Wakenhyrst ebook

Okładka

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Tytuł oryginalny: Wakenhyrst

Projekt okładki: Piotr Wszędyrówny

Redakcja: Kamila Recław

Redaktor inicjujący: Arkadiusz Nakoniecznik

Redaktor prowadzący: Muszyńska Grażyna

Redakcja techniczna: Sylwia Rogowska-Kusz

Skład wersji elektronicznej: Robert Fritzkowski

Korekta: Renata Kuk, Zuzanna Pasikowska (Lingventa)

Zdjecie na okładce: powerofforever/iStockphoto

© Michelle Paver, 2019

This translation of Wakenhyrst is published by MUZA SA by arrangement with Bloomsbury Publishing Plc.

© for this edition by MUZA SA, Warszawa 2026

© for the Polish translation by Anna Standowicz-Chojnacka

ISBN 978-83-287-4300-7

Wydawnictwo Akurat

Wydanie I

Warszawa 2026

– fragment –

Ten e-book jest zgodny z wymogami Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA).

Wydawnictwo Akurat

imprint MUZA SA

ul. Sienna 73

00-833 Warszawa

tel. +4822 6211775

e-mail: [email protected]

Księgarnia internetowa: www.muza.com.pl

Wersja elektroniczna: MAGRAF sp.j., Bydgoszcz

1966

Wiekowy dworek stoi przycupnięty w zdziczałym ogrodzie niczym wyjęta z bajki chatka czarownicy. Nie mogę oderwać wzroku od zarośniętego bluszczem okienka nad frontowymi drzwiami. To właśnie przez nie szesnastoletnia Maud Stearne patrzyła w tysiąc dziewięćset trzynastym roku, jak jej ojciec rusza schodami w dół ze szpikulcem do lodu, młotkiem geologicznym w dłoni… i żądzą mordu w sercu.

Wszyscy słyszeliśmy o Edmundzie Stearnie. Wszyscy podziwialiśmy jego prace i wzdrygaliśmy się na myśl o popełnionej przez niego zbrodni. Dlaczego to zrobił? Czy powierzył swoje sekrety notatnikowi? No i dlaczego jego córka nie chce zdradzić prawdy?

Przez ponad pięćdziesiąt lat Maud Stearne prowadziła życie pustelniczki. Jestem pierwszą osobą z zewnątrz, która się z nią spotkała i weszła do wnętrza Wake’s End. To, czego się dowiedziałem, rzuca światło na sprawę jej ojca.

Maud – jedyny świadek

Dziwnie pomyśleć, że aż do zeszłego roku Edmund Stearne był nieznany poza senną wioską Wakenhyrst w hrabstwie Suffolk. Lokalni mieszkańcy pamiętają go jako bogatego właściciela ziemskiego oraz szanowanego historyka, człowieka o nieposzlakowanej opinii… aż do pewnego letniego dnia, kiedy pierwszą napotkaną osobę zaszlachtował w niezwykle dziwaczny, potworny sposób.

Maud była jedynym świadkiem. Opowiedziała o tym pokrótce na procesie ojca i nigdy więcej nie wracała do tematu. Maud, Maud. To do niej zawsze wszystko się sprowadza.

Jej ojciec spędził resztę życia w zakładzie dla obłąkanych, gdzie poświęcił każdą wolną chwilę na namalowanie trzech zdumiewających obrazów, które zdobyły świat szturmem. Obecnie są dosłownie wszędzie. Athena1 sprzedaje więcej plakatów z reprodukcjami obrazów Stearne’a niż wszystkich impresjonistów razem wziętych. Ale po jego śmierci dzieła Stearne’a zostały sprzedane za bezcen Instytutowi Historii Psychiatrii Stanhope’a.

Latami popadały w zapomnienie, aż w ubiegłym roku pewna naukowczyni przypadkiem natknęła się w składziku na zakurzoną skrzynię na herbatę. „Włosy stanęły mi dęba”, mówi piskliwym głosem doktor Robin Hunter, lat trzydzieści sześć, rudzielec w minispódniczce i białych winylowych kozaczkach. „Od razu wiedziałam, że wpadłam na trop czegoś wielkiego”.

Reszta jest historią. Obrazy trafiły na pokaz i wywołały nie lada sensację. Może i Edmund Stearne był jegomościem z epoki edwardiańskiej, ale jego dzieła zdają się dziwnie współczesne: pasują do naszej ery bitników, hipisów i LSD. Jednak tym, co tak naprawdę rozpaliło wyobraźnię publiczności, była tajemnica.

I właśnie po to, by ją rozwikłać, pojechałem do Wake’s End.

Schadzka na moczarach

„Droga do Wake’s End nie wiedzie nigdzie dalej”, ostrzegła mnie barmanka w Pubie Eel Grigg w Wakenhyrst. „Wjeżdża się na nią tylko wtedy, gdy się chce dotrzeć do posiadłości”.

Taki miałem zamiar. Zostałem zaproszony przez samą Maud Stearne.

