie byłem pewien, czy przyjdziesz.

— Ja też nie.

Roześmiał się, choć przez chwilę przyglądał jej się z większą uwagą, niż wymagało zwykłe powitanie.

— Dawno się nie widzieliśmy.

— Osiem lat.

— Prawie.

Postarzał się. Przybyło mu siwych włosów, a twarz miał szczuplejszą. Nadal jednak mówił szybko, jakby obawiał się, że rozmówca straci zainteresowanie, zanim skończy zdanie.

— Widziałem już kilka znajomych osób — powiedział. — Erik też jest. I Sebastian Krüger.

— Neumann?

— Podobno przyjdzie później.

Sophie zerknęła do sali.

— A pozostali?

— Zobaczymy. Nie wszyscy odpowiedzieli na zaproszenie.

Paul zniżył głos.

— Słyszałaś, że profesor przygotowuje jakieś nowe opracowanie?

— Jakie?

— Nie wiem. Coś związanego z dawnymi wynikami. Sebastian wspomniał o tym przez telefon.

Sophie pamiętała, ile zamieszania wywołały poprzednie opracowania.

— Podobno chcą zamknąć pewne sprawy — dodał Paul.

— Myślałam, że zamknęli je osiem lat temu.

Uśmiech zniknął z jego twarzy.

— Właśnie dlatego jestem ciekaw, co dzisiaj powiedzą.

Weszli razem do sali.

Przy ścianie ustawiono stoliki z wodą, kawą i niewielkimi przekąskami. Większość krzeseł była już zajęta. Sophie naliczyła około dwudziestu osób, choć wielu twarzy nie potrafiła rozpoznać.

Nie przypominało to oficjalnej konferencji. Nie było kamer, dziennikarzy ani reklamowych banerów. Na ekranie wyświetlano jedynie logo instytutu i nazwę spotkania.

Sophie zajęła miejsce w trzecim rzędzie. Paul usiadł obok.

— Masz do nich jakieś pytania? — zapytał.

Spojrzała na teczkę.

— Kilka.

— O badania?

— Między innymi.

Paul oparł dłonie na kolanach.

— Ja chyba wolę posłuchać.

Nie zabrzmiało to przekonująco.

Kilka minut później do sali weszła Lena Falk.

Sophie rozpoznała ją natychmiast.

Lena miała na sobie ciemne spodnie i jasną bluzkę pod dopasowaną marynarką. Włosy spięła nisko z tyłu głowy. Trzymała niewielki tablet i rozmawiała z mężczyzną odpowiedzialnym za obsługę techniczną.

Poruszała się szybko i pewnie. Nie musiała rozglądać się po sali, żeby wiedzieć, gdzie coś się znajduje albo do kogo należy podejść.

Sophie pamiętała ją właśnie taką.

W 2018 roku Lena odpowiadała za organizację eksperymentów. Wiedziała, kiedy uczestnicy mają przychodzić, jakie formularze muszą podpisać i komu zgłaszać problemy. Rzadko prowadziła same badania, ale kiedy pojawiały się trudności, zwykle to do niej kierowano pytania.

Przy jednym ze stolików Lena zatrzymała się obok Sebastiana Krügera. Sophie nie słyszała ich rozmowy. Zauważyła tylko, że mężczyzna wskazał na zegarek, a Lena odpowiedziała krótkim skinieniem głowy.

Chwilę później stanęła przy mównicy.

— Dobry wieczór państwu.

Rozmowy ucichły.

— Dziękuję, że znaleźli państwo czas, żeby wrócić do VESTA. Dla części z nas to pierwsze takie spotkanie od zakończenia projektu MIRROR.

Sophie odchyliła się w krześle.

Lena przywitała dawnych uczestników, członków zespołu i przedstawicieli instytutu. Wyjaśniła, że wydarzenie ma charakter zamknięty, a jego celem jest przypomnienie historii projektu oraz przedstawienie kierunków dalszych prac.

— Chcemy również odnieść się do pytań, które pojawiały się w ostatnich miesiącach — powiedziała.

Sophie uniosła wzrok.

Tego zdania nie było w programie.

Lena nie rozwinęła jednak tematu.

— Najpierw przyjrzymy się temu, od czego zaczynaliśmy.

Na ekranie pojawiła się fotografia zespołu badawczego z 2018 roku.

Sophie rozpoznała Neumanna, stojącego pośrodku grupy. Był wówczas młodszy, miał ciemniejsze włosy i patrzył w obiektyw z pewnością, która zawsze ją drażniła.

Obok niego stała Lena. Dalej kilku młodszych badaczy, których nazwisk Sophie już nie pamiętała.

Profesora nadal nie było w sali.

Przez następne kilkanaście minut prezentowano fotografie laboratorium, wykresy i fragmenty dawnej dokumentacji metodologicznej.

Lena mówiła o pamięci jako procesie rekonstrukcyjnym. Wyjaśniała, że wspomnienia nie są przechowywane w niezmienionej postaci, lecz odtwarzane z dostępnych informacji.

Sophie znała te wyjaśnienia.

W 2018 roku wydawały jej się interesujące. Teraz słuchała ich z rosnącą niechęcią. Pamiętała, jak często badacze powoływali się na zawodność pamięci uczestników, kiedy ktoś kwestionował przebieg eksperymentu.

Po części metodologicznej zarządzono krótką przerwę.

Paul wstał.

— Idziesz po kawę?

— Za chwilę.

— Przynieść ci coś?

— Wodę, jeśli możesz.

Kiedy została sama, otworzyła teczkę i wyjęła kartkę z pytaniami.

Pierwsze dotyczyło sposobu przekazywania wyników uczestnikom.

Drugie — przechowywania ich danych.

Trzecie dopisała dopiero rano:

Czy wszystkie zgłoszone zastrzeżenia zostały uwzględnione w dokumentacji końcowej?

Zastanawiała się, czy nie wykreślić tego pytania. Nie miała żadnego nowego dowodu. Dysponowała tylko wspomnieniem rozmowy sprzed ośmiu lat i wiadomością, na którą nigdy nie otrzymała odpowiedzi.

Schowała kartkę do teczki.

Paul wrócił z butelką wody.

— Nadal notujesz wszystko na papierze?

— Nie wszystko.

— Nie zmieniłaś się.

Przyjęła butelkę.

— Ty chyba też nie.

Paul usiadł i przez chwilę obserwował ekran, na którym ponownie pojawiło się logo MIRROR.

— Pamiętasz Klarę Seidel? — zapytał.

Sophie spojrzała na niego.

— Oczywiście.

— Wiesz, co u niej?

— Nie. A ty?

Zawahał się.

— Czasami rozmawiamy.

— Jest tutaj?

— Nie.

— Dlaczego?

Paul odkręcił własną butelkę.

— Nie chciała przyjechać.

Sophie zamierzała zapytać o coś więcej, ale Lena wróciła do mównicy.

— Możemy kontynuować?

Paul odstawił wodę.

Na ekranie pojawiły się nazwiska członków dawnego zespołu, ich fotografie i krótkie informacje o późniejszej pracy.

O dwudziestej trzydzieści cztery wyświetlono zdjęcie Marty Radeckiej.

Sophie zerknęła na zegar nad drzwiami, a potem znów na ekran.

Fotografia była stara, ale wyraźna.

Marta miała ciemne włosy sięgające ramion, lekko pochyloną głowę i niewielki uśmiech. Stała przy stanowisku komputerowym, trzymając kartkę z wynikami.

Sophie przypomniała sobie ją natychmiast.

Marta nie należała do najbardziej rozmownych osób w zespole. Podczas eksperymentów rzadko żartowała i zwykle zadawała pytania wymagające precyzyjnych odpowiedzi.

Sophie ją lubiła.

Nie była już tylko pewna, czy Marta rzeczywiście okazała się tak uczciwa, jak wówczas sprawiała wrażenie.

— Doktor Marta Radecka — powiedziała Lena. — Jedna z naszych dawnych badaczek zajmujących się analizą odpowiedzi uczestników.

Na ekranie widniały dwa krótkie punkty dotyczące jej pracy.

— Po zakończeniu współpracy wróciła do Polski. Obecnie zajmuje się konsultacjami metodologicznymi.

Sophie pochyliła się w stronę Paula.

— Pamiętasz ją?

— Tak. Chyba rozmawiała z Klarą.

— Rozmawiała z wieloma osobami.

Paul wzruszył ramionami.

Pojawiła się następna fotografia.

Sophie nadal jednak myślała o Marcie.

Przypomniała sobie rozmowę w laboratorium. Zapytała wtedy, czy wyniki jednego z eksperymentów można interpretować na więcej niż jeden sposób.

Marta odpowiedziała, że niemal każdy wynik dopuszcza różne interpretacje, ale nie wszystkie są równie dobrze uzasadnione.

Sophie zapamiętała to zdanie, ponieważ zabrzmiało uczciwie.

Później nie miała już okazji zapytać Marty, czy nadal w nie wierzy.

Prezentacja trwała jeszcze kilkanaście minut.

Lena omawiała kierunki nowych badań, możliwości wykorzystania wcześniejszych obserwacji i konieczność ostrożnego interpretowania danych.

Nie wspomniała o skargach.

Ani o uczestnikach, którzy kwestionowali procedury.

Nie wyjaśniła też, dlaczego po ośmiu latach instytut postanowił ponownie zebrać dawny zespół i ochotników.

Sophie zacisnęła palce na teczce.

Wszystko brzmiało poprawnie. Każde zdanie było starannie sformułowane, a jednocześnie najważniejsze pytania pozostawały bez odpowiedzi.

Kiedy rozpoczęła się kolejna przerwa, wstała, żeby rozprostować nogi.

Paul rozmawiał już z jednym z dawnych uczestników.

Sophie wyszła na korytarz.

Za szklanymi ścianami widziała ciemny dziedziniec i odbicia sufitowych lamp. Kilka osób stało przy stoliku z kawą. Dalej, w pobliżu wejścia do części administracyjnej, panowała cisza.

Ruszyła w tamtą stronę.

Nie szukała nikogo konkretnego. Chciała przez chwilę pobyć z dala od rozmów.

Minęła przeszkloną salę z pustymi krzesłami ustawionymi wokół długiego stołu. Za nią zaczynał się korytarz prowadzący do pomieszczeń administracyjnych.

Pamiętała ten fragment budynku.

W 2018 roku kilkakrotnie proszono ją, żeby czekała właśnie tutaj, kiedy zmieniano harmonogram eksperymentów albo przygotowywano kolejne stanowisko.

Na końcu korytarza stała kobieta.

