Mit mitów ebook

Spis treści

PROLOG

CZĘŚĆ PIERWSZA – Relikt

Rozdział 1

Rozdział 2

Rozdział 3

Rozdział 4

Rozdział 5

Rozdział 6

Rzeka, która pamięta

Rozdział 7

Rozdział 8

Rozdział 9

Ostatnia noc

Rozdział 10

Pożegnanie

Rozdział 11

CZĘŚĆ DRUGA – Krąg

Rozdział 12

Rozdział 13

Rozdział 14

Rozdział 15

Rozdział 16

Rozdział 17

Rozdział 18

Rozdział 19

Rozdział 20

Rozdział 21

Rozdział 22

Rozdział 23

Rozdział 24

Rozdział 25

Rozdział 26

Rozdział 27

Rozdział 28

Rozdział 29

Rozdział 30

Rozdział 31

Rozdział 32

Rozdział 33

Rozdział 34

Rozdział 35

Rozdział 36

Rozdział 37

Rozdział 38

Rozdział 39

Rozdział 40

Rozdział 41

Rozdział 42

Rozdział 43

Rozdział 44

Rozdział 45

Rozdział 46

Cisza

CZĘŚĆ TRZECIA – Logos

Rozdział 47

Rozdział 48

Rozdział 49

Rozdział 50

Rozdział 51

Rozdział 52

Rozdział 53

Rozdział 54

Rozdział 55

Rozdział 56

Rozdział 57

Rozdział 58

Rozdział 59

Rozdział 60

Rozdział 61

Rozdział 62

Rozdział 63

Rozdział 64

Rozdział 65

Rozdział 66

Rozdział 67

CZĘŚĆ CZWARTA – Alethes

Rozdział 68

Cichy strażnik

Rozdział 69

Rozdział 70

Rozdział 71

Rozdział 72

Rozdział 73

Rozdział 74

Rozdział 75

Rozdział 76

Rozdział 77

Rozdział 78

Rozdział 79

Rozdział 80

Rozdział 81

Badania włóczni

Rozdział 82

Rozdział 83

Matka

Rozdział 84

Rozdział 85

Rozdział 86

Rozdział 87

Skarbiec zamku krzyżackiego

Rozdział 88

Architekt

Rozdział 89

Rozdział 90

Rozdział 91

Epilog

Podziękowania

Od autora

Fakty i fikcja

Na zakończenie

Paul Sado

MIT MITÓW

SADO PUBLISHING

Wydawca: SADO PUBLISHING

Redakcja i korekta: Grażyna Wołujewicz

Opracowanie graficzne, skład i łamanie: Adam Jóźwik

Koncepcja i projekt okładki: Paweł Sado

Zdjęcie na okładce: Zbiory własne autora

Copyright © 2026 Paweł Sado

Wszelkie prawa do publikacji zastrzeżone.

Powielanie i rozpowszechnianie z użyciem jakiejkolwiek techniki całości lub fragmentów utworu wymaga pisemnej zgody posiadacza praw autorskich.

Wydanie I, Warszawa 2026

ISBN 978-83-921792-3-8

Wydanie papierowe / druk:

EDIT sp. z o.o.

ul. Dworkowa 2

05-462 Wiązowna

Wersja elektroniczna:

Ireneusz Mitura

ireneusz-mitura.waw.pl

Niniejsza powieść jest utworem fikcji literackiej. Występujące w niej postacie, dialogi, wydarzenia, organizacje oraz interpretacje historyczne zostały wykorzystane lub przetworzone na potrzeby fabuły. Elementy historyczne stanowią tło opowieści i nie powinny być traktowane jako opracowanie naukowe.

Moim córkom, Julii i Konstancji –

by pamiętały, że w życiu nie wszystkie prawdy,

nawet te odwiecznie powtarzane, są niezmienne.

Poza jedną: rodziców warto słuchać,

Sumienia – zawsze!

„Historia jest zbiorem kłamstw,co do których ludzie się zgodzili.”

– Napoleon Bonaparte

„Nie lękajcie się szukać prawdyo sobie i otaczającym was świecie.”

– Jan Paweł II

PROLOG

8 lutego 1939 roku, godz. 19:30 – Westfalia, Niemcy

To było piekielne lądowanie. Eugenio zaciskał mokre dłonie na aksamitnie gładkiej, lodowato zimnej skórze fotela, gdy maszyna z hukiem opadała na nierówne, przysypane śniegiem lotnisko. Junkers Ju 52/3m – duma niemieckiej techniki – tego wieczoru był jedynie bezwładną masą miotaną przez podmuchy. Silniki wyły wilczym skowytem, a kadłub wpadał w konwulsje przy każdym kontakcie z ziemią. W tych sekundach Eugenio po raz pierwszy od dawna poczuł własną bezbronność wobec sił natury.

Po mszy opuszczał bocznym wyjściem bazylikę św. Piotra, gdy dotarło do niego wezwanie z Berlina – nieproszone, przekazane tą samą, sprawdzoną drogą. Kilka słów. Zimnych, bezdyskusyjnych: natychmiastowe, dyskretne stawienie się na lotnisku pod Rzymem. Eugenio zrozumiał od razu – to był rozkaz.

Samolot wreszcie się zatrzymał. Koła jęknęły w ostatnim wysiłku, a ciszę przeciął zgrzyt metalowej drabinki wysuwanej przez jednego z załogantów.

– Prego, Monsignore. Proszę wybaczyć te niedogodności. Fatalna dziś aura.

– Dzięki Bogu jakoś udało się wylądować – odpowiedział Eugenio z wymuszonym spokojem, choć serce łomotało mu w piersi.

Gdy jego pantofle zanurzyły się w śnieżnej brei, przeszył go dreszcz – nie tylko z chłodu. Lód pod stopami skrzypiał złowieszczo, a wiatr, niosący zapach wilgoci i rdzy, wciskał się pod sutannę i przenikał całe ciało.

Mercedes czekał w oddali. Majaczył w półmroku nieruchomo, jak drapieżnik. Gdy tylko Eugenio wsiadł, samochód ruszył natychmiast, wspinając się krętą drogą ku zamkowi górującemu nad okolicą. Mgła gęstniała z każdą minutą, opadając na świat niczym kurtyna tragedii.

Zamek Wewelsburg – niegdyś twierdza, dziś bastion tajemnicy. Jego mury pochłaniały światło i wydawało się, że szepczą złowrogo w ciemności. Na dziedzińcu kilkunastu żołnierzy zastygło na jego widok. Ich spojrzenia wbijały się w Eugenia – obojętne, zimne, oceniające. Bez słowa pojawił się burgrabia zamku i skinął, by podążał za nim. Za drzwiami panowała ciemność gęsta jak smoła.

– Wszyscy już czekają – powiedział szorstko, wskazując kamienne schody prowadzące w dół.

Każdy kolejny stopień odbierał mu ciepło. Zamek wysysał z niego siłę. Kamień był lodowaty, zapach wilgoci i starego wapna osiadał na języku, zostawiał posmak krypty.

Lecz to nie zimno budziło lęk. To powietrze. Ciężkie, gęste, przesycone czymś nienazwanym. Pulsowało złowrogim rytmem – jakby same ściany oddychały. Zatrzymał się. Do jego uszu dobiegł śpiew – niski, monotonny, przypominający zawodzenie. Ostrożnie uchylił drzwi i zajrzał do środka. Ołtarz spowity białym całunem. Dwanaście zakapturzonych postaci pod ogromną, czerwoną swastyką, której ramiona zdawały się poruszać w świetle świec, jakby wpadały w trans.

– Witaj, Kardynale – rozległ się znajomy, basowy głos.

Eugenio wszedł, jakby stąpał po cienkim lodzie. Wiedział, że nie ma już odwrotu. Zdążył pomyśleć tylko jedno: już wiedzą. Oskarżenia spadły na niego z siłą obucha: zdrada, ukrywanie planów Ojca Świętego, sabotaż wobec III Rzeszy. Próbował odpowiedzieć, lecz każde słowo zdawało się ginąć w murach komnaty i wracać do niego jak echo grzechu. Pojutrze miała zostać ogłoszona encyklika potępiająca zbrodnicze działania reżimu. Świat miał usłyszeć słowa, które Ojciec Święty przygotowywał od miesięcy, a których Berlin obawiał się najbardziej. Eugenio, jako sekretarz stanu, próbował odwieść go od tego kroku. Daremnie. Dlatego tej nocy karty zostały przetasowane na nowo.Ale nie on miał być rozdającym. Ani nawet graczem. Miał stać się jedną z kart. W tej talii – najwyższą.

– Chcecie mojej duszy... – wyszeptał.

Milczenie. Potem znów śpiew – głośniejszy, bardziej rytmiczny. Zbliżyli się do niego. Puchar z winem, który podano mu do ust, miał smak rozkładu – gorzki, metaliczny, duszący. Na wpół przytomnego ułożono go na kamiennym ołtarzu. Obnażono tors. Kapłan zanurzył pędzel w gęstej, czerwonej cieczy. Eugenio wyczuł zapach krwi.

– In Freud und Leid – wyszeptał duchowny i z chirurgiczną precyzją zaczął malować znak krzyża. Następnie, z makabryczną elegancją czterech zwinnych pociągnięć, przemienił go... w swastykę.

Świece zadrżały. Jakby próbowały uciec. Cisza, która zapadła, miała w sobie coś złowieszczego. Eugenio czuł się tak, jakby jakaś obca siła wciskała się do jego wnętrza.

Na jego głowę włożono camauro – miękkie, gronostajowe nakrycie, symbol najwyższej godności. Papieskiej. Marzył o nim przez całe życie. A teraz czuł się tak, jakby włożono mu koronę z cierni.

– Wybacz mi, Boże – pomyślał. – Muszę ocalić choć to, co jeszcze się da.

I wtedy podszedł ktoś z księgą w dłoniach. Kapłan, jak wcześniej, namalował ten sam znak na jej oprawie. Dopiero po chwili Eugenio dojrzał tytuł. Serce mu zamarło. Niemożliwe. Jak to się tu mogło znaleźć?

ΑΛΗΘΗΣ ΛΟΓΟΣ

Teraz już nie tylko on dźwigał moralną hańbę. Zachwiały się podwaliny całego Kościoła.