Wyjechałem z wioski, przeciąłem błonia i minąłem kościół. Wake’s End znajduje się niecałą milę od Świętego Guthlafa, ale leży na odludziu. Przycupnięty w zakolu porośniętego wierzbami strumienia dom z frontu odcina od reszty świata wysoki na dziesięć stóp żywopłot najeżony ręcznie namalowanymi znakami: WŁASNOŚĆ PRYWATNA!, WSTĘP WZBRONIONY!, NIE STRZELAĆ!, ZABRANIA SIĘ POŁOWU WĘGORZY!, NIE WCHODZIĆ!.

Ale nie tylko żywopłot sprawia, że Wake’s End wygląda na miejsce, w którym czas się zatrzymał. Drugim powodem jest trzęsawisko Guthlaf’s Fen.

W obecnych czasach to, co nazywamy trzęsawiskiem, to w istocie zwykle targane wiatrami pola, poprzecinane rowami odwadniającymi. Jednak podmokłe pustkowia, które bronią dostępu do Wake’s End, to najprawdziwsze trzęsawisko, ostatni fragment starożytnych mokradeł, które niegdyś pokrywały całą wschodnią Anglię. Mówi się, że to najstarsze, najgłębsze, najbardziej zgniłe moczary, jakie można sobie wyobrazić. To tutaj mieszkały budzące postrach „tygrysy z mokradeł”: dzicy ludzie, którzy trawiącą ich „zimnicę” leczyli warzonym w domach opium i nie bali się niczego oprócz nawiedzających trzęsawiska duchów.

Kiedy wybrałem się na rekonesans, zaryzykowałem wejście na moczary. Zgubiłem się już po dziesięciu krokach. Zewsząd otoczyły mnie trzciny, wysokie i jakby martwe, i ogarnęło mnie uczucie, że pragną, bym się stamtąd oddalił. Ściemniało się. Do moich nozdrzy doleciał bagienny smród rozkładu. Za moimi plecami coś zaszeleściło i zobaczyłem, jak szuwary rozstępują się przed jakimś niewidocznym dla mnie stworzeniem. Pomyślałem sobie, że nic dziwnego, że Maud oszalała. Któż by nie oszalał, gdyby spędził całe życie w takim miejscu?

Ale czy ona naprawdę jest szalona? Każdy, z kim rozmawiałem, opisał mi inną Maud.

„Typowa stara panna, niezdrowo lojalna wobec swojego ojca”, uważa jej bratowa Tabitha Stearne, lat sześćdziesiąt sześć.

„Panienka Maud nienawidziła własnego ojca”, mamrocze napotkany w pubie kmiotek.

„Nocami łazi po bagnach”, mówi kolejny. „My tak nigdy nie robim”.

„Obawiam się, że biedna stara poczciwina całkiem zbzikowała. Doszły mnie słuchy, że na terenie majątku znajdowano zwisające z gałęzi drzew ciała niewielkich zwierząt”, dodaje Tabby Stearne.

Kim zatem jest prawdziwa Maud Stearne?

Historyczne spotkanie

Maud Stearne ma sześćdziesiąt dziewięć lat, jest szczupłą, wysoką kobietą i, co charakterystyczne przy jej wzroście, garbi ramiona. Odziedziczyła po ojcu mocne kości, ale nie jego oszałamiającą urodę. Wita mnie ubrana w znoszony sweter, luźne spodnie, wiekowe gumowce i płaszcz przeciwdeszczowy. Stojąc w progu Wake’s End, unika patrzenia mi prosto w oczy i porusza się niespokojnie, jakby przyglądała się czemuś, co tylko ona dostrzega.

Nie podaje mi ręki, w końcu jestem tylko durnym pismakiem i powinienem skorzystać z wejścia dla dostawców.

„Ja wychodzę”, warczy z typowym dla wyższych sfer akcentem. „Kucharka pana oprowadzi”. Zanim się obejrzę, rusza zamaszystym krokiem na tyły domu, przechodzi po chybotliwej kładce i wkracza na trzęsawisko.

„Co oznaczają obrazy pani ojca?!”, krzyczę za nią.

„Na oczy ich nie widziałam!”

Nigdy nie widziała tych obrazów? Jeśli moja teoria jest słuszna, to ona znajduje się w ich centrum.

Dzieł Edmunda Stearne’a nie da się zapomnieć. Pierwsze wrażenie przywodzi na myśl eksplozję koloru, jakby roztrzaskany witraż. Kiedy człowiek zaczyna przyglądać się im z bliska, nagle zdaje sobie sprawę, że łypią na niego oczy osadzone w malutkich twarzyczkach, na których maluje się wrogość, ale kiedy chce się odsunąć od płótna, nie potrafi tego zrobić. Wbrew własnej woli zostaje wciągnięty głębiej w pokręcony świat mordercy.

Żadne z trzech nie zostało zatytułowane, ale wszystkie łączy ten sam tajemniczy zamysł. W mrocznym sercu obrazów stoi kobieta w długiej czarnej sukni. Widać tylko jej plecy i falujące jasne włosy, zaś wokół niej roi się chmara istot nie z tego świata. Stworzenia te, rodem z koszmaru, zostały namalowane z tak obsesyjną szczegółowością, że wyglądają jak żywe. Są groteskowe, hipnotyczne, wręcz emanują złem… Nic dziwnego, że Stearne’a porównywano do średniowiecznego mistrza makabry, Hieronima Boscha.

