Mam etat, ale internet twierdzi, że potrzebuję jeszcze trzech biznesów - Jak przestać czuć się przegrywem bez side hustle ebook

INTRO

Jest wtorek, 21:47. Masz za sobą normalny dzień pracy. Odpisałeś na maile, odbyłeś spotkania, zrobiłeś rzeczy ważne, kilka nieważnych i przynajmniej jedną, której sens zna prawdopodobnie tylko osoba wpisująca ją do Excela trzy lata temu. Jesz kolację, bierzesz telefon i popełniasz drobny błąd: otwierasz internet.

Pierwszy film pokazuje trzydziestolatka, który właśnie „zautomatyzował swój biznes i teraz zarabia podczas snu”. Drugi przedstawia dziewczynę prowadzącą sklep internetowy, agencję marketingową, kanał na YouTubie i „mały projekt poboczny”, który najwyraźniej zatrudnia dwanaście osób. Trzeci człowiek informuje cię, że jeśli po godzinach nie budujesz własnej marki, to właściwie dobrowolnie rezygnujesz z przyszłości.

Patrzysz na swoją kanapkę.

Kanapka nie generuje pasywnego dochodu.

I wtedy pojawia się myśl, której jeszcze pięć minut temu nie było: „Czy ja przypadkiem nie marnuję życia?”

Przecież masz etat. Być może całkiem przyzwoity. Dostajesz wynagrodzenie, masz obowiązki, rozwijasz kompetencje, czasem nawet lubisz swoją pracę. Ale internet właśnie poinformował cię, że to najwyżej wersja demonstracyjna dorosłości. Prawdziwy człowiek sukcesu powinien po pracy otworzyć laptopa, zbudować startup, wypuścić kurs online, nauczyć się inwestować, stworzyć newsletter, sprzedawać szablony w internecie i najlepiej jeszcze nagrywać podcast o tym, jak znajduje na to wszystko czas.

Nie znajdujesz czasu na podcast.

Czasem nie znajdujesz nawet ładowarki.

Problem z kulturą side hustle nie polega na tym, że dodatkowa działalność jest czymś złym. Nie jest. Dla wielu osób własny projekt może być świetnym sposobem na większe dochody, niezależność, naukę nowych rzeczy albo przygotowanie się do zmiany zawodowej. Problem zaczyna się wtedy, gdy opcja zamienia się w obowiązek moralny. Gdy „możesz zbudować coś swojego” zaczyna brzmieć jak „jeżeli tego nie robisz, jesteś leniwy, mało ambitny i prawdopodobnie przegrywasz kapitalizm”.

To dość imponujący ciężar jak na film trwający dwadzieścia osiem sekund.

Internet ma szczególny talent do pokazywania efektów bez prezentowania całego zaplecza. Widzisz człowieka mówiącego, że jego dodatkowy biznes przynosi dziesięć tysięcy miesięcznie. Rzadziej widzisz trzy wcześniejsze lata, nieudane pomysły, wkład finansowy, wsparcie partnera, znajomości branżowe, dziesiątki godzin pracy albo fakt, że „miesięcznie” oznaczało konkretnie jeden wyjątkowo dobry miesiąc w listopadzie. Kamera uwielbia sukces. Kamera gorzej współpracuje z arkuszem kosztów.

A twój mózg porównuje się bez przypisów.

W efekcie człowiek, który jeszcze chwilę temu był całkiem zadowolony ze swojego życia, zaczyna robić wewnętrzny audyt. Etat? Niewystarczająco przedsiębiorczy. Jedno źródło dochodu? Ryzykowne. Wieczór bez pracy? Zmarnowany. Sobota bez monetyzowania hobby? Podejrzana. Oglądasz serial i zamiast śledzić fabułę zastanawiasz się, czy nie powinieneś przypadkiem w tym czasie projektować produktu cyfrowego.

Nagle nawet odpoczynek potrzebuje biznesplanu.

Szczególnie podstępne jest to, że przekaz o dodatkowej pracy często przebiera się za troskę o ciebie. „Nie polegaj na jednym źródle dochodu.” „Zbuduj coś własnego.” „Pracuj teraz, żeby później żyć jak chcesz.” Wszystkie te zdania mogą mieć sens. Ale można z nich również zbudować bardzo wygodną maszynę do produkowania poczucia winy. Wystarczy dodać trochę algorytmów, kilka luksusowych samochodów wynajętych na dwie godziny do nagrania oraz człowieka mówiącego „bro” częściej, niż wymaga tego język angielski.

