Jak przestać sabotować własne życie - Jak przestać działać przeciwko sobie i wreszcie zacząć robić to, czego naprawdę chcesz ebook

INTRO

Masz plan. Całkiem dobry plan. Wiesz, co powinieneś zrobić, nawet zapisałeś to sobie w telefonie, notesie albo w jednej z siedemnastu aplikacji, które miały odmienić twoje życie. Tym razem będzie inaczej. Od poniedziałku ćwiczysz, kończysz projekt, oszczędzasz pieniądze, przestajesz odpisywać ludziom, którzy traktują cię jak awaryjną ładowarkę, i wreszcie robisz tę rzecz, o której mówisz od pół roku.

Nadchodzi poniedziałek.

I nagle okazuje się, że człowiek, który w niedzielę wieczorem opracował ten fantastyczny plan, nie zostawił żadnych instrukcji człowiekowi, który obudził się rano.

Ten drugi ma zupełnie inne pomysły.

Może zaczniemy jutro.

Może najpierw obejrzymy jeden film.

Może nie jest jeszcze odpowiedni moment.

Może trzeba się lepiej przygotować.

Może kupimy nowy notes.

Notes oczywiście zmienia wszystko.

I tak właśnie zaczyna się jeden z najbardziej irytujących spektakli, jakie człowiek potrafi urządzić samemu sobie: wiesz, czego chcesz, wiesz mniej więcej, jak to osiągnąć, a mimo to regularnie robisz rzeczy prowadzące dokładnie w przeciwną stronę.

Chcesz mieć więcej pieniędzy, ale po ciężkim tygodniu uznajesz, że zasłużyłeś na zakupy. Chcesz zmienić pracę, ale trzeci miesiąc poprawiasz CV, jakby rekruter miał przyznawać punkty za idealne przesunięcie przecinka. Chcesz lepszej relacji, a kiedy pojawia się ktoś normalny, nagle wydaje ci się „trochę nudny”. Za to osoba emocjonalnie dostępna mniej więcej jak urząd skarbowy w niedzielę zaczyna wyglądać fascynująco.

Chcesz schudnąć.

Kupujesz zdrowe jedzenie.

Wieczorem zamawiasz pizzę, ponieważ mozzarella najwyraźniej została właśnie uznana za narzędzie regulacji emocji.

Potem patrzysz na swoje decyzje i zadajesz pytanie, które zapewne pojawiło się już kilka razy:

Dlaczego ja sobie to robię?

To dobre pytanie. Problem polega na tym, że odpowiedź zwykle brzmi gorzej, niż powinna. „Bo jestem leniwy”. „Bo nie mam silnej woli”. „Bo nigdy niczego nie kończę”. „Bo taki już jestem”. „Bo najwyraźniej moim największym życiowym przeciwnikiem jestem ja sam, tylko jeszcze nikt nie raczył poinformować mnie o terminie walki.”

Spokojnie.

Autosabotaż nie oznacza, że w twojej głowie siedzi mały złoczyńca, który każdego ranka zaciera ręce i pyta: „No dobrze, jak dziś zepsujemy mu życie?”. Najczęściej to zestaw zachowań, które w krótkim terminie coś ci dają: ulgę, bezpieczeństwo, uniknięcie ryzyka, ochronę przed oceną, chwilowy komfort albo możliwość pozostania na dobrze znanym terenie.

Nawet jeśli ten teren przypomina parking przy markecie w listopadzie.

Znany to znany.

Dlatego możesz przez trzy tygodnie unikać wysłania jednej wiadomości, która zajęłaby dwie minuty. Samo wysłanie wiadomości jest łatwe. To, co może wydarzyć się później - odpowiedź, odmowa, konflikt, decyzja, konieczność działania - już łatwe nie jest. Mózg odkrywa więc znakomite rozwiązanie: nie wysyłajmy niczego. Natychmiast robi się spokojniej.

Przynajmniej przez chwilę.

Potem przychodzi stres, poczucie winy i osiemnaście kolejnych minut patrzenia na ekran.

Fantastyczny interes.

Autosabotaż często wygląda właśnie tak: kupujesz chwilową ulgę na kredyt, którego raty płacisz później. Odkładasz trudną rozmowę i dziś czujesz się lepiej. Rezygnujesz z okazji i nie musisz ryzykować porażki. Nie kończysz projektu, więc nikt nie może go ocenić. Wybierasz znajomy chaos zamiast nieznanej zmiany, ponieważ chaos, choć beznadziejny, przynajmniej ma tę uprzejmość, że już go znasz.

