Tanio przez świat. Podróżuj [wy]godnie nawet za 1/3 ceny! ebook

tanio

przez świat

maciej dutko

tanio

przez świat

– podróżuj [wy]godnie nawet za 1/3 ceny!

150 trików, które hotele i linie lotnicze wolałyby ukryć

poradnik przygodowy

Pomysły i porady zawarte w tej książce wynikają z prywatnych doświadczeń autora i jego najlepszej wiedzy w chwili jej pisania. Nie są to wyczerpujące instrukcje ani obowiązkowe zalecenia – traktuj je raczej jako inspirację i punkt wyjścia do własnych eksploracji (w przenośni i w dosłowności): wybieraj, modyfikuj i sprawdzaj ich aktualność (która w tej branży jest zmienna), dopasowując do swoich potrzeb, preferencji i możliwości.

Jeśli znajdziesz w tej książce błąd (także językowy – wprawdzie jako właściciel firmy Korekto.pl nie powinienem ich popełniać, ale gonitwa za uciekającymi terminami robi swoje…), daj mi znać, pisząc na [email protected] – pozwoli mi to usunąć go z kolejnego wydania (jeśli takie kiedyś powstanie). To samo dotyczy ewentualnych niejasności, usterek logicznych czy potknięć w wyliczeniach albo faktach – mądrzy mawiają, że błędów nie robi tylko ten, kto… jest bezbłędny;), a ja bynajmniej nie jestem.

Dzięki i dobrej – notabene – podróży!

Wydawca: Evolu.pl(Dutko Group Ltd.)

Unit 10 Enterprise Court, Farfield Park

Rotherham, England S63 5DB

Company No.: 08664043

ISBN: 978-83-64845-27-7

© Copyright: Maciej Dutko & Evolu.pl 2026

Korekta: Anna Dutko, Dominika Zakrzewska,

Maciej Dutko (Korekto.pl)

Skład: Korekto.pl (Dutko Group Ltd.)

Grafika główna: Dominika Zakrzewska (Korekto.pl)

Nawet najdalszą podróż zaczyna się od…

pierwszej wydanej złotówki.

– Dutko

Jak to się zaczęło?

Ludzie uwielbiają przepłacać.

Kiedy słyszę, że skromnie zarabiający znajomy, który szczególnie powinien liczyć każdą złotówkę, leci z synem na parę dni do Turcji za „jedyne” 3000 zł za osobę (loty + noclegi), chce mi się płakać. Przecież tygodniowy wyjazd na Riwierę Turecką w formule all inclusive bez większego wysiłku można mieć za mniej niż 1/3 tej kwoty!

Lub gdy ktoś, kto przez całe życie odkładał, by na wczesnej emeryturze polecieć na 2 tygodnie wakacji przy basenie w Kenii (oczywiście plus safari), płaci za taką przyjemność 24 tys. zł za dwie osoby.

Albo gdy siedzę w samolocie z Warszawy do Bangkoku, a podekscytowani sąsiedzi z wypiekami na twarzy opowiadają, że kupili bilety po 5400 zł, kiedy mój kosztował 1470. Gryzę się więc w język, żeby się tym nie pochwalić i nie zepsuć miłym skądinąd ludziom wyjazdu, uświadamiając im, że mogli zaoszczędzić w sumie prawie 8 tys. zł.

Lub gdy podczas zupełnie innego lotu siedzę koło dziewczyny, która jest podekscytowana, bo właśnie kupiła „niedrogi” według niej (3 tys. zł) bilet do Indii (składak tanich linii z kilkoma przesiadkami i prawie 30–godzinną podróżą), podczas gdy sam niedawno leciałem na trasie Warszawa – Mumbaj – Warszawa, wygodnie i bezpośrednio LOT–em, dolatując na miejsce w 7,5 godziny, za 1699 zł (w obie strony, oczywiście).

Albo gdy na jednym z forów dla podróżujących po Sri Lance ktoś z powodu zmiany planów ogłasza, że chce odstąpić 11–dniową wycieczkę, za którą zapłacił prawie 13 tys. zł za dwie osoby, podczas gdy za podobny wyjazd w dokładnie tym samym terminie (z tą różnicą, że dogodne noclegi skomponowałem sobie samodzielnie) zapłaciłem 2275 zł, czyli 65% mniej (oszczędność: 4225 zł za jedną osobę).

Dlaczego „normalni” lubią przepłacać, zamiast korzystać na przykład z last minute (które samo w sobie jest banalne, no ale zacznijmy od czegoś prostego)? Powody są różne:

Przykład? Fenomenalna oferta lotów do Meksyku za 649 zł w dwie strony, która została rozszarpana przez smart travelerów w mniej niż pół godziny:

Inna sprawa, że to akurat nie było last minute, lecz promocja ogłoszona z niemal miesięcznym wyprzedzeniem, można więc było sprawnie kupić bilet, a później na spokojnie dopinać plany.

I z tym ostatnim będę starał się w niniejszej publikacji powalczyć, budując coś, co roboczo nazwałem (trochę na wzór modnej „inteligencji emocjonalnej”)

inteligencją podróżniczą.

Jak to było u mnie? Przeczytaj, jeśli jesteś ciekaw; albo – jeżeli nie interesuje Cię moja droga do wolności podróżowania – od razu przeskocz do konkretnych porad.

– Dutkoń, gdzie cię znowu niesie? – zakrzyknęła pewnego poranka sąsiadka, widząc mnie drepczącego z plecakiem.

– Do Tajlandii.

– A weź, spier…!

Nie dosłyszałem końcówki, bo pędziłem na tramwaj (większość podróży właśnie zaczynam od tego środka), ale zapewne chciała powiedzieć: „Z pierwszej miejscówki wyślij mi zdjęcia!”

