Brutalna prawda o byciu dobrym człowiekiem - Najczęściej przegrywasz jako pierwszy ebook

INTRO

Bycie dobrym człowiekiem brzmi jak strategia długoterminowa.

Jak inwestycja w przyszłość.

Jak coś, co „zawsze się opłaca”.

Tak mówią ludzie, którzy już dawno przestali liczyć.

Od dziecka słyszysz:

• Bądź grzeczny.• Ustępuj.• Nie kłóć się.• Pomagaj innym.• Nie bądź egoistą.

I jeszcze to klasyczne:

• Dobro wraca.

Wraca.

Tylko że często wraca jak mail bez odpowiedzi.

Albo jak znajomy, który odzywa się wyłącznie wtedy, gdy czegoś potrzebuje.

Bycie dobrym człowiekiem w teorii to złoty medal moralności.

W praktyce to rola statysty w cudzym sukcesie.

Jesteś tym, który rozumie.

Tym, który wybacza.

Tym, który „nie robi problemów”.

Tym, który poczeka.

Zawsze poczeka.

• Poczekasz, aż ktoś odda pieniądze.• Poczekasz, aż ktoś się ogarnie.• Poczekasz, aż ktoś doceni.• Poczekasz, aż przyjdzie twoja kolej.

Twoja kolej rzadko przychodzi.

Bo świat działa inaczej, niż uczono cię na godzinie wychowawczej.

Świat nagradza tych, którzy mówią pierwsi.

Tych, którzy biorą.

Tych, którzy nie mają oporu przed tym, żeby wejść komuś w zdanie.

Ty masz opór.

Masz sumienie.

Masz empatię.

Masz wdrukowane poczucie, że „tak nie wypada”.

I właśnie dlatego najczęściej przegrywasz jako pierwszy.

Nie dlatego, że jesteś słabszy.

Nie dlatego, że jesteś mniej zdolny.

Tylko dlatego, że grasz według zasad, których nikt już nie respektuje.

To nie jest książka o tym, żebyś przestał być dobry.

To nie jest manifest dla cyników.

To nie jest instrukcja, jak stać się zimnym graczem.

To jest brutalne lustro.

Zobaczysz w nim siebie w sytuacjach, w których mówiłeś „spoko”, choć wcale nie było spoko.

Zobaczysz siebie, gdy zgadzałeś się na więcej, niż powinieneś.

Zobaczysz siebie, gdy brałeś na klatę cudze błędy.

Bo przecież ktoś musiał być dorosły.

Dobry człowiek to często najwygodniejsza osoba w pomieszczeniu.

Nie podnosi głosu.

Nie stawia ultimatum.

Nie pali mostów.

Nie robi scen.

• Za to robi nadgodziny.• Robi przysługi.• Robi miejsce innym.• Robi sobie krzywdę w ciszy.

I jeszcze potrafi mieć wyrzuty sumienia, że mógł zrobić więcej.

Największy paradoks?

Im bardziej jesteś dobry, tym więcej ludzi uważa to za standard.

Nie jako coś wyjątkowego.

Nie jako gest.

Jako oczywistość.

Bo jeśli zawsze pomagasz, przestaje to być pomoc.

Staje się twoim obowiązkiem.

A kiedy raz odmówisz?

Nagle jesteś problemem.

Nagle „się zmieniłeś”.

Nagle „coś z tobą nie tak”.

Bycie dobrym człowiekiem w dzisiejszym świecie to często cichy kontrakt:

Ty będziesz rozumiał wszystkich.

A nikt nie będzie musiał rozumieć ciebie.

Brzmi znajomo?

Dobrze.

Bo to o tobie.

O twoim zmęczeniu byciem rozsądnym.

O twoim automatycznym „nie szkodzi”.

O twoim „dam radę”, gdy w środku masz ochotę powiedzieć coś zupełnie innego.

Ta książka nie będzie cię pocieszać.

Nie powie, że wszystko się wyrówna.

Nie zapewni, że karma zapisuje notatki.

