Cena twojej bliskości - Przyjechała zamknąć jego zakład. Nie przewidziała, komu zaufa. ebook

Okładka

Cena twojej bliskości

Przyjechała zamknąć jego zakład. Nie przewidziała, komu zaufa.

Laura Bellini

ROMANS

Spis treści

Strona tytułowa

INTRO

Rozdział 1 - Liczby, które nie pasują

Rozdział 2 - Ślady po cudzych decyzjach

Rozdział 3 - Grudzień

Rozdział 4 - Rzeczy, których nie mówi się w raporcie

Rozdział 5 - Cena podpisu

Rozdział 6 - Siedem dni

Rozdział 7 - Nowy nadzór

Rozdział 8 - Granica, którą wybierasz sama

Rozdział 9 - Wersja wydarzeń

Rozdział 10 - Pytanie, na które nie odpowiada procedura

Rozdział 11 - To, czego nie da się cofnąć

Rozdział 12 - Człowiek, który wiedział za dużo

Rozdział 13 - Grunt pod nogami

Rozdział 14 - Warunki, na których zostajesz

Rozdział 15 - Rzeczy, których nie powiedział Konrad

Rozdział 16 - Cena przewagi

Rozdział 17 - Kiedy prawda przestaje być anonimowa

Rozdział 18 - To, co oddajesz dobrowolnie

Rozdział 19 - Bez przewagi

Rozdział 20 - To, co zostaje

Punkty orientacyjne

Okładka

Strona tytułowa

Spis treści

Początek treści

INTRO

Pierwszą rzeczą, którą zauważyłam po wejściu do zakładu, było to, że nikt nie przestał pracować.

Spodziewałam się ciszy. Ludzi stojących pod ścianami z rękami skrzyżowanymi na piersiach, może kilku spojrzeń pełnych złości, może jednego odważniejszego człowieka, który zapyta mnie, czy dobrze śpię, odkąd zarabiam na cudzych zwolnieniach. Znałam ten repertuar. Przez osiem lat restrukturyzacji nauczyłam się nie brać go do siebie.

Tutaj jednak maszyny pracowały dalej.

Metaliczne uderzenia pras mieszały się z jednostajnym szumem wentylacji, gdzieś po lewej zapiszczał wózek paletowy, a z otwartych drzwi hali montażowej dochodził krótki syk sprężonego powietrza. Kilkadziesiąt osób wykonywało swoją pracę tak, jakby nie wiedzieli, że w czarnej teczce pod moim ramieniem przywiozłam harmonogram wygaszania zakładu.

Albo wiedzieli i postanowili nie dać mi satysfakcji.

Zdjęłam okulary, na których natychmiast osiadła cienka warstwa wilgoci. Na zewnątrz marcowy deszcz zmieniał parking w szare lustro. Wewnątrz było ciepło i pachniało olejem maszynowym, metalem oraz czymś przypominającym świeżo cięte drewno, choć według dokumentów w tym miejscu od trzydziestu siedmiu lat produkowano wyłącznie podzespoły do urządzeń przemysłowych.

- Pani Natalia Radecka?

Odwróciłam się.

Mężczyzna stojący kilka metrów ode mnie nie wyglądał jak ktoś, kto właśnie miał stracić firmę.

Nie miał garnituru. Ciemna koszula była podwinięta do łokci, na przedramieniu widziałam cienkie zadrapanie i smugę czarnego smaru. Był wysoki, ale nie to zwróciło moją uwagę. Patrzył na mnie bez pośpiechu, z irytującym spokojem człowieka, który już podjął decyzję, kim jestem, i nie widzi powodu, żeby dawać mi możliwość odwołania.

- Tak.

Podszedł i wyciągnął rękę.

- Tomasz Wierzbicki.

Wiedziałam.

Przeczytałam jego nazwisko co najmniej sto razy w ciągu ostatnich trzech tygodni. Prezes, większościowy udziałowiec, trzydzieści osiem lat. Inżynier automatyki. Dziewięć lat temu wrócił z Niemiec, przejął po wuju zadłużony zakład i przez sześć kolejnych lat zwiększał przychody. Potem przyszły dwa słabsze kontrakty, wzrost kosztów energii, utrata głównego odbiorcy i kredyt inwestycyjny, którego bank nie chciał już renegocjować.

Według raportu mojego pracodawcy firma nie miała ekonomicznego uzasadnienia.

Według dłoni Tomasza Wierzbickiego, którą właśnie ścisnęłam, raport nie był jeszcze wyrokiem.

- Myślałem, że przyjedzie pani jutro - powiedział.

- W harmonogramie mam dzisiaj.

- W harmonogramie, który dostałem, jutro.

Puścił moją dłoń. Zrobił to odrobinę później, niż wymagała uprzejmość, ale za wcześnie, żebym mogła uznać to za coś więcej. I właśnie dlatego zapamiętałam ten moment.

Otworzyłam teczkę.

- Mail z aktualizacją został wysłany w poniedziałek.

- Nie dostałem aktualizacji.