Człowiek ma zaskakująco dużą tolerancję na nieszczęście, jeśli jest odpowiednio znajome.

To dlatego możesz mówić, że chcesz czegoś nowego, a jednocześnie trzymać się starego. Nie dlatego, że jesteś idiotą. Nie dlatego, że masz wadliwy charakter. Po prostu część twoich zachowań została zbudowana po to, żeby chronić cię przed czymś, co kiedyś albo teraz wydaje się bardziej niebezpieczne niż obecna sytuacja.

Oczywiście ta ochrona bywa równie subtelna jak ochroniarz, który dla twojego bezpieczeństwa nie pozwala ci już wychodzić z domu.

Masz więc ambicję i hamulec.

Jednocześnie.

Jedna część ciebie mówi: „Idziemy”.

Druga odpowiada: „Świetny pomysł. Rozważmy go przez następne cztery lata”.

I właśnie dlatego samo „bardziej się postaraj” zazwyczaj nie wystarcza. Gdyby wystarczało, prawdopodobnie nie czytałbyś książki o autosabotażu. Wystarczyłaby kartka na lodówce z napisem „OGARNIJ SIĘ”, najlepiej zalaminowana dla profesjonalnego efektu.

Problem nie polega również na tym, że nie przeczytałeś jeszcze odpowiedniego cytatu motywacyjnego.

Internet zrobił, co mógł.

W tej książce nie będziemy więc próbować przemienić cię w maszynę do samodoskonalenia, która wstaje o 4:47, pije wodę z cytryną, medytuje, przebiega dziesięć kilometrów i przed śniadaniem zakłada trzy dochodowe firmy. Interesuje nas coś bardziej użytecznego: rozpoznanie momentów, w których sam podkładasz sobie nogę, zrozumienie, po co właściwie to robisz, i nauczenie się zatrzymywania tego procesu wystarczająco wcześnie.

Bo autosabotaż rzadko zaczyna się od spektakularnej katastrofy.

Zaczyna się od małych rzeczy.

„Jeszcze nie teraz.”

„Muszę to lepiej przemyśleć.”

„Najpierw przygotuję się idealnie.”

„Nie mam dziś energii.”

„Może za tydzień.”

„Jeszcze tylko sprawdzę telefon.”

A telefon, jak wiadomo, zawsze ma dla ciebie coś niezwykle ważnego. Na przykład film przedstawiający psa, który nie chce wejść do wanny.

Trzydzieści minut później pies nadal nie chce się kąpać, a twoje życie nadal czeka.

W kolejnych rozdziałach przyjrzymy się temu, dlaczego potrafimy zepsuć sobie coś dokładnie wtedy, kiedy zaczyna iść dobrze, dlaczego odwlekamy rzeczy ważniejsze od tych nieważnych, jak perfekcjonizm potrafi przebrać się za wysokie standardy, jak strach przed porażką współpracuje ze strachem przed sukcesem i dlaczego człowiek potrafi tęsknić za zmianą, a jednocześnie traktować ją jak podejrzany link w wiadomości SMS.

Ale przede wszystkim będziemy szukać metod, które da się zastosować w normalnym życiu.

Bez zostawania nową osobą do przyszłego wtorku.

Bez magicznych poranków.

Bez trzydziestodniowego rytuału wykonywanego przy pełni księżyca.

Chodzi o to, żebyś zaczął zauważać swoje schematy trochę wcześniej. Żeby między impulsem a kolejną decyzją pojawiło się kilka sekund miejsca. Żeby „znowu to zrobiłem” coraz częściej zamieniało się w „o, znam ten numer”.

A potem w:

„Nie. Tym razem nie.”

Nie musisz przestać sabotować siebie idealnie.

To byłoby zresztą podejrzanie perfekcjonistyczne.

Wystarczy, że przestaniesz robić to automatycznie.

Bo najgorsze w autosabotażu nie jest to, że czasami podejmujesz złą decyzję. Każdy podejmuje. Problem zaczyna się wtedy, kiedy miesiącami powtarzasz tę samą decyzję, za każdym razem nadając jej nowe, bardzo rozsądnie brzmiące uzasadnienie.

Twój mózg jest pod tym względem niezwykle kreatywnym działem PR.

Czas więc trochę ograniczyć mu budżet.

Rozdział 1 - To naprawdę jesteś ty?