I już.

Twoje spokojne życie zostało zakwalifikowane jako brak ambicji.

Ta książka nie będzie próbowała przekonać cię, że powinieneś zrezygnować z dodatkowych projektów. Byłoby to równie absurdalne jak przekonywanie wszystkich, że powinni je mieć. Side hustle może być fantastycznym pomysłem, jeśli rzeczywiście czegoś od niego chcesz. Może być też bezsensownym sposobem na zamianę każdego wolnego wieczoru w drugą zmianę tylko dlatego, że ktoś w internecie powiedział, iż „ludzie sukcesu nie oglądają Netflixa”.

Ludzie sukcesu oglądają Netflixa.

Niektórzy nawet zasypiają podczas drugiego odcinka.

Będziemy więc rozdzielać dwie rzeczy, które internet bardzo lubi wrzucać do jednego garnka: realną potrzebę poprawienia swojej sytuacji finansowej oraz lęk, że robisz za mało. To nie jest to samo. Możesz chcieć więcej zarabiać i jednocześnie nie potrzebować trzech firm. Możesz mieć ambitne plany i nadal mieć wolne soboty. Możesz rozwijać się zawodowo bez drukowania logo swojej marki osobistej na kubkach.

Przyjrzymy się też temu, dlaczego tak łatwo uwierzyć, że wszyscy wokół „coś budują”. Spoiler: nie wszyscy. Po prostu człowiek wracający z pracy, gotujący makaron i spokojnie czytający książkę rzadko nagrywa film zatytułowany „JAK ZAROBIŁEM 0 ZŁ W SOBOTĘ I BYŁO CAŁKIEM PRZYJEMNIE”. Algorytm ma swoje standardy dramaturgiczne.

Zobaczymy, jak odróżnić autentyczną ambicję od presji porównywania się. Jak ocenić, czy dodatkowy biznes naprawdę poprawiłby twoje życie, czy tylko dołożyłby kolejne hasło do kalendarza. Jak myśleć o bezpieczeństwie finansowym bez budowania siedmiu źródeł dochodu, z których sześć przynosi po 47 zł i wymaga osobnego konta na Instagramie. Jak rozwijać swoją karierę, kompetencje i zarobki również wtedy, kiedy nie masz najmniejszej ochoty zostać założycielem czegokolwiek.

Będziemy też mówić o odpoczynku.

Tak, odpoczynku.

Tej kontrowersyjnej czynności, podczas której człowiek przez pewien czas niczego nie skaluje.

Bo jednym z największych oszustw współczesnej kultury produktywności jest przekonanie, że każda godzina powinna przynosić mierzalny zwrot. Jeśli pracujesz, zarabiaj. Jeśli ćwiczysz, optymalizuj. Jeśli czytasz, rozwijaj kompetencje. Jeśli spacerujesz, słuchaj podcastu biznesowego. Jeśli masz hobby, monetyzuj je. Jeśli pieczesz ciasto dla przyjemności, załóż profil, nagraj rolkę, sprzedaj e-book i uruchom kod rabatowy CIASTO10.

A może czasem można po prostu upiec ciasto.

Bez lejka sprzedażowego.

To nie będzie książka o rezygnowaniu z ambicji. Będzie o odzyskaniu prawa do decydowania, czym dla ciebie jest ambicja. Dla jednej osoby będzie to własna firma. Dla innej awans. Dla kolejnej stabilny etat, sensowne pieniądze i możliwość zamknięcia laptopa o siedemnastej bez poczucia, że właśnie zdradziła własny potencjał.

Najważniejsze pytanie nie brzmi więc: „Dlaczego nie mam jeszcze dodatkowego biznesu?”

Brzmi:

„Czy ja naprawdę go chcę?”

Jeżeli odpowiedź brzmi „tak”, świetnie. Warto zrobić to świadomie, z konkretnym powodem, rozsądnym planem i świadomością kosztów. Jeśli odpowiedź brzmi „nie”, również świetnie. Nie istnieje urząd kontroli przedsiębiorczości, które zapuka do drzwi i zapyta, dlaczego twoje hobby nadal nie posiada NIP-u.