- Mogę ją panu przesłać ponownie.

- Proszę.

Nie próbował udowadniać, że kłamię. To byłoby łatwiejsze. Zamiast tego odsunął się i wskazał drzwi prowadzące na halę.

- Skoro już pani jest, pokażę zakład.

- Najpierw chciałabym porozmawiać o dokumentach finansowych.

- Wiem.

- W takim razie?

Spojrzał za mnie, na rząd maszyn i ludzi pracujących przy stanowiskach.

- Jeśli ma pani zdecydować, ile z tego miejsca zostanie sprzedane na złom, powinna pani najpierw zobaczyć, co pani zamyka.

Sposób, w jaki to powiedział, był pozbawiony teatralności. Żadnego oskarżenia. Tylko fakt.

To zirytowało mnie bardziej, niż powinno.

- Decyzja o zamknięciu została podjęta przed moim przyjazdem.

Pierwszy raz coś zmieniło się w jego twarzy. Nie dużo. Napięła się linia szczęki.

- Przez ludzi, którzy nigdy tutaj nie byli.

- Przez właściciela większości wierzytelności.

- To nie jest odpowiedź.

- To jest odpowiedź, która ma znaczenie prawne.

Przez chwilę patrzyliśmy na siebie w hałasie pracujących maszyn.

Byłam przyzwyczajona do mężczyzn próbujących podważać moje kompetencje. Robili to na różne sposoby: pytali o wiek, zwracali się do młodszego analityka zamiast do mnie, tłumaczyli mi własne bilanse albo proponowali kawę tonem sugerującym, że powinnam ją przynieść. Tomasz Wierzbicki nie zrobił niczego podobnego.

To było niewygodne.

- Dobrze - powiedział w końcu. - W takim razie pokażę pani coś, co ma znaczenie finansowe.

Ruszył w stronę hali. Zawahałam się tylko sekundę, po czym poszłam za nim.

Przy pierwszej linii produkcyjnej zatrzymał się obok kobiety w granatowym fartuchu. Miała może pięćdziesiąt lat i sprawdzała suwmiarką niewielkie metalowe elementy.

- Pani Ewa pracuje tutaj od dwudziestu sześciu lat - powiedział Tomasz.

Kobieta podniosła wzrok.

- Dwadzieścia siedem w czerwcu.

- Jeśli dotrwamy - odpowiedział.

Nie uśmiechnęła się.

Ja również.

- Nie musi pan robić tego w ten sposób - powiedziałam ciszej, kiedy odeszliśmy.

- W jaki?

- Przedstawiać mi każdego pracownika, żebym później pamiętała jego twarz.

Zatrzymał się tak gwałtownie, że prawie na niego wpadłam.

- Pani Radecka, jeżeli pani naprawdę potrafi zwolnić sto czternaście osób i następnego dnia nie pamiętać żadnej z ich twarzy, to ja nie mam możliwości sprawić, żeby było to dla pani trudniejsze.

Powinnam była odpowiedzieć natychmiast.

Nie zrobiłam tego.

Sto czternaście.

W raporcie było sto siedem.

- Ilu macie pracowników? - zapytałam.

- Stu czternastu.

- Dokumentacja mówi o stu siedmiu.

Tym razem jego spojrzenie stało się uważniejsze.

- Dokumentacja z kiedy?

Wyjęłam telefon i otworzyłam ostatni raport operacyjny. Data sprzed dziewięciu dni.

- Według tego zestawienia sto siedem etatów.

Tomasz patrzył na ekran przez kilka sekund, nie dotykając go.

- To nie jest nasze zestawienie.

- Dane przekazał zarząd.

- Jestem zarządem.

Hałas hali nagle zaczął mi przeszkadzać.

Przesunęłam palcem niżej. Liczba pracowników była tylko jednym z kilkudziesięciu pól. Zapasy, zobowiązania, produkcja w toku, niewykorzystane moce. Tabele, na których oparto rekomendację zamknięcia.

- Kto jeszcze ma dostęp do tych danych? - zapytałam.

Tomasz nie odpowiedział od razu.

Podszedł do metalowej szafy przy ścianie, otworzył ją kluczem i wyjął cienki segregator. Położył go na stoliku kontrolnym pomiędzy nami.

- Niech pani znajdzie miesiąc, w którym według waszego raportu straciliśmy największego klienta.

Przewróciłam kilka stron.

Znalazłam.

Potem przeczytałam jeszcze raz.

Umowa, która według dokumentów została rozwiązana w listopadzie, miała aneks podpisany w grudniu. Odbiorca nie tylko nie zakończył współpracy, ale przedłużył ją o osiemnaście miesięcy.

Poczułam chłód mimo gorąca hali.

- To oryginał?

- Tak.

- Dlaczego tego nie ma w dokumentacji?

- Od trzech tygodni próbuję się tego dowiedzieć.

Spojrzałam na niego.

Po raz pierwszy nie widziałam właściciela firmy, którą przyjechałam zamknąć.

Widziałam człowieka stojącego po drugiej stronie problemu, którego być może wcale jeszcze nie rozumiałam.