Ale czym są te jego stworzenia? Elfami? Chochlikami? Wróżkami? Czy to one stanowią klucz do rozwiązania tajemnicy morderstwa? I kim jest nieznana kobieta?

Wewnątrz Wake’s End

Kucharka okazuje się zwalistą kobietą w ogrodniczkach, która emanuje siłą i brutalnością niczym więzienny strażnik. Równie dobrze można jej dać pięćdziesiąt, jak i siedemdziesiąt pięć lat. Na głowie ma trwałą ondulację, czerwone usta trzyma mocno zaciśnięte. Obrzuca mnie lodowatym spojrzeniem. W tych stronach ludzie uważają, że jeśli nie urodziłeś się w hrabstwie Suffolk, to jesteś obcy. Innymi słowy traktują cię jak Marsjanina.

Kobieta nie jest rozmowna, ale kiedy oprowadza mnie po rezydencji, udaje mi się wywnioskować, że ona i „panna Maud” nie przepadają za sobą, a właściwie darzą się nawzajem takim rodzajem nienawiści, jakiego doprowadzenie do perfekcji zajmuje człowiekowi całe dziesięciolecia. Mam dziwne wrażenie, jakby przygotowana dla mnie „wycieczka” została wyreżyserowana: przewodniczka pokazuje mi wyłącznie to, co Maud chce, bym zobaczył. Zastanawiam się, czy ujrzę również ów owiany legendą notatnik.

W Wake’s End się nie przelewa, bez dwóch zdań. Grube średniowieczne mury napuchły od wilgoci, noszące ślady pleśni wyposażenie pochodzi sprzed pierwszej wojny światowej. Czas zatrzymał się tutaj w roku tysiąc dziewięćset trzynastym.

„Gabinet pana domu” sprawia dziwne wrażenie, jakby Edmund dopiero co go opuścił. Na toaletce leżą dwie oprawione w srebro szczotki z wplątanymi we włosie jasnymi pasmami, zaś na biurku stos pożółkłych kartek maszynopisu: Księga Alice Pyett (1451–1517), mistyczki. Przekładu i egzegezy dokonał E.A.M. Stearne, doktor nauk humanistycznych Uniwersytetu w Cambridge. Nad tym pracował, zanim popełnił morderstwo.

Ale po notesie ani śladu.

Biurko Maud stoi w położonej po drugiej stronie korytarza bibliotece. Właścicielka domostwa ma z niego widok na nieprzystrzyżony trawnik, rosnące na nim drzewa i coś, co z daleka wygląda na studnię – dostrzegam okrągły kamienny murek, zawieszone na linie wiadro. To pewnie ta studnia. W niej znaleziono Edmunda po morderstwie. I sad, w którym go dokonał. Taki widok musi oglądać Maud rok za rokiem.

Na jej biurku leżą niebieskie porcelanowe skrzydło (owszem, skrzydło) oraz wielka czerwona księga z wytłoczonymi pozłacanymi inicjałami: E.A.M.S. Edmund Algernon Montague Stearne. Zasycha mi w ustach. Oto i on. Notatnik mordercy. Maud nigdy nawet nie chciała potwierdzić jego istnienia, a teraz zostawiła go tutaj, żebym mógł go zobaczyć. W co ona sobie pogrywa? A co ważniejsze: czy mogę do niego zajrzeć?

„Pińć minut”, warczy kucharka. „I ani minuty wincy”.

Jestem zbyt podekscytowany, żeby protestować. Z pierwszej strony krzyczą na mnie litery zapisane ręką Edmunda: Edmund Stearne – zapiski prywatne. Rok 1906. Siedem lat przed dokonaniem morderstwa.

Na początku są tylko luźne notatki, a potem, przez całe pięć lat, nic. Począwszy od tysiąc dziewięćset jedenastego, każda strona jest zapełniona do granic możliwości. Pismo Stearne’a jest drobne i nieczytelne, ale tu i tam rzuca mi się w oczy pojedyncze zdanie. Niektóre z nich są doprawdy dziwne.

…długim, wąskim korytarzem wyłożonym czerwonobrunatnymi kafelkami. Te są gorące w dotyku i odpychająco połyskliwe…

…mięsisty wzgórek na górnej wardze.

Są tam również anioły, ale nie ma ich aż tyle.

Wróciła potwornie odmieniona.

Pojawiają się wykonane wprawną ręką szkice: groteskowe średniowieczne twarze, nietoperz, ropucha, sroka. Każda z postaci jest zatrważająco realistyczna i wydaje się dziwnie groźna.

Wiem, co zrobiłeś.

…to tylko obraz. Nie wyrządzi mi krzywdy.

…wysoki, przenikliwy krzyk dolatujący z trzęsawiska…

Sądzę, że uda mi się znaleźć odpowiedź u Pyett.