Pokaże tylko jedno:

• Jak często dobro jest walutą, którą płacisz za święty spokój.• Jak często spokój i tak nie przychodzi.• I jak często przegrywasz, zanim w ogóle zacznie się gra.

Jeśli czujesz lekki dyskomfort, to znaczy, że czytasz właściwą książkę.

A jeśli myślisz: „To nie o mnie” — daj sobie kilka stron.

Dobry człowiek zawsze potrzebuje chwili, żeby przyznać, że coś go boli.

Rozdział 1 – Syndrom „Nie Chcę Sprawiać Kłopotu”

Najbardziej niebezpieczne zdanie dobrego człowieka?

„Nie chcę sprawiać kłopotu.”

Mówisz to w restauracji, kiedy dostajesz zimne jedzenie.

Mówisz to w pracy, kiedy ktoś dorzuca ci kolejne zadanie.

Mówisz to w związku, kiedy coś cię boli.

Nie chcesz być problemem.

Chcesz być rozwiązaniem.

Albo przynajmniej neutralnym tłem.

Dobry człowiek uważa, że jego potrzeby są opcjonalne.

Jak aktualizacja systemu, którą można kliknąć „przypomnij później”.

Przypominasz później.

I jeszcze później.

Aż w końcu system zaczyna się wieszać.

• Ustępujesz miejsca, choć sam ledwo stoisz.• Bierzesz dodatkową zmianę, choć jesteś wykończony.• Mówisz „jasne”, choć masz ochotę powiedzieć „nie”.

Bo „nie” brzmi agresywnie.

„Nie” brzmi jak konflikt.

A konflikt to coś, czego dobry człowiek unika jak rachunku po wakacjach.

Wolisz połknąć frustrację.

Wolisz przemilczeć.

Wolisz się dostosować.

To działa.

Przez chwilę.

Ludzie cię lubią.

Szef uważa, że jesteś „elastyczny”.

Znajomi wiedzą, że zawsze można na ciebie liczyć.

Tylko nikt nie liczy, ile to kosztuje ciebie.

Bo ty sam tego nie liczysz.

Masz w głowie dziwną matematykę:

• Jeśli ja się trochę przemęczę, wszyscy będą zadowoleni.• Jeśli ja ustąpię, sytuacja się uspokoi.• Jeśli ja się dostosuję, unikniemy dramatu.

Tyle że dramat się nie kończy.

On tylko zmienia adres.

Z zewnątrz do środka.

Z rozmowy do twojej głowy o trzeciej w nocy.

Syndrom „nie chcę sprawiać kłopotu” to cichy sabotaż.

Nie robisz scen.

Nie robisz awantur.

Nie robisz problemów.

Robisz za to precedens.

Pierwszy raz, kiedy zgadzasz się na coś wbrew sobie, to wyjątek.

Drugi raz to uprzejmość.

Trzeci raz to już twoja rola.

Ludzie bardzo szybko uczą się, gdzie są granice.

Jeszcze szybciej uczą się, gdzie ich nie ma.

A ty masz granice.

Tylko stawiasz je tak delikatnie, że nikt ich nie zauważa.

Mówisz:

„Może następnym razem.”

„Wolałbym inaczej, ale okej.”

„Spoko, jakoś to ogarniemy.”

To nie są granice.

To są dekoracje.

Ładne.

Subtelne.

Bezużyteczne.

Dobry człowiek często myli bycie spokojnym z byciem niewidzialnym.

Myśli, że dojrzałość polega na tłumieniu.

Że odpowiedzialność to branie wszystkiego na siebie.

Że empatia to rezygnacja z siebie.

• Przepraszasz za rzeczy, które nie są twoją winą.• Usprawiedliwiasz ludzi, którzy nie przepraszają wcale.• Rozumiesz wszystkich oprócz siebie.

I robisz to z dumą.

Bo przynajmniej jesteś „w porządku”.

Problem w tym, że świat nie rozróżnia „w porządku” od „do wykorzystania”.

Jeśli nie chcesz sprawiać kłopotu, ktoś inny bardzo chętnie sprawi go za ciebie.

I jeszcze nazwie to asertywnością.

Największa ironia?