- Pani Radecka - powiedział spokojnie. - Zanim zacznie pani sprzedawać moje maszyny i rozdawać wypowiedzenia, proszę odpowiedzieć sobie na jedno pytanie.

- Jakie?

Przesunął segregator w moją stronę.

- Kto tak bardzo chce, żeby pani uwierzyła, że ten zakład nie ma już czego ratować?

Rozdział 1 - Liczby, które nie pasują

Segregator leżał między nami na metalowym stoliku, a ja przez kilka sekund patrzyłam na podpisany aneks, jakbym mogła zmusić papier, żeby przyznał, która wersja rzeczywistości jest prawdziwa. Na pierwszej stronie widniała nazwa odbiorcy, którego utrata miała być jednym z głównych argumentów za zamknięciem zakładu. Na ostatniej - podpisy, pieczęcie i data późniejsza o ponad miesiąc od rzekomego zakończenia współpracy. Nie był to list intencyjny, zamówienie ani obietnica. Była to obowiązująca umowa.

- Potrzebuję kopii - powiedziałam.

- Dostanie pani.

Tomasz nie wyglądał na człowieka, który właśnie wygrał pierwszą rundę. Nie było w nim satysfakcji. Stał po drugiej stronie stolika z rękami opartymi o jego krawędź i obserwował mnie tak uważnie, że zaczęło mnie to drażnić.

- I pełnej dokumentacji dotyczącej tego klienta. Faktur, zamówień, korespondencji, potwierdzeń dostaw.

- Też dostanie pani.

- Oraz zestawienia zatrudnienia na dziś.

- Oczywiście.

Zamknęłam segregator.

- Jest coś jeszcze?

- Jest dużo więcej.

- Pytam, czy ma pan jeszcze jakiś dokument, który w sposób równie oczywisty przeczy materiałom przekazanym mojej firmie.

Tomasz uniósł lekko brwi.

- A jeśli mam?

- To najlepiej byłoby przestać urządzać mi prezentację z niespodziankami i położyć wszystko na stole.

Przez moment myślałam, że odpowie czymś równie ostrym. Zamiast tego wyprostował się i spojrzał w stronę hali.

- Chodźmy do biura.

Nie lubiłam, kiedy ktoś przejmował rytm spotkania, które formalnie prowadziłam ja. Jeszcze bardziej nie lubiłam, kiedy miał ku temu dobry powód. Schowałam telefon do torebki, wzięłam teczkę i ruszyłam za nim.

Jego biuro znajdowało się na antresoli ponad częścią produkcyjną. Szklana ściana wychodziła na halę, dzięki czemu z biurka było widać prawie całą pierwszą linię. W środku nie było niczego, co pasowałoby do wyobrażenia właściciela firmy przygotowującego się do sprzedaży aktywów. Żadnych rodzinnych fotografii, nagród, skórzanych foteli ani dekoracyjnych gadżetów. Dwa monitory, stos dokumentacji technicznej, kubek z zimną kawą i metalowy model przekładni leżący obok klawiatury.

- Proszę usiąść - powiedział.

- Wolę pracować przy stole.

Wskazałam prostokątny stół konferencyjny stojący przy oknie.

- Jak pani chce.

Przyniósł trzy segregatory, potem kolejne dwa. Kiedy położył je przede mną, zauważyłam, że na jego prawej dłoni, tuż przy kciuku, miał stare, białe przecięcie. Nie pasowało do prezesa. Pasowało do człowieka, który potrafił sam rozebrać maszynę na części.

Nie powinno mnie to interesować.

Otworzyłam laptop.

- Zacznijmy od listopada.

Tomasz usiadł po przeciwnej stronie.

Przez następną godzinę przestaliśmy ze sobą walczyć, bo liczby okazały się wystarczająco absorbujące. Ja porównywałam raporty, które miałam w systemie, z zestawieniami księgowymi zakładu. On otwierał foldery, drukował dokumenty, wyjaśniał różnice między produkcją zakontraktowaną a faktycznie uruchomioną i cierpliwie odpowiadał na pytania, których nie dało się uniknąć.

Pierwsza rozbieżność dotyczyła zatrudnienia.

Nie siedmiu pracowników, jak wcześniej sądziłam.

Dziewięciu.

Dwie osoby były zatrudnione na czas określony i z niewiadomego powodu wypadły z zestawienia. Siedem pozostałych znajdowało się w systemie kadrowym, ale nie w raporcie przesłanym wierzycielowi.

Druga rozbieżność dotyczyła wartości zapasów. W dokumentach otrzymanych przez moją firmę magazyn komponentów był wyceniony o prawie milion osiemset tysięcy złotych niżej niż w systemie zakładu.

- Teoretycznie mogło chodzić o aktualizację odpisów - powiedziałam.

- Nie było odpisów.

- To muszę sprawdzić.

- Proszę.

Nie podnosił głosu. Ani razu.

