Brutalna prawda o depresji – Cicha wojna, której nie widać ebook

INTRO

Depresja nie wygląda tak, jak myślisz.

Nie zawsze ma czarne ubrania, rozmazany tusz i playlistę z napisem smutek 24h.

Czasem ma koszulę wyprasowaną perfekcyjnie.

Czasem ma kalendarz wypełniony spotkaniami.

Czasem ma uśmiech, który jest tak dobrze wyćwiczony, że powinien dostać etat w marketingu.

Depresja nie krzyczy.

Ona wycisza.

Powoli.

Profesjonalnie.

Tak, żeby nikt nie zauważył, że coś znika.

Najpierw znika radość.

Potem ciekawość.

Potem sens.

Na końcu znika energia, żeby udawać, że nic nie znika.

I właśnie wtedy wszyscy mówią: weź się w garść.

• Przecież inni mają gorzej.• Przecież masz pracę.• Przecież masz rodzinę.• Przecież masz wszystko.

No właśnie.

Masz wszystko.

Tylko nie masz siebie.

Depresja to nie jest dramatyczna scena z filmu.

To jest poniedziałek.

To jest budzik, który dzwoni, a ty nie czujesz nic.

Ani złości.

Ani niechęci.

Ani strachu.

Nic.

To jest moment, kiedy zastanawiasz się, czy warto wstać.

Nie dlatego, że chcesz umrzeć.

Tylko dlatego, że nie widzisz powodu, żeby żyć aktywnie.

To subtelna różnica.

Ale bardzo kosztowna.

Depresja to mistrzyni minimalizmu.

Zabiera po trochu.

Tak, żebyś sam sobie nie wierzył, że coś jest nie tak.

• To tylko zmęczenie.• To tylko gorszy okres.• To tylko pogoda.• To tylko hormony.

Zawsze jest jakieś tylko.

I zawsze jest jeszcze chwilę.

Chwila zamienia się w miesiące.

Miesiące w lata.

A ty w międzyczasie stajesz się specjalistą od funkcjonowania bez czucia.

W pracy jesteś.

W domu jesteś.

Na spotkaniach jesteś.

W rozmowach jesteś.

Tylko w środku nie ma nikogo.

Pustka nie boli tak spektakularnie jak złamane serce.

Ona jest cicha.

Jak lodówka w nocy.

Niby nie przeszkadza.

Ale cały czas buczy.

Depresja jest absurdalnie logiczna.

Podsuwa argumenty.

Analizuje.

Racjonalizuje.

Tłumaczy.

• I tak ci się nie uda.• Po co próbować.• Nie jesteś wystarczający.• I tak wszyscy tylko udają, że im zależy.

Brzmi rozsądnie.

Dlatego to działa.

Bo depresja nie zawsze mówi językiem dramatu.

Częściej mówi językiem realizmu.

Tego zmęczonego realizmu, który udaje mądrość.

A ty zaczynasz myśleć, że to po prostu dojrzałość.

Że już wyrosłeś z ekscytacji.

Że już wiesz, jak działa świat.

Że tak właśnie wygląda dorosłość.

Cisza.

Obojętność.

Mechaniczne wykonywanie zadań.

I Netflix jako nagroda za przetrwanie dnia.

Depresja w wersji nowoczesnej jest produktywna.

Robi zakupy.

Płaci rachunki.

Odpowiada na maile.

Odbiera dzieci z przedszkola.

Wygląda normalnie.

Tylko że wszystko kosztuje dwa razy więcej energii.

A energia nie ma gdzie się naładować.

Bo nawet rzeczy, które kiedyś dawały przyjemność, teraz są neutralne.

Neutralność jest najbardziej podstępnym uczuciem świata.

Bo nie daje sygnału alarmowego.

Nie krzyczy.

Nie płacze.

Po prostu wygasza.

• Nie chce ci się spotkać z ludźmi.• Nie chce ci się dzwonić.• Nie chce ci się tłumaczyć.• Nie chce ci się żyć entuzjastycznie.

Ale przecież jakoś żyjesz.

Oddychasz.

Funkcjonujesz.

Więc to chyba nie jest takie poważne.

To jest właśnie najgorsze.

Depresja uwielbia funkcjonalność.

Uwielbia ludzi, którzy potrafią się spiąć.

Bo wtedy można ją ignorować jeszcze dłużej.

I jeszcze.

I jeszcze.

Aż w końcu budzisz się któregoś dnia i myślisz, że już nie pamiętasz, jak to było czuć coś bez wysiłku.

Bez kalkulacji.

Bez symulacji reakcji.

Bo zaczynasz grać rolę.

Rolę siebie sprzed lat.

Rolę człowieka, który się śmieje naturalnie.

Rolę osoby, która ma pasje.

Rolę partnera, który naprawdę jest obecny.