Była odwrócona częściowo bokiem, z głową pochyloną nad telefonem.

Miała włosy spięte z tyłu i szary płaszcz narzucony na ramiona. Sophie dostrzegła fragment profilu, ale pas odbitego światła przesłaniał część twarzy.

Kobieta schowała telefon.

Sophie zwolniła.

Coś w jej wyglądzie wydało się znajome.

Nie umiała jednak powiedzieć co.

Może sposób, w jaki trzymała głowę. Może długość włosów albo ruch ręki, kiedy poprawiała płaszcz.

Kobieta obróciła się nieznacznie, lecz zamiast spojrzeć w stronę Sophie, ruszyła w głąb korytarza.

Po kilku sekundach zniknęła za zakrętem.

Sophie zatrzymała się przy szklanej ścianie.

Nie znała już dobrze układu tej części piętra. Wiedziała jedynie, że dalej znajdują się prywatne gabinety i pomieszczenia administracji.

Zastanowiła się, czy kobieta należała do obsługi spotkania.

Prawdopodobnie tak.

Nie miała powodu przypuszczać czegoś innego.

— Sophie?

Odwróciła głowę.

Paul nadchodził od strony sali konferencyjnej.

— Szukaliśmy cię.

— Kto?

— Felix. Chciał sprawdzić, czy masz ochotę wziąć udział w rozmowie z dawnymi uczestnikami.

— Teraz?

— Za chwilę.

Sophie ponownie spojrzała w głąb korytarza.

Kobiety już nie było.

— Widziałeś, kto tam przeszedł? — zapytała.

Paul zerknął za jej plecy.

— Gdzie?

— Przed chwilą. Kobieta w szarym płaszczu.

— Nie zwróciłem uwagi.

Sophie zawahała się.

Sama nie wiedziała, dlaczego o to pyta.

— Wydawało mi się, że ją znam.

Paul przyjrzał jej się z zaciekawieniem.

— Kogo?

— Nie jestem pewna.

— Kogoś z dawnych uczestników?

— Możliwe.

Wrócili w stronę sali.

Przy stoliku z kawą zatrzymali się, żeby przepuścić dwie wychodzące osoby.

Paul wspomniał o planowanym wystąpieniu Neumanna, ale Sophie słuchała go tylko częściowo.

Próbowała przypomnieć sobie twarz kobiety z korytarza.

Im dłużej o niej myślała, tym wyraźniej zdawała sobie sprawę, że właściwie nie ma czego odtwarzać.

Widziała profil przez sekundę, może dwie.

Zapamiętała włosy, płaszcz, linię ramion.

Nic więcej.

— A Marta? — zapytał nagle Paul.

Sophie spojrzała na niego.

— Co Marta?

— Radecka. Była na liście zaproszonych. Felix mówił, że wysłali je do całego dawnego zespołu.

Sophie pomyślała o fotografii z prezentacji.

Ciemne włosy. Lekko pochylona głowa. Niewielki uśmiech.

— Myślałam, że nie przyjechała.

— Podobno odmówiła. Ale kto wie? Może zmieniła zdanie.

— Widziałeś ją?

— Nie.

Paul sięgnął po filiżankę.

— Chociaż nie zdziwiłbym się, gdyby pojawiła się bez zapowiedzi. W końcu też ma powody, żeby wiedzieć, o czym będą dzisiaj rozmawiać.

Sophie nie odpowiedziała.

Znów pomyślała o kobiecie widzianej przy administracyjnym korytarzu.

Jeszcze przed chwilą miała jedynie wrażenie, że sylwetka kogoś jej przypomina.

Teraz, kiedy próbowała odtworzyć tamten obraz, pojawiała się twarz Marty Radeckiej.

Nie potrafiła ustalić, czy rzeczywiście dostrzegła podobieństwo na korytarzu, czy dopiero fotografia z prezentacji i słowa Paula sprawiły, że zaczęła je widzieć.

— Sophie? — Paul spojrzał na nią. — Wszystko w porządku?

— Tak.

Poprawiła teczkę pod pachą.

— Chodźmy.

W sali konferencyjnej uczestnicy powoli zajmowali miejsca. Na ekranie nadal widniała ostatnia plansza prezentacji.

Sophie usiadła, położyła teczkę na kolanach i otworzyła ją na stronie z pytaniami.

Nie zanotowała niczego o kobiecie.

Nie miała powodu.

Przecież nie wydarzyło się nic szczególnego.

Kiedy jednak kilka minut później ponownie spróbowała przywołać tamtą sylwetkę, obraz wydawał się wyraźniejszy.

Szary płaszcz.

Ciemne włosy spięte z tyłu głowy.

Lekko pochylona głowa.

Marta Radecka.

Sophie przyjrzała się swoim notatkom, ale nie przeczytała ani jednego pytania.

Wiedziała, że nie widziała twarzy dostatecznie dobrze, by kogokolwiek rozpoznać. Powinna była na tym poprzestać.

Mimo to trudno jej było pozbyć się nowego skojarzenia.

Zamknęła teczkę i skierowała wzrok na mównicę.

Nie była pewna, czy widziała Martę.

Coraz łatwiej przychodziło jej jednak uwierzyć, że to mogła być ona.

Rozdział 2. Sześciu świadków

Berlin, 19 listopada 2026 roku

Jonas Weber nie lubił miejsc, w których przed przyjazdem policji zdążyło zgromadzić się zbyt wielu ludzi.

W VESTA Research było ich ponad dwudziestu.

Część czekała w sali konferencyjnej na pierwszym piętrze. Kilkoro rozmawiało przy schodach. Dwóch mężczyzn stało przed budynkiem, paląc papierosy i obserwując radiowozy. Kiedy Weber wszedł do środka, recepcjonistka poderwała się zza biurka tak gwałtownie, że potrąciła kubek z herbatą.

— Komisarz Weber — przedstawił się, pokazując legitymację. — Kto znalazł ciało?

— Pan Brandt. To znaczy pierwszy wszedł do gabinetu. Ja tylko zadzwoniłam po pomoc.

— Jest na górze?

— Tak. Policjanci poprosili wszystkich, żeby zostali.

Weber zerknął na zegarek. Dochodziła dwudziesta druga trzydzieści.

Zgłoszenie wpłynęło o dwudziestej pierwszej czterdzieści jeden. Pierwszy patrol przyjechał kilka minut później. Ratownicy, którzy dotarli na miejsce, nie mogli już pomóc mężczyźnie leżącemu w gabinecie.

Wstępna informacja mówiła o poważnym urazie głowy.

Okoliczności pozostawały niejasne.

— Czy po odkryciu ciała ktoś opuszczał budynek? — zapytał.

Recepcjonistka splotła dłonie.

— Nie wiem. Ludzie wychodzili wcześniej, jeszcze podczas spotkania. Ale później… kazano nam zostać.

— Jak się pani nazywa?

— Anna Krüger.

Zapisał nazwisko.

— Proszę pozostać do dyspozycji funkcjonariuszy. Będziemy musieli z panią porozmawiać.

Na pierwszym piętrze czekała Miriam Seidel, jego współpracowniczka. Trzymała notatnik i rozmawiała z policjantem pilnującym wejścia do korytarza administracyjnego.

— Co mamy? — zapytał Weber.

— Tobias Neumann, sześćdziesiąt dwa lata. Kierował tutaj projektami badawczymi. Znaleziony około dwudziestej pierwszej trzydzieści cztery. Bez oznak życia. Ratownicy potwierdzili zgon.

— Kto go znalazł?

— Felix Brandt, pracownik odpowiedzialny za obsługę wydarzenia. Przyszedł przypomnieć profesorowi o zaplanowanym wystąpieniu.

— Co powiedział?

— Drzwi były przymknięte. Zapukał, nikt nie odpowiedział, więc wszedł. Neumann leżał na podłodze.

Weber spojrzał w głąb korytarza.

— Gdzie jest Brandt?

— W jednej z sal. Jest zdenerwowany. Patrol zebrał od niego podstawowe informacje, ale jeszcze go szczegółowo nie przesłuchiwano.

— Kto zabezpiecza gabinet?

Miriam wskazała drzwi po prawej.

— Technicy rozpoczęli dokumentację. Niczego nie przemieszczaliśmy poza tym, co było konieczne przy udzielaniu pomocy.

Weber skinął głową.

Przed wejściem założył ochraniacze i rękawiczki.

Gabinet był przestronny, choć urządzony oszczędnie. Duże biurko stało naprzeciwko okna. Przy ścianie znajdował się regał z książkami, a obok niewielki stolik i dwa fotele. Na blacie leżały dokumenty, zamknięty laptop i szklanka z wodą.

Neumann znajdował się na podłodze między biurkiem a regałem.

Leżał na boku. Obok jego głowy wykładzinę znaczyła ciemna plama. Jeden z techników wykonywał fotografie, ostrożnie poruszając się po wyznaczonej trasie.

Weber zatrzymał się przy wejściu.

Nie zamierzał podchodzić bliżej, dopóki nie zakończą podstawowego dokumentowania miejsca.

— Skąd podejrzenie, że obrażenia powstały wskutek uderzenia? — zapytał.

— Z oceny ratowników. Na dokładniejsze ustalenia musimy poczekać.

Przyjrzał się pomieszczeniu.

Nie dostrzegł śladów rozległej szamotaniny. Jeden z foteli był nieznacznie odsunięty od stolika. Niedaleko biurka leżała kartka papieru.

Na razie żaden z tych szczegółów niczego nie rozstrzygał.

Fotel mógł zostać przesunięty podczas zwykłej rozmowy. Dokument mógł spaść z biurka wcześniej. Sam układ przedmiotów nie wystarczał do odtworzenia ostatnich minut życia profesora.

— Znaleziono coś, co mogło posłużyć do zadania obrażeń?

— Jeszcze niczego nie wskazano.

— Niech dokładnie udokumentują również regał i okolice biurka. Wszystkie przedmioty, nie tylko te, które wydają się podejrzane.

Miriam zanotowała uwagę.

Weber wyszedł na korytarz.

Za szklaną ścianą widać było fragment dziedzińca. Odbicia sufitowych lamp nakładały się na ciemne szyby.

— Co wiemy o dzisiejszym wydarzeniu? — zapytał.

— Zamknięte spotkanie osób związanych z projektem sprzed ośmiu lat. Część nadal pracuje w VESTA, pozostali zostali zaproszeni jako dawni współpracownicy lub uczestnicy badań. Były prezentacje, rozmowy, a później miało się odbyć wystąpienie profesora.

— Którego nie wygłosił.