Ostatnia strona jest pusta, jeśli nie liczyć pojedynczego nagryzmolonego zdania, które zostało dwukrotnie podkreślone: Dobry Boże, obym się mylił.

Morderstwo w sadzie

Dlaczego Maud nie oddała notatnika policji? Co ukrywa?

Na procesie powiedziała, że w dniu morderstwa była na piętrze i kiedy wyjrzała przez okrągłe okienko na końcu korytarza, zobaczyła, jak ojciec schodzi frontowymi schodami ze szpikulcem do lodu i młotkiem w ręce.

Krzyknęła do pucybuta: „Sprowadź pomoc! Dziedzic oszalał!”. Chwilę później pognała do sadu ile sił w nogach. Za późno. Kiedy dotarła na miejsce, Edmund już klęczał nad zwłokami.

Koroner stwierdził, że pierwszy cios był śmiertelny, szpikulec do lodu przebił gałkę oczną i mózg. Oby, bo następnie Edmund zdarł z trupa skalp, odłupał spory kawałek czaszki i zaczął grzebać w tkance mózgowej, jakby czegoś w niej szukał. A Maud to wszystko widziała.

To, co wydarzyło się później, stanowi jedną z największych zagadek w całej sprawie. Jakimś cudem Edmund znalazł się na dnie studni i krzycząc z przerażenia, odpędzał od siebie wijące się kłębowisko żywych węgorzy.

Maud twierdziła, że nie widziała, jak to się stało, bo wpatrywała się w zwłoki. Ani się obejrzała, kiedy na scenę z hukiem wkroczyła służąca. Dziewczyna nie zauważyła leżącego w wysokiej trawie ciała, ale usłyszała, jak krzyczy jej chlebodawca, i pobiegła mu na pomoc.

„Zostaw go!”, wydarła się na nią Maud, czym skazała się na wieczne potępienie w oczach opinii publicznej. Prasa okrzyknęła ją „bezduszną i mało kobiecą”. Nie pomógł fakt, że nie była zbyt ładna.

Ale wina jej ojca wydawała się bezsporna. Kiedy policjanci go wyciągnęli, uspokoił się i powiedział: „Zrobiłem to. Ale nie zrobiłem niczego złego”.

Nigdy nie wyznał, dlaczego popełnił zbrodnię, a pomiędzy nim i ofiarą nie było żadnej wrogości – Stearne po prostu zaszlachtował pierwszą osobę, która nawinęła mu się pod rękę. W jego kieszeniach policjanci znaleźli odłamki zielonego szkła, takie same jak te, które wciśnięto ofierze w gałki oczne, uszy oraz język, a także cztery liście kokoryczki, rośliny znanej niegdyś jako pieczęć Salomona. Trzy kolejne zostały wepchnięte ofierze do gardła.

Wszystko świadczyło o jego winie. Dla mnie jednak znaczy to o wiele więcej. Przez stulecia pieczęć Salomona była bowiem wykorzystywana w czarnej magii.

On tego nie zrobił

Co mają wspólnego wiedźmy z Edmundem Stearne’em? Wszystko. Ponieważ myślę, że był niewinny.

Nie krzyczał w tej studni dlatego, że oszalał. Od dziecka odczuwał wstręt do węgorzy. Opiekujący się nim w Broadmoor lekarz napisał: „Jego zachowanie jest całkowicie racjonalne. Mania przejawia się jedynie w tym, że przerażają go maleńkie istoty, które czuje się zmuszony malować, a mimo to nie potrafi tego zaniechać”.

Jedyny przejaw obłąkania Stearne’a! Edmund nie był szaleńcem w dniu zabójstwa, on oszalał później, już w domu wariatów.

Co się zaś tyczy morderstwa, to na potwierdzenie, że to on je popełnił, mamy tylko słowa Maud! A jej zeznania są pełne luk.

Dlaczego krzyknęła, że dziedzic oszalał, skoro on jedynie wyszedł z domu ze szpikulcem do lodu i młotkiem?

Dlaczego odesłała pucybuta? Był postawnym szesnastolatkiem, mógłby własnoręcznie powstrzymać Edmunda.

Jakim cudem Stearne wylądował w studni? Czyżby ktoś inny go do niej wepchnął, jeszcze przed morderstwem, żeby nie wchodził mu w drogę? Czyżby ktoś inny podrzucił mu te przedmioty do kieszeni, a następnie cisnął do studni narzędzia zbrodni oraz węgorze?

Ale co to wszystko ma wspólnego z czarownicami?

Nie chodzi tylko o pieczęć Salomona, ale też o szkło. Znalazłem odłamki w niewielkim muzeum w Wakenhyrst. Eksperci twierdzą, że pochodzi ze średniowiecza i nosi na sobie ślady uryny oraz belladonny, które były składnikami tak zwanej butelki wiedźmy. Był to starożytny urok chroniący przed złym okiem.