Zaczynałam rozumieć, dlaczego właśnie to działało mi na nerwy. Ludzie w sytuacji Tomasza zwykle desperacko starali się mnie przekonać. On zachowywał się tak, jakby nie potrzebował mojej wiary. Potrzebował jedynie, żebym patrzyła wystarczająco długo.

- Kto przygotowywał comiesięczne raporty dla funduszu? - zapytałam.

- Adam Kulesza. Dyrektor finansowy.

- Gdzie jest?

- Od poniedziałku na zwolnieniu.

Podniosłam wzrok.

- Przypadek?

- Nie wiem.

- W intro... - urwałam w myślach słowo, które nie miało prawa pojawić się w mojej rzeczywistości, i poprawiłam się natychmiast. - W dokumentacji mam od niego dwa maile z zeszłego tygodnia.

- W piątek jeszcze był w pracy.

- Ma pan z nim kontakt?

- Nie odbiera telefonu.

- Próbował pan?

Tomasz spojrzał na mnie tak, że sama usłyszałam absurd pytania.

- Kilkanaście razy.

- Mógł zachorować.

- Mógł.

Wróciłam do arkusza. To, że dyrektor finansowy trafił na zwolnienie tuż przed moim przyjazdem, nie było dowodem czegokolwiek. Mogło być dokładnie tym, na co wyglądało. Przypadkiem. Problem polegał na tym, że odkąd weszłam do zakładu, przypadki zaczynały układać się w zbyt regularny wzór.

Na ekranie telefonu pojawiło się nazwisko mojego szefa.

Konrad Mejer.

- Muszę odebrać.

Tomasz wstał.

- Zostawię panią samą.

- Nie trzeba.

- Domyślam się, że będzie pani łatwiej powiedzieć o mnie coś nieprzyjemnego, kiedy nie będę tego słyszał.

Prawie się uśmiechnęłam.

Prawie.

- Nie mam problemu z mówieniem ludziom nieprzyjemnych rzeczy w ich obecności.

- Zauważyłem.

Wyszedł.

Odebrałam połączenie.

- Natalia, jesteś na miejscu?

- Od godziny.

- I?

Spojrzałam na pięć segregatorów.

- Mamy problem z dokumentacją.

Po drugiej stronie zapadła krótka cisza.

- Jaki problem?

- Dane, które dostaliśmy, nie zgadzają się ze źródłowymi.

- W jakim zakresie?

- Zatrudnienie, wartość zapasów, część przychodów i przynajmniej jeden kluczowy kontrakt.

Konrad westchnął.

- Oni będą ci pokazywać wszystko, żeby opóźnić proces.

- Aneks do kontraktu ma podpis klienta.

- Dokument można podpisać i później wypowiedzieć.

- Nie widzę wypowiedzenia.

- To sprawdź.

Znałam ten ton. Konrad używał go wtedy, kiedy uważał sprawę za zamkniętą.

- Zamierzam.

- Natalia, nie jedziesz tam po to, żeby przeprowadzać audyt śledczy. Mamy uchwałę komitetu. Proces wygaszenia rusza w poniedziałek.

Spojrzałam przez szybę na halę. Tomasz rozmawiał z operatorem przy jednej z maszyn. Nie stał obok z założonymi rękami. Nachylił się nad panelem i coś wskazywał.

- Jeżeli rekomendacja została oparta na błędnych danych, musimy to zgłosić.

- Jeżeli dane są błędne.

- Właśnie powiedziałam, że są.

- Powiedziałaś, że widzisz różnice.

Zacisnęłam usta.

Konrad był dobry. Dlatego pracowałam z nim od sześciu lat. Potrafił odróżnić fakt od interpretacji szybciej niż większość ludzi zdążyła je pomylić.

- Potrzebuję dwóch dni - powiedziałam.

- Masz harmonogram.

- Potrzebuję dwóch dni, żeby potwierdzić źródła.

- Masz dziś zinwentaryzować aktywa i jutro rozpocząć przygotowanie planu zwolnień.

- A jeśli jutro okaże się, że zamykamy rentowną firmę?

Tym razem cisza trwała dłużej.

- To bardzo duże "jeśli".

- Wystarczająco duże.

Usłyszałam, jak przesuwa jakieś papiery.

- Do jutra do siedemnastej. Ani godziny dłużej. Nie wstrzymuję procesu, ale nie wysyłasz żadnych zawiadomień do pracowników przed moją zgodą.

- Dobrze.

- I, Natalia?

- Tak?

- Nie daj się wciągnąć w ich narrację. Właściciele firm zawsze mają historię o tym, dlaczego liczby ich krzywdzą.

Rozłączył się, zanim zdążyłam odpowiedzieć.

Zostałam sama z nieprzyjemnym poczuciem, że rozmowa, która powinna mnie uspokoić, zrobiła coś odwrotnego.

Tomasz wrócił po kilku minutach z dwiema butelkami wody.

Jedną postawił przede mną.

- Ile mam czasu?

Popatrzyłam na niego.

- Słyszał pan?

- Szklana ściana nie oznacza szklanych drzwi. Nic nie słyszałem. Ale zakładam, że nie dzwonił, żeby zapytać, czy dobrze się pani bawi.

