Trylogia „Nieodwracalni” · Tom I

Siedem ofiar

Arcady Silen

© 2026 Arcady Silen

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żadna część tej publikacji nie może być powielana, przechowywana w systemie wyszukiwania ani przekazywana w jakiejkolwiek formie lub za pomocą jakichkolwiek środków bez uprzedniej pisemnej zgody wydawcy, z wyjątkiem przypadków dozwolonych prawem.

Autor: Arcady Silen

Wydawca: ARCADIA

Wydanie elektroniczne

Niniejsza publikacja jest dziełem fikcyjnym. Nazwy, postacie, miejsca, organizacje i zdarzenia są wytworem wyobraźni autora lub zostały użyte fikcyjnie. Wszelkie podobieństwo do rzeczywistych osób lub zdarzeń jest przypadkowe.

Spis treści

CZĘŚĆ I — PĘKNIĘCIA

ROZDZIAŁ 1 — POPIÓŁ POD PAZNOKCIAMI

ROZDZIAŁ 2 — KTOŚ PRZYSZEDŁ NA SPOTKANIE

ROZDZIAŁ 3 — NAZWISKO NA MARGINESIE

ROZDZIAŁ 4 — PUSTE OKNO

ROZDZIAŁ 5 — STARE FOTOGRAFIE

ROZDZIAŁ 6 — WSPÓLNY INTERES

ROZDZIAŁ 7 — DWIE SYGNATURY

ROZDZIAŁ 8 — DROGA W GÓRY

ROZDZIAŁ 9 — EKSPERT NIE PAMIĘTA

ROZDZIAŁ 10 — GŁOS ZZA DRZWI

ROZDZIAŁ 11 — WERSJE WYDARZEŃ

ROZDZIAŁ 12 — CENA MILCZENIA

CZĘŚĆ II — CENA MILCZENIA

ROZDZIAŁ 13 — CZŁOWIEK OD PAPIERÓW

ROZDZIAŁ 14 — CIEŃ AUTA

ROZDZIAŁ 15 — LIST BEZ ADRESATA

ROZDZIAŁ 16 — ŚWIADEK ZMIENIA ZDANIE

ROZDZIAŁ 17 — ZNANE SFORMUŁOWANIE

ROZDZIAŁ 18 — NIEWIDOCZNA ŚCIEŻKA

ROZDZIAŁ 19 — NOCNE ODBICIE

ROZDZIAŁ 20 — NIEWYGODNE PYTANIE

ROZDZIAŁ 21 — BŁĄD W KOPII

ROZDZIAŁ 22 — LUDZIE SPOZA LISTY

ROZDZIAŁ 23 — LEPIEJ NIE PYTAĆ

ROZDZIAŁ 24 — FAŁSZYWY TROP

ROZDZIAŁ 25 — SŁOWA, KTÓRE WRACAJĄ

ROZDZIAŁ 26 — INDEKS BEZ TYTUŁU

ROZDZIAŁ 27 — CZARNA TECZKA

ROZDZIAŁ 28 — PRZERWANA ROZMOWA

ROZDZIAŁ 29 — PIENIĄDZE PO POŻARZE

ROZDZIAŁ 30 — ZBYT DOBRE ALIBI

ROZDZIAŁ 31 — OSTATNIA KOPIA

ROZDZIAŁ 32 — PUNKT STYKU

ROZDZIAŁ 33 — WIECZÓR BEZ GOŚCIA

ROZDZIAŁ 34 — ZNAJOMY GŁOS

ROZDZIAŁ 35 — RÓŻNE GODZINY

ROZDZIAŁ 36 — GRANICA ZAUFANIA

CZĘŚĆ III — DOWODY I OCALENI

ROZDZIAŁ 37 — ŚLAD W GABINECIE

ROZDZIAŁ 38 — OSTATNIA WERSJA

ROZDZIAŁ 39 — RZECZ, KTÓREJ NIE ZABRAŁ

ROZDZIAŁ 40 — TRZY NIEZALEŻNE ŚLADY

ROZDZIAŁ 41 — WOLNE MIEJSCE W TECZCE

ROZDZIAŁ 42 — IMIĘ MORDERCY

ROZDZIAŁ 43 — NIE WSZYSTKO WYZNAŁ

ROZDZIAŁ 44 — CIĘŻAR DOWODU

ROZDZIAŁ 45 — WYKAZ, KTÓREGO NIE BYŁO

ROZDZIAŁ 46 — CZTERY MIEJSCA

ROZDZIAŁ 47 — PO DRUGIEJ STRONIE CISZY

ROZDZIAŁ 48 — ŻYWY ŚLAD

Punkty nawigacyjne

Spis treści

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Początek treści

PĘKNIĘCIA

ROZDZIAŁ 1

POPIÓŁ POD PAZNOKCIAMI

Telefon zadzwonił o szóstej czterdzieści trzy.

Julia Krawiec nie zdążyła jeszcze wypić pierwszej kawy. Stała przy kuchennym blacie i patrzyła na mokre dachy Wrocławia, kiedy ekran telefonu rozświetlił się nazwiskiem Marty Bury.

O tej porze Marta nie dzwoniła z błahostkami.

— Słucham.

— Mamy prawdopodobne zabójstwo. Muchobór Wielki, dom jednorodzinny. Ofiara to Stefan Bielski.

Julia odstawiła filiżankę.

— Ten Stefan Bielski?

— Emerytowany prokurator. Siedemdziesiąt jeden lat. Znaleziony dziś rano przez kobietę, która zajmuje się domem. Patrol zabezpieczył posesję, technicy są w drodze.

— Kto potwierdził tożsamość?

— Mamy jego dokumenty, a kobieta go rozpoznała. Formalna weryfikacja jeszcze trwa.

— Obrażenia?

— Poważny uraz głowy. Możliwe uderzenie tępym narzędziem. W gabinecie bałagan, wysunięte szuflady, papiery na podłodze. Drzwi wejściowe bez widocznych uszkodzeń.

— Nie zakładajcie rabunku.

— Jeszcze niczego nie zakładamy.

— Będę za pół godziny.

Rozłączyła się, ale przez moment nie odkładała telefonu.

Bielskiego znała z nazwiska. Kilka razy widziała go podczas branżowych spotkań, nigdy jednak nie rozmawiali dłużej. Należał do pokolenia prokuratorów, którzy rozpoczynali pracę w zupełnie innej rzeczywistości i długo zachowywali przekonanie, że samo ich stanowisko nadaje słowom szczególną wagę.

Kilka lat wcześniej przeszedł na emeryturę. Później sporadycznie komentował w prasie głośne sprawy.

Teraz leżał martwy we własnym gabinecie.

Julia wyłączyła ekspres, zabrała płaszcz i wyszła.

Dom Stefana Bielskiego stał przy spokojnej ulicy Muchoboru Wielkiego. Październikowy deszcz zostawił na chodnikach kałuże, a mokre liście przywarły do krawężników.

Przed bramą zaparkowano dwa nieoznakowane samochody. Nieco dalej stał radiowóz.

Julia pokazała legitymację funkcjonariuszowi zabezpieczającemu wejście.

— Kto jest w środku?

— Aspirant Bury, technicy i lekarz. Kobieta, która znalazła ciało, czeka w samochodzie. Jest roztrzęsiona.

Julia skinęła głową.

Zatrzymała się przed furtką, żeby obejrzeć posesję.

Dwukondygnacyjny budynek miał ciemny dach i szerokie okna wychodzące na niewielki ogród. Z ulicy nie było widać uszkodzeń drzwi ani wybitych szyb. Na żwirowym podjeździe stał grafitowy samochód.

Nad garażem dostrzegła kamerę skierowaną na podjazd. Nie mogła ocenić, czy działała.

Marta Bury wyszła na ganek.

— Cześć.

— Co wiemy o znalezieniu ciała?

— Kobieta weszła około szóstej piętnaście. Przychodzi trzy razy w tygodniu, sprząta i robi zakupy. Dzisiaj miała być wcześniej, bo Bielski podobno spodziewał się gości po południu.

— Jakich gości?

— Nie powiedział jej.

Julia spojrzała na drzwi.

— Były otwarte?

— Zamknięte na klucz. Kobieta miała własny. Nie zauważyła uszkodzeń zamka.

— Alarm?

— Jest zamontowany. Nie wiemy jeszcze, czy był uzbrojony.

— Zabezpieczcie dane z centrali. I nagrania, zanim system coś nadpisze.

— Już przekazałam.

Weszły do środka.

W przedpokoju pachniało pastowanym drewnem i chłodnym powietrzem. Na wieszaku wisiały dwa płaszcze. Pod ścianą stały eleganckie męskie buty, starannie ustawione obok parasolnika.

Nie dostrzegła śladów gwałtownej walki.

— Gabinet? — zapytała.

— Na końcu korytarza, po lewej.

Przed wejściem Julia założyła odzież ochronną. Technicy dokumentowali pomieszczenie, poruszając się ostrożnie między oznaczonymi śladami.

Gabinet urządzono w starym stylu. Masywne biurko, regały pełne książek, ciemnozielony fotel i ciężkie zasłony. Na ścianie wisiał dyplom ukończenia studiów prawniczych.

Stefan Bielski leżał na podłodze między biurkiem a regałem.

Miał na sobie szare spodnie, białą koszulę i rozpięty ciemny kardigan. Jedna ręka znajdowała się pod tułowiem, druga była wyciągnięta w stronę biurka.

Na skroni widniała głęboka rana. Zaschnięta krew pokrywała część twarzy i włosów. Na drewnianej podłodze wokół głowy tworzyła nieregularną plamę.

Julia zatrzymała się przy progu.

Wiedziała, jak łatwo pierwsze wrażenie zamienia się w gotową wersję zdarzeń. Wystarczy uznać coś za oczywiste, a później nieświadomie wybierać tylko ślady pasujące do przyjętej hipotezy.

Rozejrzała się.

Przewrócone krzesło.

Otwarta szuflada.

Dokumenty rozsypane przy lewej nodze biurka.

Dopiero potem ponownie spojrzała na ciało.

— Kto przeprowadził wstępne badanie?

Lekarz stojący przy oknie podszedł bliżej.

— Obrażenia głowy są rozległe. Wiele wskazuje na uderzenie tępym przedmiotem. Dokładny mechanizm i przyczynę zgonu ustalimy po sekcji.

— Czas śmierci?

— Nie podawałbym jeszcze konkretnej godziny. Na podstawie wstępnych oględzin można powiedzieć jedynie, że nie jest to zgon sprzed wielu dni.

Julia przyjęła odpowiedź bez komentarza.

Wolała ostrożną ocenę od pozornej dokładności.

— Obrażenia obronne?

— Drobne zmiany na dłoniach. Ich charakter trzeba jeszcze zbadać.

Podeszła bliżej biurka, omijając oznaczone miejsca.

— Marta, co już udokumentowaliście?

— Układ pomieszczenia, ciało i najbliższe otoczenie. Szczegóły nadal fotografujemy.

Na dywanie, częściowo pod regałem, leżał rozbity przedmiot.

Przycisk do papieru.

Ciężki, prawdopodobnie kamienny, z metalowym elementem dekoracyjnym. Fragment podstawy odłamał się i spoczywał obok.

Julia przykucnęła, nie dotykając przedmiotu.

— W takim położeniu go zastaliście?