To nie może być przypadek, że jeden z przodków Edmunda, John Stearne, był łowcą czarownic zwanym Szpikulcem i zajmował się oględzinami oskarżonych kobiet w poszukiwaniu wiedźmich znamion. Albo współpracował z cieszącym się złą sławą „generalnym łowcą czarownic”, który w tysiąc sześćset czterdziestym piątym roku powiesił w Bury St Edmund’s czterdzieści osób. (Inny sędzia stamtąd trafił do Salem w stanie Massachusetts i brał udział w najsławniejszym w dziejach procesie czarownic. Filmowcy z Hollywood nazywają to wątkiem amerykańskim i przez niego aż im cieknie ślinka na myśl o wykorzystaniu historii Maud).

Na koniec rozstrzygający argument: moje źródła w Wakenhyrst utrzymują, że Maud Stearne uważa się za wiedźmę. Oczywiście nie twierdzę, że nią jest. Ale czy wierząc w to, popełniła w tysiąc dziewięćset trzynastym morderstwo i wrobiła w nie swojego ojca, który szlachetnie wziął winę na siebie, by ją chronić?

Dlaczego to zrobiła? Wszystko ujawniam w swojej książce. Wszystkie szczegóły do siebie pasują i pozwalają na rozwiązanie tajemnicy Edmunda Stearne’a.

Jego obrazy to zakodowane wiadomości wskazujące na winę Maud. Znajdująca się w sercu każdego płótna kobieta to czarownica, zaś rojące się wokół niej stworzenia to jej diabelskie chowańce.

A czarownicą tą jest Maud.

Patrick Rippon, Morderstwo w sadzie

wydawnictwo Titan

Aby uzyskać rabat dla naszych stałych czytelników,

zajrzyjcie na s. 48.

Szanowna Doktor Hunter!

Anonimowa „życzliwa osoba” przesłała mi niedorzeczny artykuł Patricka Rippona, a jako że odmawiam dalszych kontaktów z tym okropnym człowieczkiem, piszę do Pani. Czy mam być bezkarnie zniesławiana jako wariatka i morderczyni? Oczywiście pan Rippon doskonale wie, że nie stać mnie, by się z nim procesować.

Za kłamstwami na temat czarownic stoi kucharka. Wraz z moją bratową chciałyby mnie zamknąć w zakładzie dla obłąkanych i sprzedać moczary. Kiedy byłam małą dziewczynką, ciągnęły się one aż za kościół, ale ten kawałek był terenem ogólnodostępnym i po wojnie został zbyty. Może i jestem biedna, ale nigdy nie pozwolę, żeby moje mokradła osuszono i zmieniono w pola dla świń.

Naiwnie sądziłam, że jeśli pozwolę jednemu intruzowi na wejście do Wake’s End, pozbędę się pozostałych. Drugi raz już nie popełnię takiej pomyłki. Jeśli znów zaczniecie mnie nachodzić, spalę notatnik. W razie gdyby chciała Pani zlekceważyć moje słowa jako czczą pogróżkę, do listu dołączam wyrwaną na chybił trafił kartkę. Żadnego innego fragmentu nigdy nie zobaczy Pani na oczy. Nigdy też nie opowiem ani Pani, ani nikomu innemu mojej „historii”. Żądam, by zostawiono mnie w spokoju.

Maud Stearne

Szanowna Panno Stearne!

Proszę mi wybaczyć, że znów Panią niepokoję. Błagam, by nie niszczyła Pani notatnika – dopiero co odwiedziłam Kościół św. Guthlafa po raz pierwszy po remoncie i to, co znalazłam w jego wnętrzu, było tak zdumiewające, że musiałam do Pani napisać.

Słyszałam wcześniej o średniowiecznym malowidle znanym jako Sąd Ostateczny z Wakenhyrst, które zostało odkryte w niezwykłych okolicznościach w roku tysiąc dziewięćset jedenastym, lecz aż do dziś nigdy go nie widziałam. Jak Pani zapewne wie, jest to typowe przedstawienie Sądu Ostatecznego pod tym względem, że Piekło jest znacznie bardziej przekonujące niż Niebo. Tym, co czyni malowidło nadzwyczajnym, jest powiązanie z obrazami Pani ojca.

Wiem, że nie życzy sobie Pani o nich słuchać, ale pewien szczegół na obrazie numer dwa ma kluczowe znaczenie. Słusznie zrobiło się głośno o trzech spośród przedstawionych na nim istot. Ochrzczone mianem „trzech chowańców” dzisiaj znane są jako Ziemia, Powietrze i Woda. To właśnie szkaradna Ziemia wywołała u mnie objawienie u Św. Guthlafa.

Godzinami stałam przed Sądem, lecz dopiero kiedy pastor gasił światła, dostrzegłam w jednym rogu pokrytego łuskami małego diabełka. Stwór jest nagi, kuca z nieprzyzwoicie rozstawionymi nogami i chociaż nadział na włócznię jakąś grzesznicę, wcale nie łypie wzrokiem na nią, lecz na nas.

Właśnie wtedy przypadkowo zerknęłam na swoje materiały robocze. Na okładce segregatora, w który je powkładałam, znajduje się podobizna „trzech chowańców”. Napotkałam wzrok puszczającej lubieżnie oczko Ziemi. Przeniosłam spojrzenie ponownie na diabła na kościelnym malowidle. On także puszcza oczko, a jego szeroki ropuszy uśmiech ogromnie przypomina minę, którą robi Ziemia.