CZĘŚĆ PIERWSZARelikt

Rozdział 1

Sala wykładowa gmachu Uniwersytetu Warszawskiego wydawała się zbyt duża jak na czwartkowy poranek. Miała w sobie ten chłodny, nowoczesny porządek nowych budynków uniwersyteckich – dużo szkła, przestrzeni i ani śladu dawnego akademickiego patosu. Zbyt spokojna jak na dzień, w którym miał zniknąć człowiek.

Beton, szkło, rzędy krzeseł i słaby zapach wystygłej kawy, wsiąkający w salę. Większość kurtek wisiała na oparciach. Laptopy były otwarte, notatki zapisane, a w powietrzu unosiło się to charakterystyczne napięcie, które pojawia się pod koniec wykładu – kiedy wszyscy czują, że coś właśnie się domyka. Za przeszkloną ścianą Wisła płynęła ciężko, stalowa i obojętna. W oddali majaczyła linia mostu Świętokrzyskiego. Poranne światło odbijało się w wodzie jak w matowym lustrze.

To nie był zwykły temat z programu. To było końcowe, otwarte seminarium podsumowujące cykl wykładów z archeologii interpretacyjnej – o tym, jak odróżnić przypadek od projektu, naturę od działania człowieka. Chrystian Falk oparł dłonie na katedrze i rozejrzał się po sali.

– Zróbmy prosty eksperyment myślowy – powiedział prowadzący, odkładając teczkę na katedrę. – Kopiecie w piasku. Znajdujecie kamienny grot strzały. Symetryczny. Z wyraźnym retuszem na krawędziach.

Kilka osób uśmiechnęło się pod nosem.

– Co myślicie?

– Że ktoś go zrobił – padło z tyłu.

– Albo że ktoś tu był przed nami i polował – dodał ktoś inny.

– A czy ktokolwiek uznałby, że to efekt erozji skał i losowych uderzeń wiatru?

Śmiech. Ktoś prychnął.

– To artefakt – odezwała się dziewczyna siedząca przy oknie.– Widać intencję.

– Doskonale. A jak rozpoznajemy intencję? – spytał profesor.

Zapadła cisza. Tym razem dłuższa.

– Informacją – odezwała się dziewczyna. – Artefakt zawiera zaprojektowaną informację.

– Właśnie. Archeologia od tysięcy lat opiera się na rozpoznawaniu śladów celowego działania. Pytanie brzmi: dlaczego tę samą ostrożność tracimy, kiedy patrzymy na biologię?

– Weźmy na przykład DNA. Co o nim myślicie? – zapytał prowadzący.

– Też zawiera informację – mruknął ktoś niechętnie.

– Więcej – poprawił go spokojnie wykładowca. – DNA jest informacją. Czteroliterowym alfabetem zapisującym instrukcje: jak zbudować komórkę, kiedy ją podzielić, kiedy naprawić, a kiedy zabić.

Na slajdzie pojawił się kolorowy zapis sekwencji DNA.

– To nie jest „chemia jak każda inna”. To kod.

Chłopak z trzeciego rzędu podniósł rękę.

– Ewolucja tłumaczy to wystarczająco. Mutacje i selekcja naturalna.

– Ewolucja świetnie tłumaczy zmiany w istniejącym kodzie – odpowiedział prowadzący. – Ale nie tłumaczy, skąd wziął się sam kod. Mutacja bez kodu to jak literówka bez alfabetu.

– Czyli Bóg – padło ironicznie z lewej strony sali.

– Nie powiedziałem „Bóg” – uśmiechnął się prowadzący. – Powiedziałem: źródło informacji.

Kilka osób spojrzało po sobie. Ktoś przestał pisać na laptopie.

– Zejdźmy poziom niżej – ciągnął dalej. – Do białek.

Na ekranie pojawiła się trójwymiarowa struktura, splątana jak misternie złożona rzeźba.

– Białka to struktury o niezwykłej precyzji, jak maszyny. Jedne katalizują reakcje, inne transportują, jeszcze inne kopiują informację.

– I co z tego? – zapytała dziewczyna w swetrze.

– To, że jeśli zmienisz kolejność kilku aminokwasów, białko przestaje działać. – To trochę jak mechanizm zegarka. Dziesiątki elementów współpracują ze sobą. Wystarczy, że jeden zostanie źle wykonany albo trafi nie na swoje miejsce, a cały mechanizm przestaje działać. Niektóre sekwencje są tak rzadkie, że statystycznie Wszechświat nie ma wystarczająco dużo czasu, by trafić na nie przypadkiem.

– Ale ewolucja nie działa losowo – wtrącił ktoś.

– Selekcja naturalna działa po fakcie – odparł prowadzący. – Najpierw coś musi działać, żeby mogło zostać wybrane. Pytanie brzmi: jak powstaje coś, co zaczyna działać dopiero wtedy, gdy jest kompletne?

– Weźmy przykład systemowy – kliknął kolejny slajd. – Aparat krzepnięcia krwi.

Na ekranie pojawił się schemat przypominający mapę metra.

– Kilkanaście białek. Każde aktywuje kolejne. Jeśli usuniecie jedno, organizm się wykrwawia albo wytworzy skrzepy wszędzie. To system, który nie działa w wersji „beta”.

– Może miał inne funkcje wcześniej – odezwał się student z tyłu.

– Może – skinął głową prowadzący. – A może to po prostu realny problem inżynieryjny, którego jeszcze nie rozwiązaliśmy.

Kliknął pilotem.

– Niektóre struktury biologiczne osiągają poziom złożoności, którego pochodzenie nadal pozostaje przedmiotem sporu. Matematyka bywa tu bezlitosna.

Na ekranie pojawił się obraz rozsypanych kartek.

– Wyobraźcie sobie rękopis powieści rozrzucony przez huragan.Możecie powtarzać ten eksperyment miliony razy. Pytanie brzmi: czy kartki kiedykolwiek spadną idealnie ułożone, tak jak wyfrunęły – rozdział po rozdziale, strona po stronie?

Na sali zrobiło się wyraźnie ciszej.

– A biologia operuje poziomami informacji i złożoności nieporównywalnie większymi niż jakakolwiek książka napisana przez człowieka. Inteligentny projekt nie jest dowodem. Nie jest religią. I nie jest zaprzeczeniem ewolucji – zrobił krótką pauzę. – Jest pytaniem. Niewygodnym.

Nikt nie próbował polemizować.

– Problem polega na tym, że współczesny człowiek bardzo szybko uznaje brak odpowiedzi za dowód, że odpowiedzi nie ma. A historia nauki uczy raczej pokory niż pychy.

Kilka osób podniosło wzrok znad laptopów.

– Jeszcze sto lat temu byliśmy przekonani, że Wszechświat jest prosty i niemal całkowicie zrozumiały. Dziś wiemy głównie, jak wiele nadal pozostaje niewyjaśnione. Powstanie życia, świadomość, źródło informacji biologicznej. Sam fakt, że rzeczywistość można opisać matematyką.

Przeszedł powoli kilka kroków między rzędami.

– Nauka jest jednym z największych osiągnięć człowieka. Ale nauka nie polega na wierze, że wszystko już wiemy. Polega na zadawaniu pytań wtedy, gdy odpowiedzi nadal są niepełne.

Tym razem nikt nie przerwał.

– Dlatego pytanie nie brzmi dziś, czy ewolucja istnieje. Oczywiście, że istnieje. Pytanie brzmi, czy ślepy i niekierowany proces rzeczywiście wystarcza, by wyjaśnić całość złożoności, informacji i precyzji, które obserwujemy.

Spojrzał na ekran, potem znów na studentów.

– I uczciwa odpowiedź naukowa brzmi: jeszcze tego nie wiemy.

Zamknął laptopa.

– A kiedy człowiek przestaje bać się słów „nie wiem”, zwykle dopiero wtedy zaczyna rozumieć coś naprawdę.

Włożył komputer do torby i ruszył w stronę wyjścia, nie oglądając się za siebie. Drzwi zamknęły się za nim cicho.

Nikt nie ruszył się od razu. Jakby wszyscy mieli wrażenie, że jeszcze wróci i powie jedno zdanie, które zostanie z nimi dłużej niż sam wykład.

***

Na korytarzu było chłodniej. Betonowe ściany odbijały echo kroków, a światło jarzeniówek nadawało twarzom przechodzących studentów blady, nieco nienaturalny odcień. Ktoś śmiał się zbyt głośno. Ktoś inny przeglądał telefon. Zwykły ruch po wykładzie – a jednak Chrystian miał wrażenie, że coś wisi w powietrzu.

– Panie profesorze – usłyszał za sobą.

Nie odwrócił się od razu. Zwolnił.

– Profesorze, chwileczkę.

Chłopak w czarnej bluzie dogonił go kilka kroków dalej. Miał jeszcze w ręce notes, jakby nie zdążył go schować. Zatrzymał się pół kroku za blisko.

– Pan mówił o projekcie – zaczął, ciszej niż na sali. – O rozumie. O informacji.

Chrystian skinął głową, nie przerywając marszu.

– I... – chłopak zawahał się. – O tym, że to wszystko może nie być przypadkiem. Być może nawet efektem działania jakiejś inteligencji.

Kilka osób przechodzących obok zwolniło. Ktoś udawał, że poprawia plecak. Ktoś inny zatrzymał się przy gablocie, choć wyraźnie nie czytał ogłoszeń.

– To teraz proste pytanie – powiedział chłopak. – Czy pan w to wierzy?

Prowadzący zatrzymał się.

– W co dokładnie? – zapytał spokojnie.

– W Boga.

Słowo zawisło między nimi. Zbyt głośne jak na korytarz. Zbyt osobiste jak na rozmowę po wykładzie.

Wykładowca spojrzał na niego uważnie.

– To zależy, co rozumiesz przez słowo „Bóg”.

– Klasycznego – odpowiedział chłopak. – Osobowego. Religijnego.

Prowadzący uśmiechnął się lekko. Bez ironii.

– W takim razie odpowiem precyzyjnie – powiedział. – Nie wiem.

Kilka osób wymieniło spojrzenia.

Po tych słowach ruszył dalej, ale po dwóch krokach zatrzymał się jeszcze raz.

– Ale wiem jedno – dodał, nie podnosząc głosu. – Jeśli rzeczywistość jest tylko ślepym przypadkiem, to ten wykład był stratą czasu.

Odwrócił się.

– A jeśli nie? – zapytał chłopak.