Kiedy w końcu coś powiesz.

Kiedy w końcu postawisz się.

Kiedy w końcu powiesz zwykłe, spokojne „nie”.

Reakcja bywa zaskakująca.

„Co się z tobą dzieje?”

„Zawsze byłeś inny.”

„Nie poznaję cię.”

Oczywiście.

Bo przez lata pokazywałeś wersję, która nikomu nie przeszkadzała.

Wersję wygodną.

Wersję bez ostrych krawędzi.

Dobry człowiek często boi się, że jeśli zacznie mówić o swoich potrzebach, przestanie być dobry.

Że stanie się egoistą.

Że kogoś zrani.

Nie zauważa jednego.

Już kogoś rani.

Siebie.

I robi to tak cicho, że nikt nie klaszcze.

Nie chcę sprawiać kłopotu.

To zdanie brzmi niewinnie.

Ale w praktyce oznacza jedno:

• Wolę, żeby było trudno mnie, niż komuś innemu.

Brzmi szlachetnie.

Do momentu, w którym orientujesz się, że to „chwilowe” trudno trwa już kilka lat.

I że twoje życie zaczęło kręcić się wokół minimalizowania dyskomfortu innych.

Kosztem maksymalizowania własnego.

Dobry człowiek nie przegrywa, bo jest słaby.

Przegrywa, bo za długo gra rolę, która wszystkim pasuje.

Tylko nie jemu.

Rozdział 2 – Empatia jako Waluta, Której Nikt Ci Nie Odda

Empatia to twoja supermoc.

I twoja największa strata finansowa.

Wchodzisz do pokoju i wiesz.

Wiesz, kto jest napięty.

Wiesz, kto jest zmęczony.

Wiesz, kto coś ukrywa.

Czujesz klimat szybciej niż prognoza pogody.

I automatycznie zaczynasz się dostosowywać.

• Mówisz ciszej, żeby kogoś nie drażnić.• Żartujesz, żeby rozładować napięcie.• Milkniesz, żeby ktoś inny mógł zabłysnąć.

Nie dlatego, że musisz.

Dlatego, że potrafisz.

Empatia sprawia, że jesteś wygodny.

Łatwy we współpracy.

„Bezproblemowy”.

Tylko że empatia w świecie dorosłych rzadko działa jak wymiana.

To nie jest barter.

To jednostronny przelew.

Ty wpłacasz.

Inni korzystają z karty.

Dobry człowiek często słucha więcej, niż mówi.

Pamięta detale z cudzych historii.

Oddzwania.

Dopytuje.

Interesuje się.

• Pamiętasz, że ktoś miał trudny tydzień.• Pamiętasz datę ważnego spotkania.• Pamiętasz, że ktoś nie lubi takich żartów.

A potem zadajesz sobie pytanie:

Kto pamięta o tobie?

Empatia jest piękna.

Ale jest też męcząca.

Bo kiedy widzisz więcej, czujesz więcej.

Kiedy czujesz więcej, bierzesz więcej.

Nie tylko swoje emocje.

Cudze też.

Wracasz do domu po rozmowie i analizujesz.

Czy mogłeś coś powiedzieć inaczej.

Czy nie uraziłeś.

Czy wystarczająco wsparłeś.

Czy ktoś nie poczuł się pominięty.

Tymczasem ludzie, którzy nie analizują niczego, śpią spokojnie.

Nie dlatego, że są źli.

Dlatego, że nie noszą cudzych ciężarów.

Ty nosisz.

Często bez pytania.

Bo przecież „ktoś musi być tym rozsądnym”.

Empatia w pracy?

Złoto dla innych.

• Weźmiesz projekt, bo ktoś ma trudny okres.• Zostaniesz dłużej, bo ktoś się nie wyrabia.• Zrozumiesz, że szef też ma presję.

Rozumiesz wszystkich.

System też.

Tylko system nie rozumie ciebie.

Empatia w związku?

Jeszcze ciekawiej.

Wiesz, że partner miał ciężkie dzieciństwo.

Wiesz, że stres w pracy go przytłacza.

Wiesz, że nie radzi sobie z emocjami.