- Do jutra do siedemnastej.

- Na co?

- Na sprawdzenie dokumentów.

Usiadł.

- A potem?

- Potem będę wiedziała więcej.

- To nie była odpowiedź.

- To jedyna, którą teraz dostanie pan ode mnie.

Przez chwilę obracał butelkę w dłoniach.

- Pani przełożony wie o aneksie?

- Tak.

- I nadal chce zamknąć zakład?

- Chce, żebym potwierdziła, czy dokument ma wpływ na ocenę sytuacji.

- Ciekawe sformułowanie.

- Normalne.

- Dla pani.

Odłożyłam długopis.

- Panie Wierzbicki, jeżeli mamy spędzić następne kilkanaście godzin na przeglądaniu danych, proponuję ustalić jedną rzecz. Nie jestem ani pana przeciwnikiem, ani sojusznikiem.

- Wiem.

- Nie wygląda pan, jakby pan wiedział.

- Wyglądam, jak człowiek, którego zakład ma zostać zamknięty przez firmę, dla której pani pracuje.

- To nie ja kupiłam wasz dług.

- Ale to pani przyszła zamknąć drzwi.

Nie odpowiedziałam.

Nie dlatego, że nie miałam argumentu. Miałam ich kilka. Wszystkie były prawdziwe i wszystkie brzmiały teraz jak sposób na odsunięcie odpowiedzialności od siebie.

Tomasz pierwszy odwrócił wzrok.

- Pokażę pani magazyn - powiedział. - Jeśli wartość zapasów jest zaniżona, najłatwiej będzie to zweryfikować tam.

Zeszliśmy na dół.

Przy wejściu do magazynu podał mi kamizelkę odblaskową i ochronne okulary.

- Bez tego pani nie wpuszczę.

- Formalnie mam pełny dostęp.

- Formalnie ja odpowiadam za bezpieczeństwo na terenie zakładu.

Wzięłam okulary.

- Lubi pan mieć ostatnie słowo?

- Lubię, kiedy ludzie wychodzą stąd z taką samą liczbą oczu, z jaką weszli.

Tym razem uśmiechnęłam się, zanim zdążyłam się powstrzymać.

Zauważył.

Oczywiście, że zauważył.

Nie skomentował tego, co było gorsze niż komentarz.

Magazyn okazał się znacznie większy, niż wynikało z dokumentacji fotograficznej, którą dostałam przed przyjazdem. Regały sięgały prawie sufitu, a na paletach stały równo opisane pojemniki. Tomasz przywołał kierownika magazynu, Pawła Rosińskiego, i poprosił, żeby wygenerował aktualny stan.

- Ile to potrwa? - zapytałam.

- Dwie minuty - odpowiedział Paweł.

Spojrzałam na Tomasza.

- W materiałach mam informację, że inwentaryzacja wymaga co najmniej dwóch dni.

- Pełna fizyczna tak. Stan systemowy dostanie pani od razu.

- Kto podał dwa dni?

- Kulesza.

Kolejne nazwisko dopisane niewidzialnym atramentem do listy pytań.

Paweł wrócił z wydrukiem. Liczba na dole strony była jeszcze wyższa niż w zestawieniu, które widziałam wcześniej.

- Skąd różnica? - zapytałam.

- Dzisiaj rano weszła dostawa komponentów do linii C.

- Pod jakie zamówienie?

Paweł wskazał kod.

Zapisałam go.

- Mogę zobaczyć zamówienie klienta?

- Jasne.

Tomasz zrobił krok bliżej.

- To ten kontrakt, którego podobno nie mamy.

Spojrzałam na niego.

Stał wystarczająco blisko, żebym poczuła zapach jego koszuli, czysty i chłodny, dziwnie wyraźny pośród oleju i metalu. Cofnęłam się o pół kroku, bardziej z potrzeby odzyskania przestrzeni niż dlatego, że zrobił cokolwiek niewłaściwego.

Jego wzrok przesunął się po mojej twarzy, ale nie podążył za mną.

Doceniłam to bardziej, niż chciałam.

- Nie powiedziałam, że go nie macie - odparłam.

- Fundusz powiedział.

- Fundusz dostał dokumenty.

- Fundusz dostał jakieś dokumenty.

- To właśnie próbuję ustalić.

- A ja próbuję pani powiedzieć, że ktoś od miesięcy buduje obraz firmy, która nie istnieje.

- To poważne oskarżenie.

- Wiem.

- Ma pan dowód?

- Mam zakład, który według papierów nie działa, i ludzi, których według papierów tutaj nie ma.

Nie miałam na to dobrej odpowiedzi.

Wróciliśmy do biura po piętnastej. Zaczynałam być głodna, ale nie zamierzałam przerywać. Miałam mniej niż dobę na sprawdzenie materiałów, które normalnie analizowałby kilkuosobowy zespół.

Tomasz wyjął z szuflady kanapkę zawiniętą w papier.

- Nie.

- Jeszcze nic nie powiedziałem.