Właściwie są one identyczne. I wtedy wszystko zrozumiałam. Stworzenia na obrazach Pani ojca to nie wróżki ani elfy, z pewnością nie są to także chowańce. To diabły.

Proszę mi wybaczyć niespójność myśli – jest trzecia nad ranem – i proszę nie ignorować tego listu. Rozpaczliwie pragnę się dowiedzieć, co Pani o tym sądzi.

Łączę wyrazy szacunku

dr Robin Hunter

Nawałnica niszczy historyczne domostwo

Nawałnica, która wczorajszej nocy przetoczyła się przez hrabstwo Suffolk, spowodowała znaczne szkody w gminie Wakenhyrst. Najbardziej ucierpiała historyczna rezydencja Wake’s End, niegdyś będąca domem sławnego artysty Edmunda Stearne’a. Dach ponoć jest bliski zapadnięcia się, zaś eksperci szacują, że koszt napraw wyniesie wiele tysięcy funtów.

Szanowna Doktor Hunter!

Proszę przyjechać do Wake’s End pojutrze na godzinę czternastą celem omówienia sprzedaży mojej „historii”.

Z poważaniem

Maud Stearne

„Ten, kto potrafi sprawić, że uwierzysz w absurdy, potrafi cię skłonić do popełnienia potworności”.

WOLTER2

Maud zerwała się ze snu, w uszach dźwięczał jej krzyk. Leżała w ciemności i słuchała odgłosów przekręcającego się na drugim łóżku brata i dochodzącego zza ściany donośnego chrapania piastunki. Nie wiedziała, czy krzyk był prawdziwy, czy tylko się jej przyśnił.

Rozległ się ponownie i Maud poczuła, jak ściska się jej żołądek. Dźwięk dochodził z dołu, z gardła Maman3. Oznaczał, że zaczęło się wyjękiwanie. Proszę, proszę, oby nie umarła.

Co roku Maman zapadała na tę samą chorobę, która nierzadko kończyła się pojawieniem się dziecka. Maman puchła w pasie tak mocno, że nie mogła nosić gorsetu, a doktor Grayson kazał jej ciągle popijać drobnymi łyczkami brandy, do której czuła wstręt. A potem nadchodził ten okropny czas, który służące nazywały wyjękiwaniem, a w trakcie którego brzuch Maman pękał, a Maud kuliła się w pokoju dziecięcym i zakrywała uszy rękami.

Najlepszym zakończeniem wyjękiwania był wypełniony krwią nocnik, bo wtedy najszybciej było po wszystkim. Nieco gorsze było martwe dziecko, a najgorsze – żywe dziecko, bo Maman płakała, kiedy umierało, a umierało zawsze. Maman bardzo się pilnowała, by nigdy nie płakać w obecności Ojca, bo on tego nie lubił.

Teraz, kiedy Maud miała już prawie dziewięć lat, wiedziała, że jej zadaniem jest uratowanie matki. Musiała coś zrobić, by dzieci się nie pojawiały. Próbowała modlitwy, ale ta nie zadziałała, prawdopodobnie dlatego, że to Bóg je przysyłał.

Jej spojrzenie powędrowało w stronę wychodzącego na moczary okna. Moczary miały moc. Może one mogłyby pomóc.

Ojciec nienawidził mokradeł. Zabronił Richardowi i Maud przechodzić przez kładkę i zapuszczać się w ich głąb, zaś okna, które na nie wychodziły – czyli niemal wszystkie – musiały przez cały czas pozostawać zamknięte. Kucharka miała ściśle przykazane, by nigdy nie serwować posiłków przyrządzonych ze złapanych na moczarach ryb ani ptactwa, zwłaszcza z węgorzy. Ojciec twierdził, że węgorze są nieczyste, bo żywią się tym, co martwe.

Piastunka także nie lubiła trzęsawiska.

– Ani mi się ważta tam chodzić – mawiała, przysuwając dziobatą twarz blisko twarzy Maud. – Jak tam pójdzieta, to wróżki i błędne ogniki was wciągną do bagna i utopią na śmierć.

Co dziwne, ogrodnik Cole był innego zdania. Często wyprawiał się na mokradła, żeby złowić sobie lina na obiad. Twierdził, że jeśli człowiek się pilnował, trzęsawisko nie stanowiło dla niego zagrożenia.

Maud potajemnie trzymała stronę Cole’a. Dla niej moczary były zakazanym królestwem magicznych stworzeń i z rozpaczliwą pasją pragnęła się tam udać. Latem nad kanałem unosił się zapach wiązówki błotnej, a szuwary rozbrzmiewały żabim rechotem. Zimą Maud słyszała, jak na jeziorze pęka lód, zaś niebo ożywało długimi kluczami dzikich gęsi. Pewnego popołudnia przeleciały bezpośrednio nad ogrodem i bicie ich skrzydeł podniosło ją na duchu tak, jakby leciała razem z nimi. Największym zmartwieniem jej życia było, że nie mogła otwierać okien i słuchać, jak biją skrzydłami.