— Tak — odpowiedział technik. — Mamy zdjęcia sprzed rozpoczęcia czynności.

Na ciemnej powierzchni widniało brunatne zabrudzenie.

— Zabezpieczcie go oddzielnie. Z pełną dokumentacją położenia i śladów.

Technik przytaknął.

Julia spojrzała na ciało.

Przycisk leżał niedaleko głowy Bielskiego. Mógł być narzędziem ataku. Równie dobrze ktoś mógł go strącić podczas szarpaniny.

Na razie nie zamierzała rozstrzygać.

— Czy ktoś widział Bielskiego po raz ostatni wczoraj wieczorem? — zapytała.

— Nie mamy takiego świadka — odpowiedziała Marta. — Jeden z sąsiadów twierdzi, że w gabinecie paliło się światło. Niczego nie słyszał.

— Porozmawiajcie z pozostałymi. Oddzielnie, bez podsuwania godzin.

Marta zanotowała polecenie.

Julia rozejrzała się jeszcze raz.

Przy drzwiach gabinetu stała niewielka komoda. Na jej blacie znajdowała się ceramiczna misa z kluczami i telefonem komórkowym. Niczego tam nie rozrzucono.

Jeżeli ktoś przyszedł rabować dom, nie zainteresował się wszystkim, co mogło mieć wartość.

Ale może został spłoszony.

Może znał właściciela.

A może szukał czegoś zupełnie innego.

Przez następne kilkanaście minut Julia przyglądała się gabinetowi, prosząc techników o udokumentowanie kolejnych szczegółów.

Ślady przeszukania koncentrowały się w określonych miejscach.

Dwie szuflady biurka były otwarte. Jedną wysunięto całkowicie, drugą do połowy. Papiery leżące na podłodze pochodziły głównie z jednej części mebla.

Na regałach książki stały niemal idealnie równo. Stare komentarze do kodeksów, opracowania historyczne i monografie prawnicze. Niektóre tomy ustawiono w dwóch rzędach.

Większość wyglądała na nietkniętą.

— Macie zdjęcia gabinetu sprzed zdarzenia? — zapytała.

— Jeszcze nie. Helena twierdzi, że potrafi opisać jego zwykły wygląd. Poprosiłam też o kontakt do rodziny.

Na biurku stały laptop, niewielka lampka i porcelanowy kubek. Obok leżały notes oraz dwie zamknięte koperty.

Laptop był zamknięty, bez widocznych uszkodzeń.

Na brzegu kubka zaschła smuga po herbacie.

— Komputer pozostaje w tym samym miejscu? — zapytała Julia.

— Niczego przy nim nie ruszaliśmy.

— Niech zostanie właściwie zabezpieczony. Telefon również.

Przeszła na drugą stronę gabinetu.

Między regałem a biurkiem stała niska szafka z ciemnego drewna. Na jej blacie leżała prostokątna podkładka z jasnej skóry.

Była pusta.

Julia dostrzegła jednak wyraźną różnicę w odcieniu powierzchni. Środkowy prostokąt był jaśniejszy. Wokół niego pozostał cienki osad kurzu.

Coś leżało tam wystarczająco długo, by pozostawić ślad.

— Marta, podejdź.

Policjantka zatrzymała się obok.

— Widzisz?

— Coś tu stało.

— Albo leżało.

Julia wskazała jaśniejszą powierzchnię.

— Potrzebujemy zdjęć pod różnymi kątami. Technik powinien też ocenić możliwość zabezpieczenia śladów.

Przyjrzała się kształtowi.

Teczka na dokumenty.

Pudełko.

Niewielki segregator.

Każde z tych wyjaśnień było na razie równie możliwe.

— Helena mówiła coś o przedmiocie na tej szafce?

— Wspomniała o czarnej aktówce, którą Bielski często tu trzymał.

Julia odwróciła głowę.

— Aktówce?

— Takiego użyła określenia. Możliwe, że chodzi o teczkę.

— Kiedy widziała ją ostatnio?

— Jeszcze nie ustaliłam.

Julia spojrzała na otwarte szuflady, potem na podkładkę.

Ktoś przeglądał dokumenty.

Jeśli chodziło o pieniądze, dlaczego pozostawił inne szuflady zamknięte?

Dlaczego nie zabrał laptopa?

Mógł nie mieć czasu.

Mógł też od początku wiedzieć, czego szuka.

— Najpierw potwierdźmy, czy ta teczka rzeczywiście zniknęła — powiedziała. — Dopiero później zajmiemy się jej zawartością.

Helena siedziała na tylnym siedzeniu nieoznakowanego samochodu. Trzymała w dłoniach zmiętą chusteczkę, której brzegi rozrywała drobnymi, nerwowymi ruchami.

Była po sześćdziesiątce. Miała krótko obcięte siwe włosy i pobladłą twarz.

Julia przedstawiła się i upewniła, że kobieta może rozmawiać.

— Chciałabym wyjaśnić kilka szczegółów. Później może być potrzebne dokładniejsze przesłuchanie.

Helena przytaknęła.

— Ja niczego nie dotykałam. Naprawdę. Jak go zobaczyłam, od razu wyszłam.

— Rozumiem. Co pani zauważyła po wejściu do domu?

— Światło w gabinecie. Pan Stefan nigdy nie zostawiał go na noc. Był oszczędny, czasem aż przesadnie.

— Drzwi były zamknięte?

— Tak. Otworzyłam swoim kluczem.

— A alarm?

Helena zawahała się.

— Chyba nie był włączony. Zwykle po otwarciu musiałam wpisać kod. Dzisiaj nic nie piszczało.

Julia zapisała odpowiedź.

— Kiedy widziała pani pana Bielskiego ostatni raz?

— W środę. Sprzątałam wtedy.

— Jak się zachowywał?

— Był zdenerwowany. Ostatnio często się denerwował.

— Mówił dlaczego?

— Nie opowiadał mi o swoich sprawach.

Helena zacisnęła usta.

— Miał dużo papierów. Całe stosy. W środę powiedział, żebym niczego nie przekładała.

— Gdzie je trzymał?

— W gabinecie. Na biurku, w szafkach. I w czarnej teczce.

— Jak wyglądała?

— Prostokątna, ze skórzanym uchwytem. Sztywna. Nie zwykła torba. Mówiłam na nią aktówka.

— Gdzie leżała?

— Na niskiej szafce przy regale.

— Widziała ją pani w środę?

— Tak. Na pewno.

— Zaglądała pani kiedyś do środka?

Helena energicznie pokręciła głową.

— Nigdy. Pan Stefan pilnował swoich rzeczy.

— A dzisiaj? Widziała pani tę teczkę?

Kobieta spuściła wzrok.

— Nie wiem. Weszłam, zobaczyłam go na podłodze i wybiegłam. Nie rozglądałam się.

Julia nie naciskała.

— Kto jeszcze miał klucze do domu?

— Pewnie rodzina. Syn mieszka za granicą. Sąsiad czasem pomagał przy ogrodzie, ale nie wiem, czy miał klucz.

— Dziękuję. Na razie wystarczy.

Helena nagle podniosła głowę.

— Pani prokurator… On chyba wiedział, że coś się stanie.

Julia odczekała chwilę.

— Dlaczego pani tak uważa?

— W środę, kiedy wychodziłam, kazał mi zamknąć furtkę. Zawsze ją zamykałam. Tym razem stał przy oknie i sprawdzał, czy na pewno to zrobiłam.

— Miał powód, żeby się kogoś obawiać?

— Nie powiedział. Ale zachowywał się inaczej.

Helena znów spojrzała na chusteczkę.

— Powiedział jeszcze coś dziwnego.

— Co takiego?

— Że ludzie powinni przestać udawać, że czas wszystko załatwia.

Julia zanotowała zdanie możliwie dokładnie.

Nie wiedziała, czy Bielski mówił o kimś konkretnym. Nie wiedziała nawet, czy Helena zapamiętała jego słowa dosłownie.

Ale wypowiedź mogła nabrać znaczenia później.

Kiedy wróciła do domu, technicy kończyli dokumentowanie przedmiotów na biurku.

Deszcz przybrał na sile. Krople uderzały o szyby gabinetu, a ciężkie zasłony tłumiły światło szarego poranka.

Marta stała przy drzwiach z tabletem.

— Sąsiedzi na razie niczego pewnego nie widzieli — powiedziała. — Jeden słyszał późnym wieczorem samochód, ale nie podał godziny. Inna osoba pamięta światło w gabinecie.

— Sprawdźcie monitoring z całej ulicy. Nie ograniczajcie się do najbliższych domów.

— Już organizujemy.

Julia jeszcze raz przeszła wzrokiem po pomieszczeniu.

Rozbity przycisk do papieru.

Przewrócone krzesło.

Dokumenty na podłodze.

Wysunięte szuflady.

Pusta podkładka na szafce.

Laptop stojący niemal idealnie pośrodku biurka.

Większość rozsypanych kartek leżała zadrukowaną stroną do góry. Jedna z teczek była otwarta, lecz jej zawartość wyglądała na nienaruszoną.

Julia zatrzymała się.

— Marta, spójrz na to.

Policjantka podeszła.

— Na papiery?

— Nie wszystkie zostały ruszone. Szuflady też nie.

— Sprawca mógł zostać spłoszony.

— Mógł. Ale jeżeli szukał pieniędzy, dlaczego ograniczył się do tej części biurka? Jeśli wartościowych przedmiotów, dlaczego zostawił komputer i telefon?

Marta rozejrzała się po gabinecie.

— Może wiedział, gdzie szukać.

— Właśnie.

Julia wskazała podkładkę na niskiej szafce.

— A jeśli chodziło mu o konkretny dokument?

Marta spojrzała na ciało Bielskiego.

— Sądzisz, że ofiara go znała?

— Na razie sądzę tylko, że musimy ustalić, kogo Bielski wpuszczał do domu.

— Sprawdzimy połączenia, kalendarz i alarm.

— I czarną teczkę. Chcę wiedzieć, co przechowywał w środku, jeśli rzeczywiście jej brakuje.

Marta zapisała polecenie.

Julia zatrzymała się przy regale.

Na dolnej półce leżała otwarta książka, odwrócona grzbietem do góry. Obok stała pusta szklanka.

Zwykłe przedmioty.

Jeszcze poprzedniego dnia Bielski mógł odłożyć książkę, nalać sobie wody i usiąść w fotelu, nie wiedząc, że nie doczeka rana.

Teraz wszystko wokół niego miało zostać sfotografowane, opisane i oznaczone numerami.

Julia poczuła ukłucie gniewu.

Nie znała człowieka, który zadał cios. Nie wiedziała, czy przyszedł tu z zamiarem zabójstwa, czy sytuacja wymknęła mu się spod kontroli.

Widziała jedynie skutek.

Odwróciła się do Marty.

— Brakujące dokumenty traktujemy jako jeden z głównych kierunków. Ale nie wpisujemy jeszcze, że były motywem zabójstwa.

— Rozumiem.

Julia wyszła na korytarz.

W przedpokoju znów poczuła zapach pastowanego drewna. Starannie ustawione buty i płaszcze wiszące na wieszaku wyglądały tak, jakby właściciel domu miał za chwilę wrócić.

Na ganku zatrzymała się, zapinając płaszcz.