— Tak.

— Kto widział go ostatnio?

Miriam zajrzała do notatek.

— Jeden z pracowników rozmawiał z nim przed rozpoczęciem spotkania. Później kilka osób zakładało, że Neumann przebywa w gabinecie.

— Zakładało?

— Nie widzieli go. Ktoś im tak powiedział.

— Kto?

— Osoby organizujące wydarzenie.

Weber spojrzał w stronę zamkniętych drzwi gabinetu.

— W takim razie najpierw ustalimy, kto rzeczywiście miał z nim kontakt.

Felix Brandt siedział przy stole w niewielkiej sali spotkań. Przed nim stała nietknięta szklanka wody.

Miał czterdzieści kilka lat, ciemną koszulę i identyfikator zawieszony na smyczy. Na widok Webera natychmiast się wyprostował.

— Mogę już iść do domu?

— Potrzebuję jeszcze kilku informacji.

— Wszystko powiedziałem policjantom.

— Wiem. Chciałbym jednak usłyszeć to bezpośrednio od pana.

Felix przetarł twarz dłońmi.

— Odpowiadałem za obsługę techniczną. Prezentacje, projektor, nagłośnienie. Profesor miał wystąpić na zakończenie części oficjalnej.

— O której?

— O dwudziestej pierwszej trzydzieści. Mniej więcej. Program trochę się przesunął.

— Z jakiego powodu?

— Przerwy trwały dłużej, niż planowaliśmy. Ludzie rozmawiali. Pani Falk chciała dać im więcej czasu.

Weber zapisał nazwisko.

— I poszedł pan po profesora?

— Tak. Miałem sprawdzić, czy jest gotowy. Zapukałem, ale nikt nie odpowiedział.

— Drzwi były zamknięte?

— Nie na klucz. Tylko przymknięte.

— Co pan zobaczył?

Felix spuścił wzrok na dłonie.

— Leżał na podłodze.

— W jakiej pozycji?

— Na boku. Najpierw pomyślałem, że zasłabł. Dopiero kiedy podszedłem…

Urwał.

Weber dał mu chwilę.

— Zawołałem pomoc — dokończył Felix. — Nie pamiętam nawet, kogo pierwszego. Chyba Daniela z ochrony. Potem pojawiła się pani Krüger. Wezwaliśmy pogotowie.

— Dotykał pan profesora?

— Sprawdzałem, czy reaguje. Ratownicy już mnie o to pytali.

— Czy wcześniej widział pan kogokolwiek w pobliżu gabinetu?

Felix zastanowił się.

— Tak. Kobietę.

Weber uniósł wzrok znad notatnika.

— Kiedy?

— Kilkanaście minut przed znalezieniem profesora.

— Proszę powiedzieć dokładnie, co pan zobaczył.

— Wychodziła z korytarza administracyjnego. Szła w stronę sal konferencyjnych.

— Znał ją pan?

— Wydawało mi się, że tak.

— Kogo pan rozpoznał?

Felix zawahał się.

— Martę Radecką.

Weber nie zapisał jeszcze nazwiska.

— Rozmawiał pan z nią?

— Nie.

— Widział pan jej twarz?

— Nie przez cały czas. Stałem dalej, przy stanowisku technicznym. Zauważyłem włosy i płaszcz.

— Co pozwoliło panu uznać, że była to Marta Radecka?

Felix spojrzał na niego z zaskoczeniem.

— Pokazywali ją dzisiaj podczas prezentacji.

— Na fotografii?

— Tak.

— Czy widział pan Martę Radecką osobiście wcześniej tego wieczoru?

— Nie.

Weber zanotował odpowiedź.

— Czy ktoś powiedział panu, że przyjechała?

— Nie wiem. Chyba rozmawialiśmy o tym wcześniej.

— Z kim?

Felix zmarszczył brwi.

— Z Paulem. Może z kimś jeszcze.

Weber przez chwilę przeglądał notatki.

— Proszę teraz nie omawiać tej obserwacji z pozostałymi uczestnikami. Będziemy ustalać ich relacje osobno.

Felix poruszył się niespokojnie.

— Myśli pan, że ta kobieta ma coś wspólnego ze śmiercią profesora?

— Ustalamy, kto przebywał w tej części budynku.

— Rozumiem.

Nie wyglądał na przekonanego.

Weber nie próbował go uspokajać zapewnieniami, których nie mógł uzasadnić.

Najważniejsze było teraz rozdzielenie tego, co Felix zobaczył, od tego, co później uznał za wyjaśnienie swojej obserwacji.

Mężczyzna pamiętał kobietę w płaszczu.

Nazwisko pojawiło się w jego odpowiedzi bez wyraźnego opisu twarzy.

Weber zamknął notatnik.

Nie oznaczało to jeszcze, że Felix się pomylił.

Oznaczało, że jego pewność wymaga sprawdzenia.

Dochodziła północ, kiedy Weber wrócił do sali konferencyjnej.

Uczestnicy czekali w niewielkich grupach. Niektórzy rozmawiali przyciszonymi głosami, inni sprawdzali telefony. Kilka osób wyglądało na wyczerpane przedłużającym się oczekiwaniem.

Pod ścianą stała kobieta w ciemnej marynarce.

— Lena Falk?

— Tak.

— Jonas Weber. Prowadzę czynności w sprawie śmierci profesora Neumanna.

Skinęła głową.

Z bliska wyglądała na zmęczoną, lecz zachowywała opanowanie.

— Rozumiem. Czy wiadomo już, co się stało?

— Ustalamy okoliczności.

— To straszne. Pracowałam z Tobiasem od wielu lat.

Weber poczekał, aż skończy.

— Odpowiadała pani za organizację spotkania?

— Tak. Przygotowywałam program, listę gości i harmonogram prezentacji.

— Profesor miał wystąpić o dwudziestej pierwszej trzydzieści?

— Taki był plan. Ostatecznie zamierzaliśmy rozpocząć nieco później.

— Kiedy widziała go pani ostatnio?

Lena zastanowiła się.

— Przed wieczorną częścią programu. Rozmawialiśmy o dokumentach.

— O której?

— Nie potrafię teraz podać dokładnej godziny.

— Chociaż w przybliżeniu?

— Przed rozpoczęciem oficjalnego spotkania.

Weber zapisał odpowiedź.

— Czy profesor spodziewał się kogoś w gabinecie?

— Nie wiem. Miał wiele spraw do omówienia.

— Czy ostatnio dochodziło między nim a kimś z instytutu do konfliktów?

Lena spojrzała na grupę uczestników stojących przy stoliku.

— W środowisku naukowym zawsze istnieją różnice zdań.

— Pytam o poważne konflikty.

— Nie znam niczego, co mogłoby mieć związek z dzisiejszym zdarzeniem.

Odpowiedziała spokojnie.

Weber nie miał podstaw, by uznać jej słowa za kłamstwo. Nie zamierzał jednak przyjmować ich bez weryfikacji.

— Będziemy potrzebowali programu, listy gości i informacji dotyczących dostępu do części administracyjnej.

— Oczywiście.

— Kto mógł wejść do gabinetu profesora?

— Sam profesor, pracownicy administracji, osoby odpowiedzialne za obsługę. To nie jest strefa o podwyższonym rygorze. Kiedy Tobias pracował, drzwi często pozostawały otwarte.

— Dziękuję. Wrócimy jeszcze do tej rozmowy.

Lena skinęła głową.

Kiedy Weber miał już odejść, zapytała:

— Czy powinniśmy poinformować pozostałych uczestników, co się stało?

— Proszę pozostawić przekazywanie informacji funkcjonariuszom. Powiemy państwu to, co będzie można przekazać na tym etapie.

Nie chciał, by organizatorzy samodzielnie ustalali treść komunikatu dotyczącego śmierci Neumanna.

Już teraz wiedział, że część uczestników rozmawiała między sobą o kobiecie widzianej na korytarzu.

Każda kolejna rozmowa mogła utrudnić odtworzenie pierwszych, niezależnych wspomnień.

Sophie Adler siedziała sama przy końcu stołu. Przed nią leżała szara teczka, a obok telefon z wygaszonym ekranem.

Kiedy Weber się przedstawił, wyprostowała plecy.

— Wiem, dlaczego pan przyszedł — powiedziała.

— Dlaczego?

— Chodzi o kobietę, którą widziałam na korytarzu.

Weber usiadł naprzeciwko.

— Skąd pani wie, że właśnie o nią zamierzałem zapytać?

Sophie otworzyła usta, lecz przez chwilę nie odpowiadała.

— Rozmawialiśmy o niej — powiedziała w końcu.

— Kto?

— Kilka osób. Po tym, jak znaleziono profesora.

Weber zanotował tę informację.

— Zacznijmy od tego, co pani sama widziała.

Sophie opowiedziała o wyjściu z sali konferencyjnej, przeszklonym fragmencie piętra i korytarzu prowadzącym do gabinetów. Wspomniała o kobiecie stojącej z telefonem.

— Miała szary płaszcz i spięte włosy.

— Widziała pani jej twarz?

— Z profilu.

— Jak długo?

— Bardzo krótko. Może dwie sekundy. Trudno mi powiedzieć.

— Czy w tamtej chwili ją pani rozpoznała?

Sophie spojrzała na teczkę.

— Pomyślałam, że kogoś mi przypomina.

— Kogo?

— Wtedy jeszcze nie wiedziałam.

Weber pozwolił jej mówić dalej.

— Później Paul wspomniał o Marcie Radeckiej.

— W jakich okolicznościach?

— Powiedział, że była zaproszona. Podobno miała nie przyjeżdżać, ale mogła zmienić zdanie.

— Czy wcześniej widziała pani fotografię Marty Radeckiej?

— Tak. Podczas prezentacji.

— Przed obserwacją kobiety na korytarzu?

— Tak.

Weber zanotował kolejność.

Sophie przyglądała mu się przez chwilę.

— Myśli pan, że się pomyliłam?

— Chcę ustalić, co pani zobaczyła i w którym momencie powiązała pani tę osobę z Martą Radecką.

— To nie jest to samo?

— Nie zawsze.

Sophie odchyliła się w krześle.

— Uczestniczyłam w tym projekcie. Wiem, że pamięć może być zawodna.

— Rozumiem.

— Ale pamiętam tę kobietę.

— Nie kwestionuję, że ją pani widziała.

Weber na moment odłożył długopis.

— Chodzi o to, czy zobaczyła pani wystarczająco dużo, żeby wiedzieć, kim była.

Sophie milczała.

W końcu spojrzała na własne dłonie.