Na jej siódme urodziny Cole przyniósł jej z mokradeł prezent: wylinkę żmii. Maud trzymała ją schowaną pod obluzowanym kawałkiem boazerii pod swoim łóżkiem. To był jej najcenniejszy skarb.

Teraz, kiedy słuchała jęków matki, wiedziała, że nadszedł czas, by jej użyć. Jeśli wejdzie na stojące pod oknem krzesło, będzie widziała moczary. I będzie się mogła do nich modlić na skórę żmii, by strzegły Maman. Wygramoliła się z łóżka i nie spuszczając oka z okropnego Richarda, podważyła boazerię i wydobyła spod niej swój skarb. Jej brat nadal spał, więc podkradła się do krzesła, podciągnęła koszulę nocną, weszła na nie, zanurkowała pod zasłonami i wyjrzała przez żaluzje.

Wstrzymała oddech. Na parapecie siedziała sowa.

Z początku Maud widziała jedynie złożone na grzbiecie skrzydła. Potem ptak odwrócił łebek i zobaczyła białą jak księżyc twarz i oczy w kolorze głębokiej czerni.

Piastunka powiedziała kiedyś, że ptak, który puka ci do okna, oznacza śmierć. Ale sowa nie stukała w szybę, tylko wpatrywała się w Maud.

Proszę, strzeż Maman, błagała bezgłośnie zwierzę. Proszę, trzymaj dzieci z daleka.

Sowa się odwróciła i odfrunęła w noc. Moczary zalewało sine światło księżyca. Rosnące wzdłuż kanału wierzby stały nieruchomo, a trzciny były spokojne niczym powbijane w ziemię włócznie.

Piastunka twierdziła, że sowy przynoszą pecha, ale Cole powiedział, że tylko wtedy, gdy się którąś zastrzeli. Maud wiedziała, że ta konkretna sowa była posłańcem od mokradeł. Przysiadła na parapecie naprzeciwko jej łóżka, nie naprzeciwko łóżka Richarda, i to na nią patrzyła.

Czy to oznaczało, że jej modlitwa została wysłuchana i Maman nic nie grozi?

Maud nie pozwalano wychodzić z pokoju dziecięcego podczas wyjękiwania, ale po prostu musiała się dowiedzieć, czy z Maman wszystko w porządku. Korytarz na najwyższej kondygnacji nie napawał jej zbytnim strachem, ponieważ oprócz niej i Richarda na górze spała jedynie służba. Zejście po prowadzących na pierwsze piętro schodach było dla niej straszniejsze. Maud ominęła skrzypiący stopień i ostrożnie uchyliła drzwi u ich podnóża.

Na drugim końcu korytarza zobaczyła otwarte drzwi do sypialni rodziców i Ojca stojącego w żółtym świetle lampy niczym karmazynowa kolumna w tym swoim szlafroku z chińskiego brokatu.

Na szczęście był do niej odwrócony plecami i rozmawiał z kimś, kogo Maud nie widziała; zgadywała, że ze starym doktorem Graysonem. Nie słyszała, co mówił Ojciec, ale brzmiał na spokojnego. Z pewnością nie byłby taki opanowany, gdyby coś było nie w porządku, prawda? Nie zauważyła żadnej ze służących, więc założyła, że Daisy i Valerie były z Maman w gotowalni, gdzie odbywało się wyjękiwanie. Podejmując ogromne ryzyko, Maud zaczęła skradać się korytarzem.

Okazało się, że to faktycznie doktor Grayson rozmawiał z ojcem.

– Zaczynam podejrzewać, że to dziedziczna wada… – powiedział cichym głosem.

– Dziedziczna? – rzucił Ojciec ostro. – W naszej rodzinie nigdy nie dochodziło do podobnych przypadków.

– Drogi kolego, mam na myśli rodzinę pańskiej małżonki.

– Ach, rozumiem. Ale czy będzie jeszcze mogła mieć dzieci?

– Z pewnością. Chociaż może… przydałoby się trochę odpoczynku?

Po milczeniu, w jakie popadł Ojciec, Maud poznała, że był niezadowolony. Medyk również się zorientował, ale właśnie wtedy zauważył dziewczynkę.

– O, proszę spojrzeć, mamy widownię.

Ojciec odwrócił głowę i Maud o mało nie zemdlała.

– Co ty tutaj robisz? – spytał szorstko. – Gdzie twoja piastunka?

Stał teraz nad nią. Jego twarz charakteryzowała się tym samym surowym pięknem co znajdujący się w kościele alabastrowy posąg rycerza, a jego źrenice były czarnymi dziurami pośrodku lodowego błękitu.

Kiedy Maud nadal się nie ruszała, położył jej rękę na ramieniu i delikatnie ją pchnął.

– Maszeruj stąd, bo się przeziębisz. – Po raz pierwszy w życiu dotknął córki i chociaż nie sprawił jej bólu, Maud napełniła trwogą drzemiąca w jego palcach siła.

Ale nawet Ojciec nie mógł jej powstrzymać przed dowiedzeniem się, co z Maman, dlatego zamiast wejść z powrotem po schodach, ukryła się na najniższym stopniu.