Przed bramą dwóch funkcjonariuszy rozmawiało z sąsiadem. Dalej samochody powoli przejeżdżały przez kałuże. Ktoś prowadził dziecko do szkoły. Kobieta z parasolem pospiesznym krokiem zmierzała w stronę przystanku.

Miasto rozpoczynało zwyczajny październikowy dzień.

Julia spojrzała jeszcze raz na okna gabinetu.

Nie wiedziała, kto zabił Stefana Bielskiego.

Nie wiedziała, czy sprawca przyszedł sam, o której godzinie opuścił dom ani w jaki sposób zamknięto później drzwi.

Miała ciało z obrażeniami głowy, rozbity przycisk do papieru, ślady wybiórczego przeszukania i puste miejsce po przedmiocie, który Helena widziała tam zaledwie dwa dni wcześniej.

Najważniejsze pytania dopiero zaczynały się układać.

Julia wyjęła telefon i poleciła sprawdzić, czy rodzina Bielskiego posiada fotografie gabinetu oraz informacje o dokumentach przechowywanych w czarnej teczce.

Potem zeszła z ganku.

Coraz mniej przekonywała ją możliwość przypadkowego rabunku.

Nie dlatego, że brakowało śladów przemocy.

Dlatego, że ktoś pozostawił niemal cały dom w spokoju, a w gabinecie poruszył dokładnie te miejsca, w których mogły znajdować się dokumenty.

Jeżeli czarna teczka rzeczywiście zniknęła, trzeba było ustalić, co zawierała.

I kto wiedział o jej istnieniu.

ROZDZIAŁ 2

KTOŚ PRZYSZEDŁ NA SPOTKANIE

Pierwsza niezgodność pojawiła się jeszcze przed południem.

Julia Krawiec stała przy bramie posesji Stefana Bielskiego, kiedy Marta Bury wyszła z domu z telefonem przy uchu. Słuchała przez chwilę, osłaniając aparat przed deszczem, po czym zakończyła rozmowę.

— Mamy problem z godzinami.

— Jak duży?

— Zależy, komu wierzyć. Sąsiad z naprzeciwka słyszał odjeżdżający samochód około dwudziestej drugiej. Kobieta z następnego domu twierdzi, że w gabinecie paliło się światło jeszcze po dwudziestej trzeciej.

— Skąd znają godziny?

— Nie znają. Pierwszy kojarzy dźwięk samochodu z końcem programu telewizyjnego. Druga pamięta, że była już w łóżku.

Julia spojrzała na dom.

— Czyli mamy dwa wspomnienia, a nie dwa potwierdzone czasy.

— Niestety.

— Rozmawiali ze sobą?

— Dzisiaj rano, kiedy przyjechał patrol.

— Trzeba ustalić, co pamiętali wcześniej. I czego mogli się dowiedzieć od siebie nawzajem.

Marta skinęła głową.

Julia znała takie relacje. Świadek słyszał silnik, dostrzegał światło w oknie albo trzask furtki. Godzinę dopisywał później, próbując uporządkować wspomnienie. Z każdym kolejnym opowiadaniem nabierał pewności, choć źródło tej pewności pozostawało niezmiennie słabe.

— Co z Heleną? — zapytała.

— Odpoczywa u sąsiadki. Zgodziła się jeszcze porozmawiać, ale jest wyczerpana.

— Chcę wyjaśnić jedną rzecz. Tę popołudniową wizytę, o której wspomniała.

— Podejrzewasz, że pomyliła dni?

— Na razie chcę wiedzieć, co rzeczywiście powiedział Bielski.

Marta schowała telefon.

— Technik skończył wstępny odczyt centrali alarmowej. Powinniśmy to zobaczyć.

Julia spojrzała na zamkniętą furtkę i drzwi wejściowe.

Jeszcze rano można było rozważać wersję, w której włamywacz przeszukiwał gabinet, a Bielski zaskoczył go podczas kradzieży.

Teraz coraz więcej szczegółów sugerowało, że do środka nie trzeba było się włamywać.

Centrala alarmowa znajdowała się w pomieszczeniu gospodarczym obok garażu. Biała obudowa wisiała na ścianie nad klawiaturą sterującą.

Technik wskazał wyświetlacz.

— System działa. Nie widzę uszkodzeń, ale pełną ocenę przeprowadzimy po zabezpieczeniu danych.

— Co pokazuje historia zdarzeń? — zapytała Julia.

— Wczoraj wieczorem zmienił się stan zabezpieczenia. Później nie odnotowano alarmu włamaniowego. Rano system nadal był rozbrojony.

— Ktoś wyłączył go kodem?

— Na to wskazuje wstępny odczyt. Najpierw musimy potwierdzić poprawność zegara urządzenia i kompletność zapisów.

— Helena rano nie wpisywała kodu — przypomniała Marta.

— To pasuje do stanu systemu — odpowiedział technik.

— Ale nie mówi nam, kto go rozbroił — zauważyła Julia.

— Właśnie. Mógł to zrobić właściciel albo inna uprawniona osoba. Nie wiemy jeszcze, czy użytkownicy mieli indywidualne kody.

Julia przyjrzała się wyświetlaczowi.

Bielski mógł wyłączyć alarm, ponieważ spodziewał się gościa. Mógł również pozostawić go nieuzbrojony z przyzwyczajenia. Jeśli do domu dostał się ktoś pod jego nieobecność, musiał znaleźć sposób na wejście i uniknięcie uruchomienia zabezpieczeń.

Żaden z wariantów nie dowodził znajomości ofiary ze sprawcą.

— Zabezpieczcie pełną historię zdarzeń i dokumentację systemu — poleciła. — Sprawdźcie, kto znał kody.

Wróciły do przedpokoju.

Przy drzwiach wejściowych drugi technik dokumentował zamek.

— Ślady siłowego otwarcia? — zapytała Julia.

— Nie stwierdziłem widocznych uszkodzeń, które można by teraz z tym wiązać. Mechanizm wymaga jeszcze dokładniejszego sprawdzenia.

— Można zatrzasnąć drzwi bez klucza?

Technik pokazał działanie zamka przy otwartym skrzydle. Wyjaśnił różnicę między zatrzaśnięciem a zamknięciem mechanizmu na klucz.

Julia przyjęła informację bez próby natychmiastowego dopasowania jej do wydarzeń.

To, że Helena zastała zamknięte drzwi, nie wystarczało do ustalenia, jak opuściła dom poprzednia osoba.

— Czyli nie możemy zakładać, że wychodzący musiał posiadać klucz — powiedziała.

— Na tym etapie nie.

W salonie Julia zatrzymała się przy oknie wychodzącym na ogród. Na tarasie stały metalowe krzesła. Pod ścianą leżał zwinięty wąż ogrodowy. Drzwi tarasowe były zamknięte, bez widocznych oznak uszkodzenia.

W części mieszkalnej panował porządek.

Ktoś przeszukał gabinet, pozostawiając niemal cały pozostały dom w spokoju.

Im dłużej Julia przyglądała się tej różnicy, tym mniej przekonywała ją hipoteza przypadkowego rabunku.

Nie zamierzała jej jednak odrzucać bez dowodów.

Helena zgodziła się porozmawiać przy kuchennym stole sąsiadki.

Wyglądała spokojniej niż rano, choć pod oczami miała ciemne cienie. Przed nią stała niemal nietknięta szklanka wody. Marta usiadła z boku, gotowa zapisywać odpowiedzi.

— Wspomniała pani, że pan Bielski spodziewał się dzisiaj gości — zaczęła Julia. — Skąd pani o tym wiedziała?

Helena zmarszczyła czoło.

— Poprosił, żebym przyszła rano. Zwykle zaczynałam około dziewiątej, a tym razem chciał mieć porządek przed południem.

— Powiedział, że przyjdą goście?

— Chyba mówił, że ktoś przyjdzie.

— W piątek?

— Tak zrozumiałam.

— A czy mógł mieć na myśli czwartek?

Helena podniosła wzrok.

— Nie wiem. Rozmawialiśmy w środę. Powiedział, że czeka go kilka trudnych dni. Może rzeczywiście źle go zrozumiałam.

Julia dała jej czas.

— Nie musi pani wybierać jednej wersji. Proszę przypomnieć sobie jego słowa.

Kobieta przez chwilę wpatrywała się w szklankę.

— Powiedział: „W piątek proszę być wcześniej, bo później nie będę miał głowy do sprzątania”. Tego jestem prawie pewna.

— Nie wspomniał, że właśnie wtedy będzie miał spotkanie?

— Nie. Mogłam sama tak pomyśleć.

Marta zapisała odpowiedź.

Wcześniejsza informacja o piątkowych gościach straciła pewność. Julia nie uznała tego za stratę. Błędny trop, odrzucony odpowiednio wcześnie, był mniej groźny niż pozornie precyzyjne zeznanie.

— Czy pan Bielski przyjmował ostatnio ludzi w domu? — zapytała.

— Tak. Dawnych znajomych z pracy. Czasem przychodził ktoś w sprawie dokumentów. Zwykle za dnia.

— A wieczorem?

— Nie wiem. O tej porze mnie tam nie było.

— Zdarzało mu się pozostawiać wyłączony alarm?

— Kiedy siedział w domu, czasami. Narzekał, że urządzenie piszczy, gdy wychodzi do ogrodu.

— A kiedy wyjeżdżał?

— Włączał go.

Julia zanotowała informację, pamiętając, że Helena mogła opisywać zwyczaj, nie każdą sytuację.

— W środę widziała pani czarną teczkę w gabinecie?

— Tak.

— Pamięta pani, co pan Bielski z nią robił?

— Przeniósł ją z biurka na szafkę. Chciałam przetrzeć blat, więc podniósł ją i trzymał, dopóki nie skończyłam.

— Wyglądała na ciężką?

— Raczej na pełną. Ale nie podnosiłam jej.

— Miała zamek?

— Chyba dwa metalowe zatrzaski.

— Widziała pani kiedyś jej zawartość?

— Nie. Pan Stefan pilnował tych papierów.

Julia nie naciskała na dokładniejszy opis przedmiotu. Helena mogła zapamiętać tylko część szczegółów, a kolejne pytania nie powinny zamieniać niepewności w wymyśloną precyzję.

— Dziękuję. To bardzo pomocne.

Kiedy wstała, Helena dotknęła jej rękawa.

— Pani prokurator?

— Tak?

— Pan Stefan nie był łatwy. Potrafił być naprawdę przykry. Ale ostatnio czegoś się bał.

Julia usiadła ponownie.

— Co pani na to wskazywało?

— W środę zamknął drzwi gabinetu, kiedy ktoś do niego zadzwonił. Kiedyś tego nie robił.

— Widziała pani, kto telefonował?

— Nie. Usłyszałam tylko, jak powiedział, że nie będzie rozmawiał przez telefon o takich sprawach.

Julia zerknęła na Martę.

— Pamięta pani te słowa dokładnie?

— Tak. Powiedział je ostro. Zdenerwował się, a potem zamknął drzwi.

— Czy mówił do rozmówcy po imieniu?

— Nie słyszałam.

— A wcześniej wspominał o tej osobie?

— Nie wiem, kto dzwonił.

Julia nie zadawała kolejnych pytań o tożsamość rozmówcy. Helena jej nie znała.

Rozmowa miała jednak znaczenie.