• Śmiejesz się w odpowiednich momentach.• Kiwasz głową, kiedy trzeba.• Używasz słów w stylu jakoś to będzie.• Mówisz, że wszystko okej.

I zaczynasz wierzyć, że może to wystarczy.

Może tak ma być.

Może wszyscy tak mają.

Tylko nikt nie mówi.

Bo depresja nie jest modna wtedy, kiedy naprawdę boli.

Modna jest wersja estetyczna.

Cytaty na Instagramie.

Czarno białe zdjęcia.

Hasła o dbaniu o siebie.

Prawdziwa depresja nie ma filtra.

Ma zęby.

I gryzie od środka.

Powoli.

Konsekwentnie.

Bez spektaklu.

To nie jest książka o leczeniu.

Nie będzie tu magicznych poranków.

Nie będzie pięciu kroków.

Nie będzie afirmacji.

Nie będzie planu wychodzenia.

Będzie lustro.

Trochę krzywe.

Trochę brutalne.

Trochę za szczere.

Bo depresja to nie tylko chemia w mózgu.

To też kultura.

Oczekiwania.

Tempo.

Porównania.

Nieustanne udowadnianie, że zasługujesz na miejsce przy stole.

• Musisz być produktywny.• Musisz być interesujący.• Musisz się rozwijać.• Musisz chcieć więcej.

A jeśli nie chcesz?

Jeśli nie masz siły chcieć?

To zaczynasz podejrzewać siebie o wadę fabryczną.

O słabość.

O niewdzięczność.

Bo przecież inni dają radę.

Wstawiają zdjęcia.

Podróżują.

Biegają maratony.

Zakładają firmy.

A ty czasem nie masz siły wstać z kanapy.

I nikt nie widzi, że w twojej głowie trwa maraton przetrwania.

Ta książka nie będzie pocieszać.

Nie będzie też atakować.

Będzie rozbierać na części.

Myśli.

Mechanizmy.

Autooszustwa.

Społeczne dekoracje.

Bo czasem największym dramatem nie jest to, że czujesz za dużo.

Tylko że nie czujesz prawie nic.

I próbujesz udawać, że to wystarczy.

Jeśli czytasz to i myślisz, że może trochę przesadzam.

To dobrze.

Jeśli czytasz to i czujesz niepokój.

Jeszcze lepiej.

Jeśli czytasz to i myślisz: To o mnie.

To już wiesz, że nie będzie tu komfortowo.

Depresja nie jest tylko chorobą.

Jest też sposobem, w jaki świat nauczył cię patrzeć na siebie.

Z dystansem.

Z podejrzliwością.

Z ciągłą oceną.

I może najbardziej brutalna prawda jest taka, że czasem nie jesteś zepsuty.

Czasem po prostu jesteś zmęczony grą.

Tylko że nikt nie powiedział, że można z niej wyjść.

Więc grasz dalej.

I dalej.

I dalej.

Aż przestajesz pamiętać, po co w ogóle zacząłeś.

To jest punkt startowy.

Nie spektakularny.

Nie dramatyczny.

Cichy.

Zwyczajny.

Niebezpiecznie zwyczajny.

I właśnie dlatego tak trudny do zauważenia.

Jeśli tu jesteś, to znaczy, że coś cię uwiera.

Może to nie jest jeszcze nazwane.

Może nie chcesz tego nazwać.

Może wolisz mówić, że to stres.

Albo wypalenie.

Albo zmęczenie.

Nie szkodzi.

Nazwy są dla systemów.

To, co dzieje się w środku, i tak wie swoje.

A my zaczniemy od tego, że przestaniemy udawać, że nic się nie dzieje.

Bez dramatyzowania.

Bez porad.

Bez ratunku.

Po prostu zobaczymy, co naprawdę tam jest.

I to może być bardziej niewygodne niż myślisz.

Bo depresja nie zawsze przychodzi po cichu.

Czasem ona już tu jest.

Tylko nauczyłeś się z nią żyć.

Rozdział 1 – Funkcjonujący trup

Najbardziej niebezpieczna depresja to ta, która działa.

Wstaje o 6:30.

Myje zęby.

Sprawdza telefon.

Odpowiada na wiadomości.

Zakłada czyste ubrania.

I wychodzi z domu.

Nikt nie bije na alarm.

Bo alarmy uruchamia się wtedy, kiedy coś płonie.

A tu nic nie płonie.

Tu tylko wszystko stygnie.

Powoli.

Bez dymu.

Bez zapachu spalenizny.

Depresja funkcjonująca nie wygląda jak załamanie.

Wygląda jak dorosłość.

Masz obowiązki.

Masz terminy.

Masz kredyt.

Masz ludzi, którzy na tobie polegają.

Więc działasz.