Prowadzący na chwilę zawiesił głos.

– To wszyscy mamy większy problem, niż nam się wydaje.

I poszedł, pozostawiając ludzi, którzy nagle nie bardzo wiedzieli, dokąd właściwie zmierzają.

***

Ich dociekliwość przypomniała mu własne studia. Tyle, że u niego takie pytania rzadko kończyły się dobrze. Na pierwszym roku miał reputację tego, który „psuje zabawę”. Gdy na wykładzie z historii średniowiecza prowadzący mówił o legendzie Popiela, on podnosił rękę i spokojnie wyliczał: późna kompilacja, motyw grzesznego władcy pożartego przez naturę. schemat moralitetu, brak źródeł współczesnych wydarzeniu. Przy Wandzie, „co nie chciała Niemca”, dodawał: konstrukcja tożsamości przez antytezę, polityczny mit założycielski.Ktoś westchnął demonstracyjnie. Ktoś zamknął zeszyt z trzaskiem. Koledzy przewracali oczami.

Profesor tylko skinął głową.

– Panie Falk... – powiedział spokojnie. – Mit to nie bzdura. To narzędzie. – Krótka pauza. – I proszę uważać, kto nim się posługuje.

Nie wiedział jeszcze, że pewnego dnia sam stanie się przedmiotem analizy.

Rozdział 2

Falk zszedł po schodach i wyszedł przed budynek. Powietrze było cięższe, wilgotne, jakby miasto dopiero co skończyło oddychać nocą. Przystanął na chwilę przy barierce, pozwalając myślom opaść. Zostało tylko to jedno zdanie, które wciąż brzmiało mu w głowie: nie wiem.

Sięgnął do kieszeni marynarki bardziej z przyzwyczajenia niż z potrzeby. Ekran telefonu był czarny. Przez krótką chwilę pomyślał, że dobrze byłoby, gdyby tak zostało. Jednak telefon zawibrował. Raz. Potem drugi. Numer nieznany. Kilka nieodebranych połączeń. Zatrzymał się.

– Doktor Chrystian Falk? – męski głos brzmiał opanowanie aż do przesady. – Mecenas Marek Kwiatkowski. Kancelaria notarialna przy ulicy Dobrej. Dzwonię w sprawie, która nie może czekać.

– Słucham.

– Chodzi o pańskiego przyjaciela. Profesora Michała Bauera.

Nazwisko uderzyło go jak nagły spadek ciśnienia.

– Co z nim?

Krótka pauza. Wyglądało, że po drugiej stronie rozmówca ważył każde słowo.

– Profesor Bauer uruchomił procedurę „na wypadek jego nieoczekiwanego zniknięcia”. Został pan wskazany imiennie jako jeden z adresatów.

Ścisnął telefon mocniej.

– Zniknięcia?

– Nie mamy z nim kontaktu. – Notariusz nie owijał w bawełnę.

– To nie jest standardowa procedura.

– Kto jeszcze jest wtajemniczony?

– Jego córka. Elizabeth Bauer. Została już poinformowana. Jest w drodze. Będzie tu za około dwadzieścia minut.

Odwrócił się w stronę ulicy. Ruch był umiarkowany.

– Co dokładnie pan ma? – zapytał.

– Nagranie wideo oraz pakiet dokumentów zdeponowanych zgodnie z instrukcją profesora. Nagranie musi zostać odtworzone w obecności wszystkich wskazanych osób. Po obejrzeniu mam obowiązek je zniszczyć.

– Zniszczyć?

– Tak. W nagraniu uruchamia się zegar. Kiedy dobiegnie zera, część materiałów ulegnie autodestrukcji.

– Ile mamy czasu? – zapytał.

– Godzinę. Może niewiele więcej. Profesor był... przewidujący.

– Gdzie dokładnie mam przyjechać?

– Zaraz wyślę pinezkę dokładnej lokalizacji. I proszę nikogo o tym nie informować. – głos notariusza obniżył się. – To nie jest żart, panie doktorze.

– Dobrze. Postaram się dotrzeć jak najszybciej. – Połączenie zostało przerwane.

Przeszedł na drugą stronę ulicy, gdzie był postój taksówek. Jedna z nich właśnie ustawiała się przy krawężniku. Otworzył drzwi. Usiadł na tylnym siedzeniu. Odczytał wiadomość z adresem i podyktował kierowcy. Ten natychmiast wpisał go w nawigację. Taksówka ruszyła. Za szybą miasto przesuwało się obojętnie, jakby to, co właśnie się zaczęło, nie miało z nim nic wspólnego. Spojrzał na naliczający taksometr. Pomyślał, że gdzieś indziej właśnie ruszyło inne urządzenie, które odmierza czas w dół.

Rozdział 3

W korytarzu pachniało papierem kredowym i tonikiem po goleniu. Zmatowione piaskiem szkło drzwi tłumiło światła miasta, a tykanie wiszącego zegara nadawało przestrzeni nerwowy rytm. Chrystian dotknął chłodnej klamki. Za drzwiami czekał mahoniowy stół, regały z aktami i mężczyzna. Wszystko wydawało się w nim uporządkowane: włosy, mankiety, sumienie. Przy stole siedziała już kobieta. Wstała, gdy tylko Chrystian wszedł, jakby czekała na sygnał, że to naprawdę się dzieje. Ubrana była z wyczuciem, może zbyt elegancko jak na nagły telefon od notariusza. W jej spojrzeniu nie było nic z pewności. Tylko napięcie, które trzymała w ryzach.

Rozpoznał ją od razu. Po raz pierwszy spotkali się kilka lat wcześniej na uczelnianym bankiecie. Bauer przedstawił ich sobie między jednym toastem a drugim. Elizabeth przyszła wtedy z kimś i niemal cały wieczór spędziła w gronie znajomych. Zamienili zaledwie kilka zdań. Później widzieli się jeszcze dwa czy trzy razy. Zawsze przy okazji. Zawsze za krótko, by naprawdę się poznać. Wydawała się bardziej spięta, niż ją zapamiętał. Skinęli sobie głowami. W tej sytuacji każde słowo wydawało się zbędne.

– Mecenas Marek Kwiatkowski – przedstawił się krótko mężczyzna. – Dziękuję, że państwo przyszli niezwłocznie.

Skontrolował dokumenty, zanotował numery w protokole i dopiero wtedy podszedł do sejfu. Wyjął z niego płaską, metalową kasetę. Na wieczku lśniła lakowa pieczęć z inicjałami „MB” i numerem sprawy.

– Zgodnie z dyspozycją profesora Michała Bauera uruchamiam procedurę „na wypadek braku kontaktu”. – Jego głos był spokojny, pozbawiony ceremonii. – Jeśli do wczoraj, do godziny dwudziestej czwartej, nie zgłosił się do mnie osobiście, miałem obowiązek wezwać państwa i odtworzyć nagranie. Kopia nie może opuścić kancelarii.Po projekcji nośnik zostanie zniszczony w państwa obecności.

Zasunął rolety, przekręcił klucz w drzwiach, wsunął pendrive do portu monitora. Najpierw była ciemność. Potem półprofil twarzy, którą Chrystian znał lepiej niż niektóre rozdziały własnych książek. Bauer. Jedna lampka biurkowa oświetlała jego twarz; reszta pokoju tonęła w cieniu. Głos był pewny, ale napięty jak struna.

– Skoro to oglądacie, znaczy: czas nie zagrał po mojej stronie. – Uśmiechnął się bez radości. – Chrystianie, wybacz, że po raz kolejny proszę cię o pomoc. Pamiętasz stary zegar z wahadłem w moim gabinecie na uczelni? Czas jest tutaj kluczem. Elizabeth, wybacz, że też ciebie w to wciągam, ale tylko razem możecie to rozwiązać. A jeśli przyjdzie chwila, w której nie będziesz wiedziała, komu ufać, zaufaj Chrystianowi. To jedyna osoba, za którą dziś mogę w pełni ręczyć.

Elizabeth odruchowo spojrzała na Chrystiana.

Ojciec wspominał o nim od lat. Czasem przy obiedzie, czasem przez telefon, czasem mimochodem, jak o kimś oczywistym. Doktor Falk uważał to... Doktor Falk znalazł tamto... Doktor Falk pewnie spojrzałby na to inaczej... Słyszała o nim tyle razy, że wydawało jej się, że zna go lepiej, niż w rzeczywistości. A jednak siedzący naprzeciw mężczyzna pozostawał niemal obcy. Mimo to właśnie jemu ojciec postanowił zaufać. Przez głowę przemknęła jej absurdalna myśl. Ostatni raz dzwonił do niej trzy dni temu. Odebrała tylko na sekundę, by powiedzieć, że nie może teraz rozmawiać i że oddzwoni. Jak zwykle uznała, że zrobi to później. To „później” nagle stało się słowem, którego zaczynała się bać.

Zapadło krótkie milczenie. W tle coś zaklekotało, jakby gdzieś przejechała winda.

– Przez lata goniłem widma. Wreszcie dotknąłem czegoś, co miało pozostać zakopane między historią a kłamstwem. To nie złoto.To słowa. I właśnie dlatego są groźniejsze. – Pochylił się bliżej obiektywu. – Nie zwlekajcie. Idźcie razem. Zostawiam wam tropy, ale zostawiam też pozory. Niech ci, którzy mnie śledzą, patrzą tam, gdzie im każę.

Na moment w kadrze pojawiła się kartka. Tylko fragment – szkic czegoś, co przypominało grot i krzyżujące się linie. Obraz zadrżał. Elizabeth wyjęła telefon i zrobiła kilka zdjęć ekranu.

– Oto wskazówka. Resztę poznacie w drodze. – Głos Bauera zniżył się.

Z czternastu – jeden prawdę zna, co dzierży halabardę.

Z tym jednym – drugi spotkał się, onegdaj pod Grunwaldem.

Obraz przygasł, jakby ktoś zdmuchnął knot lampy. Przez ułamek sekundy w prawym dolnym rogu mignęła sygnatura pliku – drobne cyfry i litery, niezauważalne dla zwykłego oka. Cisza po nagraniu była cięższa niż wszystko, co przed chwilą usłyszeli.

Kwiatkowski nie czekał na pytania. Wyjął pendrive, włożył go do niszczarki z funkcją demagnetyzacji i nacisnął przycisk. Krótki, nieprzyjemny trzask.