Bielski nie chciał omawiać pewnej sprawy przez telefon. Niedługo później ktoś przeszukał jego dokumenty, a czarna teczka, którą widziano w gabinecie w środę, prawdopodobnie zniknęła.

To nadal nie był dowód powiązania zdarzeń.

Ale Julia nie mogła tej możliwości zignorować.

Po południu deszcz ustał.

Julia wróciła przed dom Bielskiego. Funkcjonariusze kończyli rozmowy z sąsiadami, a technicy zabezpieczali pozostałe materiały.

Marta pokazała jej wstępne zestawienie relacji.

— Mężczyzna z naprzeciwka słyszał odjeżdżający samochód około dwudziestej drugiej. Kobieta z kolejnego domu pamięta światło po dwudziestej trzeciej. Jest też trzeci świadek.

— Co widział?

— Ciemny samochód zaparkowany przy ulicy. Kiedy wracał z pracy, pojazd tam stał. Później, gdy ponownie spojrzał, już go nie było.

— Godzina?

— Nie potrafi określić.

— Marka, model?

— Prawdopodobnie samochód osobowy. Nic pewniejszego.

Julia przejrzała zapis.

— Za mało, żeby łączyć go ze zbrodnią.

— Wiem. Sprawdzamy, czy świadkowie mogli mówić o tym samym pojeździe.

— A kamera nad garażem?

— Działa. Część zapisu wymaga odczytania. Nie mamy jeszcze pewności, czy obejmuje interesujący nas okres.

— Sąsiednie posesje?

— Jeden właściciel zgodził się przekazać nagranie. Drugi ma system uruchamiany ruchem. Technik sprawdzi, co się zachowało.

Julia spojrzała na sąsiednie domy.

— A człowiek, który pomagał Bielskiemu w ogrodzie?

— Potwierdził dostęp do posesji. Twierdzi, że nie miał klucza do domu.

— To także trzeba sprawdzić.

Marta przewróciła kartkę.

— Z synem nadal próbujemy się skontaktować.

Julia schowała zestawienie.

Dźwięk silnika.

Światło w gabinecie.

Nieznany samochód.

Wyłączony alarm.

Brak widocznych uszkodzeń zamka.

Każdy szczegół dopuszczał różne wyjaśnienia. Razem zaczynały wskazywać na wizytę, której właściciel domu mógł się spodziewać.

Ale Julia nie miała jeszcze podstaw, żeby ustalić jej godzinę ani uczestników.

— Wróćmy do gabinetu — powiedziała.

Ciało Bielskiego zostało już zabrane do dalszych badań.

W gabinecie pozostały oznaczenia śladów. Popołudniowe światło wpadające przez okno sprawiało, że wnętrze wyglądało niemal zwyczajnie. Puste miejsce na podłodze między biurkiem a regałem było jednak wyraźniejsze niż rano.

Julia zatrzymała się przy biurku.

Technik pokazał jej fotografie rozbitego przycisku do papieru.

— Widoczne zabrudzenie zabezpieczyliśmy do badań. Na tym etapie nie możemy określić jego pochodzenia.

— A odłamany fragment?

— Leżał blisko podstawy. Udokumentowaliśmy jego położenie przed zabezpieczeniem.

Na zdjęciu widniało niewielkie wyszczerbienie ciężkiego przedmiotu.

Julia nie wiedziała, czy powstało podczas ataku, wskutek upadku czy znacznie wcześniej.

— Układ śladów pozwala określić położenie napastnika?

— Jeszcze nie. Możemy rozważać różne możliwości, ale bez dalszych badań byłoby to przedwczesne.

Julia odłożyła fotografię.

Kolejne pytanie bez odpowiedzi.

Przeszła do niskiej szafki.

Na jasnej skórzanej podkładce wciąż widoczny był prostokąt pozbawiony kurzu. Obok dostrzegła drobne wgłębienia.

— Mogły powstać od teczki?

— Mogły — powiedział technik. — Nie potrafimy jeszcze przypisać ich do konkretnego przedmiotu.

Julia spojrzała na regały.

Stały tam stare komentarze prawnicze, albumy i oprawione roczniki czasopism. Na większości książek osiadła cienka warstwa kurzu.

Nikt nie zrzucał tomów z półek.

Nie wyciągał ich na podłogę.

Ślady przeszukania skupiały się wokół biurka i szafki.

— Zastanawia mnie kolejność — powiedziała do Marty.

— Czego?

— Jeżeli ktoś przyszedł po pieniądze, dlaczego skupił się na dokumentach? A jeśli przyszedł po konkretną teczkę, skąd wiedział, gdzie jej szukać?

— Bielski mógł mu pokazać.

Julia spojrzała na policjantkę.

— Mógł.

— Albo sprawca zaczął przeszukiwać gabinet dopiero po zabójstwie.

— Albo jeszcze przed nim. Nie wiemy, kiedy doszło do ataku w stosunku do przeszukania.

Julia spojrzała na przewrócone krzesło.

Przez moment wyobraziła sobie Bielskiego siedzącego za biurkiem i człowieka naprzeciwko. Rozmowę, która stopniowo przeradza się w kłótnię. Nagły ruch, przesunięcie krzesła, rękę sięgającą po ciężki przycisk do papieru.

Obraz był wyraźny.

I całkowicie hipotetyczny.

— Nie chcę, żebyśmy dopasowywali ślady do wymyślonej sceny — powiedziała. — Kolejność wydarzeń trzeba ustalić niezależnie.

— Czyli nadal sprawdzamy rabunek?

— Tak. Choć coraz mniej do niego pasuje.

Marta przytaknęła.

Kilka minut później zadzwonił jej telefon.

Wyszła na korytarz, a kiedy wróciła, trzymała w dłoni notes.

— Mamy informację od jednego z dawnych współpracowników Bielskiego. W ostatnich tygodniach Bielski próbował umówić się z kilkoma osobami.

— W jakiej sprawie?

— Nie powiedział. Według współpracownika był bardzo dyskretny. Ale wspomniał o rozmowie, która miała się odbyć w tym tygodniu.

— Z kim?

— Nie zna nazwiska. Zapamiętał tylko zdanie Bielskiego: „Tym razem przyjdzie do mnie”.

Julia znieruchomiała.

Wreszcie informacja, która mogła nadać znaczenie pozostałym szczegółom.

Ale zdanie nie zawierało ani nazwiska, ani daty. Mogło dotyczyć dawnego znajomego, kuriera, prawnika albo człowieka przynoszącego dokumenty.

— Kiedy Bielski to powiedział?

— Kilka dni temu. Dokładną datę trzeba potwierdzić.

— Współpracownik zgodzi się złożyć zeznania?

— Tak.

Julia podeszła do biurka.

Na blacie leżał niewielki notes, udokumentowany wcześniej przez techników. Nadal czekał na szczegółową analizę, podobnie jak elektroniczny kalendarz i zawartość telefonu.

— Ustalcie wszystkie planowane spotkania Bielskiego z ostatnich dni — poleciła. — Osobno wizyty w domu i kontakty telefoniczne. Nie zakładajcie, że osoba wspomniana przez współpracownika ma związek z zabójstwem.

Marta zapisała polecenie.

— Myślisz, że Bielski sam wpuścił sprawcę?

Julia spojrzała w stronę pustego miejsca po czarnej teczce.

— Myślę, że mógł kogoś oczekiwać. To wystarczający powód, żeby dokładnie sprawdzić jego kalendarz.

— A teczka?

— Możliwe, że spotkanie dotyczyło dokumentów.

Podeszła do okna.

Na ulicy nie było już gapiów. Dwaj funkcjonariusze kończyli czynności przy bramie.

Dom powoli odzyskiwał spokój, którego właściciel nie miał już zaznać.

Julia raz jeszcze przejrzała w pamięci ustalenia z całego dnia.

Alarm rozbrojony poprzedniego wieczoru.

Brak widocznych śladów siłowego wejścia.

Zamknięte rano drzwi, których stan nie rozstrzygał sposobu wyjścia sprawcy.

Przeszukane dokumenty i nietknięty laptop.

Czarna teczka, którą Bielski jeszcze w środę trzymał blisko siebie.

Rozmowa telefoniczna, o której nie chciał mówić przy Helenie.

I zapowiedziana w bliżej nieokreślonym terminie wizyta kogoś, kto tym razem miał przyjść do niego.

Wszystko składało się na możliwość umówionego spotkania.

Nie na pewność.

— Marta, sprawdźcie również papierowy kalendarz — powiedziała. — Nie tylko wpisy w telefonie.

— Dlaczego?

— Skoro Bielski nie chciał rozmawiać przez telefon o pewnych sprawach, mógł też nie chcieć zostawiać ich w elektronicznym terminarzu.

Marta spojrzała na notes leżący na biurku.

— Zajmiemy się tym.

Julia sięgnęła po własny telefon, żeby uporządkować dalsze czynności.

Wciąż nie znała osoby, która odwiedziła Bielskiego jako ostatnia. Nie wiedziała, czy przyszła z zamiarem zabójstwa, ani czy zabrała czarną teczkę.

Miała jednak coraz wyraźniejszy kierunek śledztwa.

Trzeba było ustalić, kto zamierzał spotkać się ze Stefanem Bielskim w ostatnich dniach jego życia.

I czy po tej wizycie opuścił dom sam.

ROZDZIAŁ 3

NAZWISKO NA MARGINESIE

Adam Wierzbicki rozpoznał nazwisko, zanim przeczytał nagłówek do końca.

Stefan Bielski.

Przez kilka sekund wpatrywał się w ekran komputera. Dwa słowa wystarczyły, żeby przerwać zwyczajny piątkowy poranek.

Nie żyje emerytowany prokurator. Policja wyjaśnia okoliczności śmierci.

Wiadomość opublikowano kilkanaście minut wcześniej. Lokalny portal powoływał się na nieoficjalne informacje. Podawał jedynie, że rano w jednym z domów na zachodzie Wrocławia znaleziono ciało siedemdziesięciojednoletniego mężczyzny, przez wiele lat związanego z prokuraturą. Służby prowadziły czynności. Nie ujawniono przyczyny śmierci ani szczegółów postępowania.

Adam przeczytał informację ponownie.

Potem jeszcze raz, wolniej, jakby pomiędzy zdaniami mogło kryć się coś, co przeoczył.

Wreszcie odsunął krzesło.

W niewielkim biurze przy ulicy Sokolniczej panowała cisza. Za oknem samochody sunęły po mokrym asfalcie, a na parapecie pozostały krople porannego deszczu. Na ścianie wisiała mapa Wrocławia. Pod nią znajdowała się tablica z nazwiskami osób, których poszukiwaniem zajmował się zawodowo.

Dwoje nastolatków, oboje już odnalezieni. Dorosły mężczyzna, który najprawdopodobniej wyjechał dobrowolnie. Kobieta, której córka od trzech miesięcy próbowała ustalić, czy matka nadal mieszka w Polsce.

Zwyczajne sprawy.

Przynajmniej tak Adam wolał o nich myśleć.

Od kilku lat zajmował się poszukiwaniem osób zaginionych. Nie prowadził śledztw w znaczeniu procesowym, chociaż klienci często oczekiwali właśnie tego. Chcieli, żeby sprawdzał cudze połączenia telefoniczne, odnajdywał ukryte konta albo zdobywał nagrania z kamer, do których nie miał prawa dostępu.