- Zamierzał pan zaproponować mi jedzenie.

- Zamierzałem zjeść własny obiad.

Poczułam gorąco na twarzy.

Tomasz rozpakował kanapkę.

- Ale skoro już pani poruszyła temat, na dole jest automat.

- Wiem.

- Kawa jest okropna.

- Przeżyję.

- To chyba hasło zawodowe restrukturyzatorów.

Popatrzyłam na niego.

- Zawsze jest pan taki uprzejmy dla ludzi, którzy próbują ratować pana firmę?

Przestał jeść.

- Myślałem, że nie jest pani moim sojusznikiem.

Trafił.

Nie lubiłam tego.

Odwróciłam laptop w jego stronę.

- Proszę spojrzeć.

Na ekranie miałam kopię raportu miesięcznego, który znajdował się w naszym repozytorium. Na dole widniało jego nazwisko.

Tomasz pochylił się nad stołem.

- Co to jest?

- Raport za styczeń.

- Widzę.

- Ma pana podpis.

Spojrzał na dokument dłużej.

- Nie.

- Nie co?

- Nie podpisałem tego.

Powiększyłam fragment.

- To wygląda jak pana podpis.

- Bo to jest mój podpis.

- Przed chwilą powiedział pan, że...

- Powiedziałem, że go nie złożyłem na tym dokumencie.

Przesunął laptop ku sobie. Jego ramię znalazło się blisko mojego, ale tym razem nie odsunęłam się. Patrzyliśmy na ekran.

- Skąd może pochodzić? - zapytałam.

- Z dziesiątek innych dokumentów. Uchwał. Umów. Pełnomocnictw.

- Używacie podpisów skanowanych?

- Do części dokumentów wewnętrznych. Nie do raportów wysyłanych na zewnątrz.

- Ten został przesłany jako PDF.

- Przeze mnie?

Kliknęłam właściwości pliku.

Autor: AW_Finance.

- Nie - powiedziałam. - Przez konto działu finansowego.

Tomasz wyprostował się.

- Kulesza.

- Albo ktoś mający dostęp do konta.

- Adam ma dostęp.

- Kto jeszcze?

Nie odpowiedział.

Spojrzałam na niego.

- Panie Wierzbicki?

- Ja.

Po raz pierwszy od początku dnia zobaczyłam w nim coś, co nie było ani spokojem, ani gniewem.

Ostrożność.

- Ma pan hasło?

- Nie. Mam uprawnienia administratora.

- Kto o tym wie?

- Kilka osób.

- Czyli ten dokument nie dowodzi, że zrobił to Kulesza.

- Nie.

- Ani że zrobił pan to pan.

- Nie.

Zamknęłam plik.

- Za to dowodzi, że ktoś wysłał raport z pana podpisem, który według pana nie został przez pana zatwierdzony.

Tomasz usiadł naprzeciwko.

- Teraz zaczyna pani rozumieć?

Nie odpowiedziałam od razu.

Patrzyłam na człowieka, którego jeszcze rano miałam traktować jako właściciela firmy niezdolnej do spłaty zobowiązań. Teraz siedział naprzeciwko mnie, a pomiędzy nami leżały dokumenty wskazujące, że ktoś mógł przez miesiące świadomie pogarszać obraz przedsiębiorstwa.

Mógł.

To słowo było wszystkim.

Nie miałam dowodu oszustwa. Miałam rozbieżności. Podejrzane raporty. Nieobecnego dyrektora finansowego. Podpis, który mógł być skopiowany. I człowieka, który miał równie silny interes w przekonaniu mnie, że został oszukany, jak ktoś inny mógł mieć interes w zamknięciu jego zakładu.

- Zaczynam rozumieć, że nie wiem, komu ufać - powiedziałam.

Tomasz spojrzał mi prosto w oczy.

- To akurat rozsądne.

Rozdział 2 - Ślady po cudzych decyzjach

O siedemnastej trzydzieści zakład zaczął pustoszeć, ale ja nadal siedziałam w biurze Tomasza.

Zmiana popołudniowa miała trwać do dwudziestej drugiej, więc hala nie ucichła całkowicie. Zmniejszyła się tylko liczba ludzi, a rytm maszyn stał się mniej intensywny. Za szklaną ścianą świat wyglądał inaczej niż kilka godzin wcześniej. Nie jak firma stojąca na krawędzi. Jak firma pracująca.

Na stole leżało jedenaście wydruków, dwa segregatory, mój laptop i notatnik, który z każdą kolejną stroną wyglądał coraz mniej jak przygotowanie do likwidacji, a coraz bardziej jak lista pytań do dochodzenia, którego nikt mi nie zlecił.

Tomasz wrócił z hali i położył obok mnie kolejną teczkę.

- Dostawy za ostatnie trzy miesiące.

- Wszystkie?

- Wszystkie, które mamy w systemie.

- To nie jest odpowiedź, która mnie uspokaja.

- Mnie też nie.

Usiadł po drugiej stronie stołu.