– Tak przewidział testator – powiedział, chowając protokół do teczki. – Otrzymają państwo urzędowe poświadczenie projekcji.

– Mecenasie – odezwała się Elizabeth. – Nic więcej nie zostawił? Notatki? List?

– Jedynie listę uprawnionych do kontaktu, na której widnieją państwo oboje. I jedno zdanie odręczne, cytuję literalnie: „Czas się liczy”.

Chrystian oparł dłonie o stół, jakby sprawdzał, czy drewno jest realne.

– On zawsze tak mówił – dodała Elizabeth ciszej. – Że czas nie jest neutralny.

Chrystian skinął głową.

– I że nigdy nie zostawia pustych zdań.

Wstali niemal jednocześnie. Elizabeth skinęła notariuszowi głową; w jej spojrzeniu nie było łez – tylko decyzja, która jeszcze nie miała nazwy.

Na korytarzu jarzeniówki cicho brzęczały, nadając przestrzeni niepokojący ton. Kiedy wyszli na zewnątrz, deszcz rysował na bruku równoległe linie, jak partyturę dla kogoś, kto lubi marsze. Chrystian podniósł kołnierz. Elizabeth wyjęła telefon, niby żeby sprawdzić godzinę. Przy okazji rzuciła okiem na zrobioną sekwencję zdjęć. Rozmazany kadr ekranu – fragment interfejsu zbyt jasny, by od razu coś z niego odczytać. W prawym dolnym rogu mignęły cyfry. Coś jak znacznik czasu. Może nazwa pliku. Schowała telefon.

– Kawiarnia za rogiem – powiedział. – Potrzebujemy stołu, serwetki i mapy.

Elizabeth schowała telefon.

– I odpowiedzi, dlaczego ojciec tak uparcie mówił o czasie.

– To dobry początek.

Deszcz przyspieszył. Zanim neon nad wejściem kawiarni zdążył zamigotać, było jasne, że to nie będzie zwykły dzień. Historia przestała być wykładem. Zaczęła być śledztwem.

***

Drzwi kawiarni zamknęły się za nimi z cichym brzękiem dzwonka. Ciepło uderzyło w twarz, zapach kawy i cynamonu przykrył na moment chłód ulicy. Chrystian wybrał stolik pod ścianą, taki, z którego widać było wejście i odbicie w szybie. Stary nawyk.

– Dwa razy espresso – powiedział, zanim Elizabeth zdążyła się odezwać. – I woda.

Chrystian zsunął płaszcz z ramion i przewiesił go przez oparcie krzesła. Dr Bauer otrzepała rękawy. Drobne krople spadły na podłogę, zostawiając ciemniejsze punkty na jasnych płytkach. Usiedli naprzeciwko siebie. Chrystian zerknął w szybę. Odbicie drzwi, bar, kilka stolików. Nic nie wyglądało podejrzanie. Ale i to go nie uspokajało.

Przez chwilę siedzieli w milczeniu. Za oknem deszcz rozmywał światła ulicy.

– Ojciec często o panu mówił – odezwała się w końcu Elizabeth.

Chrystian oderwał wzrok od kropli deszczu spływających po szybie.

– Mam nadzieję, że nie same złe rzeczy.

Kącik jej ust drgnął ledwie zauważalnie.

– Raczej odwrotnie. Czasami miałam wrażenie, że zna pańskie poglądy lepiej niż własne.

– To niepokojące.

– Dla mnie też bywało.

Uśmiech zniknął niemal natychmiast.

– Nigdy nie sądziłam, że spotkamy się w takich okolicznościach.

Przez chwilę powstała między nimi niezręczna cisza. Oboje jednak wiedzieli, że to nie czas na pogaduszki i że jeśli Bauer rzeczywiście zniknął, każda minuta mogła mieć znaczenie.

Chrystian splótł dłonie na blacie.

– Dobrze – powiedział. – Załóżmy, że Michał zostawił nam instrukcję. Od czego by pani zaczęła?

Zawahał się na moment.

– I jeszcze jedno. Skoro mamy razem szukać pani ojca, może darujmy sobie te wszystkie „panie doktorze” i „pani doktor”.

Po raz pierwszy od wyjścia z kancelarii na jej twarzy pojawił się cień uśmiechu.

Wyciągnęła rękę.

– Elizabeth. Ale znajomi mówią mi Liz.

Uścisnął jej dłoń.

– Chrystian.

Przez chwilę patrzyli na siebie.

Elizabeth cofnęła rękę i oparła się o krzesło.

– Dobrze, Chrystianie. Co by zrobił mój ojciec na naszym miejscu?

– Zacząłby od tego, co zostawił na widoku – odpowiedział bez namysłu.

Skinęła głową.

– Czyli od wskazówki.

– Musimy złapać punkt zaczepienia – powiedział. – Mamy „zegar” i sugestię czasu.

Elizabeth przez chwilę patrzyła na ekran telefonu.

– Wspomniał o zegarze na uczelni.

– Tak. Pamiętam ten zegar. Stał tam przez lata.

– I na to najbardziej zwróciłam uwagę. Bo już go tam nie ma. Jakiś czas temu przewiózł go do swojego mieszkania.

Chrystian uniósł wzrok.

– Faktycznie. Ale dlaczego wspomniał o nim w tym filmie?

– I to w taki sposób, jakby wciąż tam był? – dodała Elizabeth.

– To może być część zagadki – powiedział.

Skinęła głową.

– A skoro mowa o zagadce... Czternaście – rzuciła trochę, jakby bała się, że jeśli się zatrzyma, zgubi myśl. – Stacji Drogi Krzyżowej.

Chrystian uniósł wzrok. – A nie piętnaście?

– Ta piętnasta to późniejszy dodatek. Tradycyjnie jest czternaście. Longinus z włócznią... to może być ten „halabardnik”.

Kelnerka postawiła przed nimi filiżanki. Porcelana zadźwięczała cicho.

– Pasuje – powiedział Chrystian. – Ale to za proste.

– Czternastu Świętych Wspomożycieli? – podsunęła Liz. – Niemcy, średniowiecze...

– A Grunwald?

Zamilkli na moment.

– Na razie mamy tylko tropy – powiedziała ciszej.

Przesunęła palcem po ekranie, powiększając zdjęcie z nagrania. Dopiero teraz, kiedy zatrzymała obraz i przybliżyła dolny róg, zobaczyła coś, co wcześniej umknęło. Serce uderzyło jej szybciej z powodu, którego jeszcze nie umiała nazwać.

– Grünewald – powiedziała. – Nie Grunwald. Mathis Grünewald. Malarz mistyczny.

Chrystian pochylił się bliżej.

– Czyli nie miejsce... tylko obraz. Czyli „pod Grunwaldem” ma znaczyć „pod pędzlem Grünewalda”.

Liz wbiła coś w wyszukiwarkę. Obrazy przesuwały się pod jej palcem. Zatrzymała się.

– „Erazm i Maurycy”.

Chrystian patrzył przez chwilę. Coś w tym obrazie było znajome – układ postaci, światło, zbroja. Nagle wróciło wspomnienie gabinetu Bauera na uczelni. Ciężkie tykanie starego zegara z wahadłem. Regały pełne książek. I ten obraz. Wisiał trochę z boku, jakby nie chciał zwracać na siebie uwagi. Patrząc na reprodukcję na ekranie telefonu, nagle przypomniał sobie rozmowę sprzed lat.

– Co pan tu widzi? – zapytał wtedy Bauer.

Chrystian pamiętał, że zawahał się o sekundę za długo.

– Broń... która udaje coś innego.

Bauer uśmiechnął się tylko.

– Albo coś, co ktoś bardzo chciał ukryć.

Wtedy to zignorował. Teraz już nie potrafił. Dopiero teraz pomyślał, że nie każda broń służy do walki.

– Włócznia – powiedział cicho. – Jak u Gwardii Szwajcarskiej, tylko bez całej ceremonii.

– Erazm? – dodała Liz. – Jeden z Czternastu. Maurycy też.

– A włócznia świętego Maurycego to insygnium władzy... – Urwał.

– „A/1462” – powiedział po chwili. – To nie wygląda jak data.

Liz odsunęła filiżankę, której nawet nie tknęła.

– Nie. To sygnatura. Ojciec tak oznaczał swoje archiwum.

Chrystian spojrzał na nią uważniej.

– Czyli zostawił nam drogę.

– Albo wiedział, że będziemy musieli ją znaleźć – odpowiedziała.

– Albo... – zawahała się. – Może wcale go nie porwali.

Przez chwilę się jej przyglądał.

– Sam zniknął?

– Żeby ich zgubić. I zostawić nam to do dokończenia.

Krótka pauza.

– Jeśli tak – powiedział spokojnie Chrystian – to i tak ktoś mógł tam być przed nami.

Spojrzała na niego.

– Albo nadal jest...

Chrystian odchylił się lekko.

– Tym bardziej nie mamy czasu.

Za oknem deszcz rozciął niebo błyszczącymi nićmi. Krople spływały po szybie nierównymi torami, jakby ktoś rysował mapę... której jeszcze nie rozumieli.

Liz w końcu podniosła wzrok.

– Jedziemy do jego mieszkania – powiedziała. – Teraz.

Chrystian kiwnął głową.

– Masz klucze?

Przez ułamek sekundy zawahała się.

– Tak.

Wstała pierwsza. Chrystian rzucił jeszcze raz okiem na odbicie w szybie. Położył na stoliku banknot i ruszył za nią bez wahania.

Rozdział 4

Emil wszedł do kancelarii notarialnej niedługo po tym, jak wyszli Chrystian i Elizabeth. Drzwi zamknęły się za nim bezszelestnie, lecz powietrze w pomieszczeniu natychmiast zgęstniało.

– Szukam kobiety – powiedział chłodno. – Młoda, blondynka. Była tu.

Notariusz podniósł wzrok znad dokumentów. W jego oczach błysnęło coś, co Emil wychwycił od razu: napięcie. Zrobił dwa kroki w stronę biurka. Guzik marynarki odpiął jednym, spokojnym ruchem. Subtelny gest, ale bardzo wymowny.

– Monitoring – rzucił. – Dysk z nagraniami.

Notariusz zawahał się.

– Nie mogę udostępniać takich materiałów bez podstawy prawnej.

Emil nie odpowiedział od razu. Zrobił krok bliżej, odsłaniając na ułamek sekundy przedmiot, który trzymał w dłoni.