Niektórzy byli rozczarowani, kiedy tłumaczył im ograniczenia.

Inni dopiero później rozumieli, dlaczego należało ich przestrzegać.

Adam wiedział, że człowieka łatwiej odnaleźć, jeśli po drodze nie niszczy się dowodów ani zaufania świadków. Wiedział również, jak trudno zachować tę zasadę, kiedy sprawa dotyczy kogoś bliskiego.

Spojrzał ponownie na monitor.

Nie znał Stefana Bielskiego osobiście. Nigdy z nim nie rozmawiał.

A jednak przez dwadzieścia dwa lata nazwisko prokuratora zajmowało szczególne miejsce w dokumentach, których Adam nie potrafił wyrzucić.

Sięgnął po telefon.

Przez chwilę rozważał połączenie z dawnym kolegą z policji. Mógł zapytać, co właściwie wydarzyło się w domu Bielskiego. Być może usłyszałby coś więcej niż dziennikarze.

Ostatecznie odłożył aparat.

Nie miał podstaw, żeby oczekiwać informacji z trwającego postępowania. Nie zamierzał też zaczynać od prośby, która stawiałaby kogokolwiek w niezręcznej sytuacji.

Otworzył najniższą szufladę biurka.

Leżał w niej pojedynczy mosiężny klucz.

Adam wyjął go, podszedł do wysokiej szafy i przekręcił w zamku.

Na dolnej półce stało szare archiwalne pudło.

Nie miało opisu.

Nie potrzebowało go.

Przed laty próbował uporządkować jego zawartość. Kupował segregatory, opisywał fotografie, układał pisma według dat. Trzykrotnie zaczynał od początku. Za każdym razem dochodził do tego samego miejsca: chronologia mówiła mu, kiedy coś się wydarzyło, ale nie wyjaśniała dlaczego.

Teraz postawił pudło na stole.

Na wierzchu leżała fotografia dwóch mężczyzn stojących nad jeziorem.

Młodszy był odwrócony bokiem do aparatu. Miał krótkie, ciemne włosy i trzymał butelkę wody. Starszy stał obok, z rękami wsuniętymi do kieszeni, i uśmiechał się z wyraźnym rozbawieniem.

Adam pamiętał ten dzień.

Marek przyjechał na weekend. Spędzili kilka godzin poza miastem, rozmawiając o rzeczach, które wówczas wydawały się ważne.

Kupić samochód czy jeszcze poczekać.

Zmienić mieszkanie.

Pojechać gdzieś razem latem.

Adam miał wtedy dwadzieścia cztery lata. Od niedawna pracował w policji i wciąż wierzył, że większość spraw można wyjaśnić, jeśli tylko człowiek będzie wystarczająco wytrwały.

Marek był starszy.

Różnica wieku nie miała wtedy znaczenia. Brat i tak zachowywał się tak, jakby dodatkowe lata dawały mu prawo do udzielania rad, których sam rzadko przestrzegał.

Adam odłożył fotografię.

Pod nią znajdowała się cienka teczka z napisem wykonanym jego własnym charakterem pisma:

MAREK — 2004

Otworzył ją.

Na pierwszej kartce zapisał daty rozmów telefonicznych. Kolejne zawierały notatki ze spotkań z ludźmi, którzy mogli znać jego brata. Były tam kopie korespondencji, wydruki dawnych artykułów oraz próby odtworzenia ostatnich tygodni przed pożarem.

Większość materiałów zdobył legalnie.

Nie wszystkie.

Przed laty zdarzało mu się zbyt pochopnie korzystać z zawodowych znajomości. Kiedy szukał Marka, granica między policjantem a bratem zacierała się niebezpiecznie szybko.

Nie przyniosło to odpowiedzi.

Przerzucił kilka kartek.

Jedna pożółkła na brzegach, choć wydrukowano ją znacznie później niż pozostałe dokumenty.

Był to fragment dawnej informacji prasowej o pożarze prywatnego ośrodka szkoleniowego w Górach Sowich.

Adam znał ten tekst niemal na pamięć.

Siedem ofiar śmiertelnych. Przyczyny tragedii badają właściwe służby.

Poniżej znajdowała się wypowiedź przedstawiciela prokuratury dotycząca zabezpieczania materiału dowodowego.

Na marginesie, obok krótkiego akapitu, Adam dopisał kiedyś jedno nazwisko.

BIELSKI.

Obok postawił znak zapytania.

Przyglądał się teraz obu zapisom.

Nie pamiętał dokładnie, kiedy je naniósł. Być może kilka miesięcy po pożarze. Może rok później, kiedy ponownie próbował ustalić, kto odpowiadał za poszczególne czynności w dawnym postępowaniu.

Nie miał jednak zwyczaju dopisywania nazwisk bez powodu.

W 2004 roku o pożarze dowiedział się przez telefon.

Nie zadzwonił Marek.

Zadzwonił człowiek, którego nazwiska Adam nie potrafił już sobie przypomnieć. Zapytał, czy wie, że w ośrodku, z którym współpracował jego brat, doszło do tragedii.

Adam początkowo uznał to za pomyłkę.

Marek nie powiedział mu, że zamierza przebywać tam właśnie tego dnia. Wspominał o wyjazdach zawodowych, szkoleniach i spotkaniach z przedstawicielami różnych firm, lecz szczegóły zwykle zachowywał dla siebie.

Dopiero później okazało się, że nie sposób ustalić, gdzie dokładnie znajdował się podczas pożaru.

Tak przynajmniej brzmiały odpowiedzi, które Adam otrzymywał przez kolejne tygodnie.

Brak potwierdzonej obecności.

Brak potwierdzonego opuszczenia obiektu.

Brak jednoznacznych informacji.

Ostatnie sformułowanie doprowadzało go wtedy do wściekłości.

Brak jednoznacznych informacji.

Jakby człowiek mógł przestać istnieć tylko dlatego, że zabrakło odpowiedniego wpisu w dokumentacji.

Złożył zawiadomienie o zaginięciu. Rozmawiał z osobami odpowiedzialnymi za poszukiwania. Dzwonił do szpitali, sprawdzał możliwe miejsca pobytu, próbował ustalić, kto ostatni widział Marka.

Bez rezultatu.

W końcu przełożony wezwał go na rozmowę.

— Nie możesz prowadzić prywatnego śledztwa, wykorzystując służbowe możliwości — powiedział spokojnie.

Adam do dziś pamiętał swoją odpowiedź.

— Gdyby to był twój brat, też czekałbyś na kolejne pismo?

Nie był z tych słów dumny.

Przełożony miał rację.

Wtedy jednak przyznanie mu jej wydawało się niemal zdradą Marka.

Adam wyjął z teczki kolejny dokument.

Była to kopia pisma otrzymanego w odpowiedzi na prośbę o wskazanie jednostki prowadzącej określone czynności związane z pożarem.

Nie zawierało żadnej nowej informacji o Marku.

Podano w nim jednak nazwę prokuratury, oznaczenie sprawy i wzmiankę o osobach uczestniczących w nadzorowaniu postępowania.

Bielski nie podpisał tego pisma.

Jego nazwisko pojawiało się w przywołanej korespondencji.

Adam przesunął palcem po odpowiednim wierszu.

Związek był stary, pośredni i słaby.

Wystarczający, żeby dwadzieścia dwa lata wcześniej uznać Bielskiego za człowieka, który mógł coś wiedzieć.

Niewystarczający, by twierdzić, że prokurator kiedykolwiek spotkał Marka.

Adam próbował wówczas nawiązać z nim kontakt.

Najpierw telefonicznie, przez sekretariat. Później wysłał pismo z prośbą o rozmowę. Nie doczekał się spotkania. Otrzymał jedynie odpowiedź, że pytania dotyczące prowadzonego postępowania powinien kierować oficjalną drogą.

Był na Bielskiego wściekły.

Z perspektywy czasu rozumiał, że nazwisko pojawiające się w korespondencji nie oznaczało dostępu do każdej informacji ani prawa do jej ujawnienia.

Jednego wciąż nie potrafił jednak wyjaśnić.

Dlaczego nazwisko Bielskiego powracało w kilku różnych dokumentach związanych z pożarem?

Przeglądał je po kolei.

W jednym wspomniano o uzupełniającej analizie materiałów.

W drugim o konieczności wyjaśnienia rozbieżności.

Trzeci był zwykłym pismem przewodnim.

Żaden nie dowodził przestępstwa innego niż możliwe zaniedbania związane z samą tragedią.

Żaden nie zawierał pewnej informacji o losie Marka.

A jednak nazwisko się powtarzało.

Adam otworzył notes.

Zapisał:

BIELSKI — powiązanie z dokumentacją pożaru. Ustalić rzeczywisty zakres udziału.

Po chwili dopisał:

Nie zakładać związku śmierci Bielskiego z Markiem bez dowodów.

Przeczytał drugie zdanie.

Brzmiało rozsądnie.

Właśnie dlatego uznał, że musi je zapisać.

Ostatni raz widział Marka kilka dni przed jego wyjazdem.

Spotkali się wieczorem w niewielkim lokalu niedaleko centrum Wrocławia. Padał deszcz, a na szybach osiadała para.

Marek przyszedł spóźniony.

Miał ciemną kurtkę, którą Adam pamiętał lepiej niż większość wypowiedzianych wtedy słów. Na jednym rękawie znajdowało się drobne przetarcie. Brat zwykle dbał o ubrania, dlatego Adam zwrócił na nie uwagę.

— Co się stało? — zapytał.

— Nic.

— Wyglądasz, jakbyś od tygodnia nie spał.

Marek uśmiechnął się blado.

— A ty wyglądasz, jakbyś dopiero dostał pierwszą odznakę i chciał przesłuchać cały świat.

Adam się roześmiał.

Później zamówili jedzenie.

Rozmawiali o pracy, samochodach, matce. O sprawach tak zwyczajnych, że w tamtej chwili nie warto było ich zapamiętywać.

Po zaginięciu brata każde zdanie nabrało znaczenia, którego wcześniej nie miało.

Pod koniec wieczoru Marek wyjął telefon, spojrzał na ekran i odrzucił połączenie.

— Ktoś ważny? — zapytał Adam.

— Nie.

— To dlaczego się denerwujesz?

— Nie denerwuję się.

Marek odstawił szklankę.

— Muszę jutro wyjechać.

— Dokąd?

— W góry.

— Służbowo?

— Można tak powiedzieć.

Adam poczuł zniecierpliwienie.

— Ty zawsze opowiadasz o wszystkim tak, jakbyś pracował dla wywiadu.

— A ty zawsze musisz wszystko wiedzieć.

Wtedy zabrzmiało to jak żart.

Dziś Adam nie był już pewien, czy Marek również żartował.

Przy pożegnaniu starszy brat ścisnął go za ramię.

— Odezwę się po powrocie.

Nie odezwał się.

Przez następne lata Adam wielokrotnie wracał do tamtego wieczoru. Próbował rozpoznać lęk w głosie Marka, nadać znaczenie odrzuconemu połączeniu, ustalić, dlaczego brat nie podał nazwy miejscowości.

Nigdy nie wiedział, ile z tych szczegółów rzeczywiście zapamiętał, a ile ułożył w spójną historię dopiero później.

Teraz także musiał świadomie przerwać wspomnienie.

Marek nie zostawił mu zagadki do rozwiązania.