— Nie jestem pewna.

Weber zapisał odpowiedź w możliwie dokładnym brzmieniu.

To było ważniejsze niż stanowcze nazwisko podane bez opisu obserwacji.

Kolejne rozmowy przeciągnęły się do późnej nocy.

Anna Krüger pamiętała kobietę przechodzącą przez przeszkloną część korytarza. Nie widziała jej dobrze, lecz uznała, że przypominała osobę pokazywaną wcześniej na fotografii.

Markus Hein, technik odpowiedzialny za część instalacji, mówił o odbiciu sylwetki w szybie.

— Wydawało mi się, że ją znam — wyjaśnił. — Potem usłyszałem nazwisko Radecka.

— Od kogo?

— Nie pamiętam. Ktoś o niej mówił przy kawie.

Daniel Vogt z ochrony zapamiętał szary płaszcz i sposób poruszania się kobiety.

— Nie patrzyłem na twarz — przyznał. — Nie miałem powodu.

Paul Richter początkowo mówił, że widział Martę przez częściowo otwarte drzwi.

Kiedy Weber poprosił go o dokładniejszy opis, jego pewność okazała się znacznie mniejsza.

— Chyba ją rozpoznałem — powiedział.

— Chyba?

Paul zacisnął usta.

— Zobaczyłem kobietę. Dopiero później pomyślałem, że mogła to być Marta.

— Co sprawiło, że pan tak pomyślał?

— Rozmawialiśmy o niej.

— Z kim?

— Z Sophie. Z Felixem. Nie pamiętam dokładnie.

Weber zapisał nazwiska.

Każdego rozmówcę pytał o miejsce obserwacji, widoczność, odległość i to, z kim rozmawiał później. Przy wielu odpowiedziach musiał zaznaczyć, że godziny podawano orientacyjnie.

Nie uzyskał sześciu precyzyjnych opisów twarzy.

Uzyskał sześć relacji o kobiecie widzianej w pobliżu części administracyjnej.

Pewne elementy powracały.

Szary płaszcz.

Ciemne włosy.

Podobna sylwetka.

Obecność na korytarzu prowadzącym do gabinetów.

I nazwisko Marty Radeckiej.

Ale kiedy oddzielał to, co świadkowie rzeczywiście zobaczyli, od ich późniejszych skojarzeń, zgodność traciła pozorną jednoznaczność.

Anna mówiła o podobieństwie.

Markus widział odbicie.

Sophie zapamiętała fragment profilu.

Daniel zwrócił uwagę głównie na ubranie i sposób poruszania się.

Paul przyznał, że nazwisko pojawiło się po rozmowach.

Felix nie potrafił wyjaśnić, dlaczego uznał kobietę za Martę, choć nie widział wyraźnie jej twarzy.

Weber nie zakładał, że świadkowie mijali się z prawdą celowo.

Nie miał nawet podstaw twierdzić, że widzieli różne osoby.

Mógł natomiast stwierdzić, że stopień ich pewności nie odpowiadał prostemu określeniu „sześciu świadków rozpoznało kobietę”.

Wrócił do pokoju, w którym pracowała Miriam.

— I jak? — zapytała.

Położył notatnik na stole.

— Sześć osób widziało kobietę.

— Tę samą?

— Prawdopodobnie. Czas i miejsca obserwacji pozwalają na taką wersję, ale musimy sprawdzić dokładną kolejność.

— I wszyscy wskazują Martę Radecką?

Weber pokręcił głową.

— Niezupełnie.

Miriam uniosła brwi.

— Co masz na myśli?

— W sześciu relacjach pojawia się jej nazwisko. To nie oznacza, że sześć osób niezależnie rozpoznało jej twarz.

Przesunął w jej stronę notatki.

— Zobacz, jak opisują własne obserwacje. „Przypominała”. „Chyba”. „Wydawało mi się”. „Nie widziałem twarzy”. A mimo to wszyscy zaczynają mówić o Radeckiej.

Miriam przejrzała zapiski.

— Znali ją wcześniej?

— Niektórzy tak. Pozostali mogli zapamiętać twarz z prezentacji.

— Pokazywano ją dzisiaj?

— O dwudziestej trzydzieści cztery.

Miriam spojrzała na zegar.

— Czyli kilkadziesiąt minut przed obserwacjami.

— Tak.

— Ale samo zobaczenie fotografii nie oznacza, że późniejsze rozpoznania są błędne.

— Oczywiście.

Weber usiadł naprzeciwko niej.

— Dlatego trzeba ustalić, co świadkowie pamiętają z korytarza, a co mogli zaczerpnąć z prezentacji albo rozmów.

Miriam zamknęła notatnik.

— Co wiemy o Radeckiej?

— Polska psycholożka. Pracowała tutaj osiem lat temu. Obecnie mieszka w Szczecinie.

— Była zaproszona?

— Tak.

— Przyjechała?

— Według organizatorów odmówiła udziału.

— A świadkowie twierdzą, że jednak ją widzieli.

Weber spojrzał na kartkę z rozpisanymi godzinami.

— Twierdzą, że widzieli kobietę, którą później powiązali z Radecką.

Miriam zastanowiła się.

— Sprawdzimy jej miejsce pobytu.

— Tak. I pozostałe osoby.

— W tym organizatorów?

— Zwłaszcza tych, którzy mogli wejść do gabinetu profesora.

Przez chwilę oboje przeglądali notatki.

Weber wiedział, że zanim zaczną porównywać relacje ze śladami i zapisami urządzeń, muszą ustalić rzeczywisty przebieg wieczoru. Program wydarzenia stanowił jedynie plan, a godziny podawane przez uczestników nie były jeszcze niezależnie potwierdzone.

Nie chciał zbyt wcześnie budować z nich jednej, pozornie dokładnej chronologii.

— Zabezpieczmy również materiały prezentacji — powiedział. — Musimy wiedzieć, co dokładnie pokazano uczestnikom i w jakiej kolejności.

Miriam zanotowała polecenie.

— I listę zaproszonych?

— Tak. Wraz z odpowiedziami. Zwłaszcza odmowami udziału.

Nazwisko Marty Radeckiej wymagało sprawdzenia.

Ale na tym etapie nie było powodu, by uznawać ją za zabójczynię.

Nad ranem instytut niemal opustoszał.

Pozostały osoby niezbędne do zakończenia czynności. Z korytarzy zniknęły grupki uczestników. Zgaszono większość świateł, a za oknami noc zaczęła ustępować szaremu listopadowemu porankowi.

Weber stał przy przeszklonej ścianie i patrzył w stronę części administracyjnej.

Przypominał sobie kolejne rozmowy.

Sophie Adler najpierw dostrzegła nieznajomą kobietę, a dopiero później zaczęła kojarzyć ją z Martą Radecką.

Markus Hein zobaczył odbicie sylwetki, nie twarz.

Daniel Vogt zapamiętał ubranie i ruch.

Felix Brandt wiedział, że fotografia Marty pojawiła się podczas prezentacji.

Paul Richter przyznał, że nazwisko zaczęło mu pasować po rozmowach z innymi.

Anna Krüger mówiła o podobieństwie do osoby pokazanej na archiwalnym zdjęciu.

Każda relacja zawierała jakąś obserwację.

Żadnej nie można było jednak bez zastrzeżeń potraktować jako niezależnego, pewnego rozpoznania.

Weber otworzył notatnik na ostatniej stronie i zapisał pytanie:

Kim była kobieta na korytarzu?

Pod spodem dopisał drugie:

Dlaczego sześć osób powiązało ją z Martą Radecką?

Przyjrzał się obu zdaniom.

Dotyczyły tego samego wieczoru, lecz odpowiedź na jedno nie musiała automatycznie rozwiązywać drugiego.

Ktoś rzeczywiście poruszał się po części administracyjnej.

Kilka osób dostrzegło tę kobietę z różnych miejsc, w różnych momentach i przy różnej widoczności.

Później w ich relacjach pojawiło się to samo nazwisko.

Weber schował notatnik.

Nadal nie wiedział, co dokładnie wydarzyło się w gabinecie Tobiasa Neumanna ani kto zadał mu śmiertelne obrażenia.

Nie wiedział też, czy Marta Radecka w ogóle przyjechała do Berlina.

To można było sprawdzić.

Wrócił do pokoju, w którym pozostawiono materiały z pierwszych rozmów. Odszukał nazwisko polskiej psycholożki i zaznaczył je do weryfikacji.

Sześciu świadków mogło zgodnie opisywać obecność jednej kobiety.

Pozostawało ustalić, czy choć jeden z nich rzeczywiście wiedział, jak się nazywała.

Rozdział 3. Nie byłam tam

Szczecin, 20 listopada 2026 roku

Marta Radecka obudziła się sześć minut przed budzikiem.

Przez chwilę leżała nieruchomo, słuchając deszczu uderzającego o metalowy parapet. Nie padało mocno. Krople spływały po szybie, a ich nieregularny stukot mieszał się z odgłosami samochodów przejeżdżających ulicą. Gdzieś na dole trzasnęły drzwi wejściowe.

Sięgnęła po telefon.

Siódma dwadzieścia cztery.

Wyłączyła alarm ustawiony na siódmą trzydzieści i wstała.

Mieszkała na drugim piętrze przedwojennej kamienicy niedaleko centrum Szczecina. Wysokie sufity, duże okna i stary parkiet sprawiały, że mieszkanie miało więcej charakteru niż wygód. Podłoga trzeszczała w trzech miejscach. Marta od dawna wiedziała, gdzie postawić stopę, żeby nie obudzić sąsiadów.

Po sześciu latach znała niemal każdy odgłos tego mieszkania.

W kuchni nastawiła wodę, wyjęła filiżankę i otworzyła laptop pozostawiony poprzedniego wieczoru na stole.

Na ekranie czekał niedokończony raport.

Dotyczył metodologii badania przeprowadzonego przez niewielką firmę doradczą z Poznania. Od kilku dni analizowała dokumentację, sprawdzała sposób doboru próby i przygotowywała listę zastrzeżeń. Nie podobało jej się, że autorzy wyciągali daleko idące wnioski z niewielkiej liczby odpowiedzi.

Zatrzymała się przy jednym zdaniu.

Wyniki jednoznacznie potwierdzają przyjętą hipotezę.

Usunęła słowo „jednoznacznie”.

Wyniki nie potwierdzały hipotezy w taki sposób. W najlepszym razie były z nią częściowo zgodne, a i to wymagało dodatkowych zastrzeżeń.

Dopisała komentarz:

Proszę wskazać ograniczenia badania i rozważyć ostrożniejsze sformułowanie wniosku.