– To nie jest rozmowa o prawie.

Krótka pauza.

– To jest rozmowa o czasie – powiedział stanowczo. – Drugi raz nie zapytam.

Cisza. Dopiero wtedy notariusz sięgnął do biurka i wyjął kluczyk. Następnie podszedł do niewielkiej metalowej szafki w rogu pomieszczenia, gdzie znajdował się rejestrator monitoringu. Chwilę później czarny dysk twardy zniknął w dłoni Emila.

– Dobra decyzja – mruknął Emil, pochylając się tak blisko, że notariusz poczuł zapach jego wody kolońskiej zmieszany z wonią skóry.

– Bo inaczej mogłoby być... bardzo źle.

Po wyjściu Emil wsiadł do samochodu i zamknął drzwi jednym, cichym ruchem. Przez chwilę siedział nieruchomo. Podłączył dysk. Ekran telefonu rozbłysnął chłodnym światłem. Nagranie ruszyło. Obraz z kancelarii. Stół. Trzy osoby. Przewijał szybko. Bez emocji. Zatrzymał. Głos. Przyciszony, ale wyraźny.

– ...czas jest tutaj kluczem... zegar...

Emil znieruchomiał. Cofnął. Jeszcze raz. Zbliżenie. Klatka po klatce.

– ...zegar...

Uśmiechnął się lekko.

Obraz drgnął. Emil zmrużył oczy. Mężczyzna siedzący naprzeciw Elizabeth pochylił się nad stołem.

– Falk.

Przez krótką chwilę patrzył nieruchomo. Ze wszystkich ludzi Bauer musiał wybrać właśnie jego. Kącik ust drgnął mu niemal niezauważalnie.

– No proszę...

Przewinął kawałek dalej. Telefon w dłoni Elizabeth. Ułamek sekundy. Zatrzymał kadr. Cofnął. Jeszcze raz. Wystarczyło. Wyłączył nagranie. Podniósł wzrok i zerknął w dal, w kierunku kawiarni po drugiej stronę ulicy. Dopiero wtedy wrócił pamięcią do rozmowy, której fragmentów wysłuchał wcześniej.

Jeszcze zanim pojawił się w kancelarii siedział tam kilka stolików od nich, częściowo ukryty za filarem. Nie słyszał całej rozmowy. Nie musiał. Wystarczyły pojedyncze zdania:

...już dawno nie stoi na uczelni...

...ojciec przewiózł go do mieszkania...

Bauer zostawił trop prowadzący na uczelnię. Dziewczyna właśnie wskazała prawdziwy. Chwilę później drzwi się otworzyły. Najpierw wyszła ona, a tuż za nią Chrystian. Emil lekko się uśmiechnął.

– Zegar... – powtórzył cicho.

Sięgnął po telefon. Wybrał numer.

– Dziewczyna była w tej kancelarii. Nie sama. Z Falkiem.

– Tym archeologiem?

– Tak. Wygląda na to, że to jego najbardziej zaufany człowiek.

Krótka cisza.

– Śledź ich. I sprawdź mieszkanie Bauera. Jeśli coś tam zostawił, to właśnie teraz zacznie mieć znaczenie.

Emil spojrzał jeszcze raz przed siebie. Silnik ich samochodu już pracował.

– Już wiem, gdzie patrzeć – powiedział spokojnie.

Rozłączył się. Odczekał kilka sekund. Nie ruszył od razu. Pozwolił im wyjechać. Dopiero potem przekręcił kluczyk i włączył się do ruchu. Na miejscu i tak zamierzał być pierwszy.

Ale nie w każdym wyścigu pierwszy wygrywa. Czasem ten, kto wiedział więcej.

Rozdział 5

Weszli w bramę mokrą od deszczu i wbiegli po schodach po dwa stopnie naraz. Na półpiętrze zapach starej farby mieszał się z wilgocią. Klatka miała ten znajomy zapach starych warszawskich kamienic – wilgoć, kurz, farba olejna i coś jeszcze, czego nie da się nazwać, a co zawsze pachnie cudzym życiem.

Liz wyciągnęła rękę do klamki... Stała przed drzwiami przez sekundę dłużej, niż powinna. Znała ten zamek. Ten próg. I właśnie dlatego bała się wejść.

– Otwarte – wyszeptała.

Drzwi nie były wyłamane. Po prostu uchylone, jakby ktoś wyszedł w pośpiechu, nie mając czasu na grzeczności wobec zamków. Chrystian odsunął je łokciem i wszedł pierwszy do środka.

Mieszkanie przywitało ich ciszą i chłodem. Nie było w nim bałaganu po walce czy złodziejach; raczej ten rodzaj naruszonego porządku, który zdradza czyjąś obcą obecność dużo skuteczniej niż wyważone drzwi.

Dzień wpadał przez okna szeroko. Za jasno jak na coś, co właśnie się wydarzyło. W salonie paliła się jedna lampa stojąca – ciepły, żółty krąg światła zatrzymał się na biblioteczce i starym kredensie. Jakby ktoś zapomniał ją zgasić. Z balkonu wchodził przeciąg; firanka poruszała się niespokojnie, przyklejona miejscami świeżymi kroplami, jakby ktoś dotknął jej mokrą dłonią chwilę wcześniej.

Chrystian omiatał wzrokiem detale. Szuflada biurka zamknięta, ale wokół zamka świeże ślady dotyku. Stos książek przesunięty, jakby ktoś sprawdzał tytuł po tytule i odkładał je zbyt równo, jak na pośpiech.

Z otwartych drzwi balkonu dobiegł krótki, przytłumiony dźwięk – jak zamykane na ulicy drzwi samochodu. Chrystian podszedł szybciej i wychylił się na zewnątrz. Pierwsze piętro. Pod balkonem płaski daszek nad wejściem, a kawałek dalej zaparkowana furgonetka. Stała krzywo, nie wiadomo z jakiego powodu. Poza tym na ulicy wszystko wyglądało już normalnie.

– Ktoś tu był – powiedział ciszej. – Niedawno.

Przez chwilę jeszcze nasłuchiwali. Cisza. Dopiero wtedy Liz zrobiła krok dalej.

Na ścianie wisiały fotografie. Kilka czarno-białych, kilka z późniejszych lat: ona na ramionach ojca; obok młoda kobieta o łagodnym spojrzeniu – matka. Ramki w równej linii, bez kurzu na krawędziach.

– Wciąż tu wiszą – powiedziała bardziej do siebie niż do Chrystiana.

Przez chwilę szukała wzrokiem zdjęcia, którego nie było. Ojciec co jakiś czas przestawiał fotografie, jakby nie potrafił zdecydować, które wspomnienia powinny być najbliżej.

– Michał nigdy nie był z tych, co porządkują przeszłość – odparł cicho.

Patrzyła na zdjęcia jeszcze chwilę, próbując się upewnić, że wszystko jest na swoim miejscu. Odwróciła się.

Chrystian wyciągnął rękę w stronę komody.

– Nie ruszaj – powiedziała ostro.

Zatrzymał się.

– Chcę tylko sprawdzić...

– Wiem.

Podeszła szybko i zamknęła szkatułkę, zanim zdążył jej dotknąć.

– To po mamie – dodała ciszej.

Przez chwilę patrzyła na swoje dłonie, sprawdzając czy przestały się trząść. Wzięła oddech.

– Przepraszam. Ja... jeszcze tego nie ogarniam.

Chrystian skinął głową.

– Rozumiem.

Krótka cisza.

– Sprawdzimy wszystko. Spokojnie.

Tym razem nie zaprotestowała.

W rogu stał zegar. Mahoniowa skrzynia z przeszklonymi drzwiczkami, wahadło nieruchome.

„Czas jest tutaj kluczem”.

Chrystian podszedł i otworzył drzwiczki. Wnętrze było czyste, aż do nienaturalności. Nacisnął dolny rant. Deseczka ustąpiła. Schowek. W środku koperta – rozcięta, prawie pusta. Został strzęp papieru i ślad po czymś, co ktoś zdążył wyrwać.

– Ktoś nas ubiegł – mruknął. Docisnął kartkę do twardej powierzchni i przesunął po niej grafitem ołówka. Litery zaczęły wyłaniać się z bieli:

EDD... GÖR... –...KASSE... 50E–A G–NG

– Coś zabrał, ale nie wszystko – powiedział ciszej.

Liz już go nie słuchała. Stała w drzwiach łazienki. Zamknęła je za sobą.

***

Łazienka pachniała mydłem i czymś znajomym. Starym. Domowym. Oparła dłonie o umywalkę. Porcelana była chłodna, prawie zimna. Spojrzała w lustro. Przez ułamek sekundy obraz się nie zgadzał. Jakby lustro pamiętało go lepiej niż ją. Pamięć podsunęła obraz. Krótki, urwany. Jego dłonie poprawiające jej kołnierzyk. Ten sam gest co zawsze, kiedy wychodziła z domu.

– Patrz na to, co zostaje – powtarzał. – Nie na to, co znika.

Spojrzała na półkę. Maszynka i pędzel do golenia. Zatrzymała na nim wzrok. Ojciec nigdy go nie zostawiał, kiedy wyjeżdżał. Nigdy. Obok leżały okulary do czytania. Liz poczuła, jak coś w niej powoli się układa. To nie był świadomy wyjazd. To było porwanie. Jakby ktoś wszedł w biały dzień i zabrał go jak jakiś przedmiot.

Pomyślała o notariuszu. O tym, jak wszystko było przygotowane z wyprzedzeniem. Jakby wiedział, że ktoś spróbuje być przed nimi. To nie był chaos. To był plan. Dom był zbyt oczywisty. Musiał ukryć to gdzie indziej. Zamknęła oczy na moment. Wróciły rozmowy, niedopowiedzenia, napięcie z ostatnich dni. Jakby już wtedy przygotowywał drogę. Dla niej. Oblała twarz zimną wodą. Kiedy podniosła głowę, spojrzenie było inne. Bardziej skupione. Wyszła z łazienki.

Chrystian podniósł na nią wzrok.

– Coś masz.

Liz skinęła głową.

– To nie był wyjazd – powiedziała. – Ktoś mu przerwał.

Chrystian zmarszczył brwi.

– Czyli?

– Czyli to, co najważniejsze, nie jest tutaj.

Krótka pauza.

– On już to wcześniej gdzieś przeniósł.