• Idziesz do pracy mimo że ciało waży dwa razy więcej.• Uśmiechasz się, choć w środku jest cisza.• Prowadzisz rozmowy, choć nie czujesz żadnej treści.• Planowanie przyszłości brzmi jak żart, ale kiwasz głową.

To nie jest dramat.

To jest logistyka przetrwania.

Funkcjonujący trup ma kalendarz.

Ma przypomnienia.

Ma cele kwartalne.

Nie ma tylko dostępu do własnych emocji.

Ale tego nie wpisuje się w CV.

Depresja w wersji produktywnej jest mile widziana w korporacji.

Nie sprawia problemów.

Nie robi scen.

Nie płacze przy biurku.

Ona tylko trochę wolniej reaguje.

Trochę mniej wierzy.

Trochę mniej się angażuje.

Ale przecież nie każdy musi być entuzjastyczny.

To nawet wygląda dojrzale.

Zmęczony profesjonalizm.

Twarz, która już wie, że świat to nie bajka.

Brzmi mądrze.

Tylko że pod tą mądrością często leży zwykła rezygnacja.

Nie spektakularna.

Nie romantyczna.

Rezygnacja administracyjna.

Taka, którą można obsługiwać w godzinach pracy.

• Robisz minimum, które pozwala ci nie zostać zauważonym.• Nie wychylasz się, bo nie masz siły.• Nie marzysz, bo to wymaga energii.• Nie ryzykujesz, bo i tak nie czujesz nagrody.

Nagroda to klucz.

Depresja odbiera nagrodę.

Nie tę finansową.

Nie tę społeczną.

Tę chemiczną.

Tę mikroiskrę w środku, która mówi: to było dobre.

Bez niej wszystko jest neutralne.

A neutralność jest jak beton.

Można po nim chodzić.

Ale nic na nim nie rośnie.

Zaczynasz myśleć, że tak wygląda stabilizacja.

Że po trzydziestce już się nie ekscytuje.

Że życie to obowiązek.

Że radość to domena dzieci i influencerów.

Ty jesteś poważny.

Poważny znaczy cichy.

Cichy znaczy opanowany.

Opanowany znaczy zdrowy.

To złudzenie działa latami.

Bo depresja funkcjonująca nie rozwala życia w jeden weekend.

Ona je powoli wygładza.

Ściera ostre krawędzie.

Wygasza kolory.

Aż wszystko jest w odcieniu szarości.

Szarość jest bezpieczna.

Nie boli.

Nie zachwyca.

Nie ryzykuje.

• Nie czujesz wielkiej radości.• Nie czujesz wielkiego smutku.• Nie czujesz wielkiej złości.• Czujesz coś pomiędzy.

To pomiędzy staje się normą.

A norma jest trudna do podważenia.

Bo skoro funkcjonujesz, to chyba nie jest źle.

Masz dach nad głową.

Masz dochód.

Masz konto w banku.

Masz plan na weekend.

Masz serial do obejrzenia.

To nie wygląda jak katastrofa.

Katastrofa jest wtedy, kiedy ktoś nie wstaje z łóżka.

Ty wstajesz.

Więc wszystko jest okej.

Tylko że w środku nie ma żadnego okej.

Jest cisza.

Cisza, która nie daje satysfakcji.

Nie daje ulgi.

Nie daje nadziei.

Tylko brak.

Brak, który trudno nazwać.

Funkcjonujący trup jest mistrzem kamuflażu.

Umie opowiadać o planach.

Umie żartować.

Umie nawet motywować innych.

Ironia losu.

Człowiek, który sam nie czuje sensu, potrafi przekonywać innych, że warto.

• Mówisz, że trzeba walczyć.• Mówisz, że nie można się poddawać.• Mówisz, że życie jest piękne.• I czujesz, jakbyś cytował obcą osobę.

Depresja nie zawsze mówi: umrzyj.

Częściej mówi: przetrwaj.

Tylko przetrwaj.

Nie myśl za dużo.

Nie analizuj za głęboko.

Nie zadawaj trudnych pytań.

Przetrwaj dzień.

Potem kolejny.

Potem następny.

I tak mija rok.

A potem pięć.

I nagle orientujesz się, że nie pamiętasz, kiedy ostatnio coś naprawdę cię poruszyło.

Nie w teorii.

W ciele.

W brzuchu.

W klatce piersiowej.

Prawdziwie.

Depresja funkcjonująca jest jak aktualizacja systemu, która działa w tle.

Nie widzisz jej.

Nie klikasz zgody.

Ale zmienia parametry.

Zmniejsza czułość.

Obniża jasność.

Wyłącza powiadomienia o radości.

I zostawia tylko komunikaty o obowiązkach.

• Masz zapłacić rachunek.• Masz odpisać klientowi.• Masz odebrać dziecko.• Masz być obecny.

Obecność staje się techniczna.

Jesteś fizycznie.

Mentalnie jesteś w trybie oszczędzania energii.