Przez chwilę przyglądała się własnej uwadze.

Osiem lat temu podobne zdania pisała niemal codziennie.

Zamknęła dokument i sięgnęła po kawę.

Tego dnia miała dwa spotkania online, jedno rano, drugie po południu. Wieczorem zamierzała dokończyć raport, który obiecała odesłać do poniedziałku. Lubiła dni z jasnym harmonogramem. Łatwiej było wtedy oddzielić pilne sprawy od tych, które mogły poczekać.

Nie planowała żadnego wyjazdu.

Od kilku tygodni niemal nie opuszczała Szczecina.

Na skraju stołu leżała koperta z Berlina.

Nie musiała sprawdzać nadawcy. Znała jej zawartość.

Zaproszenie na spotkanie dawnych uczestników i współpracowników projektu MIRROR otrzymała dziewięć dni wcześniej. Przeczytała je dwukrotnie, po czym uprzejmie odpisała, że nie będzie mogła wziąć udziału w wydarzeniu.

Nie podała powodu.

W rzeczywistości nic nie uniemożliwiało jej przyjazdu. Mogła kupić bilet, zarezerwować hotel i spędzić wieczór w instytucie.

Nie chciała.

Od zakończenia współpracy z VESTA Research minęło osiem lat. Przez większość tego czasu unikała nawet przeglądania wiadomości dotyczących dawnych współpracowników.

Przesunęła kopertę pod stos dokumentów.

Kiedy ekspres zaczął pracować, telefon zawibrował na blacie.

Nieznany numer.

Niemiecki kierunkowy.

Marta spojrzała na ekran, ale nie odebrała.

Po kilkunastu sekundach połączenie się urwało.

Może ktoś z instytutu próbował podsumować wczorajsze spotkanie. Może Lena Falk postanowiła skontaktować się z osobami, które nie przyjechały.

Nie miała ochoty tego sprawdzać.

Odwróciła telefon ekranem do dołu i wróciła do raportu.

O dziewiątej siedemnaście dowiedziała się, że Tobias Neumann nie żyje.

Wiadomość przysłał dawny współpracownik, z którym od lat wymieniała głównie życzenia świąteczne.

Nie wiem, czy już słyszałaś. Tobias zmarł wczoraj wieczorem. Podobno na terenie instytutu. Nie znam szczegółów.

Przeczytała ją dwa razy.

Potem sprawdziła datę.

Dwudziesty listopada.

Wczoraj wieczorem.

Odstawiła filiżankę.

Neumann miał sześćdziesiąt dwa lata. Nigdy nie sprawiał wrażenia człowieka szczególnie dbającego o zdrowie, ale Marta nie pamiętała też żadnej poważnej choroby.

Przez ostatnie osiem lat nie utrzymywali kontaktu.

Nie znaczyło to jednak, że wiadomość o jego śmierci była jej obojętna.

Otworzyła przeglądarkę.

W jednym z niemieckich serwisów znalazła krótką informację o interwencji służb w instytucie badawczym w Adlershof. Nie podawano nazwiska zmarłego. Pisano jedynie o znalezieniu ciała mężczyzny i wyjaśnianiu okoliczności zdarzenia.

Kolejny artykuł zawierał niewiele więcej.

Marta przestała czytać.

Przypomniała sobie Neumanna siedzącego na końcu długiego stołu konferencyjnego. Nie lubił, kiedy mu przerywano. Potrafił przez kilkanaście minut mówić o konieczności metodologicznej ostrożności, a potem odrzucić zastrzeżenia młodszych badaczy jako nadmierny formalizm.

Był inteligentny.

I bezwzględny, kiedy uznawał, że ktoś przeszkadza mu osiągnąć zamierzony wynik.

Pamiętała dzień, w którym powiedział jej, że w badaniach naukowych nie istnieje idealna czystość procedur.

Nie odpowiedziała wtedy.

Później wielokrotnie zastanawiała się, czy powinna była powiedzieć więcej.

Telefon zadzwonił ponownie.

Ten sam niemiecki numer.

Tym razem odebrała.

— Słucham?

— Dzień dobry. Czy rozmawiam z panią Martą Radecką?

Mężczyzna mówił po niemiecku, spokojnie i wyraźnie.

— Tak.

— Nazywam się Jonas Weber. Kontaktuję się w związku z postępowaniem prowadzonym przez berlińską policję kryminalną. Czy może pani poświęcić mi kilka minut?

Marta wyprostowała się.

— Chodzi o profesora Neumanna?

— Tak.

— Właśnie dowiedziałam się o jego śmierci.

— Rozumiem. Czy swobodnie posługuje się pani językiem niemieckim?

— Tak.

— Chciałbym na razie potwierdzić kilka podstawowych informacji. Jeżeli okaże się potrzebna formalna rozmowa, ustalimy odpowiedni sposób jej przeprowadzenia.

Marta spojrzała na otwarty artykuł.

— Co się stało?

Po drugiej stronie na moment zapadła cisza.

— Profesor Neumann został znaleziony martwy w swoim gabinecie. Istnieją przesłanki wskazujące na udział innej osoby w jego śmierci.

Marta poczuła ucisk w żołądku.

— Chce pan powiedzieć, że został zamordowany?

— Badamy taką możliwość.

— Rozumiem.

W rzeczywistości nie rozumiała przede wszystkim jednego: dlaczego berlińska policja dzwoni właśnie do niej.

— Pracowała pani w VESTA Research w 2018 roku? — zapytał Weber.

— Tak.

— Przy projekcie MIRROR?

— Zgadza się.

— Kiedy ostatnio widziała pani profesora Neumanna?

Marta nie odpowiedziała od razu.

Próbowała przypomnieć sobie datę ostatniego spotkania.

Samą sytuację pamiętała.

Gabinet profesora. Dokumenty rozłożone na biurku. Lena stojąca przy oknie. Rozmowa, która zakończyła się znacznie gorzej, niż Marta przewidywała.

— Pod koniec 2018 roku — powiedziała. — Nie pamiętam dokładnej daty.

— Utrzymywali państwo później kontakt?

— Nie.

— Żadnych wiadomości, rozmów telefonicznych ani spotkań?

— Otrzymywałam czasami ogólne informacje dotyczące instytutu. Ale osobiście z nim nie rozmawiałam.

Usłyszała szelest papieru.

— Była pani zaproszona na wczorajsze spotkanie MIRROR?

— Tak.

— Dlaczego pani nie przyjechała?

— Odmówiłam udziału.

— Z jakiego powodu?

Marta spojrzała na kopertę wystającą spod dokumentów.

— Nie chciałam uczestniczyć w tym spotkaniu.

— Może pani wyjaśnić dlaczego?

— Od ośmiu lat nie współpracuję z instytutem. Nie widziałam potrzeby powrotu.

— Rozumiem. Czy może pani powiedzieć, gdzie przebywała wczoraj wieczorem?

Zmarszczyła brwi.

— W Szczecinie.

— Przez cały wieczór?

— Tak.

— Czy ktoś może to potwierdzić?

Pytanie było tak niespodziewane, że przez chwilę szukała odpowiedzi.

— Dlaczego pan pyta?

— Weryfikujemy miejsce pobytu osób związanych z wydarzeniem.

— Ale przecież powiedziałam, że nie przyjechałam.

— Przyjąłem tę informację. Musimy ją jednak sprawdzić.

Marta poczuła narastającą irytację.

— Wczoraj pracowałam w domu. Nie byłam w Berlinie.

— Rozumiem.

— Mam wrażenie, że pan nie rozumie. Mieszkam w Szczecinie. Berlin znajduje się w innym kraju, kilkaset kilometrów stąd. Nie mogłam się tam znaleźć przypadkiem.

— Nie sugeruję, że znalazła się tam pani przypadkiem.

Zacisnęła usta.

Dopiero po chwili dotarło do niej, jak zabrzmiała jej odpowiedź.

— Przepraszam — powiedziała. — Jestem zaskoczona.

— Rozumiem.

— Dlaczego interesuje pana właśnie mój pobyt wczoraj wieczorem?

Weber nie odpowiedział natychmiast.

— Ponieważ podczas spotkania kilka osób widziało kobietę, którą później powiązano z pani osobą.

Marta znieruchomiała.

— Co takiego?

— Mamy relacje dotyczące kobiety obserwowanej w części administracyjnej budynku. W rozmowach pojawiło się pani nazwisko.

— To niemożliwe.

— Właśnie dlatego chcemy sprawdzić, gdzie pani była.

— W Szczecinie.

— Czy była pani sama?

Marta spojrzała na stół.

Laptop. Filiżanka. Otwarty raport.

Jeszcze kilka minut wcześniej wszystko wydawało się zwyczajne.

— Pracowałam — odpowiedziała.

— Czy ktoś panią odwiedzał?

— Nie.

— Rozmawiała pani z kimś przez telefon?

— Prawdopodobnie. Musiałabym sprawdzić.

— A poza mieszkaniem? Wychodziła pani gdzieś?

Chciała natychmiast zaprzeczyć.

Powstrzymała się.

Poprzedni wieczór zlewał jej się w pamięci z kilkoma wcześniejszymi. Raport, kolacja, wiadomości, jeszcze trochę pracy. Nic szczególnego.

— Muszę odtworzyć godziny — powiedziała.

— Proszę to zrobić. Proszę również zachować korespondencję, historię połączeń i wszelkie materiały, które mogą pomóc potwierdzić pani miejsce pobytu.

— Oczywiście.

Weber przekazał jej informacje pozwalające zweryfikować jego tożsamość i skontaktować się z właściwą jednostką.

Zapisała je w notesie.

Dopiero kiedy rozmowa zbliżała się do końca, zadała pytanie, którego wcześniej nie chciała wypowiedzieć.

— Ile osób twierdzi, że mnie widziało?

— Sześć osób wspomniało pani nazwisko.

Marta spojrzała na cyfry zapisanego numeru.

— Sześć?

— Tak.

— I wszystkie były pewne?

— Ich relacje różnią się pod tym względem.

To była pierwsza odpowiedź, która zabrzmiała rozsądnie.

A jednak nie przyniosła ulgi.

— Nie byłam tam — powiedziała.

Tym razem spokojniej.

— Rozumiem, pani Radecka. Będziemy to weryfikować.

Połączenie się zakończyło.

Marta przez kilka sekund nadal trzymała telefon przy uchu.

Najpierw sprawdziła numer.