– Masz jakiś punkt zaczepienia?

Zawahała się na sekundę, po czym podniosła wzrok.

– Tak. Jedziemy do Czerwińska.

Zamknęli balkon i ruszyli w stronę drzwi.

Rozdział 6

Silnik samochodu Elizabeth mruczał cicho, a deszcz bębnił o dach niczym ziarna grochu. Droga przed nimi była pusta, tylko gdzieniegdzie majaczyły w świetle reflektorów samotne krzyże przydrożne i stare, pochylone drzewa. Mazowsze po deszczu miało w sobie coś surowego – płaskie pola, ciemne rowy przy drodze i światła pojedynczych gospodarstw, które wyglądały tak, jakby każde należało do osobnej, milczącej historii.

Chrystian spoglądał wprost przed siebie, gdy nagle zauważył w lusterku auto, które od kilku minut trzymało się na ich ogonie.

– Zwolnij – powiedział spokojnie, choć ton głosu zdradzał napięcie.

Elizabeth posłusznie zdjęła nogę z gazu. Auto za nimi również zwolniło, utrzymując ten sam dystans.

– Albo mamy wyjątkowo towarzyskiego kierowcę, albo... – mruknął Chrystian, nie kończąc zdania.

Kiedy Elizabeth niemal zatrzymała się na poboczu, tamten samochód nagle ich wyprzedził i odjechał w stronę mostu, znikając w deszczu.

– No i? – zapytała, unosząc brew.

– Nic – odparł, choć w myślach zanotował numery tablicy rejestracyjnej. – Ale takich zbiegów okoliczności nie lubię.

Chwilę jechali w niezręcznej ciszy, którą przerywał jedynie równomierny stukot wycieraczek.

Chrystian sięgnął po telefon. Zawahał się przez sekundę, jakby nie nad numerem, lecz nad powrotem do świata, z którego kiedyś wyszedł. W końcu wybrał kontakt zapisany bez nazwiska – tylko inicjały i dopisek „MG-Firma”.

– Gdzie dzwonisz? – zapytała Elizabeth.

– Obudzić stare duchy – odpowiedział cicho.

Po trzech sygnałach odebrał męski głos, zachrypnięty, czujny.

– Gajda. Słucham?

– Marek, to ja. Potrzebuję pomocy.

Krótka pauza.

– Myślałem, że nie dzwonisz już w takich sprawach.

– Też tak myślałem. Potrzebuję przysługi. Po starej znajomości.

Deszcz przybrał na sile. Wycieraczki przyspieszyły, jakby chciały zagłuszyć rozmowę.

– Mów.

– Podaję numer – Chrystian podyktował ciąg cyfr powoli, wyraźnie. – Michał Bauer. Od kilkudziesięciu godzin poza zasięgiem. Chcę wiedzieć, od kiedy dokładnie. I gdzie ostatni raz się logował.

– Zwariowałeś? To nie są dane z książki telefonicznej.

– Wiem. Dlatego dzwonię do ciebie.

Po drugiej stronie zapadła cisza, już nie zaspana, lecz kalkulująca.

– Wiesz, że takie rzeczy nie przechodzą „na słowo”.

– Wiem. I nie proszę oficjalnie. Muszę wiedzieć, od czego zacząć.

– Zgłaszałeś zaginięcie?

– Nie. I na razie nie chcę tego ruszać, jeśli po prostu się gdzieś zaszył.

Kolejna pauza.

– Daj mi trochę czasu. Zobaczę, co się da zrobić. Oddzwonię.

– Dzięki.

Odłożył telefon i rozłożył się lekko do tyłu w fotelu.

– Co to było? – zapytała Elizabeth.

– Dawny znajomy z policji. Poprosiłem go o ostatnie logowanie telefonu twojego ojca.

– A nie powinniśmy takich decyzji podejmować razem? – powiedziała ciszej.

Chrystian przez chwilę patrzył przed siebie.

– Masz rację – odpowiedział w końcu. – Powinienem był powiedzieć.

Spojrzała na niego przez chwilę.

– Ojciec robił dokładnie to samo.

– Co?

– Podejmował decyzje sam, a potem tłumaczył, że chciał wszystkich chronić.

To rozbroiło napięcie szybciej, niż się spodziewała. Zamilkli. Na poboczu mignęła tablica: Żelazowa Wola 6 km.

– Byłeś tam kiedyś? – odezwała się Elizabeth.

– W domu Chopina? Raz. Jako dzieciak.

– I?

– Pamiętam fortepian. I te francuskie flagi.

– Flagi?

– Tak. I wtedy pomyślałem: dlaczego tak często mówi się o nim jako o Francuzie? Jakby był bardziej ich niż nasz.

– Typowe – skrzywiła się Elizabeth – Zawsze ktoś próbuje dopisać się do cudzej historii.

Krajobraz za szybami zmieniał się. Znikły stacje benzynowe i nowe zabudowania, pojawiły się pola i wilgotne łąki. W oddali, niczym cień na tle deszczowego nieba, zarysował się masyw bazyliki w Czerwińsku nad Wisłą. Najpierw wyglądała jak złudzenie na horyzoncie, ale im byli bliżej, tym wyraźniej odcinała się od nieba ciężarem dawnego opactwa, dziś pozostającego pod opieką salezjanów, i skarpy opadającej ku rzece. .

Chrystian spojrzał na Elizabeth.

– Myślisz, że ojciec Maurycy naprawdę coś wie?

– Jeśli ktoś miał być powiernikiem mojego ojca, to właśnie on – odpowiedziała. – Maurycy zawsze był dla niego kimś więcej.

Zawahała się.

– Powinnam była to wcześniej połączyć...

Chrystian przytaknął, ale w jego głowie wciąż tkwiło to obce auto. I teraz jeszcze coś więcej: czekanie na telefon zwrotny. Intuicja podpowiadała mu, że od tej chwili powinni uważać podwójnie.

Interludium

Rzeka, która pamięta

Czerwińsk, 1307–1310

Wisła była wtedy kręgosłupem kraju. Wszystko nią płynęło: ludzie, towary i rzeczy, o których nie mówiło się głośno. Noc była bezksiężycowa, jakby niebo zawarło pakt z milczeniem. Na zakolu rzeki, poniżej Czerwińska, przybiła szkuta o niskich burtach. Brzeg był miękki od namokłej gliny, a wysoka skarpa z ciemnym zarysem opactwa ponad nią wyglądała nocą jak strażnik, który nie zasypia.

Dwóch mężczyzn w ciemnych opończach przerzucało przez pokład skrzynie. Nie dźwięczały jak metal i nie dudniły jak beczki z winem. Były ciężkie, niewygodne jak rzeczy, których nie wolno upuścić.

– Do świtu – szepnął starszy. – Potem oddamy je kanonikom.

Nie mieli już krzyży na płaszczach. W piątek trzynastego października roku Pańskiego 1307 krzyże zaczęły znikać z płaszczy i pieczęci, a bracia świątyni rozeszli się w cień. Zostawiali znaki tylko tam, gdzie ktoś miał je kiedyś odczytać. Na najdłuższej skrzyni, pod jarzębiną, wyryto symbol: miecz i róża. Nie dla wroga. Dla swoich.

U ścieżki holowniczej czekali gospodarze – kanonicy regularni. Czerwińsk był miejscem osobnym: przywileje papieskie czyniły z opactwa bezpieczny przystanek. Dom modlitwy, ale i przystań, gdzie rzeka zbierała ludzi, wieści i rzeczy, o których lepiej nie mówić głośno.

– Trzy noce – mruknął przeor, splatając palce jak do błogosławieństwa, choć patrzył jak człowiek od zapasów, nie od dusz. – Potem ruszą dalej.

– O to idzie – odparł templariusz. – Nie w jednym miejscu.

W refektarzu, przy kagankach, rozwiązano płótna. Nie złoto. Rękopisy. Pergaminy pachniały solą i atramentem, szorstkie w dotyku, jakby przeszły przez zbyt wiele rąk. Na jednym z rulonów drobna greka przesuwała się w półmroku jak rząd mrówek.

– To jest to? – spytał przeor, nie dotykając.

– Tego się nie nazywa – odpowiedział templariusz ciszej. – Jest też kopia. Druga część pójdzie inną drogą. Rzym płaci lepiej... kiedy zaczyna się bać.

Wszedł młodszy, z dłońmi pobrudzonymi smołą.

– Szlak czysty. Krzyżacy przerzucają ludzi nad Nogatem. Biorą nie tylko ziemię. Biorą też opowieści.

– Niech biorą – syknął starszy. – Daj im kopię. Niech wierzą, że mają całość. Oryginał pójdzie tam, gdzie bramy są wyższe niż mury.

Przeor skinął. Przyniesiono szkatułę z cynowym wiekiem. Dno wyłożono nieprzemakalną tkaniną. Miała chronić nie tylko przed wodą, lecz również przed ogniem. Templariusz wziął węgielek i w niewidocznym miejscu nakreślił drobną literę: θ.

– Na wypadek, gdyby kopie zapragnęły udawać prawdę – mruknął.

Czas skurczył się do serii gestów: wosk, pieczęć, sznur. Szept w krużganku. Kroki wzdłuż ściany, która oddawała chłód kamienia. Rankiem szkuta znikała już za zakrętem, w stronę szerokiej Wisły.

Sto lat później, przed wielką bitwą, na wysokim brzegu klęknie inny mąż i poprosi o zwycięstwo. Będzie miał na imię Władysław. Kronika zapisze jego modlitwę. Tę noc zapamięta tylko rzeka.

A w Malborku biali bracia nauczą się dwóch słów: kopia i nietykalność.

Na portalu Czerwińska zostanie drobny znak. Róża – widoczna tylko dla tego, kto wie, gdzie patrzeć.

Rozdział 7

Droga zwęziła się, gdy zjechali z głównej trasy. Asfalt ustąpił miejsca węższemu pasowi, który wił się między polami i niskimi zabudowaniami. Nad horyzontem unosiła się jasna smuga – Wisła. Szeroka, spokojna i pozornie obojętna. Czerwińsk nie witał przyjezdnych hałasem. Raczej milczeniem. Kilka domów z czerwonej cegły, przydrożne kapliczki, stary sklep z wyblakłym szyldem. A ponad tym wszystkim, na wyniosłej skarpie, dwie masywne, romańskie wieże bazyliki, ciężkie i surowe, jak z innej epoki.