A jeśli odpowiedź brzmi: „Nie wiem, ale czuję się źle, kiedy widzę, że inni mają więcej”?

To właśnie dlatego tu jesteśmy.

W kolejnych rozdziałach rozłożymy tę presję na części. Bez wojny z przedsiębiorczością. Bez kultu etatu. Bez udawania, że pieniądze nie mają znaczenia. I bez guru tłumaczącego ci z tylnego siedzenia Lamborghini, że problemem jest twoje nastawienie.

Możliwe, że potrzebujesz dodatkowego źródła dochodu.

Możliwe, że potrzebujesz zmiany pracy.

Możliwe, że rzeczywiście chcesz zbudować własny biznes.

Ale możliwe też, że najbardziej potrzebujesz przestać traktować cudzy plan na życie jak zaległe zadanie na swojej liście.

I od tego zaczniemy.

Rozdział 1 - Kiedy etat przestał wystarczać jako dowód, że coś robisz

Masz pracę. Wstajesz rano, jedziesz do biura albo otwierasz laptop, odbierasz telefony, realizujesz zadania, rozwiązujesz problemy, za które ktoś regularnie przelewa ci pieniądze. Obiektywnie rzecz biorąc, uczestniczysz w rynku pracy. Całkiem aktywnie. Czasem nawet bardziej aktywnie, niż byś chciał.

Potem otwierasz internet i dowiadujesz się, że właściwie nic nie robisz.

Ktoś ma etat, sklep internetowy i dwa mieszkania na wynajem. Ktoś inny pracuje w korporacji, ale „po godzinach buduje markę osobistą”. Trzecia osoba prowadzi newsletter, konsultacje, kurs online i kanał na YouTubie, a w opisie filmu pisze, że wszystko zaczęło się od „jednej godziny dziennie”.

To bardzo pracowita godzina.

Najbardziej fascynujące jest to, jak szybko zmieniła się definicja człowieka ambitnego. Jeszcze niedawno stabilna praca, rosnące wynagrodzenie, rozwój zawodowy i możliwość opłacenia rachunków bez organizowania zbiórki wśród rodziny uchodziły za całkiem rozsądny plan. Teraz coraz częściej możesz mieć wrażenie, że etat to dopiero baza operacyjna. Coś w rodzaju obozu pierwszego przed wejściem na Everest przedsiębiorczości.

Masz pracę?

Dobrze.

A co poza tym?

To pytanie pojawia się czasem subtelnie, a czasem z gracją cegły wrzuconej przez okno. Co robisz po godzinach? Budujesz coś swojego? Inwestujesz? Masz działalność? Sprzedajesz coś online? Rozwijasz personal brand? Tworzysz dodatkowe źródła dochodu?

Jeżeli odpowiedź brzmi: „Po pracy robię kolację i próbuję odzyskać zdolność formułowania pełnych zdań”, możesz zacząć podejrzewać, że źle zarządzasz swoim potencjałem.

Nie zarządzasz źle potencjałem.

Możliwe, że po prostu jesteś zmęczony.

Problem zaczyna się wtedy, gdy cudza aktywność przestaje być dla ciebie informacją, a zaczyna być oceną. Nie patrzysz już na człowieka prowadzącego dodatkowy biznes i nie myślisz: „O, ciekawe”. Myślisz: „Ja tego nie mam”. Następnie mózg wykonuje swój ulubiony numer i zamienia prostą różnicę w hierarchię.

On ma biznes.

Ja nie mam.

Czyli on jest bardziej ambitny.

Czyli ja jestem mniej ambitny.

Czyli może jestem leniwy.

Czyli może przegrywam życie.

Cała operacja trwa mniej więcej tyle, ile reklama przed filmem.

Warto w tym miejscu zrobić coś bardzo mało internetowego: zatrzymać się przy faktach.

Fakt pierwszy: posiadanie dodatkowego biznesu oznacza posiadanie dodatkowego biznesu.

To wszystko.

Nie jest automatycznie dowodem odwagi, inteligencji, dyscypliny, przedsiębiorczości, wartości człowieka ani specjalnego błogosławieństwa od ekonomii. Można prowadzić fantastyczną firmę. Można prowadzić fatalną firmę. Można mieć dochodowy side hustle. Można mieć side hustle, który od sześciu miesięcy generuje głównie koszty domeny internetowej i poczucie, że trzeba „jeszcze trochę dopracować branding”.