Więc tłumaczysz.

Racjonalizujesz.

Wybaczasz szybciej, niż powinieneś.

• To nie jego wina, że tak reaguje.• To tylko stres.• To przejściowe.

Empatia zmienia się w usprawiedliwienie.

A usprawiedliwienie w normę.

Dobry człowiek ma tendencję do bycia adwokatem wszystkich.

Tylko nie siebie.

Kiedy ktoś zawala, szukasz kontekstu.

Kiedy ty zawalisz, szukasz winy.

To nie jest równowaga.

To jest asymetria.

Najbardziej bolesne w empatii jest to, że często działa w jedną stronę.

Ludzie przychodzą do ciebie, gdy jest im ciężko.

Wiedzą, że wysłuchasz.

Wiedzą, że nie ocenisz.

Wiedzą, że dasz przestrzeń.

A kiedy tobie jest ciężko?

Słyszysz:

„Nie przesadzaj.”

„Będzie dobrze.”

„Każdy ma swoje problemy.”

Nagle twoje emocje przestają być priorytetem.

Bo przecież ty jesteś ten silny.

Ten ogarnięty.

Ten stabilny.

Empatia sprawia, że stajesz się czyimś bezpiecznym miejscem.

Tylko kto jest bezpiecznym miejscem dla ciebie?

Dobry człowiek rzadko pokazuje, że jest zmęczony.

Bo nie chce obciążać innych.

Bo nie chce dokładać.

Bo nie chce być kolejnym problemem w kolejce.

Więc zaciska zęby.

Uśmiecha się.

Mówi: „Dam radę.”

• Nawet jeśli nie daje.• Nawet jeśli ma dość.• Nawet jeśli w środku wszystko się sypie.

Empatia bez granic to powolne wypalanie.

Nie spektakularne.

Nie dramatyczne.

Ciche.

Długotrwałe.

Niewidoczne.

Ludzie myślą, że dobry człowiek jest silny.

On po prostu długo wytrzymuje.

I długo udaje, że to nic.

Największa ironia?

Kiedy przestajesz być tak empatyczny jak wcześniej.

Kiedy nie odbierzesz telefonu.

Kiedy nie odpiszesz od razu.

Kiedy nie wytłumaczysz kolejnego zachowania.

Nagle słyszysz:

„Zmieniasz się.”

Tak.

Bo empatia bez wzajemności zaczyna smakować jak wyczerpane konto.

I w pewnym momencie nawet najcierpliwszy człowiek zauważa, że od lat inwestuje w relacje, które nie przynoszą dywidendy.

Empatia to dar.

Ale w świecie, w którym każdy walczy o swoje, dar często bywa traktowany jak zasób publiczny.

Dostępny.

Darmowy.

Niewyczerpany.

Tylko że jest wyczerpywalny.

A dobry człowiek zbyt długo wierzy, że jego bateria jest zasilana moralnością.

Nie jest.

Jest zasilana snem, szacunkiem i wzajemnością.

A tych trzech rzeczy często dostaje najmniej.

Rozdział 3 – Zawsze Drugi w Kolejce

Dobry człowiek rzadko przepycha się do przodu.

Rzadko mówi: „Teraz ja.”

Rzadko przerywa.

Rzadko zabiera przestrzeń.

On ją oddaje.

Naturalnie.

Automatycznie.

Jakby miał wbudowany system wykrywania, komu bardziej się należy.

W kolejce do awansu.

W kolejce do podwyżki.

W kolejce do uwagi.

Zawsze ktoś jest przed nim.

Nie dlatego, że jest lepszy.

Dlatego, że jest głośniejszy.

• Ktoś, kto mówi o swoich sukcesach bez rumieńca.• Ktoś, kto przypomina o sobie co tydzień.• Ktoś, kto nie ma problemu z tym, żeby wziąć zasługi.

Ty masz problem.

Bo nie chcesz wyjść na zarozumiałego.

Nie chcesz „robić wokół siebie szumu”.

Nie chcesz nikogo przyćmić.

Więc milczysz.

Czekasz, aż ktoś zauważy.