Po prostu zaginął.

To Adam przez dwadzieścia dwa lata próbował nadać sens wszystkiemu, co wydarzyło się wcześniej.

Telefon zawibrował na stole.

Dzwoniła klientka.

Adam odebrał, wysłuchał krótkiej informacji i obiecał przesłać jeszcze tego dnia ustalenia dotyczące poszukiwanego mężczyzny.

Po rozmowie otworzył folder z bieżącą sprawą.

Przez dziesięć minut próbował skupić się na pracy.

W końcu zamknął dokument.

Nie potrafił przestać myśleć o Bielskim.

Otworzył przeglądarkę.

Pojawiły się kolejne publikacje dotyczące śmierci emerytowanego prokuratora. Większość powtarzała te same informacje. Niektóre opatrzono dramatycznymi nagłówkami, choć autorzy najwyraźniej wiedzieli niewiele więcej od czytelników.

Adam zamknął jeden z artykułów po pierwszym akapicie.

Nie potrzebował spekulacji.

Szukał publicznych informacji o dawnej działalności Bielskiego.

Otworzył internetowe archiwum lokalnego dziennika. Wpisał nazwisko prokuratora i rok 2004.

Wyników było kilkanaście.

Część dotyczyła zupełnie innych spraw. W kilku tekstach Bielski komentował postępowania karne. Pozostałe zawierały jedynie wzmianki o pełnionej przez niego funkcji.

Adam zapisał adresy stron, które mogły mieć znaczenie.

Następnie porównał je z kopią dawnego pisma.

Nie znalazł dowodu, że Bielski osobiście zajmował się zaginięciem Marka.

Potwierdził natomiast, że w okresie istotnym dla sprawy pełnił funkcję, która mogła zapewniać mu dostęp do materiałów dotyczących pożaru.

To nadal było niewiele.

Ale więcej niż miał rano.

Wyjął czystą kartkę i podzielił ją na trzy kolumny.

Nad pierwszą napisał:

WIEM.

Nad drugą:

PODEJRZEWAM.

Nad trzecią:

MUSZĘ SPRAWDZIĆ.

W pierwszej umieścił fakt zaginięcia Marka, nazwisko Bielskiego pojawiające się w korespondencji oraz potwierdzone informacje o jego ówczesnej funkcji.

W drugiej zapisał możliwość, że prokurator znał szczegóły, których nigdy nie przekazano rodzinie.

W trzeciej znalazły się pytania o rzeczywisty zakres dawnego postępowania, pochodzenie dokumentów i osoby, z którymi Bielski utrzymywał kontakt po zakończeniu służby.

Adam przez chwilę przyglądał się kartce.

Podobnego sposobu porządkowania informacji nauczył się jeszcze w policji.

Potrafił stosować go bez trudu w sprawach obcych ludzi.

Kiedy chodziło o Marka, każda pusta rubryka wydawała się osobistą porażką.

O siedemnastej dwadzieścia biuro zaczynało pogrążać się w półmroku.

Adam włączył lampkę nad stołem.

Z szarego pudła wyjął ostatni notes. Na okładce widniał rok 2005.

Pochodził z okresu, kiedy poszukiwania brata zajmowały mu niemal każdą wolną godzinę.

Między kartkami tkwiła pożółkła notatka z numerem telefonu zapisanym bez nazwiska.

Obok znajdowało się zdanie:

Zapytać o dokumenty, nie o listę ofiar.

Adam próbował przypomnieć sobie, do kogo należał numer.

Nie potrafił.

Przewrócił stronę.

Znalazł zapiski z rozmowy z człowiekiem, który pracował przy porządkowaniu materiałów po pożarze.

Nie pamiętał już twarzy rozmówcy.

Pozostały tylko urwane zdania.

Dokumentacja nie była prowadzona przez jedną osobę.

Nie wszystko trafiało do tego samego miejsca.

Sprawdzić nazwiska przy korespondencji.

Adam przeczytał zapiski dwukrotnie.

Nie było w nich niczego, czego nie dałoby się wyjaśnić zwykłym bałaganem administracyjnym.

Różne osoby prowadziły różne czynności. Dokumenty trafiały do odrębnych instytucji, bywały przekazywane, kopiowane i opisywane pod innymi oznaczeniami.

Nie musiało to świadczyć o niczym podejrzanym.

Ale nazwisko Bielskiego, które pojawiło się w kilku miejscach, nabierało teraz nowego znaczenia.

Nie dlatego, że prokurator został zamordowany.

Sama jego śmierć nie dowodziła żadnego związku z zaginięciem Marka.

Adam rozumiał to doskonale.

Nie mógł jednak zignorować możliwości, że człowiek, którego próbował bezskutecznie przepytać przed laty, posiadał informacje mogące pomóc w wyjaśnieniu sprawy brata.

Przez dłuższą chwilę siedział nieruchomo.

Wiedział, czym grozi powrót do tych dokumentów.

Przez lata nauczył się żyć z niepewnością. Nie zaakceptował jej, ale zbudował wokół niej codzienność. Pracował, płacił rachunki, spotykał ludzi. Czasami przez całe tygodnie nie otwierał szarego pudła.

Bywały miesiące, kiedy wydawało mu się, że najgorsze ma już za sobą.

Potem trafiał na starą fotografię.

Nieznany numer.

Nazwisko w przypadkowym artykule.

I wszystko wracało.

Tym razem wystarczył jeden nagłówek.

Adam podniósł fotografię znad jeziora.

Marek uśmiechał się z tym samym rozbawieniem co dwadzieścia dwa lata wcześniej.

— Jeśli coś przede mną ukrywałeś — powiedział cicho — nadal nie wiem co.

Odłożył zdjęcie.

Długo patrzył na zamkniętą teczkę.

Mógł znów schować dokumenty do szafy.

Wrócić do poszukiwań prowadzonych dla klientów.

Przeczekać kilka dni, aż wiadomość o śmierci Bielskiego zniknie z pierwszych stron lokalnych portali.

W końcu jednak odwrócił się do komputera.

Otworzył nowy folder.

Nadał mu nazwę:

BIELSKI — 2026

Skopiował do niego publicznie dostępne materiały, zapisał adresy źródeł oraz przygotował wykaz dokumentów, które zamierzał odszukać.

Nie zadzwonił do dawnych kolegów.

Nie próbował zdobywać informacji z miejsca śmierci prokuratora.

Na początek chciał odpowiedzieć na jedno pytanie: dlaczego nazwisko Stefana Bielskiego pojawiało się w dokumentach dotyczących pożaru, z którym związane było zaginięcie Marka?

Dopiero potem zamierzał sprawdzić, czy prokurator mógł posiadać wiedzę, której nigdy nie udostępniono rodzinie.

Otworzył kalendarz na następny dzień.

Wpisał kilka nazwisk z dawnych notatek.

Przy jednym postawił znak zapytania.

Przy drugim dopisał:

Ustalić aktualny kontakt.

Następnie zamknął szare pudło.

Tym razem nie odniósł go do szafy.

Zostawił na stole, obok komputera.

Za oknem zapadał wieczór. Po mokrych torach przejeżdżały tramwaje, a ludzie spieszyli się do domów. Światła samochodów odbijały się od asfaltu.

Adam spojrzał na fotografię Marka.

Dwudziestu dwóch lat nie można było odzyskać.

Nie można było również cofnąć ostatniej rozmowy i zadać pytań, na które wtedy zabrakło czasu.

Można było jednak sprawdzić dokumenty jeszcze raz.

Nie po to, żeby potwierdzić dawną wersję wydarzeń.

Po to, żeby ustalić, co naprawdę z nich wynikało.

Adam wyłączył lampkę nad biurkiem.

Po raz pierwszy od dawna wiedział, od czego zacznie.

Od nazwiska, które przez wszystkie te lata widniało na marginesie.

Od Stefana Bielskiego.

ROZDZIAŁ 4

PUSTE OKNO

W sobotę o ósmej siedemnaście Julia Krawiec otrzymała wiadomość, że w kalendarzu Stefana Bielskiego znaleziono coś, czego nie było w jego telefonie.

Nie brzmiało to jeszcze jak przełom.

Przez pierwszą dobę śledztwa dostała kilkadziesiąt podobnych informacji. Każda zapowiadała odpowiedź, większość przynosiła kolejne pytania.

Tym razem pisała Marta Bury.

Papierowy kalendarz. Czwartek. Dwa wpisy, jeden niekompletny. Przyjedź, zanim zaczniemy porównywać.

Julia przeczytała wiadomość ponownie.

Czwartek.

Dzień poprzedzający odnalezienie zwłok Bielskiego.

Odstawiła kawę, zamknęła laptop i sięgnęła po płaszcz.

Za oknem Wrocław budził się powoli. Nocny deszcz zostawił na ulicach wilgotny połysk, ale niebo zaczynało się przejaśniać. Z pobliskiego przystanku odjeżdżał zatłoczony tramwaj.

Przy drzwiach zatrzymała się na moment.

Od poprzedniego dnia nie mogła pozbyć się wrażenia, że ktoś w domu Bielskiego działał według określonego zamiaru. Nie chodziło jedynie o wybiórczo przeszukane szuflady ani o czarną teczkę, której prawdopodobnie brakowało na szafce.

Zastanawiało ją również to, że Bielski, mając telefon, laptop i kalendarz elektroniczny, nadal korzystał z papierowego terminarza.

Helena wspomniała przecież o rozmowie, której prokurator nie chciał prowadzić przy niej przez telefon.

Być może niektóre sprawy wolał zapisywać ręcznie.

Równie dobrze mógł po prostu przywiązać się do dawnych przyzwyczajeń.

Julia zamierzała sprawdzić obie możliwości.

Marta czekała w pomieszczeniu przeznaczonym do przeglądu zabezpieczonych materiałów.

Na stole leżały fotografie z oględzin, kopie protokołów i wydruki robocze. Oryginalny kalendarz Bielskiego pozostawał w zabezpieczonym opakowaniu, osobno od dokumentów wykorzystywanych do analizy.

— Nie wygląda imponująco — powiedziała Marta na powitanie.

— Co dokładnie?

— To, co zostało z wpisu.

Podała Julii fotografię strony kieszonkowego terminarza.

W górnej części widniała czwartkowa data. Bielski zapisywał spotkania drobnym, starannym pismem, pozostawiając między kolejnymi pozycjami spore odstępy.

Przy godzinie dziewiątej trzydzieści znajdowała się nazwa gabinetu lekarskiego.

Przy jedenastej czterdzieści pięć — nieznane Julii nazwisko.

Niżej widniał trzeci wpis.

21.30 — DOK. / OS.

Dalsza część linijki urywała się przy prawej krawędzi kartki.

Julia przysunęła fotografię.

— Co się stało z papierem?

— Brakuje wąskiego pionowego fragmentu. Nie całej strony, tylko części przy krawędzi.

— Wygląda na wyrwany?

— Papier jest nierówno przerwany. Nie wiemy, kiedy doszło do uszkodzenia.

Julia przyjrzała się dwóm skrótom.

„DOK.” mogło oznaczać dokumenty, dokumentację albo czynność związaną z ich przekazaniem.

„OS.” było jeszcze mniej jednoznaczne.

Osoba. Osobiście. Oświadczenie.

A może początek nazwiska.

— Czy mamy pewność, że chodzi o spotkanie? — zapytała.