Sam fakt posiadania projektu nie mówi jeszcze, czy projekt ma sens.

Ale internet nie lubi takich drobiazgów.

Internet lubi symbole. Laptop w kawiarni oznacza niezależność. Zdjęcie dashboardu sprzedażowego oznacza sukces. Samochód oznacza skalowanie. Spacer w środku dnia oznacza wolność finansową, chyba że człowiek po prostu wyszedł do dentysty.

Tymczasem rzeczywistość jest bardziej nudna, a przez to znacznie mniej fotogeniczna. Stabilny etat może dawać świetne wynagrodzenie, rozwój, kontakty, poczucie bezpieczeństwa i dużo większą swobodę niż mały biznes, który trzeba obsługiwać wieczorami. Własna firma może z kolei dawać ogromną satysfakcję, większy potencjał dochodowy i autonomię, ale również stres, odpowiedzialność i konieczność zajmowania się rzeczami, o których nikt nie wspomina w filmie zatytułowanym „RZUCIŁEM ETAT I TO BYŁA NAJLEPSZA DECYZJA W ŻYCIU”.

Na przykład księgowością.

Księgowość rzadko dostaje własną rolkę motywacyjną.

Dlaczego więc tak łatwo dajemy sobie wmówić, że jedna ścieżka jest lepsza od drugiej?

Bo porównujemy nie funkcje, tylko prestiż.

Etat został w części internetowej kultury zdegradowany do symbolu zależności. Firma stała się symbolem wolności. Side hustle symbolem ambicji. Dochód pasywny symbolem sprytu. To bardzo wygodne etykiety, ponieważ pozwalają ocenić człowieka po trzech słowach w bio.

„Founder.”

Brzmi lepiej niż:

„Pracuję od dwunastu lat w tej samej branży, bardzo dobrze znam się na tym, co robię, mam stabilne dochody i o osiemnastej idę na rower.”

Chociaż druga osoba może mieć znacznie spokojniejsze życie i więcej pieniędzy.

Tu pojawia się pierwszy konkretny krok: oddziel formę pracy od efektu, którego potrzebujesz.

Nie pytaj:

„Czy powinienem mieć side hustle?”

Zapytaj:

„Co konkretnie chcę poprawić?”

To drobna zmiana języka, ale robi ogromną różnicę. Side hustle jest narzędziem. Nie celem samym w sobie. Jeżeli zaczynasz od narzędzia, łatwo kończysz z rozwiązaniem szukającym problemu.

Najpierw określ problem.

Może zarabiasz za mało. To realny problem.

Może boisz się utraty pracy. Też realny.

Może nudzi cię obecna rola.

Może chcesz spróbować przedsiębiorczości.

Może masz konkretny pomysł, który od dawna chodzi ci po głowie.

A może niczego z tych rzeczy nie czujesz. Po prostu wczoraj obejrzałeś sześć filmów o dodatkowych źródłach dochodu i nagle zacząłeś podejrzewać, że powinieneś sprzedawać szablony do Notion.

To nie jest strategia.

To jest efekt uboczny algorytmu.

Weź kartkę albo notatkę w telefonie i odpowiedz na trzy pytania:

- Co konkretnie chciałbym poprawić w swojej obecnej sytuacji? - Czy dodatkowy biznes jest najlepszym sposobem, żeby to osiągnąć? - Co kosztowałby mnie ten biznes w czasie, energii, pieniądzach i uwadze?

Nie odpowiadaj tak, jak odpowiadałby człowiek w podcaście biznesowym. Odpowiedz tak, jak odpowiadasz sobie we wtorek wieczorem, kiedy masz jeszcze pranie, zakupy i osiem procent baterii społecznej.

Załóżmy, że chcesz zarabiać o dwa tysiące złotych miesięcznie więcej. Side hustle jest jednym z rozwiązań. Ale nie jedynym. Możesz powalczyć o podwyżkę. Zmienić firmę. Przejść do lepiej płatnej specjalizacji. Zdobyć certyfikat. Wziąć kilka godzin płatnych zleceń miesięcznie zamiast budować „markę”. Sprzedać konkretną usługę kilku klientom, bez tworzenia całego internetowego imperium.

Czasem najkrótsza droga do większych pieniędzy prowadzi przez lepszy etat.

Wiem.