Zdążył zmienić koszulę. Dopiero wtedy zauważyłam, jak bardzo przyzwyczaiłam się do widoku podwiniętych rękawów i smug smaru na jego dłoniach. Teraz miał na sobie ciemny sweter, który odbierał mu trochę surowości, ale nie robił z niego człowieka łatwiejszego do odczytania.

- Kulesza nadal nie odbiera? - zapytałam.

- Nie.

- Ma rodzinę?

- Żonę.

- Rozmawiał pan z nią?

- Nie zamierzam ścigać chorego pracownika przez rodzinę.

- Nawet jeśli mógł fałszować raporty?

Tomasz oparł się o krzesło.

- Właśnie pani powiedziała, że jeszcze tego nie wiemy.

- Sprawdzam, czy pamięta pan własne argumenty.

- Pamiętam wszystkie.

Wiedziałam już, że z nim żaden dialog nie będzie bezpiecznie powierzchowny.

Otworzyłam nową teczkę.

Przez kolejne czterdzieści minut porównywaliśmy dostawy z raportami. Im dłużej patrzyłam, tym bardziej drażnił mnie wzór.

W grudniu rzeczywisty poziom zamówień był o jedenaście procent wyższy niż raportowany wierzycielowi.

W styczniu o trzynaście.

W lutym o prawie piętnaście.

Nie oznaczało to jeszcze, że firma była zdrowa. Koszty energii pozostawały wysokie. Zadłużenie było realne. Dwie linie produkcyjne pracowały poniżej opłacalnego poziomu. Zakład potrzebował kapitału i czasu, których mógł nie dostać.

Ale różnica między "firma w trudnej sytuacji" a "firma bez perspektyw" była ogromna.

I ktoś bardzo konsekwentnie przesuwał Wierzbicki Automatykę w stronę tej drugiej kategorii.

- Dlaczego pan wcześniej nie zauważył? - zapytałam.

Tomasz nie odpowiedział od razu.

To było pierwsze pytanie tego dnia, po którym naprawdę się zamknął.

- Zauważyłem, że coś jest nie tak.

- Kiedy?

- W styczniu.

- I co pan zrobił?

- Poprosiłem Adama o wyjaśnienia.

- Jakie dostał pan wyjaśnienie?

- Rozbieżności wynikające z księgowania kontraktów w różnych okresach.

- Uwierzył pan?

- Tak.

- Dlaczego?

Przesunął językiem po wewnętrznej stronie policzka.

- Bo pracuje ze mną siedem lat.

- To nie jest powód.

- Dla mnie wtedy był.

Nie było w jego głosie defensywności. Raczej złość skierowana przeciwko sobie.

- Kiedy przestał być?

- Kiedy fundusz wypowiedział porozumienie restrukturyzacyjne.

Odłożyłam długopis.

- Z powodu niewykonania covenantów?

- Między innymi.

- Z raportów wynikało, że przekroczyliście dopuszczalny poziom zadłużenia netto do EBITDA.

- Według naszych danych nie przekroczyliśmy.

- O ile?

- Minimalnie byliśmy pod limitem.

To zmieniało więcej niż wszystko, co zobaczyłam wcześniej.

- Ma pan wyliczenie?

- Tak.

- Dlaczego nie zostało przekazane funduszowi?

Tomasz patrzył na mnie przez kilka sekund.

- Zostało.

Poczułam znajome napięcie pod żebrami. Nie strach. Coś znacznie bardziej niebezpiecznego w mojej pracy - zainteresowanie.

- Kiedy?

- Dwunastego lutego.

- Komu?

- Bezpośrednio analitykowi prowadzącemu nasz portfel i do wiadomości pana Mejera.

Znieruchomiałam.

- Konrada Mejera?

- Zakładam, że zna pani innego Mejera pracującego przy tej sprawie?

Zignorowałam ton.

- Ma pan tego maila?

Tomasz wstał, podszedł do biurka i przez chwilę szukał na komputerze.

- Mam kopię w wysłanych.

Przesunął ekran w moją stronę.

Mail rzeczywiście istniał.

Adres Konrada znajdował się w polu DW.

Nie oznaczało to, że go przeczytał. Dostawał setki wiadomości. Nie oznaczało nawet, że załącznik zawierał właściwe wyliczenie.

Ale nie mogłam już traktować tej sprawy jako błędu jednego dyrektora finansowego.

- Prześle mi pan to?

- Jeśli poda mi pani adres, do którego nikt poza panią nie ma dostępu.

Uniósł wzrok.

- Firmowy czy prywatny?

- Firmowy.

- Właśnie powiedziała pani, że chce adresu tylko dla siebie.

- Dostęp do mojego konta mam tylko ja.

- Administrator też.

- Nie prowadzimy firmy z pańskiego filmu szpiegowskiego.

- Jeszcze rano nie prowadziliśmy też firmy, w której ktoś podpisuje za mnie raporty.

Poczułam irytację, bo miał rację w stopniu, którego nie chciałam przyznać.

- Proszę wysłać na firmowy. Zabezpieczę wiadomość.

Tomasz zrobił to przy mnie.