Niebawem usłyszała szelest spódnic i zobaczyła, jak z gotowalni wychodzi Daisy. Stara pokojówka niosła przykryty nocnik, marszcząc czoło.

Maud kucnęła, by znaleźć się poza zasięgiem jej wzroku, i usłyszała, jak szeleszcząc, Daisy wchodzi do łazienki. Potem do jej uszu dobiegł bulgotliwy ryk spłukiwanego wodą klozetu, zaś w nozdrza uderzył słodkawy, miedziany zapach, jaki unosił się w domu w dzień świniobicia.

Odetchnęła z ulgą. Moczary wysłuchały jej modlitwy. Choroba Maman zakończyła się w najlepszy możliwy sposób: wypełnionym krwią nocnikiem.

Następnego ranka, jeszcze przed śniadaniem, Ojciec posłał po piastunkę. Ta wróciła do pokoju dziecięcego z miną jak chmura gradowa i zbiła Maud szczotką o szorstkim włosiu. Dziewczynka miała czerwone oczy, kiedy zeszła do pokoju śniadaniowego na poranną modlitwę.

Gdy Ojciec rozpoczął czytanie, myśli Maud powędrowały ku sowie. Gdyby wykradła mysz z rozstawionych w spiżarni pułapek, może udałoby jej się zwabić ptaka z powrotem?

– Bądź wola twoja – recytował monotonnym głosem Ojciec. Ku jej uldze prześlizgnął się po niej wzrokiem i utkwił spojrzenie w ławce dla służby. – Steers – zwrócił się do kamerdynera. – Ubiór Ady jest niestosowny.

Za plecami Maud ktoś gwałtownie wciągnął powietrze i Ada się rozszlochała. Z chłodnym zainteresowaniem osobą skazaną na zgubę kogoś, kto uniknął kary, Maud zauważyła, że pasmo włosów podkuchennej wyślizgnęło się spod czepka. Jaka szkoda. Maud lubiła Adę. Ale Ada znała zasady: w Wake’s End żadnej kobiecie nie wolno było nosić rozpuszczonych włosów. Właśnie dlatego piastunka splatała włosy Maud tak ciasno, że aż bolało. Warkocze zwisały jej do pasa i okropny Richard lubił ją za nie ciągnąć. Maud żałowała, że nie może ich sobie obciąć, ale to także było wbrew zasadom.

Zasady rządziły życiem Maud w każdej chwili każdego dnia, a były ich dwa różne rodzaje. Jednych przestrzegały niższe klasy społeczne: nazywało się je przesądami i Ojciec ich nie cierpiał, co oznaczało, że służba przestrzegała ich za jego plecami. I tak Daisy zostawiała dla czarownic chleb z mlekiem na talerzu za drzwiami tylnej sieni, zaś kucharka unikała pecha za pomocą powieszonego na nodze od łóżka wiedźmiego kamienia. (Nawet Ojciec miał taki, chociaż ten jego był jedynie pamiątką z dzieciństwa).

Pozostałe zasady narzucał Ojciec i te były znacznie mocniejsze, bo on miał po swojej stronie Boga. Wliczał się w nie całkowity zakaz biegania po ogrodzie i nakaz zachowywania ciszy na dole. Zasadą, której Maud nienawidziła najbardziej, była ta przeciwko trzymaniu zwierząt domowych. Ojciec tolerował Kwiatuszek i Dzwoneczek, bo były potrzebne do ciągnięcia powozu, ale psy były w Wake’s End zabronione, zaś Jessop miał rozkazy, by utopić każdego kota, który by się zabłąkał na teren majątku.

Tym, co czyniło te dwa zestawy zasad tak niebezpiecznymi, było to, że za ich pomieszanie groziła kara, ale nie zawsze dało się stwierdzić, z jakiego rodzaju zasadą miało się do czynienia. Jeśli się rozsypało sól, trzeba było przerzucić sobie jej szczyptę przez lewe ramię, ale czy chodziło o to, by oślepić diabła, czy o to, że Judasz Iskariota rozsypał sól podczas ostatniej wieczerzy?

Maud wyobrażała sobie owe dwa zestawy zasad jako parę gigantycznych, pokrytych cierniami ścian, które na nią napierały. Dokładnie wiedziała, co miał na myśli święty Mateusz, kiedy powiedział: „Jakże ciasna jest brama i wąska droga, która prowadzi do życia, a mało jest takich, którzy ją znajdują!”4.

Koniec darmowego fragmentu książki.

zapraszamy do zakupu pełnej wersji.

Przypisy

1.Założona w 1964 r. brytyjska sieć sklepów detalicznych specjalizujących się w sprzedaży wydruków artystycznych (Jeśli nie zaznaczono inaczej, przypisy pochodzą od tłumaczki).[wróć]

2.Tłumaczenie cytatu moje.[wróć]

3.„Maman” oznacza po francusku mamę.[wróć]

4.Ewangelia wg św. Mateusza 7,14; wszystkie cytaty biblijne pochodzą z Biblii Tysiąclecia.[wróć]