Wiedziała, że niemiecki kierunkowy i podana nazwa instytucji nie stanowią wystarczającego potwierdzenia tożsamości rozmówcy. Odszukała więc niezależnie oficjalne dane kontaktowe berlińskiej policji i skorzystała z informacji, które przekazał jej Weber.

Nie otrzymała od razu wszystkich odpowiedzi, ale potwierdziła, że postępowanie rzeczywiście jest prowadzone i że ma podstawy traktować wcześniejszy telefon jako autentyczny.

Dopiero wtedy wróciła do stołu.

Otworzyła pusty dokument.

Na górze wpisała:

19 listopada 2026 roku.

Niżej:

Miejsce pobytu: Szczecin.

Zaczęła od poranka.

O ósmej piętnaście wysłała wiadomość do klienta z Poznania. O dziewiątej czterdzieści uczestniczyła w spotkaniu online. Po południu robiła zakupy. Wieczorem pracowała nad raportem.

Te zdarzenia pamiętała bez większego wysiłku.

Problem zaczynał się po dziewiętnastej.

Otworzyła korespondencję.

O dziewiętnastej dwanaście wysłała poprawiony fragment dokumentu.

O dwudziestej osiem otrzymała odpowiedź.

O dwudziestej trzydzieści sześć otworzyła załącznik.

Potem w zapisach pojawiała się dłuższa przerwa.

Marta patrzyła na ekran.

Pamiętała kolację przygotowaną w kuchni. Zjadła ją przy stole, przeglądając artykuł naukowy. Kilka fragmentów tekstu zirytowało ją na tyle, że zaczęła zapisywać uwagi.

Ale kiedy dokładnie?

Otworzyła historię przeglądarki.

Artykuł został wyświetlony o dwudziestej pierwszej dziewiętnaście.

Zanotowała godzinę.

Samo otwarcie strony nie dowodziło jeszcze, że siedziała wówczas przed komputerem. Ktoś inny mógł korzystać z urządzenia albo jej konta.

Nie miała żadnego powodu przypuszczać, że tak było.

Rozumiała jednak różnicę między prawdopodobnym przebiegiem zdarzeń a niezależnym potwierdzeniem obecności konkretnej osoby.

Przez lata uczyła tego studentów i młodszych badaczy.

Teraz po raz pierwszy od dawna sama musiała zastosować tę zasadę do własnych wspomnień.

Wstała i podeszła do okna.

Deszcz przybrał na sile. Dwie kobiety na chodniku próbowały zmieścić się pod jednym parasolem. Samochód dostawczy zatrzymał się przed kamienicą, na chwilę blokując część ulicy.

Zwyczajny piątkowy poranek.

Tymczasem w Berlinie sześć osób wspomniało jej nazwisko w związku z kobietą widzianą w budynku, w którym znaleziono ciało profesora.

Marta wróciła do komputera.

Sześć osób.

Nie jedna przypadkowa pomyłka.

Sześć odrębnych relacji.

Znała badania dotyczące błędnych rozpoznań. Wiedziała, że pamięć nie jest niezmiennym zapisem rzeczywistości. Sugestia mogła wpływać na interpretację krótkiej obserwacji, zwłaszcza gdy człowiek próbował dopasować nieznajomą twarz do kogoś wcześniej widzianego.

Nie znała jednak warunków, w jakich świadkowie mieli ją rozpoznać.

Weber nie powiedział, czy rozmawiali między sobą.

Nie wspomniał o prezentacji ani fotografiach.

Nie podał czasu i miejsca poszczególnych obserwacji.

Marta nie mogła jeszcze wyciągnąć wiarygodnych wniosków.

Jedno pytanie nie dawało jej jednak spokoju.

Dlaczego właśnie ona?

Pomyłka dotycząca pojedynczej osoby mogłaby wynikać ze zwykłego podobieństwa.

Ale sześć osób związanych z MIRROR?

Sześć osób przebywających w instytucie, gdzie przed laty prowadzono eksperymenty dotyczące pamięci i rozpoznawania twarzy?

Nie chciała doszukiwać się celowego działania wyłącznie dlatego, że sytuacja budziła niepokój.

Z drugiej strony nie potrafiła zignorować tego powiązania.

Zamknęła dokument.

Po chwili ponownie go otworzyła.

Dopisała dwa pytania:

Czy świadkowie znali moje nazwisko przed obserwacją?

Czy rozpoznawali mnie niezależnie od siebie?

Nie wiedziała, kiedy otrzyma odpowiedzi.

Ani czy niemiecka policja uzna jej pytania za równie istotne.

O dziesiątej dwadzieścia trzy zadzwonił klient.

Marta zdążyła zapomnieć o porannym spotkaniu.

Przez kilka sekund patrzyła na powiadomienie, zanim odebrała.

Rozmowa trwała niespełna pół godziny.

Odpowiadała rzeczowo, poprawiała niejasne sformułowania i wskazywała błędy w dokumentacji. W pewnym momencie rozmówca zapytał, czy wszystko w porządku, ponieważ dwukrotnie poprosiła go o powtórzenie pytania.

— Tak. Po prostu źle spałam.

Nie była to prawda.

Spała dobrze.

Dopiero poranek wymknął się spod kontroli.

Po zakończeniu spotkania wyłączyła kamerę i przez chwilę patrzyła na własne odbicie w ciemnym ekranie.

Ciemne włosy sięgające ramion. Zmęczona twarz. Niewielka zmarszczka między brwiami.

Wyglądała zwyczajnie.

Nie miała charakterystycznej blizny, niezwykłej fryzury ani innej cechy, która pozwalałaby rozpoznać ją z dużej odległości.

Ale wiedziała, że rozpoznawanie twarzy rzadko opiera się na jednej cesze.

Wstała, poszła do łazienki i opłukała twarz zimną wodą.

Kiedy wróciła, na telefonie czekała kolejna wiadomość od dawnego współpracownika.

Podobno policja traktuje śmierć Tobiasa jako podejrzaną. Lena jest w fatalnym stanie. Nie wiem nic więcej.

Marta przeczytała wiadomość.

Lena Falk.

Ostatni raz rozmawiały jesienią 2018 roku.

Pamiętała jej opanowanie. Nawet podczas najtrudniejszych spotkań Lena potrafiła zachować spokojny ton, jakby emocje pozostałych uczestników rozmowy były kolejnym problemem organizacyjnym.

Marta wyobraziła sobie, jak próbuje teraz porządkować sytuację w instytucie.

Nie mogła jednak wiedzieć, jak Lena zareagowała na śmierć wieloletniego współpracownika.

Odpisała krótko, dziękując za informację.

Nie wspomniała o telefonie z policji.

Nie chciała jeszcze opowiadać nikomu o sześciu świadkach.

Sama nie rozumiała, co właściwie oznaczały ich relacje.

Wczesnym popołudniem wyjęła z szuflady stary dysk zewnętrzny.

Leżał w niewielkim pudełku razem z kablami, zapasową ładowarką i dokumentami, których nigdy nie zdecydowała się wyrzucić.

Podłączyła go do laptopa.

Urządzenie uruchamiało się kilkanaście sekund.

Na ekranie pojawiły się katalogi uporządkowane według lat.

2016.

2017.

2018.

Otworzyła ostatni.

Wśród folderów znajdował się jeden, którego nazwę znała na pamięć.

MIRROR.

Nie zaglądała tam od lat.

Początkowo zachowywała pliki z powodów zawodowych. Później dlatego, że nie chciała podjąć decyzji o ich usunięciu.

Teraz mogły pomóc jej przypomnieć sobie, co dokładnie wydarzyło się w instytucie i dlaczego jej nazwisko ponownie pojawiło się w Berlinie.

Otworzyła katalog.

Raporty metodologiczne. Harmonogramy badań. Korespondencja robocza. Wersje tabel. Zestawienia wyników.

Niektóre nazwy rozpoznawała od razu.

Inne niczego jej nie przypominały.

Zatrzymała kursor na dokumencie oznaczonym jako raport końcowy.

Nie kliknęła.

Wiedziała, co zawierał.

Pamiętała własny podpis.

W 2018 roku próbowała przekonać siebie, że dokument można będzie później skorygować. Że nierozstrzygnięte rozbieżności zostaną jeszcze wyjaśnione, a końcowe wnioski uzupełnione odpowiednimi zastrzeżeniami.

Nie miała jednak pewności, że tak się stanie.

Mimo to podpisała.

Przez kolejne lata wracała myślami do tego momentu, zwykle kończąc rozważania na tym samym wyjaśnieniu: decyzje nie należały wyłącznie do niej.

To była prawda.

Ale nie cała.

Marta zamknęła folder.

Nie chciała teraz przeglądać raportu.

Jeszcze nie.

Wiedziała jednak, że jeśli śmierć Neumanna rzeczywiście wiąże się z MIRROR, nie będzie mogła dłużej omijać tych dokumentów.

Otworzyła pocztę.

Odnalazła zaproszenie na spotkanie.

Wiadomość wysłano dziewiątego listopada.

Droga Marto,

W związku z planowanym spotkaniem dawnych uczestników i współpracowników MIRROR chcielibyśmy zaprosić Cię do udziału w wydarzeniu 19 listopada w Berlinie.

Dalej znajdowały się program i kilka zdań o znaczeniu projektu.

Na końcu widniał podpis:

Lena Falk.

Marta odszukała swoją odpowiedź z jedenastego listopada.

Dziękuję za zaproszenie. Niestety nie będę mogła uczestniczyć w spotkaniu.

Bez wyjaśnień.

Lena odpisała następnego dnia.

Rozumiem. Szkoda, że nie będziemy miały okazji porozmawiać. Mam nadzieję, że innym razem uda nam się spotkać.

Marta przez chwilę przyglądała się wiadomości.

Wcześniej nie zwróciła większej uwagi na ostatnie zdanie.

Teraz zastanawiała się, o czym Lena chciała rozmawiać.

O dawnych wynikach?

O sprawach, które pozostały nierozwiązane w 2018 roku?

A może było to zwykłe uprzejme zakończenie wiadomości, któremu Marta przypisywała znaczenie tylko dlatego, że dowiedziała się o śmierci Neumanna?

To ostatnie wyjaśnienie wydawało się najbardziej prawdopodobne.

Nie zamierzała jednak usuwać korespondencji.

Zachowała jej kopię w osobnym folderze.

Po piętnastej wyszła na spacer.

Deszcz ustał, ale chodniki pozostawały mokre. W powietrzu unosił się zapach wilgotnego asfaltu i gnijących liści zalegających przy krawężnikach.

Nie wyznaczyła sobie trasy.

Przeszła kilka przecznic, weszła do sklepu po pieczywo i wróciła inną drogą.