— Nie — odpowiedziała Marta. — To mógł być telefon, przypomnienie albo termin załatwienia jakiejś sprawy.

— Właśnie dlatego nie chcę, żebyśmy od razu nazwali to wizytą.

Julia ponownie obejrzała fotografię.

— Gdzie znaleziono terminarz?

— Wśród rzeczy zabezpieczonych z biurka. Wczoraj sfotografowano go w całości. Dzisiaj rozpoczęliśmy analizę poszczególnych stron.

— Pozostałe kartki są kompletne?

— W większości. Kilka ma zagięte narożniki, ale żadna nie wygląda podobnie.

— Sprawdźcie, czy na sąsiednich stronach zachowały się ślady nacisku długopisu. I porównajcie uszkodzenie z wczorajszą dokumentacją fotograficzną.

— Technik już nad tym pracuje.

Julia odłożyła zdjęcie.

Najbardziej interesującej części wpisu brakowało.

Jeżeli Bielski umieścił tam nazwisko, ktoś mógł je usunąć. Ale kartka mogła też zostać przypadkowo naderwana na długo przed zabójstwem.

Sam stan papieru nie rozstrzygał żadnej z tych możliwości.

— Chcę chronologiczną listę wszystkich czwartkowych kontaktów i spotkań zapisanych w terminarzu — powiedziała. — Zacznijmy od tego, co możemy potwierdzić.

Marta przysunęła drugie krzesło.

— W takim razie trochę tu posiedzimy.

Elektroniczny kalendarz Bielskiego okazał się mniej przydatny, niż Julia oczekiwała.

Na zabezpieczonym komputerze znajdowały się lokalne dane aplikacji, ale ich analiza dopiero trwała. Część wpisów odtworzono z kopii roboczych przygotowanych przez specjalistę. Pozostałe wymagały dalszej weryfikacji.

Czwartek zawierał kilka zwyczajnych zdarzeń.

Wizytę kontrolną.

Przypomnienie o rachunku.

Krótki wpis oznaczony słowem „telefon”.

Nie było niczego zaplanowanego na dwudziestą pierwszą trzydzieści.

— Mogło zostać skasowane? — zapytała Julia.

Pracownik analizujący dane odwrócił się od monitora.

— Mogło. Ale na razie nie mamy dowodu, że taki wpis w ogóle istniał. Jego brak w dostępnych danych nie oznacza usunięcia.

— Da się sprawdzić historię zmian?

— Spróbujemy. Zależy, jakie informacje zachowały się lokalnie i co będzie można legalnie pozyskać od dostawcy usługi.

Julia przytaknęła.

Nie potrzebowała zapewnienia, że wszystko uda się odzyskać. Potrzebowała rzetelnej odpowiedzi, nawet jeśli miała brzmieć: nie wiadomo.

Marta przeglądała tymczasem fotografie kolejnych stron papierowego terminarza.

— Spójrz na środę.

Julia podeszła bliżej.

Na środowej stronie znajdowały się trzy zapisy. Dwa dotyczyły zwykłych spraw. Trzeci umieszczono pod koniec dnia.

Potwierdzić przed czwartkiem.

Bez nazwiska.

Bez wskazania, co należało potwierdzić.

— To pismo Bielskiego? — zapytała Julia.

— Wygląda tak samo jak pozostałe wpisy. Dokładne porównanie dopiero będzie.

— Nie łączmy tych dwóch notatek automatycznie.

— Jasne.

Julia mimo to porównała obie strony.

W środę Bielski był zdenerwowany. Według Heleny przerwał rozmowę telefoniczną, kiedy ktoś mógł ją usłyszeć, i poprosił kobietę, żeby w piątek przyszła wcześniej.

W czwartek wieczorem rozbrojono alarm w jego domu.

W terminarzu pojawiła się godzina dwudziesta pierwsza trzydzieści.

Każdy z tych faktów dopuszczał osobne wyjaśnienie. Zestawione razem wymagały sprawdzenia.

Brakowało jednak człowieka, z którym można byłoby powiązać wieczorny zapis.

O dziesiątej czterdzieści pięć Marta przyniosła wstępne zestawienie połączeń.

Nie było kompletne. Zawierało jedynie dane możliwe do ustalenia na obecnym etapie, bez wyników pełnej analizy zabezpieczonych urządzeń.

Julia rozłożyła wydruk obok fotografii kalendarza.

— Zacznijmy od środy.

— Helena wspominała rozmowę, podczas której Bielski zamknął drzwi gabinetu — przypomniała Marta.

— Podała godzinę?

— Nie. Nie patrzyła na zegarek.

Na wykazie znajdowało się kilka połączeń z tego dnia. Niektóre numery można było wstępnie powiązać z kontaktami zapisanymi w telefonie Bielskiego. Przy innych brakowało nawet pewności, kto rzeczywiście z nich korzystał.

Julia wskazała jedną z pozycji.

— Ten numer?

— Nie mamy potwierdzonej tożsamości rozmówcy.

— Więc nie przypisujmy go do telefonu, który słyszała Helena.

Marta zanotowała uwagę.

Przeszły do czwartku.

Wykaz obejmował kilka rozmów przed południem i po południu. Wieczornych kontaktów było niewiele.

Żaden nie wyjaśniał bezpośrednio urwanego wpisu.

— Jeżeli spotkanie uzgodniono wcześniej albo osobiście, w czwartek nie musiało już być żadnego telefonu — zauważyła Marta.

— Zgadza się.

— A jeśli ktoś zadzwonił z innego numeru?

— To też możliwe. Na razie nie mamy jednak powodu, żeby budować na tym osobną wersję wydarzeń.

Marta odłożyła długopis.

— Mam wrażenie, że od wczoraj tylko odrzucamy kolejne możliwości.

Julia spojrzała na nią znad wydruku.

— Lepiej je odrzucać, niż później odkryć, że szukaliśmy człowieka wymyślonego z trzech przypadkowych szczegółów.

— Wiem. Chciałabym po prostu mieć wreszcie coś konkretnego.

— Ja też.

Przez chwilę obie milczały.

Julia znała tę pokusę. Pierwsza przekonująca historia potrafiła uporządkować nawet najbardziej chaotyczne ślady. Nadawała sprawcy motyw, przypisywała mu kolejne czynności i wyjaśniała każdą niezgodność.

Problem zaczynał się wtedy, gdy śledczy zapominali, które fragmenty historii wynikają z dowodów, a które sami dopowiedzieli.

— Przygotujmy wykaz osób, które kontaktowały się z Bielskim w ostatnich tygodniach — powiedziała. — Oddzielnie tych, których obecność w domu możemy potwierdzić.

— Nieznane numery?

— Osobna grupa. Bez przypisywania im znaczenia przed ustaleniem użytkowników.

— A współpracownik, który mówił o wizycie?

— Priorytet. Chcę wiedzieć, kiedy usłyszał słowa „Tym razem przyjdzie do mnie” i w jakiej rozmowie one padły.

Marta zapisała kolejne zadanie.

Wreszcie pojawił się kierunek, który nie wymagał zgadywania.

Około południa udało się skontaktować z dawnym współpracownikiem Bielskiego.

Henryk Wilczek miał sześćdziesiąt osiem lat i od kilku lat przebywał na emeryturze. Zgodził się stawić na wezwanie. Wstępną rozmowę telefoniczną prowadziła Marta, ustalając termin formalnego przesłuchania.

Julia przysłuchiwała się wymianie zdań.

— Panie Henryku, kiedy ostatnio rozmawiał pan ze Stefanem Bielskim? — zapytała Marta.

— Jakoś w tym tygodniu. We wtorek albo w środę. Musiałbym sprawdzić.

— Wspominał pan, że ktoś miał do niego przyjść.

Po drugiej stronie zapadła cisza.

— Tak powiedział.

— W jakim kontekście?

— Rozmawialiśmy o dawnych sprawach. Stefan zawsze do nich wracał. Ostatnio szczególnie często.

— Jakich sprawach?

— Nie podał szczegółów. Był ostrożny.

Julia pochyliła się do Marty.

— Zapytaj, czy wymienił nazwisko.

Policjantka powtórzyła pytanie.

— Nie — odpowiedział Wilczek. — Nie powiedział nawet, czy chodzi o mężczyznę, czy o kobietę. Pamiętam tylko, że rozmowa miała się wreszcie odbyć twarzą w twarz.

— Mówił kiedy?

— Nie pamiętam.

— A czy wspominał o dokumentach?

Wilczek zawahał się.

— Chyba tak. Ale nie chcę państwa wprowadzać w błąd. Rozmawialiśmy o papierach z różnych postępowań. Mogłem coś źle zrozumieć.

Julia dała Marcie znak, żeby zakończyła szczegółowe pytania. Resztę należało wyjaśnić podczas formalnego przesłuchania, w warunkach pozwalających dokładnie utrwalić wypowiedź świadka.

Wilczek potwierdził, że przyjdzie następnego dnia.

Kiedy Marta odłożyła telefon, przez chwilę patrzyła na Julię.

— Czyli spotkanie nadal możliwe.

— Tak. Ale nie wiemy, czy chodziło o czwartek.

— A wpis o dwudziestej pierwszej trzydzieści?

— Nadal jest tylko wpisem w kalendarzu.

Marta sięgnęła po fotografię uszkodzonej strony.

— Coś mi mówi, że właśnie tam było nazwisko.

Julia również spojrzała na nierówną krawędź.

— Mnie też. Tyle że nasze przeczucia nie przywrócą brakującego papieru.

Nie chciała jednak lekceważyć słów Wilczka.

Bielski wspomniał o spotkaniu twarzą w twarz. Ktoś miał przyjść do niego, a nie odwrotnie. W tym samym tygodniu w terminarzu pojawił się niekompletny wieczorny zapis.

To nie tworzyło jeszcze jednego zdarzenia.

Ale uzasadniało poszukiwanie osoby, która mogła być ostatnim gościem prokuratora.

Po trzynastej technik przekazał powiększone fotografie uszkodzonej strony terminarza i sąsiadujących kartek.

Julia obejrzała je na monitorze.

Linia przerwania była nierówna. W jednym miejscu włókna papieru wychodziły poza krawędź, w innym tworzyły niewielkie zagłębienie.

Na odwrocie widniały ślady nacisku długopisu, lecz nie udało się jeszcze odczytać dodatkowego tekstu.

— Można ustalić, czy fragment wyrwano niedawno? — zapytała.

— Nie w sposób pewny. Możemy porównywać stan krawędzi, ale to nie da nam prostej daty.

— A pozostałe kartki?

— Nie mają identycznych uszkodzeń. Zauważyliśmy jednak coś innego.

Wyświetlił kolejne zdjęcie.

Kilka linijek powyżej wpisu o dwudziestej pierwszej trzydzieści znajdował się słaby ślad pionowej kreski.

— Co to jest? — zapytała Marta.

— Może pozostałość po przekreślonej notatce. Może ślad pisma przeniesiony z sąsiedniej strony. Na razie nie potrafimy rozstrzygnąć.

Julia pochyliła się nad ekranem.

— Da się odczytać wcześniejszy zapis?

— Pracujemy nad tym.

— W takim razie traktujmy go osobno. Nie zakładamy, że łączy się z uszkodzeniem.

Technik przytaknął.

Julia wróciła do dwóch skrótów.