Masz ważne zadanie. Termin nie jest nawet szczególnie odległy, więc tym razem rozsądek podpowiada, żeby zacząć wcześniej. Otwierasz dokument. Patrzysz na pustą stronę. Piszesz dwa zdania. Pierwsze brzmi podejrzanie. Drugie jeszcze gorzej. W tej sytuacji robisz jedyną logiczną rzecz: zaczynasz porządkować foldery na komputerze.

Po dwudziestu minutach folder „Dokumenty” ma strukturę godną Ministerstwa Administracji, ale projekt nadal składa się z dwóch zdań, z których jedno właśnie usunąłeś.

Potem nadchodzi myśl:

„Ja się do tego chyba nie nadaję.”

I właśnie tutaj zaczyna się problem, ponieważ zachowanie zostało błyskawicznie zamienione w tożsamość.

Nie wykonałeś zadania, więc jesteś leniwy.

Odwlekałeś decyzję, więc jesteś niezdecydowany.

Kilka razy wycofałeś się z dobrej okazji, więc jesteś człowiekiem, który zawsze wszystko psuje.

To wygodne wyjaśnienie, bo jest proste. Niestety ma też mniej więcej taką wartość praktyczną jak diagnoza samochodu brzmiąca: „nie jedzie, bo jest zepsuty”.

Dziękujemy.

Mechanizm właśnie został wyjaśniony w stu procentach i w zerowym stopniu.

Autosabotaż znacznie częściej jest konkretnym zachowaniem pojawiającym się w określonych sytuacjach niż stałą cechą człowieka. Możesz świetnie funkcjonować w pracy, a sabotować swoje życie prywatne. Możesz być niezwykle zdyscyplinowany finansowo, a przez lata odkładać ważne badanie, rozmowę albo zmianę pracy. Możesz bez problemu dotrzymywać obietnic składanych innym i regularnie łamać te składane sobie.

Człowiek jest bardzo ciekawym urządzeniem.

Potrafi o szóstej rano zawieźć kolegę na lotnisko, ale o osiemnastej nie ma już siły wynieść własnych śmieci.

Dlatego pierwszą rzeczą, którą warto zrobić, nie jest „naprawienie siebie”. To brzmi ambitnie, ale jest zbyt ogólne. Naprawienie siebie nie mieści się nawet sensownie w kalendarzu. Co wpiszesz?

Wtorek, 17:30 - 18:15: naprawić osobowość.

Potem zakupy.

Znacznie lepiej zacząć od pytania:

W jakich dokładnie sytuacjach działam przeciwko własnym interesom?

To pytanie jest mniej dramatyczne, za to dużo bardziej użyteczne.

Autosabotaż lubi przebrania

Największy problem polega na tym, że autosabotaż rzadko wygląda jak autosabotaż. Gdyby wyglądał, sprawa byłaby prostsza.

Wyobraź sobie, że w poniedziałek rano pojawia się przed tobą człowiek w czarnym płaszczu i mówi:

„Dzień dobry. Jestem twoim autosabotażem. Dzisiaj będę utrudniał ci awans, komplikował związek i sprawię, że kupisz coś niepotrzebnego o 22:43.”

Przynajmniej wiedziałbyś, z kim masz do czynienia.

W rzeczywistości autosabotaż mówi znacznie rozsądniejszym głosem.

„Jeszcze nie jesteś gotowy.”

„Najpierw musisz zebrać więcej informacji.”

„Nie wysyłaj tego teraz, dopracuj.”

„Nie warto zaczynać, jeśli nie możesz zrobić tego porządnie.”

„Poczekaj na lepszy moment.”

„Może ta osoba jednak nie jest dla ciebie.”

„Dzisiaj odpocznij. Jutro będziesz miał więcej energii.”

Każde z tych zdań może być czasami sensowne. I właśnie dlatego są tak skuteczne. Sabotowanie siebie rzadko opiera się na pomysłach ewidentnie głupich. Najczęściej wykorzystuje logiczne argumenty zastosowane w nieodpowiednim momencie.

To jak prawnik zatrudniony przez twoją wymówkę.

Dokumentacja będzie bez zarzutu.

Efekt trochę mniej.

Perfekcjonizm może więc wyglądać jak profesjonalizm. Odkładanie decyzji jak ostrożność. Unikanie konfliktu jak dbanie o spokój. Niepodejmowanie ryzyka jak rozsądek. Przepracowanie jak ambicja. Zgadzanie się na wszystko jak bycie dobrym człowiekiem.

Problem zaczyna się wtedy, kiedy koszt zachowania regularnie przewyższa korzyść, a ty mimo to ciągle je powtarzasz.