Przy kasie ekspedientka zapytała, czy chce paragon.

— Tak, poproszę.

Marta odebrała wydruk i schowała go do kieszeni.

Dopiero po wyjściu zrozumiała, dlaczego tak zrobiła.

Chciała mieć potwierdzenie, że była w Szczecinie.

Tyle że dzisiaj był piątek.

Neumann zginął w czwartek.

Paragon nie dowodził niczego w odniesieniu do poprzedniego wieczoru.

Zatrzymała się na chodniku.

Przez moment poczuła złość.

Nie na policję. Weber zadawał pytania, które w tych okolicznościach musiał zadać.

Nie na świadków, których nawet nie znała.

Na siebie.

Od rana sprawdzała własne życie tak, jakby sam fakt, że pamiętała pobyt w Szczecinie, przestał mieć znaczenie.

Czy ktoś może potwierdzić pani miejsce pobytu?

Przecież wiedziała, gdzie była.

Nie potrzebowała cudzego pozwolenia, żeby ufać własnym wspomnieniom.

Jednocześnie rozumiała, że przekonanie nie wystarczy komuś, kto prowadzi śledztwo i musi sprawdzić sprzeczne informacje.

To właśnie zawodowo zajmowało ją przez wiele lat.

Pewność nie była tym samym co dowód.

Nigdy wcześniej to rozróżnienie nie wydawało się aż tak osobiste.

Wróciła do mieszkania i położyła paragon na stole.

Nie wyrzuciła go.

Wieczorem ponownie otworzyła zapis czwartkowych zdarzeń.

Przejrzała wiadomości, historię przeglądarki i korespondencję z klientami.

O dziewiętnastej dwanaście wysłała dokument.

O dwudziestej trzydzieści sześć otworzyła załącznik.

O dwudziestej pierwszej dziewiętnaście wyświetliła artykuł naukowy.

O dwudziestej drugiej sześć wysłała krótką wiadomość do klienta.

Nie miała jeszcze niezależnych dowodów potwierdzających, że przez cały ten czas osobiście korzystała z komputera.

Była jednak pewna, że nie opuściła Szczecina.

Nie potrafiła odtworzyć każdej minuty wieczoru. Pamiętała kolację, deszcz za oknem, kilka godzin pracy i zmęczenie pod koniec dnia.

To nie był wieczór, który wcześniej uznałaby za wart zapamiętania.

Dopiero teraz jego zwyczajność stała się problemem.

Marta otworzyła nowy dokument i zaczęła zapisywać pytania, które zamierzała zadać podczas następnego kontaktu z policją.

Najpierw dotyczące świadków.

Potem warunków obserwacji i sposobu identyfikacji.

Na końcu zapisała nazwę projektu.

MIRROR.

Przyglądała się jej dłużej niż pozostałym.

Osiem lat wcześniej wyszła z berlińskiego instytutu z przekonaniem, że zostawia za sobą najgorszy okres zawodowego życia.

Nie chciała już brać udziału w sporach dotyczących raportów, klasyfikacji i skarg. Wmawiała sobie, że zrobiła wystarczająco dużo, zgłaszając zastrzeżenia, nawet jeśli nie doprowadziła do ich rozstrzygnięcia.

Przez kolejne lata układała życie z dala od VESTA.

Teraz śmierć Neumanna ponownie skierowała jej uwagę na dokumenty, których nie chciała otwierać.

Zamknęła laptop.

Koperta z zaproszeniem nadal wystawała spod stosu papierów.

Wyjęła ją i położyła obok notesu.

Nie potrafiła wyjaśnić, dlaczego sześć osób wymieniło jej nazwisko w związku z kobietą widzianą w berlińskim instytucie.

Nie znała nawet ich tożsamości.

Wiedziała natomiast, co może zrobić.

Najpierw odtworzyć poprzedni wieczór i znaleźć niezależne potwierdzenie swojego pobytu w Szczecinie.

Potem ustalić, co świadkowie rzeczywiście zobaczyli i kiedy połączyli obserwowaną kobietę z jej nazwiskiem.

Jeżeli odpowiedź prowadziła do MIRROR, będzie musiała ponownie przyjrzeć się wydarzeniom z 2018 roku.

Nie tylko działaniom Neumanna i Leny.

Również własnym.

Przed snem jeszcze raz sprawdziła telefon.

Nie było nowych połączeń z Niemiec.

Odłożyła urządzenie na nocny stolik i zgasiła światło.

Przez większą część dnia myślała o tym, dlaczego policja zainteresowała się jej osobą. Dopiero teraz wróciła do pierwszej wiadomości, od której wszystko się zaczęło.

Tobias Neumann nie żył.

Ktoś prawdopodobnie go zabił.

Nie wiedziała, czy była to osoba związana z MIRROR, czy śmierć profesora miała zupełnie inne przyczyny.

Wiedziała tylko, że kilka osób zobaczyło kobietę w pobliżu jego gabinetu i później powiązało ją z Martą Radecką.

Te informacje mogły dotyczyć jednego zdarzenia.

Mogły też zostać połączone przez przypadek albo błędną interpretację.

Marta odwróciła się na bok.

Jeszcze rano zamierzała spędzić piątek na spokojnej pracy nad raportem. Teraz musiała zastanawiać się, czy dokumenty sprzed ośmiu lat pomogą jej zrozumieć oskarżenie, którego nikt dotąd nie sformułował wprost.

Znała jedną odpowiedź.

Nie była w Berlinie.

Pozostałe dopiero zamierzała znaleźć.

Rozdział 4. Dawne nazwiska

Szczecin, 21 listopada 2026 roku

Marta otworzyła folder MIRROR kilka minut po ósmej.

Poprzedniego wieczoru postanowiła, że najpierw zajmie się potwierdzeniem własnego alibi. Miała już zestawienie godzin, historię korespondencji i listę miejsc, w których przebywała dziewiętnastego listopada. Powinna była zacząć od znalezienia niezależnych dowodów.

Zamiast tego siedziała przed dokumentami sprzed ośmiu lat.

Spała źle. Dwukrotnie budziła się w nocy, a nad ranem śnił jej się korytarz berlińskiego instytutu. Szukała sali, w której miała rozpocząć badanie, lecz wszystkie drzwi wyglądały identycznie. Po przebudzeniu nie przywiązywała do snu większego znaczenia. Teraz drażniło ją, że VESTA zaczyna zajmować nawet tę część jej życia, nad którą nie miała kontroli.

Podłączyła stary dysk, otworzyła pocztę i ustawiła oba okna obok siebie.

Nie zamierzała prowadzić własnego śledztwa w sprawie zabójstwa Neumanna. Nie miała dostępu do materiałów policji ani wystarczających informacji o wydarzeniach z czwartkowego wieczoru.

Mogła jednak ustalić, co zachowało się w jej archiwum.

Zaczęła od korespondencji.

Wyszukiwarka znalazła ponad tysiąc wiadomości zawierających nazwę MIRROR. Większość dotyczyła harmonogramów, zmian terminów, organizacji stanowisk i bieżących problemów technicznych.

Ograniczyła wyniki do ostatnich sześciu miesięcy 2018 roku.

Pozostały sto osiemdziesiąt cztery wiadomości.

Otworzyła pierwszą.

Lena Falk informowała o przesunięciu terminu badania jednej z grup. Dwie wiadomości później Tobias Neumann prosił o zestawienie wyników. Kolejna dotyczyła brakujących formularzy zgody.

Zwykła korespondencja.

Gdyby nie pamiętała wydarzeń z końca projektu, mogłaby uznać ją za dokumentację dobrze zorganizowanej pracy.

Przewinęła listę.

Sebastian Krüger.

Erik Baumann.

Lena Falk.

Tobias Neumann.

Nazwiska powracały w kolejnych wątkach. Czasami wszyscy uczestniczyli w jednej wymianie wiadomości. Częściej prowadzili osobne rozmowy, dotyczące różnych części projektu.

Marta otworzyła arkusz kalkulacyjny i przygotowała cztery kolumny.

Nazwisko. Funkcja. Zakres odpowiedzialności. Ostatni znany kontakt.

Przy Neumannie wpisała: kierownictwo naukowe, zatwierdzanie metodologii i raportów.

Lena odpowiadała za koordynację badań, obieg dokumentów, organizację eksperymentów i administracyjne zamykanie zgłoszeń.

Sebastian Krüger zajmował się kontaktami ze sponsorami oraz komercyjną stroną projektu. Nie prowadził eksperymentów, ale regularnie otrzymywał zestawienia wyników. Zależało mu, żeby rezultaty dało się przedstawić jako przydatne poza laboratorium.

Erik Baumann analizował dane i uczestniczył w przygotowywaniu publikacji.

Marta pamiętała jego spory z Neumannem. Początkowo traktowała je jako zwykłą część pracy badawczej. Erik potrafił długo przekonywać, że określona zależność jest słabsza, niż sugeruje raport, i że nie należy usuwać ograniczeń tylko dlatego, że utrudniają przedstawienie wyników.

Pod koniec MIRROR zaczęła jednak zauważać, że część jego uwag nie trafiała do dokumentów przekazywanych dalej.

Zatrzymała się przy nazwisku Baumanna.

Nie rozmawiali od kilku lat.

Po zakończeniu projektu wymienili kilka wiadomości. Później kontakt stopniowo się urwał. Erik nie odpowiadał na pytania dotyczące końcowego opracowania, a ona przestała nalegać.

Dopisała jego nazwisko do osobnej listy.

Następnie otworzyła dokument określający obowiązki członków zespołu.

Odnalazła własne nazwisko.

Marta Radecka — analiza odpowiedzi uczestników, kontrola poprawności kodowania danych, konsultacje metodologiczne.

Przeczytała ostatnie dwa słowa, po czym wróciła do początku.

Kontrola poprawności.

W 2018 roku był to zwyczajny zapis zakresu obowiązków.

Teraz trudno byłoby znaleźć określenie, które bardziej bezpośrednio wskazywałoby na to, czego nie doprowadziła do końca.

Około dziewiątej trzydzieści dotarła do wiadomości, którą pamiętała niemal dosłownie.

Pochodziła z października 2018 roku.

Wysłała ją do Neumanna i Leny po przeanalizowaniu jednej z końcowych tabel.

W przedstawionej wersji zestawienia pominięto przypadki, których odpowiedzi nie potwierdzają zakładanej zależności. Bez wyjaśnienia kryteriów wyłączenia interpretacja może być myląca.

Poniżej znajdowała się odpowiedź Neumanna.