Nie da się z tego zrobić tak efektownej miniatury na YouTubie.

Ale życie nie jest konkursem miniaturek.

Jeżeli natomiast chcesz budować coś swojego, bardzo dobrze. Rób to dlatego, że widzisz w tym wartość. Nie dlatego, że czujesz wstyd, gdy ktoś w wieku dwudziestu sześciu lat mówi, że ma pięć źródeł dochodu.

Warto również sprawdzić, co te „źródła” właściwie oznaczają.

Pensja może być jednym źródłem dochodu dającym dziesięć tysięcy złotych.

Pięć dodatkowych projektów może dawać odpowiednio 300, 150, 70, 40 i darmowy dostęp do aplikacji przez sześć miesięcy.

Statystycznie drugi człowiek ma więcej źródeł dochodu.

Praktycznie pierwszy może spać spokojniej.

Liczba nie zawsze oznacza jakość.

Tu dochodzimy do drugiego ważnego mechanizmu: mierzymy swoje życie cudzym wskaźnikiem.

Ktoś uznał, że sukces oznacza własną firmę.

Ktoś inny: nieruchomości.

Kolejny: dochód pasywny.

Jeszcze inny: możliwość pracy z Bali.

I zanim się obejrzysz, próbujesz zdobyć wszystkie cztery, chociaż nienawidzisz upału, nie chcesz prowadzić firmy i na samą myśl o najemcach zaczyna ci drgać powieka.

Bali też nie pytało, czy chcesz tam pracować.

Dlatego warto stworzyć własną definicję „wystarczająco dobrze”.

Nie ostateczną na całe życie. Na najbliższy rok.

Dokończ cztery zdania:

„Finansowo chcę…”

„Zawodowo chcę…”

„Po pracy chcę mieć czas na…”

„Nie chcę poświęcać…”

Przykład może wyglądać tak:

„Finansowo chcę odkładać dwa tysiące miesięcznie.”

„Zawodowo chcę zdobyć doświadczenie pozwalające mi za rok zmienić stanowisko.”

„Po pracy chcę mieć trzy wolne wieczory tygodniowo.”

„Nie chcę poświęcać weekendów.”

To już jest plan.

Może się okazać, że side hustle świetnie do niego pasuje. Na przykład dwie godziny w środę i sobotę dają ci dodatkowe zlecenia bez rozwalania reszty życia.

Może się też okazać, że kompletnie nie pasuje.

I to również jest poprawna odpowiedź.

Problem polega na tym, że wiele osób nie podejmuje decyzji. Zamiast tego pozostają w stanie stałego poczucia winy. Nie zakładają biznesu, ale codziennie myślą, że powinny. Nie odpoczywają naprawdę, bo odpoczynek wygląda podejrzanie. Nie budują niczego konkretnego, bo nie mają na to energii.

Dostają więc najgorszy pakiet.

Brak biznesu.

Brak odpoczynku.

Za to poczucie winy w abonamencie premium.

Jeżeli nie chcesz teraz side hustle, podejmij tę decyzję świadomie. Powiedz sobie: „Przez najbliższe sześć miesięcy nie buduję dodatkowego biznesu. Skupiam się na pracy, finansach i życiu poza pracą.”

To nie jest kapitulacja.

To priorytet.

Jeżeli chcesz coś zbudować, również podejmij decyzję. Nie „muszę zrobić dodatkowy biznes”, tylko: „Testuję jeden konkretny pomysł przez osiem tygodni i sprawdzam, czy daje mi pieniądze, satysfakcję albo wartościową naukę.”

Jeden.

Nie kurs, sklep, newsletter i kanał jednocześnie.

Nie jesteś konglomeratem.

Jeszcze.

Najmniejszy skuteczny krok na dziś jest więc banalny: zdecyduj, czy twoim problemem rzeczywiście jest brak side hustle, czy tylko dyskomfort wywołany patrzeniem na ludzi, którzy go mają.

To dwie zupełnie różne rzeczy.

Jeśli problem jest realny, będziemy go rozwiązywać.

Jeśli problem został dostarczony przez algorytm, nie musisz go zatrudniać na pełny etat.

Rozdział 2 - Wszyscy odnoszą sukces, bo przegrani nie nagrywają rolek

Otwierasz Instagram. Ktoś właśnie świętuje rekordowy miesiąc.

LinkedIn. Awans.