Przykład jest banalny. Masz wysłać ofertę. Chcesz, żeby była dobra, więc jeszcze raz ją poprawiasz. Rozsądne. Potem poprawiasz ją drugi raz. Nadal można bronić tej decyzji. Za piątym razem zmieniasz czcionkę, przestawiasz trzy przecinki i przez piętnaście minut zastanawiasz się, czy „Dzień dobry” brzmi wystarczająco profesjonalnie.

W tym momencie nie poprawiasz już oferty.

Próbujesz zmniejszyć własny lęk przed jej wysłaniem.

Różnica jest ogromna.

Szukaj kosztu, nie etykiety

Jeśli próbujesz ustalić, czy coś jest autosabotażem, nie pytaj od razu:

„Czy to zachowanie jest złe?”

Pytaj:

„Co mnie ono kosztuje?”

Może odkładasz trening. Koszt jest oczywisty: nie ćwiczysz.

Ale może unikasz rozmów o podwyżce. Koszt pojawia się w pieniądzach, frustracji i poczuciu, że inni decydują za ciebie.

Może nigdy nie odmawiasz rodzinie. Kosztem jest czas, zmęczenie i rosnąca niechęć do ludzi, którym sam konsekwentnie mówiłeś „oczywiście”.

To szczególnie ciekawy rodzaj autosabotażu.

Nikt cię nie zmusił.

Sam powiedziałeś „jasne”.

A potem przez pół dnia jesteś zły, że oni potraktowali „jasne” jak „jasne”.

Ludzka komunikacja znowu zaskoczyła wszystkich uczestników.

Warto więc przeprowadzić krótką kontrolę jakości własnego życia. Nie potrzebujesz do tego dziennika oprawionego w skórę ani specjalnego pióra, którym wcześniej podpisywał coś Hemingway. Wystarczy kartka albo notatka w telefonie.

Zapisz trzy obszary, w których regularnie czujesz:

„znowu zrobiłem to samo”,

„wiedziałem, że nie powinienem”,

„czemu ciągle w to wchodzę?”,

„mogłem zrobić to wcześniej”,

„przecież chciałem czegoś innego”.

Nie opisuj jeszcze całej historii swojego życia.

To nie audyt państwowy.

Wybierz trzy konkretne zachowania.

Na przykład:

odkładam trudne telefony,

wydaję pieniądze pod wpływem emocji,

wycofuję się, kiedy relacja zaczyna robić się poważna.

To już jest materiał do pracy.

„Sabotuję własne życie” brzmi jak katastrofa.

„Odkładam trudne telefony” brzmi jak problem, który można rozebrać na części.

I właśnie o to chodzi.

Co dzieje się sekundę wcześniej?

Teraz przychodzi ważniejsza część. Spróbuj ustalić, co wydarza się bezpośrednio przed zachowaniem.

Załóżmy, że wieczorami jesz rzeczy, których nie planowałeś jeść. Samo stwierdzenie „brakuje mi silnej woli” jest bezużyteczne. Sprawdź, co działo się przedtem.

Byłeś zmęczony?

Pokłóciłeś się z kimś?

Miałeś nudny wieczór?

Zjadłeś za mało w ciągu dnia?

Pracowałeś długo i chciałeś się nagrodzić?

Usiadłeś przed telewizorem, a potem twoja ręka odkryła chipsy bez udziału najwyższych struktur zarządzających?

To ostatnie zdarza się podejrzanie często.

Podobnie jest z odkładaniem. Czasami nie odkładasz całego rodzaju zadań. Odkładasz zadania, które niosą określone ryzyko: ocenę, konflikt, możliwość porażki albo konieczność podjęcia decyzji.

Możesz bez problemu odpowiedzieć na piętnaście prostych maili, a jeden ważny mail zostawić na dwa dni.

Czyli problemem nie jest poczta elektroniczna.

Problemem jest to, co ten konkretny mail dla ciebie oznacza.

Autosabotaż działa często według prostego schematu:

bodziec → napięcie → zachowanie dające ulgę → krótkotrwała nagroda → długoterminowy koszt

Masz wysłać CV.

Pojawia się napięcie: „A jeśli mnie odrzucą?”

Zaczynasz jeszcze raz poprawiać CV.

Czujesz ulgę, bo nie musisz jeszcze ryzykować.

Wieczorem jesteś zły, że nadal go nie wysłałeś.

Mózg zapamiętuje jednak przede wszystkim jedną rzecz: poprawianie dokumentu zmniejszyło napięcie.