Przypadki zostały zweryfikowane zgodnie z przyjętą procedurą. Proszę nie traktować każdej rozbieżności jako błędu metodologicznego.

Marta oparła dłonie na krawędzi stołu.

Pamiętała tamten poranek.

Siedziała w niewielkim pokoju na drugim końcu laboratorium. Za oknem padał deszcz. W korytarzu pracownik techniczny próbował naprawić klimatyzację, która od kilku dni wydawała jednostajny, niski dźwięk.

Odpowiedź Neumanna przeczytała zaraz po jej otrzymaniu.

Nie chodziło wyłącznie o protekcjonalny ton.

Profesor nie odpowiedział na zadane pytanie.

Marta chciała wiedzieć, według jakich kryteriów usunięto część przypadków z zestawienia. Neumann zapewniał, że zostały zweryfikowane, lecz nie wskazał ani reguły, ani dokumentu pozwalającego to sprawdzić.

Tego samego dnia poszła do jego gabinetu.

Lena stała przy oknie z tabletem w dłoni. Neumann siedział za biurkiem, przeglądając wydrukowane zestawienia.

— Chcę zobaczyć pierwotne dane — powiedziała Marta.

Profesor nie podniósł wzroku.

— Masz dostęp do materiałów roboczych.

— Nie do wersji, na której oparto ostatni raport.

— To kwestia organizacyjna.

— W takim razie proszę wskazać osobę odpowiedzialną za zmiany.

Neumann odłożył długopis.

— Marto, nie możemy poświęcać kolejnego tygodnia na sprawdzanie tych samych wyników.

— Nie proszę o powtórzenie całej analizy. Chcę wiedzieć, dlaczego część przypadków zniknęła z zestawienia.

Lena odezwała się od strony okna.

— Zostały wyłączone po kontroli jakości danych.

— Na jakiej podstawie?

— Mamy dokumentację.

— W takim razie chciałabym ją przeczytać.

Zapadła cisza.

Neumann spojrzał na Lenę.

Marta pamiętała ten moment, ale nie chciała po latach nadawać mu znaczenia, którego wówczas nie dostrzegła. Nie wymienili porozumiewawczych gestów. Profesor po prostu odczekał chwilę.

— Przygotujemy odpowiednie materiały — powiedział.

Nie przygotowano ich w całości.

Kilka dni później Marta otrzymała skrócone zestawienie i ogólne wyjaśnienie. Ponownie poprosiła o dokumentację pozwalającą sprawdzić sposób klasyfikowania przypadków.

Na tę wiadomość nie dostała odpowiedzi.

Teraz korespondencja znajdowała się przed nią.

Nie musiała polegać wyłącznie na pamięci.

Powinna była poczuć ulgę, że przynajmniej część jej zastrzeżeń została udokumentowana.

Zamiast tego przypomniała sobie, co zrobiła później.

Podpisała końcowe oświadczenie.

Wiedziała wtedy, że wyjaśnienia były niepełne.

Przez lata tłumaczyła sobie tę decyzję zakresem własnych kompetencji, presją terminów i odpowiedzialnością kierownictwa. Wszystkie te okoliczności miały znaczenie.

Żadna nie zmieniała faktu, że jej podpis znalazł się pod dokumentem.

Marta zamknęła wiadomość, ale nie usunęła jej z wyników wyszukiwania.

W południe zrobiła sobie kanapkę, której niemal nie tknęła.

Na ekranie nadal widniała tabela dawnych współpracowników.

Otworzyła folder dotyczący uczestników badań. Nie zawierał kompletnej dokumentacji osobowej ani pełnego archiwum projektu. Zachowała jedynie robocze zestawienia i część administracyjnej korespondencji, do której miała dostęp podczas pracy.

W jednym z plików znalazła nazwisko Klary Seidel.

Przez chwilę patrzyła na nie bez ruchu.

Pamiętała Klarę.

Nie znały się prywatnie. Spotkały się kilka razy podczas badań, a później jeszcze raz, kiedy Klara zgłosiła zastrzeżenia dotyczące sposobu przedstawienia jej wyników.

Przyszła przygotowana.

Przyniosła wydrukowane wiadomości i własne notatki z przebiegu eksperymentu. Nie podnosiła głosu. Zadawała konkretne pytania, oczekując równie konkretnych odpowiedzi.

Twierdziła, że w dokumentacji zmieniono znaczenie jej wypowiedzi przez przedstawienie ich w niewłaściwym momencie procedury.

Marta pamiętała, że początkowo potraktowała skargę poważnie.

Potem sprawą zajęła się Lena.

W archiwalnej korespondencji znajdowała się krótka informacja, że zastrzeżenia uczestniczki przekazano do oceny.

Kolejny dokument stwierdzał już, że sprawa została zamknięta.

Marta przeszukała pozostałe pliki.

Nie znalazła pełnego uzasadnienia.

Nie oznaczało to, że nigdy go nie sporządzono. Jej kopie były niekompletne, a część dokumentacji pozostawała w VESTA.

Brakowało jednak właśnie tego, co pozwoliłoby odtworzyć drogę od zgłoszenia zastrzeżeń do decyzji o ich zamknięciu.

Marta wróciła do tabeli.

Dopisała przy nazwisku Klary:

Ustalić, kto oceniał skargę i na jakiej podstawie.

Przez chwilę zastanawiała się nad kolejnym zdaniem.

W końcu wpisała:

Sprawdzić własny udział.

Nie mogła twierdzić, że nie wiedziała o problemie. Pamiętała rozmowę i późniejszą korespondencję.

Nie potrafiła natomiast odtworzyć wszystkich decyzji podejmowanych po przekazaniu skargi Lenie.

Ta różnica była istotna.

Wiadomość o nowym raporcie znalazła po niemal czterech godzinach przeglądania korespondencji.

Nie znajdowała się w folderze MIRROR.

Pojawiła się dopiero wtedy, gdy wpisała w wyszukiwarkę poczty nazwisko Neumanna i słowo „aktualizacja”.

Nadawcą był Erik Baumann.

Data: szósty listopada 2026 roku.

Temat:

Dawna dokumentacja — prośba o kontakt.

Marta nie pamiętała tej wiadomości.

Otworzyła ją.

Droga Marto,

Piszę, ponieważ Tobias ponownie zajmuje się materiałami MIRROR. Z tego, co wiem, przygotowywane jest opracowanie dotyczące pierwotnych wyników oraz późniejszych zmian w dokumentacji.

Nie mam pewności, jaki zakres informacji zostanie przedstawiony. Uważam jednak, że osoby podpisujące raport końcowy powinny wiedzieć o tych pracach.

Jeżeli zachowałaś własne kopie korespondencji lub uwag metodologicznych, proponuję ich nie usuwać.

Erik.

Przeczytała wiadomość ponownie.

Erik wysłał ją trzynaście dni przed śmiercią Neumanna.

Nie było w niej bezpośredniego oskarżenia. Nie wskazywała, kto miałby odpowiadać za nieprawidłowości.

Mimo to jedno sformułowanie przyciągnęło jej uwagę.

Osoby podpisujące raport końcowy.

Erik nie musiał wymieniać jej nazwiska.

Sprawdziła, czy odpowiedziała.

Nie.

Wiadomość trafiła do folderu z korespondencją o niskim priorytecie, który przeglądała rzadko.

Odszukała wcześniejsze kontakty z Baumannem. Ostatnia wymiana sprzed kilku lat dotyczyła publikacji wykorzystującej fragmenty dawnych badań.

Wtedy także nie rozmawiali o wydarzeniach z końca 2018 roku.

Marta znalazła numer Erika w stopce wiadomości i zadzwoniła.

Po kilkunastu sekundach włączyła się poczta głosowa.

Rozłączyła się bez pozostawiania nagrania.

Napisała:

Erik, dopiero teraz odczytałam Twoją wiadomość z 6 listopada. Chciałabym porozmawiać o przygotowywanym przez Tobiasa opracowaniu. Czy możesz wskazać, jakie dokumenty miałeś na myśli?

Przeczytała tekst przed wysłaniem.

Nie wspomniała o telefonie z policji.

Nie pytała, czy Erik domyśla się, kto zabił Neumanna.

Potrzebowała informacji o dokumentacji, nie kolejnych podejrzeń.

Wysłała wiadomość.

Następnie otworzyła kalendarz.

Szóstego listopada Erik uprzedził ją o nowym opracowaniu.

Trzy dni później Lena Falk wysłała zaproszenie na spotkanie.

Marta zapisała obie daty.

Nie wiedziała, czy przygotowania do raportu i organizacja wydarzenia były ze sobą bezpośrednio powiązane. Spotkanie mogło być planowane wcześniej, niezależnie od pracy Neumanna.

Jedno było pewne.

Przed śmiercią profesora ktoś w VESTA ponownie zajmował się dokumentacją MIRROR.

A Erik uznał, że Marta powinna o tym wiedzieć.

Numer mecenas Joanny Malec znalazła w telefonie.

Korzystała z jej pomocy kilka lat wcześniej podczas sporu dotyczącego umowy konsultingowej. Pamiętała ją jako osobę konkretną i niechętną do obietnic, których nie mogła dotrzymać.

To wystarczało, żeby zadzwonić ponownie.

Joanna odebrała po czwartym sygnale.

— Dzień dobry, pani Marto.

— Dzień dobry. Przepraszam, że dzwonię w sobotę.

— Proszę mówić.

— Potrzebuję konsultacji. Sprawa jest dość nietypowa.

— Pilna?

Marta spojrzała na wiadomość Erika.

— Obawiam się, że tak.

Przedstawiła najważniejsze fakty.

Powiedziała o śmierci Neumanna, telefonie z berlińskiej policji i sześciu osobach, które wspomniały jej nazwisko. Wyjaśniła, że poprzedniego wieczoru przebywała w Szczecinie, lecz nie zebrała jeszcze wszystkich niezależnych dowodów potwierdzających swoją obecność.

Joanna słuchała bez przerywania.

— W jakim charakterze rozmawiała pani z funkcjonariuszem? — zapytała, kiedy Marta skończyła.

— Nie określił tego dokładnie. Powiedział, że sprawdzają miejsce pobytu osób związanych z wydarzeniem. Jeżeli będzie potrzebna formalna rozmowa, mają ustalić jej sposób.

— Otrzymała pani wezwanie?

— Nie.

— Poinformowano panią o przedstawieniu zarzutów?

— Nie.

— W takim razie nie zakładajmy, że pani sytuacja procesowa wygląda inaczej, niż wynika z dotychczasowych informacji.

Marta odetchnęła.

— Co powinnam zrobić?