DOK. / OS.

Dla Bielskiego najprawdopodobniej miały oczywiste znaczenie. Mógł używać ich od lat, nie zastanawiając się, czy ktoś inny je zrozumie.

— Marta, mamy inne wpisy z „OS.”?

— Nie porównywałam jeszcze wszystkich.

— Sprawdźmy.

Przez następną godzinę analizowały fotografie kolejnych stron terminarza.

Bielski stosował skróty często, ale niekonsekwentnie.

„Tel.” oznaczało telefon.

„Dok.” pojawiało się przy dokumentach.

Czasem zapisywał nazwisko w całości, innym razem tylko pierwszą literę.

Skrót „OS.” występował również w dwóch wcześniejszych notatkach.

Jedna dotyczyła odebrania przesyłki.

Druga nie zawierała żadnego wyjaśnienia.

Julia przez chwilę rozważała, czy „OS.” oznaczało osobisty odbiór dokumentów.

Zapis przy przesyłce mógłby pasować do takiego odczytania.

Ale drugi wpis nie potwierdzał tej interpretacji, a sam Bielski mógł stosować te same litery w różnych znaczeniach.

— Niczego nie rozstrzyga — powiedziała.

Marta odsunęła fotografię.

— Przynajmniej wiemy, że używał tego skrótu wcześniej.

— Tak. I dopóki nie ustalimy znaczenia, nie powinniśmy traktować go jak nazwiska.

Julia dopisała nowe możliwości do roboczego zestawienia.

Żadnej nie nadała pierwszeństwa.

O piętnastej trzydzieści tablica w pokoju Marty była już wypełniona nazwiskami.

Po lewej stronie umieszczono osoby, które kontaktowały się z Bielskim w ostatnich tygodniach.

Po prawej — świadków oraz ludzi mających dostęp do domu.

Pośrodku wisiała fotografia strony terminarza.

Julia stanęła przed tablicą.

Henryk Wilczek — dawny współpracownik, do formalnego przesłuchania.

Syn Bielskiego — nadal oczekiwano na pełną rozmowę.

Helena — możliwe uzupełnienie zeznań.

Sąsiad pomagający przy ogrodzie — do sprawdzenia zakres dostępu do nieruchomości.

Użytkownicy niezweryfikowanych numerów — do ustalenia.

Kilka nazwisk z terminarza — do powiązania z ostatnimi dniami życia prokuratora.

— Nadal nie mamy nikogo, kogo można nazwać ostatnim gościem — powiedziała Marta.

— Mamy osoby, które mogą pomóc go ustalić.

— To niewielka różnica.

— Z punktu widzenia śledztwa zasadnicza.

Julia wskazała fotografię umieszczoną na środku tablicy.

— Wczoraj sprawdzaliśmy, czy sprawca mógł wejść do domu bez użycia siły. Dzisiaj wiemy, że Bielski zapisał coś na czwartek wieczorem. A kilka dni wcześniej mówił o rozmowie, którą ktoś miał z nim odbyć osobiście.

— Nie wiemy, czy jedno ma związek z drugim.

— Właśnie.

Marta spojrzała na urwaną kartkę.

— A brakujący fragment?

Julia podeszła bliżej.

— Zostaje niewyjaśniony. Nie dopisujemy tam nazwiska tylko dlatego, że chcielibyśmy je zobaczyć.

— Myślisz, że ktoś wyrwał go po zabójstwie?

— Nie wiem.

Na powiększeniu wyraźnie widać było nierówne włókna papieru, częściowo urwaną linię wpisu i dwa skróty, których znaczenia nikt dotąd nie potrafił potwierdzić.

Julia próbowała sobie wyobrazić Bielskiego siedzącego nad terminarzem.

Mężczyznę, który zapisywał wizytę lekarską, rozmowę przed południem i tajemnicze wydarzenie wieczorem.

Dlaczego użył skrótów?

Z przyzwyczajenia?

Żeby oszczędzić miejsce?

A może nie chciał zapisywać całej informacji?

Żadna odpowiedź nie była pewna.

— Jeśli ktoś usunął fragment celowo — powiedziała — musiał wiedzieć, czego szuka.

— A jeśli zrobił to sam Bielski?

Julia odwróciła się do Marty.

— Wtedy trzeba ustalić dlaczego. I kiedy.

Za oknem znów zaczynało padać. Krople uderzały o parapet, a w szybie odbijała się tablica pełna nazwisk.

Julia wróciła do biurka.

Na czystej kartce zapisała:

21.30 — DOK. / OS.

Pod spodem umieściła trzy pytania.

Kto?

Dlaczego ta godzina?

Co znajdowało się w brakującej części wpisu?

Przez chwilę przyglądała się kartce.

Miała wystarczająco dużo hipotez, żeby przez kilka dni zajmować nimi cały zespół. Nie potrzebowała kolejnych.

Potrzebowała człowieka, który potwierdzi choć jedną.

— Zacznijmy od osób, które mogły widzieć Bielskiego w czwartek po południu — powiedziała. — Później wrócimy do terminarza.

— A wpis?

Julia przypięła fotografię na środku tablicy.

— Niech tu zostanie.

Marta spojrzała na jasną szczelinę przy prawej krawędzi kartki.

— Jak długo?

Julia wzięła płaszcz z oparcia krzesła.

— Dopóki nie ustalimy, co tam zapisano.

Wyszła na korytarz.

Za jej plecami pozostała tablica pełna nazwisk, godzin i niepotwierdzonych powiązań. Każda informacja miała swoje miejsce, każde nazwisko mogło zostać sprawdzone.

Pośrodku wisiała kartka z jednym niekompletnym wpisem.

Puste okno w kalendarzu Stefana Bielskiego.

I możliwy ślad człowieka, który odwiedził go przed śmiercią.

ROZDZIAŁ 5

STARE FOTOGRAFIE

Na pierwszym zdjęciu Marek się uśmiechał. Na drugim patrzył prosto w obiektyw, jakby chciał powiedzieć fotografującemu, żeby dał mu wreszcie spokój.

Na trzecim stał pomiędzy dwojgiem nieznajomych.

I właśnie to zdjęcie zatrzymało Adama najdłużej.

Była sobota, kilka minut po dziewiątej rano. Za oknem biura przy Sokolniczej Wrocław tonął w chłodnym, październikowym świetle. Deszcz ustał, lecz chodniki wciąż były mokre. Z ulicy dochodził szum samochodów i metaliczny zgrzyt tramwaju pokonującego zakręt.

Adam Wierzbicki siedział przy biurku od ponad godziny.

Przed nim leżały fotografie wyjęte z szarego pudła archiwalnego. Poprzedniego dnia, kiedy ponownie otworzył materiały dotyczące zaginięcia brata, skupił się na dokumentach. Najważniejsze było wówczas nazwisko Stefana Bielskiego.

Dzisiaj postanowił zacząć od czegoś innego.

Od twarzy.

Przesunął fotografię bliżej lampy.

Marek miał na sobie granatową koszulę z podwiniętymi rękawami. Stał przed niskim budynkiem o jasnej elewacji. Za jego plecami widniały drzewa i fragment drewnianego zadaszenia.

Po lewej stronie stał szczupły mężczyzna w okularach, z krótką brodą. Po prawej kobieta o ciemnych włosach związanych z tyłu.

Adam nie rozpoznawał żadnego z nich.

Odwrócił odbitkę.

Na odwrocie widniały cztery cyfry zapisane niebieskim długopisem.

2004\.

Niżej ktoś dopisał dwie litery. Ich znaczenia nie potrafił ustalić.

Mogły być inicjałami fotografa albo właściciela aparatu. Mogły też nie mieć związku z osobami na zdjęciu.

Adam odłożył odbitkę i sięgnął po następną.

Podobne zadaszenie. Ten sam jasny budynek. Kilka osób stojących przy stolikach ustawionych na zewnątrz. Marek znajdował się w tle, częściowo zasłonięty przez innego uczestnika spotkania.

Mężczyzna z brodą pojawiał się ponownie.

Kobieta również.

Nie wyglądało to na przypadkowe fotografie z wakacyjnego wyjazdu. Ktoś najprawdopodobniej dokumentował zorganizowane spotkanie.

Adam sięgnął po notes.

Zdjęcia grupowe. Prawdopodobnie szkolenie. Ustalić miejsce, osoby i datę.

Zatrzymał długopis.

Dopisał:

Nie zakładać, że wykonano je bezpośrednio przed pożarem.

Przez dwadzieścia dwa lata poszukiwań nauczył się, jak zawodna bywa pamięć. Zdarzenia oddzielone miesiącami po latach zlewały się w jeden dzień. Rozmowy prowadzone z różnymi ludźmi zaczynały przypominać jedną długą wymianę zdań.

Fotografie trafiły do niego już po zaginięciu Marka. Nie pamiętał nawet, czy wszystkie pochodziły z tej samej koperty. W pierwszych miesiącach przyjmował wszystko, co mogło pomóc: odbitki, kserokopie, adresy, numery telefonów zapisane na skrawkach papieru.

Nikt nie sporządzał protokołów przekazania.

Rodzina nie prowadziła dochodzenia.

Próbowała odnaleźć człowieka.

Adam ułożył fotografie według widocznych szczegółów otoczenia.

Sześć przedstawiało ten sam budynek. Trzy wykonano prawdopodobnie podczas jednego spotkania przy stolikach. Na dwóch Marek siedział w pomieszczeniu z dużymi oknami, obok nieznanych osób.

Na ostatnim zdjęciu widniał fragment tablicy.

Adam wyjął lupę.

Przy górnej krawędzi znajdował się ciemny pasek z jasnym napisem. Zachowała się jedynie jego część.

...SZKOLENIE...

Niżej ciągnęły się niewyraźne linie tekstu.

Nie próbował zgadywać brakujących liter.

Położył odbitkę obok pozostałych.

Siedem zdjęć. Kilka nieznanych twarzy. Budynek, którego nie umiał rozpoznać.

Marek zawsze niechętnie opowiadał o zawodowych kontaktach. Adam uważał to za zwykłą skrytość. Brat miał własne życie, znajomych i obowiązki. Nie musiał tłumaczyć każdego wyjazdu.

Dopiero po zaginięciu te same zachowania zaczęły wydawać się podejrzane.

Adam wiedział, jak niesprawiedliwe potrafi być takie spojrzenie wstecz.

A jednak trudno było się go pozbyć.

Otworzył komputer i powiększył skan jednej z fotografii przygotowany przed laty.

Na ekranie dostrzegł więcej szczegółów.

Drewniane belki zadaszenia.

Jasny tynk.

Ciemne ramy okienne.

Mężczyznę z brodą trzymającego kubek.

Kobietę stojącą nieco dalej od pozostałych.

Żaden element nie pozwalał ustalić miejsca.

Adam wrócił do papierowej odbitki. Przyglądając się zagięciu na jej brzegu, przypomniał sobie nazwisko kobiety, która kiedyś znała Marka.

Dorota Kania.

Nie rozpoznał jej na zdjęciu.

Przypomniał sobie ją dlatego, że przed laty pracowała z Markiem przy organizacji szkoleń.

Przez kilka minut przeszukiwał stare kontakty.

Spotkał Dorotę może dwa razy. Pamiętał, że po pożarze dzwonił do niej z pytaniami, na które nie potrafiła odpowiedzieć.