YouTube. Firma przekroczyła milion przychodu.

TikTok. Dziewiętnastolatek wyjaśnia, dlaczego etat jest pułapką.

Odkładasz telefon i przez kilka sekund próbujesz przypomnieć sobie, czy w ostatnim miesiącu wydarzyło się u ciebie cokolwiek, co nadawałoby się do napisania wielkimi literami na miniaturze.

„ODDAŁEM AUTO DO SERWISU I ODEBRAŁEM TEGO SAMEGO DNIA” raczej nie przebije algorytmu.

Internet tworzy bardzo specyficzny obraz rzeczywistości, ponieważ pokazuje przede wszystkim momenty warte pokazania. Wynik. Premierę. Sprzedaż. Awans. Przeprowadzkę. Nowego klienta. Rekord. Zmianę życia.

Nie pokazuje natomiast przeciętnego wtorku.

A przeciętny wtorek stanowi dużą część życia.

Przeciętny wtorek wygląda tak: ktoś wstaje, pracuje, robi zakupy, płaci rachunki, odbiera dziecko, ćwiczy albo nie ćwiczy, próbuje znaleźć czystą koszulkę, odpisuje na wiadomości i o 22:30 zastanawia się, dlaczego znowu nie poszedł wcześniej spać.

Nie ma w tym nic spektakularnego.

Dlatego spektakularne rzeczy wydają się znacznie częstsze, niż są naprawdę.

To klasyczny problem z dostępnością informacji. Nasz mózg ocenia rzeczywistość na podstawie przykładów, które łatwo przychodzą mu do głowy. Jeżeli codziennie widzisz ludzi uruchamiających biznesy, zaczynasz mieć wrażenie, że uruchamianie biznesu jest czymś powszechnym. Jeżeli widzisz ludzi pokazujących wysokie dochody, wysokie dochody zaczynają wyglądać jak standard.

Nie widzisz natomiast milionów ludzi, którzy niczego dziś nie uruchomili.

Nie opublikowali komunikatu:

„Szanowni Państwo, informuję, że w bieżącym kwartale nie założyłem startupu.”

A szkoda.

Trochę równowagi by się przydało.

Dochodzi do tego jeszcze jeden mechanizm: ludzie pokazują wynik częściej niż proces. Powód jest prosty. Wynik jest ciekawszy.

„Mój sklep zrobił 50 tysięcy przychodu” brzmi dobrze.

„Przez siedem miesięcy po pracy siedziałem przy komputerze, testowałem reklamy, popełniłem kilka błędów, wydałem pieniądze, miałem zwroty, problemy z dostawcą, klienta, który napisał do mnie o drugiej w nocy, bo paczka od trzech godzin była w sortowni, i nadal nie wiem, czy to dobry biznes” jest bardziej kompletną historią.

Ale gorzej mieści się w trzydziestu sekundach.

W dodatku przychód nie jest zyskiem.

To jedno z najważniejszych zdań, które warto zapamiętać podczas oglądania treści biznesowych.

Sto tysięcy złotych sprzedaży wygląda imponująco. Jeśli koszty wyniosły dziewięćdziesiąt osiem tysięcy, sytuacja nabiera nieco mniej filmowego charakteru.

Czasem widzisz:

„ZAROBIŁEM 30 000 W MIESIĄC”.

A bardziej precyzyjny tytuł brzmiałby:

„MÓJ BIZNES MIAŁ 30 000 PRZYCHODU, Z CZEGO PO KOSZTACH, PODATKACH I REKLAMACH ZOSTAŁO ZNACZNIE MNIEJ, ALE CZCIONKA MUSIAŁABY BYĆ MAŁA”.

To nie znaczy, że ludzie kłamią.

Niektórzy kłamią.

Niektórzy upraszczają.

Niektórzy pokazują prawdę.

Problem polega na tym, że ty zazwyczaj nie wiesz, z którą wersją masz do czynienia.

A mimo to porównujesz tę liczbę ze swoim wynagrodzeniem netto, które znasz dokładnie co do grosza.

Porównujesz więc swój pełny raport finansowy z cudzą reklamą.

To trochę tak, jakbyś zestawiał swoje zdjęcie paszportowe z czyjąś sesją reklamową perfum i martwił się, że wyglądasz gorzej.

Naturalnie.

W urzędzie nikt nie ustawia światła.