Świetnie.

Jutro zrobimy to ponownie.

Tak powstaje nawyk, który z zewnątrz wygląda irracjonalnie, ale od środka ma całkiem logiczną strukturę.

Natychmiastowa ulga jest podejrzanie atrakcyjna

Twój mózg ma pewną słabość: lubi korzyści dostępne teraz znacznie bardziej niż korzyści dostępne później.

To dlatego napis „20% taniej dzisiaj” działa lepiej niż „za dziewięć miesięcy będziesz zadowolony z rozsądnego zarządzania finansami”.

Drugi slogan prawdopodobnie nie sprzedałby nawet skarbonki.

Autosabotaż bardzo często wykorzystuje tę asymetrię.

Nie wykonujesz zadania - teraz czujesz ulgę.

Nie zaczynasz rozmowy - teraz unikasz dyskomfortu.

Kupujesz coś - teraz pojawia się przyjemność.

Odpisujesz byłemu partnerowi - teraz znika samotność.

Rezygnujesz z treningu - teraz możesz zostać na kanapie.

Koszt przychodzi później.

A późniejszy ty ma zaskakująco słabą reprezentację polityczną podczas podejmowania decyzji.

Obecny ty ma większość parlamentarną.

Dlatego warto nauczyć się rozpoznawać zachowania, w których nagroda jest natychmiastowa, a rachunek odroczony. To jedna z najczęstszych konstrukcji autosabotażu.

Nie oznacza to, że każda chwila ulgi jest czymś złym. Odpoczynek jest potrzebny. Przyjemność jest potrzebna. Czasem warto przełożyć zadanie, zrezygnować z projektu albo zakończyć relację.

Kluczowe pytanie brzmi inaczej:

Czy naprawdę wybieram to świadomie, czy tylko uciekam od chwilowego napięcia?

To różnica między:

„Dzisiaj nie trenuję, bo jestem wyczerpany i potrzebuję regeneracji”

a:

„Dzisiaj nie trenuję, ponieważ na zewnątrz jest jakoś tak… pogodowo.”

Meteorologia właśnie dostała odpowiedzialność za twoje przysiady.

Pierwszy eksperyment

Przez najbliższe kilka dni nie próbuj jeszcze zmieniać wszystkiego. Obserwuj.

Kiedy zauważysz jedno ze swoich typowych zachowań, zapisz cztery rzeczy:

Co miałem zrobić?

Co poczułem lub pomyślałem tuż przed uniknięciem?

Co zrobiłem zamiast?

Jaką natychmiastową korzyść mi to dało?

Na przykład:

Miałem: zadzwonić w sprawie reklamacji.

Pomyślałem: będzie nieprzyjemnie, nie wiem, co powiedzieć.

Zrobiłem: sprawdziłem wiadomości.

Korzyść: przez chwilę nie musiałem myśleć o telefonie.

Tyle.

Nie musisz pisać autobiografii emocjonalnej zatytułowanej „Moje relacje z infolinią od dzieciństwa”.

Chodzi wyłącznie o zobaczenie schematu.

Bo jeśli zobaczysz go odpowiednio wcześnie, autosabotaż przestaje być tajemniczą siłą kontrolującą twoje życie.

Staje się procedurą.

A procedurę można zmienić.

Na dzisiaj wystarczy więc jedna rzecz: przestań nazywać siebie problemem i zacznij nazywać konkretne zachowanie.

Nie jesteś „człowiekiem, który wszystko psuje”.

Być może odkładasz działania, kiedy boisz się oceny.

To bardzo duża różnica.

Pierwsze zdanie zamyka sprawę.

Drugie daje ci miejsce, żeby coś z nią zrobić.

A o to właśnie nam chodzi.

Rozdział 2 - Twój mózg chce dobrze. Czasem aż za dobrze

Wyobraź sobie, że dostajesz propozycję nowej pracy. Lepsze pieniądze, ciekawsze obowiązki, większe możliwości. Przez pierwsze pięć minut jesteś zachwycony. Potem mózg rozpoczyna działalność analityczną.

A co jeśli sobie nie poradzisz?

Co jeśli zespół będzie okropny?

Co jeśli obecna praca nie jest jednak taka zła?

Co jeśli dojazd będzie gorszy?

Co jeśli po trzech miesiącach firma upadnie?

Co jeśli nowy szef kolekcjonuje ludzkie czaszki?

Na temat szefa nie masz żadnych danych.

Ale skoro analizujemy ryzyko, bądźmy kompleksowi.