Elizabeth zwolniła, choć nikt jej tego nie kazał.

– To tu – powiedziała cicho.

Samochód wspinał się powoli brukowaną drogą prowadzącą ku klasztornemu wzgórzu. Kamień pod kołami był nierówny, wyślizgany przez lata. Po lewej stronie między drzewami prześwitywała rzeka – szeroka, matowa tafla odbijająca popołudniowe światło. Pachniało mokrą trawą i wodą. Gdy wjechali na plac przed klasztorem, przestrzeń nagle się otworzyła. Mur z jasnej cegły, gruby i masywny, zamykał dziedziniec jak twierdza. W powietrzu unosiła się cisza inna niż w mieście – nie pusta, lecz pełna. Elizabeth zgasiła silnik. Przez moment nikt się nie poruszył. Tylko cichy trzask stygnącego metalu pod maską przypominał, że jeszcze przed chwilą byli w drodze.

– Gotowa? – zapytał Chrystian.

Spojrzała na kierownicę, jakby upewniała się, że wciąż trzyma coś realnego.

– Muszę być – odpowiedziała cicho.

Chrystian wysiadł pierwszy. Wiatr od rzeki był chłodniejszy, niż się spodziewał. Spojrzał na bazylikę: dwie wieże, prostokątne, niemal obronne, bez gotyckiej lekkości. To nie był kościół, który miał zachwycać. Miał trwać.

– Wygląda jak forteca – mruknął.

– Bo nią była – odpowiedziała Elizabeth. – I może wciąż jest.

Przeszli przez bramę. Wewnątrz dziedzińca kamień zmieniał kolor – jaśniejszy, suchszy, jakby mury zatrzymywały wilgoć świata na zewnątrz. Krużganki ciągnęły się wzdłuż ścian, panował półmrok łagodzony smugami światła wpadającymi przez wąskie okna.

Z podcieni wyszedł młody zakonnik. Miał opuszczone oczy i spokojny krok człowieka przyzwyczajonego do milczenia. Skinął im głową i bez słowa wskazał drogę. Echo ich kroków odbijało się od chłodnych ścian. Zapach kadzidła mieszał się z wonią starych ksiąg i wilgotnego tynku. Powietrze było gęste – przeszłość osiadała tu warstwami, których nikt nie odważył się zetrzeć.

Zatrzymali się przed ciężkimi drzwiami z ciemnego drewna. Zakonnik zapukał raz, krótko. Po chwili uchylił je z wyraźnym szacunkiem i cofnął się, dając im pierwszeństwo. Chrystian spojrzał na Elizabeth. To był ten moment – przekroczenie progu. Weszli.

***

Gabinet był skromny. Ciepłe światło lampy naftowej padało na biurko i rzędy książek, których grzbiety straciły ostrość tytułów. W powietrzu unosił się zapach papieru i wosku. Za biurkiem siedział mężczyzna o siwej brodzie i spojrzeniu, w którym łagodność sąsiadowała z czujnością. Gdy ich zobaczył, wstał powoli. Dłoń przez moment spoczęła na zamkniętej księdze, jakby domykał coś w myślach.

– Chrystian. Elizabeth – powiedział. – Wreszcie.

Nie było w tym radości. Raczej potwierdzenie czegoś, co od dawna wisiało w powietrzu.

– Ojciec Maurycy? – upewnił się Chrystian.

– Tak. – Uśmiechnął się lekko, ale oczy pozostały poważne. – Obawiałem się, że ten dzień nadejdzie.

Elizabeth przełknęła ślinę.

– Ojciec zna mojego tatę.

Maurycy skinął głową.

– Znałem go lepiej, niż powinienem. – Zawiesił głos. – I to właśnie jest problem.

Zapadła cisza. Nie była niezręczna. Była ciężka. Chrystian poczuł, że to zdanie nie było wstępem do opowieści, lecz ostrzeżeniem.

– Razem dotykaliśmy spraw, które powinny były pozostać w cieniu – dodał Maurycy spokojnie. – A takie sprawy zawsze wracają. Pytanie brzmi tylko: do kogo.

Elizabeth spojrzała na Chrystiana. W jej oczach nie było już niepewności. Była decyzja.

– Tata zniknął – powiedziała. – Zostawił nam tropy, które nas tu przywiodły. Ktoś zdążył już przeszukać jego mieszkanie i zabrać część tego, co ukrył. Nie wierzę, że to przypadek.

Maurycy podszedł do okna. Na dziedzińcu kamienie połyskiwały po deszczu, nieruchome jak pionki na planszy.

– W takim razie musimy porozmawiać – powiedział cicho. – Ale nie tu, nie w pośpiechu i nie w pół zdania. Historia, która was tu przyprowadziła, ma długą pamięć.

Odwrócił się do nich.

– A czas... – urwał na moment. – Czas nie jest po naszej stronie.

Chrystian poczuł znajome ukłucie. To samo, które towarzyszyło mu zawsze wtedy, gdy przeszłość przestawała być martwa.

Rozdział 8

Chłodne światło lampy naftowej rozlewało się po refektarzu, wydobywając z ciemnego drewna miękkie refleksy. W powietrzu unosił się ledwie wyczuwalny ślad kadzidła – echo porannej modlitwy. Chrystian i Elizabeth siedzieli naprzeciw ojca Maurycego. Mnich trzymał plecy prosto; w spojrzeniu miał spokój kogoś, kto długo uczył się milczenia. Przez chwilę nikt się nie odzywał.

– Michał chciał, żebyście to wy poszli dalej tym tropem – powiedział w końcu Maurycy.

Elizabeth zacisnęła palce na krawędzi stołu. Nie pytała o tropy. Chciała wiedzieć, gdzie jest ojciec.

– Dlatego zostawił wskazówki. Zegar... i mnie.

Elizabeth wstrzymała oddech. Chrystian pochylił się lekko.

– Historia, w którą was wciągnął, nie jest jedną opowieścią – dodał mnich. – To raczej... splot kilku wątków.

– Jakich? – zapytała Elizabeth.

Maurycy zawahał się na ułamek sekundy, jakby ważył, od czego zacząć.

– Jeśli chcecie to zrozumieć, musicie patrzeć na to jednocześnie z kilku stron.

– Bez dygresji – powiedziała spokojnie Elizabeth. – Czas może być kluczowy.

Mnich skinął głową.

– W takim razie zacznijmy od tego miejsca. Czerwińsk.

Przesunął dłonią po blacie stołu, jakby zaznaczał punkt na niewidocznej mapie.

– To miejsce od dawna służyło nie tylko modlitwie. Tutejsi kanonicy mieli wyjątkowy status. Podlegali bezpośrednio Rzymowi.

– Czyli byli poza lokalną kontrolą – wtrącił Chrystian.

– Właśnie – przytaknął Maurycy. – To dawało ochronę. A z czasem także dyskrecję. – Na moment zamilkł.– Zrobiono z tego miejsca swego rodzaju azyl.

Elizabeth spojrzała na niego uważniej.

– Azyl... dla kogo?

– Dla tych, którzy nie mogli pozwolić sobie na pytania – odpowiedział spokojnie. – Także dla templariuszy.

Drgnęła.

– Chce ojciec powiedzieć, że dotarli aż tutaj?

– Tak. Choć nie w białych płaszczach z czerwonym krzyżem. – Uśmiechnął się lekko, bez radości. – Tamta legenda spłonęła w pamiętny piątek trzynastego. Ale ludzie nie zniknęli. Zmienili tylko sposób działania.

Chrystian skinął głową.

– A razem z nimi ruszyły archiwa.

Maurycy spojrzał na niego uważnie.

– Nie tylko archiwa. Coś znacznie trudniejszego do kontrolowania. – Krótka pauza.– Wiedza.

Słowo zawisło między nimi.

– Po upadku templariuszy ich ludzie, kontakty i część archiwów nie rozpłynęły się w powietrzu. Trafiały tam, gdzie mogły przetrwać. Jednym z takich miejsc były struktury zakonu krzyżackiego.

– I dlatego Krzyżacy nie podzielili losów templariuszy? – zapytał Chrystian.

– Między innymi – odparł mnich. – Wyciągnęli wnioski z ich upadku. Budowali system. Kopie, depozyty, przywileje. Inne zakony znikały. Oni tworzyli zabezpieczenia.

Elizabeth pochyliła się do przodu.

– A ta konkretna sprawa?

Maurycy odsunął się lekko.

– Wśród tych materiałów mógł pojawić się tekst... który wolałbym nazwać problemem niż księgą.

– „Prawdziwe Słowo” Celsusa – powiedziała cicho Elizabeth.

Mnich nie zaprzeczył.

– Nie twierdzę, że spoczywało tu na stałe – dodał po chwili. – Mówię tylko, że tędy prowadził szlak. Stąd łatwiej było przenieść coś dalej. Tam, gdzie wiedza przestaje być tylko wiedzą, a zaczyna być narzędziem.

– Do Watykanu – powiedział Chrystian.

– Albo przez Watykan – poprawił Maurycy. – Oryginały trafiały do Rzymu. Kopie krążyły dalej. – Zamilkł na moment. – I wtedy mogło wydarzyć się coś, o czym nie mówi się wprost.

Elizabeth nie spuszczała z niego wzroku.

– Czyli?

Mnich spojrzał na nią uważnie.

– Możliwy układ. Dokument za protekcję. Cisza za nietykalność.

Na moment odwrócił wzrok, jakby szukał właściwych słów.

– A czasem coś więcej. Wpływy. Pieniądze.

Chrystian zmarszczył brwi.

– Sugeruje ojciec... finansowanie?

– Nie wprost – odpowiedział spokojnie Maurycy. – Ale proszę spojrzeć na to z dystansu. Zakon, który w ciągu kilkudziesięciu lat buduje strukturę zdolną utrzymać państwo, prowadzić handel i wojnę jednocześnie...

Zawiesił głos.

– Sama dyscyplina to czasem za mało.

Elizabeth patrzyła na niego w milczeniu.

– Czyli ktoś im pomógł.

– Być może – odparł Maurycy. – A Rzym od wieków potrafił rozpoznać, gdzie rodzi się wpływ.

– I kontrola – dodał cicho Chrystian.

Maurycy nie zaprzeczył.

– W takich układach nie chodzi tylko o to, kto coś ma. Ważne jest, kto wie... i kto decyduje, kiedy ta wiedza przestaje być tajemnicą.