Bo wszystko kosztuje.

Rozmowa kosztuje.

Decyzja kosztuje.

Nawet wyjście do sklepu kosztuje.

A rachunek energetyczny i tak jest na minusie.

Ludzie mówią, że jesteś silny.

Bo dajesz radę.

Bo się nie skarżysz.

Bo ogarniasz.

Nie wiedzą, że to nie siła.

To znieczulenie.

Silny człowiek czuje i działa.

Funkcjonujący trup działa i prawie nie czuje.

To subtelna różnica.

Ale ogromna.

Najbardziej przerażające jest to, że zaczynasz się do tego przyzwyczajać.

Do braku.

Do pustki.

Do szarości.

Bo człowiek adaptuje się do wszystkiego.

Nawet do własnego wyciszenia.

• Mówisz sobie, że to etap.• Mówisz sobie, że tak ma być.• Mówisz sobie, że inni też tak mają.• Mówisz sobie cokolwiek, byle nie nazwać tego wprost.

Nazwanie boli.

Bo kiedy nazwiesz, nie możesz już udawać, że to tylko zmęczenie.

A funkcjonujący trup nienawidzi konfrontacji.

On woli kalendarz.

On woli checklistę.

On woli kolejny tydzień wypełniony zadaniami.

Bo wtedy nie trzeba siadać w ciszy i zapytać: co się ze mną dzieje.

A pytanie jest groźne.

Bo może się okazać, że od dawna nie żyjesz.

Tylko wykonujesz procedury.

Depresja w tej wersji nie zabiera ci wszystkiego.

Zostawia tyle, żebyś mógł udawać, że to wystarczy.

I to jest jej największy talent.

Nie zniszczyć.

Tylko zredukować.

Nie złamać.

Tylko spłaszczyć.

Nie krzyczeć.

Tylko wyciszyć.

Funkcjonujący trup nie wygląda jak ofiara.

Wygląda jak dorosły człowiek, który zrozumiał życie.

I może właśnie dlatego tak trudno zauważyć, że coś jest nie tak.

Bo wszystko wygląda poprawnie.

Tylko nie ma w tym ciebie.

I to jest moment, w którym zaczyna się prawdziwy problem.

Nie wtedy, kiedy przestajesz działać.

Tylko wtedy, kiedy działasz bez siebie.

To dopiero początek.

Cichy.

Zorganizowany.

Perfekcyjnie niewidoczny.

A najgorsze jest to, że wielu ludzi nigdy nie wyjdzie z tej wersji.

Bo skoro świat klaszcze, kiedy jesteś wydajny, to po co coś zmieniać.

Pytanie brzmi tylko jedno.

I jest niewygodne.

Czy to jeszcze życie.

Czy już tylko dobrze zarządzane przetrwanie.

Rozdział 2 – Chemia ciszy

Depresja ma wizerunek filozoficzny.

Lubi cytaty.

Lubi głębokie rozmowy.

Lubi czarne tło i poważne miny.

Ale pod spodem często jest coś znacznie mniej romantycznego.

Chemia.

Sucha.

Obojętna.

Bezosobowa.

Nie pyta o twoje marzenia.

Nie interesuje się twoją historią z dzieciństwa.

Ona reguluje.

Albo przestaje regulować.

I nagle świat, który był znośny, staje się ciężki.

Bez powodu.

To najbardziej irytujące.

Brak powodu.

Nie wydarzyło się nic dramatycznego.

Nikt nie odszedł.

Nikt cię nie zdradził.

Nie zbankrutowałeś.

A mimo to coś się zmieniło.

• Budzisz się i czujesz ciężar bez historii.• Patrzysz w lustro i widzisz twarz bez kontekstu.• Odbierasz telefon i nie masz siły mówić.• Myślisz o przyszłości i jest pusta, choć nic się nie zawaliło.

Człowiek lubi powody.

Powód daje sens.

Powód pozwala powiedzieć: to dlatego.

Bez powodu zostaje podejrzenie.

Może przesadzam.

Może dramatyzuję.

Może wymyślam.

Depresja bez spektakularnego tła jest trudniejsza do przyjęcia.

Bo nie można jej opowiedzieć jako historii.

Nie ma punktu kulminacyjnego.

Jest powolne obniżenie napięcia.

Jakby ktoś ściszał dźwięk w filmie.

I ty próbujesz słyszeć, ale wszystko jest jak przez ścianę.

Chemia ciszy działa bez twojej zgody.

Nie klikasz akceptuj.

Nie podpisujesz regulaminu.

Po prostu któregoś dnia zauważasz, że rzeczy, które kiedyś dawały impuls, teraz są neutralne.

Kawa nie budzi.

Muzyka nie porusza.

Słońce nie cieszy.

To brzmi banalnie.

Ale banalność bywa przerażająca.