Kiedy mój komputer wydał cichy dźwięk, otworzyłam załącznik.

Arkusz był rozbudowany. Formuły. Założenia. Rzeczywiste EBITDA. Harmonogram spłat. Prognoza sprzedaży.

Na pierwszy rzut oka wszystko było logiczne.

- Potrzebuję zweryfikować źródła - powiedziałam.

- Wiedziałem, że to pani powie.

- Bo to prawidłowa odpowiedź.

- Nie krytykuję jej.

- Brzmiało, jakby pan krytykował.

- Pani często słyszy krytykę, zanim ktoś ją wypowie?

Spojrzałam na niego.

Nie uśmiechał się.

Trafił drugi raz tego dnia.

- Pan często analizuje ludzi zamiast odpowiadać na pytania?

- Tylko kiedy ludzie analizują moją firmę.

- To może być męczące.

- Dzisiaj jest.

Nie wiedziałam, czy mówił o mnie, o sytuacji, czy o obu rzeczach naraz.

Telefon zawibrował mi na stole.

Wiadomość od Konrada.

"Status?"

Napisałam: "Weryfikuję dane źródłowe. Część kluczowych raportów może być niezgodna z systemem operacyjnym. Odezwę się rano."

Odpowiedź przyszła natychmiast.

"Nie rozszerzaj zakresu."

Patrzyłam na te trzy słowa dłużej, niż było trzeba.

- Coś nie tak? - zapytał Tomasz.

Odwróciłam ekran.

- Nie pana sprawa.

Nie naciskał.

To, że uszanował granicę bez choćby pół komentarza, zrobiło na mnie większe wrażenie niż powinno.

Zamknęłam laptop.

- Na dziś wystarczy.

Tomasz spojrzał na zegarek.

- Jest osiemnasta dwadzieścia.

- Mam hotel.

- Gdzie?

- W centrum.

- Który?

- To nadal nie pana sprawa.

W kąciku jego ust pojawiło się coś, co mogło być uśmiechem.

- Pytałem, bo droga przez wiadukt jest zamknięta po siedemnastej. Jeśli jedzie pani do któregoś z hoteli przy rynku, nawigacja może panią posłać przez objazd dla ciężarówek.

- Dlaczego wszystko w tej firmie brzmi jak test?

- Nie wszystko.

- Co nie brzmi?

- Pożary.

Włożyłam dokumenty do teczki.

- Co z pożarami?

- Przy pożarach nie testujemy. Od razu uciekamy.

Zaśmiałam się krótko, zanim zdążyłam się zatrzymać.

Tomasz spojrzał na mnie z wyraźnym zaskoczeniem.

- Jednak pani potrafi.

- Co?

- Nic.

- Proszę skończyć.

- Miałem powiedzieć, że potrafi się pani śmiać.

- Bardzo odkrywcze.

- Po całym dniu zaczynałem mieć wątpliwości.

Wstałam.

- Jutro o ósmej.

- Będę.

- Potrzebuję kierownika produkcji, głównej księgowej i osoby odpowiedzialnej za zakupy.

- Zorganizuję.

- Bez przygotowywania ich.

Jego twarz stwardniała.

- Nie instruuję pracowników, co mają mówić.

- Nie powiedziałam, że pan instruuje.

- Zasugerowała pani.

- Zabezpieczam proces.

Tomasz podszedł do drzwi.

- A kto zabezpiecza proces przed ludźmi, którzy ten proces prowadzą?

Nie zatrzymałam się.

- Jutro o ósmej.

Hotel był niewielki i znacznie lepszy, niż sugerowała fasada. Pokój pachniał detergentem i drewnem, grzejnik pracował z przesadną gorliwością, a zza okna widziałam rynek, kilka pustych stolików przed kawiarnią i mokry bruk odbijający światła samochodów.

Zdjęłam marynarkę, ale zamiast wziąć prysznic, ponownie otworzyłam laptop.

Miałam zwyczaj, którego Konrad nauczył mnie na początku pracy: kiedy dane przestawały się zgadzać, wracałam do momentu, w którym ostatni raz jeszcze się zgadzały.

W przypadku Wierzbicki Automatyki był to październik.

Listopad wyglądał gorzej, ale nadal spójnie.

Grudzień był pierwszym miesiącem, w którym różnice przestały mieścić się w rozsądnych wyjaśnieniach.

W styczniu zwiększyły się.

W lutym doprowadziły do wypowiedzenia porozumienia.

Zrobiłam na kartce linię czasu.

Październik - poprawne dane.

Listopad - utrata klienta w raporcie, choć klient później podpisuje aneks.

Grudzień - zaniżone zapasy.

Styczeń - raport z podpisem Tomasza, którego nie złożył.

Luty - naruszenie covenantów według raportu wierzyciela.

Marzec - decyzja o zamknięciu.

Nie wyglądało to jak przypadkowe błędy.

Wyglądało jak kierunek.

O dwudziestej pierwszej zadzwoniła moja przyjaciółka, Alicja.

Odrzuciłam połączenie.