– Układ – powtórzyła.

– Hipoteza Michała Bauera – powiedział spokojnie Maurycy. – Odważna. Ale spójna.

Sięgnął po cienką teczkę. Kartki zaszeleściły cicho.

– Szukał tych kopii. Malbork. Nidzica. Dawny Królewiec. Trop za tropem.

Przesunął palcem po jednej z kartek.

– Aż wreszcie natrafił na ślad w Rzymie.

Podniósł wzrok.

– I wtedy zaczęły się kłopoty.

Chrystian odchylił się nieco.

– Wojna.

– I polityka – dodała Elizabeth.

– Oraz strach – uzupełnił Maurycy. – Bauer wysunął hipotezę, że podczas wojny tekst trafił w ręce Hitlera. Nie jako relikwia. Jako narzędzie nacisku. – Zawahał się na moment. – Kiedy zaczęliśmy to drążyć, pojawiły się kolejne wątki. Śmierć Piusa XI... i bardzo sprawny wybór Eugenia Pacellego na Piusa XII.

Elizabeth wyprostowała się.

– To poważne.

– To ostrożna rekonstrukcja – poprawił ją spokojnie mnich. – Oparta na poszlakach.

Zapadła cisza. Elizabeth spuściła na moment wzrok. Jej dłonie zacisnęły się na krawędzi stołu.

– Naprawdę nie obchodzi mnie teraz ta księga – powiedziała w końcu. – Chcę znaleźć ojca. Żywego. – Podniosła głowę. – Jeśli to wszystko do niego prowadzi, słucham dalej. Jeśli nie – tracimy czas.

Maurycy przyglądał jej się przez chwilę.

– Rozumiem – powiedział cicho.

Wziął wdech, jakby chciał coś dodać – i w tej samej chwili telefon Chrystiana zawibrował.

Spojrzał na ekran. Numer znał.

– Przepraszam – powiedział i wstał. – To ważne.

Wyszedł na krużganek. Drzwi zamknęły się miękko. Elizabeth została sama z Maurycym. I z historią, która przestała być jedynie opowieścią.

Rozdział 9

Ojciec Maurycy milczał przez chwilę. Siedział nieruchomo, dłonie złożone na blacie stołu, jakby pozwalał, by cisza dokończyła to, czego słowa nie powinny dopowiadać. Za drzwiami krużganka słychać było stłumiony szmer rozmowy. Głos Chrystiana był niski, skupiony. Elizabeth próbowała go nie słuchać. Maurycy podjął wątek.

– Michał prowadził śledztwo dwutorowo. Trop krzyżacki i trop watykańsko-niemiecki. Dwa nurty, które długo współistniały osobno... aż zaczęły się do siebie zbliżać.

Elizabeth oparła łokcie o stół.

– Gdzie?

– W Hesji. W archiwum. – To słowo zawisło między nimi na moment.

– W rozmowie braci Göringów – dodał Maurycy. – Nagranie z amerykańskiego obozu przejściowego pod Augsburgiem.

Elizabeth zmarszczyła brwi.

– To nagranie uznano za nieczytelne.

– Oficjalnie – przytaknął mnich. – Sprzęt z lat czterdziestych nie rejestrował szeptu. Wiele fragmentów było zagłuszonych. W praktyce temat uznano za zamknięty.

– A dla mojego ojca nie istniały tematy zamknięte – powiedziała cicho.

Maurycy spojrzał na nią uważnie.

– Poprosił cię o pomoc?

Skinęła głową.

– Dzięki kontaktom z uczelni dotarłam do cyfrowej kopii. Nikt nie wierzył, że da się z niej coś jeszcze wydobyć.

– A jednak się dało.

Mnich sięgnął po cienką kartkę i położył ją na stole.

– Przepuścił nagranie przez współczesne algorytmy filtrujące. To, co kiedyś było szumem... zaczęło układać się w słowa.

Elizabeth pochyliła się bliżej.

– Jakie?

Maurycy mówił wolniej.

– „Strażnik”, „Mapa”, „Do czasu”.

Krótka pauza.

– I jeszcze jedno: „Edda”.

Elizabeth uniosła wzrok.

– Jak nordyckie pieśni?

– Michał też tak pomyślał – odparł Maurycy. – Później uznał, że to może być imię. Albo klucz.

Oparł się nieco o krzesło.

– Z raportów wynikało, że Hermann Göring coś rysował. Schemat. Mapę, która nie wyglądała jak mapa. Albert miał przejąć „wielką tajemnicę”.

Elizabeth odwróciła głowę. W drzwiach stał Chrystian, telefon wciąż trzymał w dłoni.

– I ją wyniósł – powiedział spokojnie. – Hermann nie opuścił więzienia. Albert tak.

Maurycy skinął głową.

– I sekret wyszedł razem z nim.

Zapadła cisza. Elizabeth poczuła, jak żołądek zaciska się w węzeł.

– Albert przeżył więzienie – ciągnął Maurycy. – Kilka lat.– Zawahał się na moment. – Po wyjściu nie było łatwo żyć z tym nazwiskiem. W Monachium nikt nie chciał mieć z nim nic wspólnego. – Spojrzał na Elizabeth.– Pomogli mu ludzie, którym kiedyś pomógł on. Niektórzy podobno wpływowi. Dzięki nim wyjechał do Austrii. Z żoną i córką. Dostał pracę, nowe miejsce. – Krótka pauza. – I przez jakiś czas to działało. A potem wszystko się posypało.

Elizabeth skrzywiła się lekko.

– Jak to w życiu.

– Najpierw rozwód, po którym wrócił do Monachium. Później choroba. W końcu bieda... i zapomnienie.

Na chwilę zamilkł.

– Pod koniec życia poznał kobietę. Brunhildę. Wzięli ślub.

Elizabeth zmarszczyła brwi.

– I to jest ważne?

Maurycy spojrzał na nią uważnie.

– Jest kluczowe. – Nie rozwijał. Mówił dalej. – Albert zmarł niedługo później. Ona przeżyła go o kilka lat. Po jej śmierci opróżniono mieszkanie. Rzeczy trafiły do antykwariatu pod Monachium.

– I wtedy mój ojciec się pojawił? – zgadywała Elizabeth.

– Tak. Szukał po nazwisku.

– Czyli...

– Przyjęła jego nazwisko – dopowiedział Maurycy. – Wśród rzeczy po Brunhildzie był dziennik – dodał. – Krótkie zapiski. Sny, które wracały jak mantra: las, drzewo, pościg.

Tykanie zegara przy wejściu do refektarza nagle stało się wyraźniejsze.

– I coś jeszcze – powiedział ciszej. – Kwit bankowy. Skrytka w Monachium.

Elizabeth uniosła głowę.

– Na kogo?

– Nie na nią. Na jego bratanicę. Eddę Göring.

Elizabeth zamarła.

– Twój ojciec miał zamiar w najbliższych dniach tam pojechać – ciągnął Maurycy. – Miał też wrażenie, że ktoś go obserwuje.

Elizabeth zacisnęła palce.

– Dlatego był taki nerwowy...

– Możliwe – przytaknął mnich. – I możliwe, że wtedy postanowił się zabezpieczyć.

– Mecenas – powiedziała.

Maurycy skinął głową.

– Dokładnie.

Zapadła chwila ciszy.

– Co teraz możemy zrobić? – zapytała.

Mnich splótł palce.

– Niewiele. Zbyt wiele niewiadomych.

– I ktoś nas wyprzedza – dodała ostro. – Włamał się do mieszkania i zabrał kwit.

Maurycy spojrzał na nią uważnie.

– To zmienia wszystko.

– Mam gdzieś księgę – przerwała mu. – Chcę znaleźć ojca. Żywego. – Jej głos był spokojny, ale napięty.

Maurycy nie odpowiedział od razu.

– Rozumiem.

– Od czego zaczynamy?

– Macie dwie drogi.

Drzwi otworzyły się gwałtowniej, niż wypadało w klasztornej ciszy.

Chrystian wszedł do środka.

– Mam logi.

Elizabeth poderwała się.

– I?

– Ostatnie namierzenie telefonu Michała: Toruń.

– Gdzie dokładnie?

– Fundacja Via Luminis.

Powietrze jakby zgęstniało.

– Ojciec Maksymilian...

Nazwisko nie było jej obce. Nie tylko z rodzinnych opowieści. Od lat wracało w rozmowach, audycjach i relacjach z wydarzeń, jakby z każdą kolejną inicjatywą zajmował coraz więcej miejsca. Przez ułamek sekundy zobaczyła go takim, jakim zapamiętała. Uśmiechnięty. Pochylony nad nią. Ten obraz nie pasował do tego, co słyszała teraz. I to właśnie było najgorsze.

Chrystian spojrzał na nią.

– Znasz go?

– Trudno go nie kojarzyć.

– Ale pytam czy osobiście?

– Znałam. Dawno temu. – Zawahała się.– Przyjaźnił się z moimi rodzicami. Jeszcze w Austrii. Podobno nawet mnie ochrzcił.

Chrystian zmarszczył brwi.

– Myślałem, że wychowałaś się w Niemczech.

– Urodziłam się w Wiedniu. Potem się przenieśliśmy do Niemiec. Kontakt się urwał... przynajmniej tak myślałam.

– A potem?

Na chwilę zawiesiła głos.

– Zadzwonił w poniedziałek.

Maurycy i Chrystian spojrzeli na nią jednocześnie.

– Osobiście – dodała.

– Po co?

– Najpierw zaczął od wspomnień. O moich rodzicach. O Austrii. Pamiętał rzeczy, które ja ledwo kojarzę. – Zawahała się na moment.– A potem złożył mi propozycję.

– Jaką? – zapytał Chrystian.

– Cykl wykładów na UMK. Projekt uczelniany – „Religia i historia”. Dobre pieniądze.

Chrystian milczał.

– I?

– Wszystko brzmiało sensownie – powiedziała. – Za bardzo.

Krótka cisza.

– Powiedziałaś o tym ojcu? – zapytał.

– Od razu.

– Jak zareagował?

– Bez entuzjazmu. Jakby... coś go to zaniepokoiło.

Chrystian spojrzał na nią.

– To się układa zbyt równo.

Elizabeth nie zaprzeczyła.

– Co proponujesz?

– Jedziemy do Torunia. Teraz.