Po dwóch dniach propozycja, która początkowo wydawała się szansą, zaczyna wyglądać jak otwarcie drzwi prowadzących w mrok. Nagle obecna praca nabiera uroku. Nawet automat z kawą, którego od trzech lat nienawidzisz, zaczyna wyglądać sentymentalnie.

„W sumie nie jest tu tak źle.”

Jeszcze tydzień temu mówiłeś dokładnie coś przeciwnego.

Co się zmieniło?

Niewiele.

Po prostu możliwość zmiany przestała być teorią.

Stała się realna.

I właśnie wtedy jedna z najważniejszych funkcji mózgu wchodzi do gry: ochrona przed zagrożeniem.

Problem polega na tym, że mózg nie zawsze odróżnia „zagrożenie” od „sytuacji nowej, niepewnej i trochę stresującej”.

Dla niego obie mogą brzmieć:

„Uwaga. Nie znamy tego. Proponuję nie ruszać.”

To bardzo stary system.

I trzeba przyznać, że przez dużą część historii ludzkości sprawdzał się znakomicie. Jeśli twój przodek słyszał dziwny szelest w krzakach, rozsądniej było założyć, że znajduje się tam coś nieprzyjemnego, niż organizować konferencję naukową na temat alternatywnych interpretacji dźwięku.

Ci, którzy mówili:

„Spokojnie, jestem otwarty na nowe doświadczenia”

mogli czasami zostać nowym doświadczeniem dla tygrysa.

Ostrożność miała sens.

Tyle że współczesne zagrożenia wyglądają trochę inaczej.

Nowy projekt.

Randka.

Prezentacja.

Rozmowa o podwyżce.

Publikacja własnej pracy.

Zmiana zawodu.

Założenie firmy.

Powiedzenie „nie”.

Mózg nadal może uruchomić alarm.

Tyle że tym razem w krzakach nie ma tygrysa.

Jest formularz zgłoszeniowy.

Mózg bardziej chroni niż rozwija

To ważne: twoje naturalne mechanizmy psychiczne nie powstały po to, żeby maksymalizować twój potencjał, budować karierę marzeń i wspierać pięcioletnią strategię rozwoju osobistego.

Ich podstawowym zadaniem jest bezpieczeństwo.

Stabilność.

Przewidywalność.

Unikanie strat.

Z tego punktu widzenia niektóre zachowania, które nazywasz autosabotażem, mogą być próbą ochrony.

Masz wygłosić prezentację. Czujesz lęk przed oceną. Jeśli się nie przygotujesz, istnieje zaskakująca korzyść: w razie porażki możesz powiedzieć sobie, że nie dałeś z siebie wszystkiego.

„Gdybym naprawdę się przygotował, byłoby dobrze.”

Brzmi boleśnie, ale dla ego bywa wygodniejsze niż:

„Przygotowałem się bardzo dobrze i nadal nie wyszło.”

Pierwsza wersja pozostawia furtkę.

Druga wymaga spotkania z rzeczywistością.

Dlatego ludzie czasami sabotują własne przygotowanie przed czymś naprawdę ważnym. Nie dlatego, że im nie zależy.

Czasem właśnie dlatego, że zależy im bardzo.

To ciekawy paradoks.

Im ważniejszy wynik, tym większa może być pokusa stworzenia sobie alibi.

Student zaczyna uczyć się za późno. Pracownik odkłada ważny projekt. Ktoś przygotowujący biznes miesiącami poprawia logo zamiast sprzedawać.

Logo oczywiście jest bardzo ważne.

Zwłaszcza jeśli firma nie ma jeszcze klientów.

Strach przed porażką ma kilka kostiumów

Najprostsza wersja brzmi:

„Nie zrobię tego, bo boję się, że się nie uda.”

Rzadko jednak myślimy aż tak uczciwie.

Znacznie częściej słyszymy:

„To jeszcze nie jest odpowiedni moment.”

„Rynek jest trudny.”

„Muszę zdobyć więcej doświadczenia.”

„Najpierw skończę kurs.”

„Teraz mam dużo pracy.”

„Jeszcze poprawię stronę.”

„Potrzebuję lepszego sprzętu.”

Każdy z tych argumentów może być prawdziwy.

Ale jeśli ten sam argument powraca przez osiemnaście miesięcy, zaczyna wyglądać mniej jak przeszkoda, a bardziej jak stały pracownik działu unikania.

Dobrym testem jest pytanie:

Co musiałoby się wydarzyć, żebym uznał, że jestem gotowy?