Znajomi i e–znajomi nierzadko złoszczą się na mnie (oczywiście z czułością i humorem), że ciągle gdzieś jeżdżę i publikuję zdjęcia, na których ciężko pracuję z komputerem pod palmą, kiedy oni siedzą w biurach. Odpowiadam im wtedy, że kiedyś funkcjonowałem tak samo, a dopiero z czasem zacząłem stopniowo odkrywać, że można inaczej. Chociaż… pełne dojście do tego wniosku zajęło mi ponad 20 lat, bo nie wszystko było tak dostępne, łatwe, oczywiste i tanie, jak dziś. A dziś, dzięki tanim liniom, walczącym o serca i portfele klientów platformom hotelowym, ale też setkom blogów i grup podróżniczych, a także książek o tym, jak mądrze(j) podróżować, wszystko staje się bajecznie proste. A podróżowanie nigdy nie było tak dostępne dla każdego z nas, jak dziś.

Mój pierwszy lot: Katowice – Rzym, 2005. Nawet nie pomyślałbym wtedy, że

cena biletu to nie wyrok śmierci,

lecz wstępna oferta, którą można modyfikować.

Zapłaciłem. Poleciałem. Zobaczyłem Rzym i uznałem (nieco myląc miasta), że już mogę umierać. I było mi dobrze, bez większego pytania o pieniądze (których akurat wówczas miałem wybitnie niewiele; wszak jakoś to będzie).

Kiedy dwa lata później czekała mnie pierwsza naprawdę długa podróż do Vancouver, ktoś, kto był bardziej doświadczony, podrzucił: „Możecie lecieć z Warszawy, jak planowaliście, za 3500 zł, ale bilety z Berlina są po 2500 zł”.

Rok 2007 i pierwsze zaskoczenie: „To tak można?! Oszczędzić tysiąc złotych za dwie osoby, lecąc po prostu z innego miasta, do którego mamy taką samą odległość, co do Warszawy? Eureka!”. Dodajmy: chwilę wcześniej pracowałem w pewnej stacji telewizyjnej, zarabiając właśnie około 1000 zł miesięcznie – a więc tylko ta jedna drobna zmiana dawała mi oszczędność równą miesięcznej pensji! Aaa!

Okazało się, że to, co jest nam podawane na tacy życia, nie zawsze jest najlepszym, co możemy otrzymać. I że warto pytać o inne możliwości, negocjować, schodzić z utartych ścieżek i łamać schematy. Wystarczy otworzyć dodatkowe okienko w mózgu, a nagle okazuje się, że można żyć znacznie efektywniej i bogaciej, a taniej!

W szukaniu własnego, możliwie nieszablonowego pomysłu na życie, łączącego pracę z możliwościami podróżowania, motywowało mnie odwieczne marzenie o zwiedzaniu naszej pięknej Kulki. Zrodziło się jednak pytanie: „Jak zrobić, aby nie chodzić do pracy, lecz by praca przychodziła do mnie?”; a raczej, abym mógł ją zabrać ze sobą, dokądkolwiek zechcę. Do poszukiwania rozwiązania zainspirował mnie „Brunet wieczorową porą” – obejrzany w wieku bodaj 9 czy 10 lat genialny film Stanisława Barei, w którym główny bohater, korektor, pracuje w domu. Koncepcja spodobała mi się tak bardzo, że po 10 latach, wybierając kierunek studiów i późniejszą specjalizację, postawiłem na edytorstwo. Tak z czasem powstała firma Korekto.pl (www.korekto.pl), chociaż już wcześniej, pracując w Redakcji Telegazety w TVP we Wrocławiu, kombinowałem, co zrobić, aby móc zarządzać tym serwisem, pracując zdalnie (były to lata 2002–2006, kiedy łączom internetowym daleko było do doskonałości, a praca przez tzw. zdalny pulpit nie należała do nadmiernie płynnych). Dość powiedzieć, że kiedy w sobotni wieczór w kwietniu 2005 trzeba było pilnie wrzucić informację o śmierci papieża Polaka, sprawniej było mi wskoczyć na rower i przejechać pół Wrocławia, by dostać się do komputera w redakcji, niż łączyć się z nim zdalnie.

W 2006 w ramach jednego z projektów unijnych odbywał się cykl bardzo praktycznych konferencji promujących telepracę – dla wielu osób w naszym kraju był to przełom w pojmowaniu „miejsca pracy”. Możliwością wykonywania zadań niezależnie od fizycznej lokalizacji zachłysnąłem się tak, że już rok później na zlecenie Allegro sam prowadziłem szkolenia nt. telepracy dla sprzedawców tej platformy, ale też wykłady dla studentów jednej z wrocławskich uczelni, zarażając młodych ludzi świadomością, że praca nie musi równać się siedzeniu w jednym miejscu (choć praca na odległość to oczywiście nie tylko same plusy, o czym pisałem później m.in. w artykule „Telepraca – cienie i ciernie”: www.evolu.pl/e-biznes/telepraca-cienie-i-ciernie).

Z kolei rok 2007 – oprócz znamiennych zmian w przepisach, legalizujących pojęcie „telepracy” – przyniósł kolejne doświadczenie: wspomnianą już podróż do Kanady i USA, kiedy – w przerwach od prowadzenia samochodu – pracowałem, pisząc na zlecenie Wydawnictwa PWN swoją pierwszą książkę „Domeny internetowe” oraz szykując zajęcia z dziennikarstwa internetowego, które miałem zacząć prowadzić po powrocie w jednej z uczelni. Ta przygoda dodatkowo utwierdziła mnie w przekonaniu, że przy odrobinie sprzyjających warunków (i oczywiście przy wykonywaniu zadań, które na to pozwalają), pracować można gdziekolwiek. A zatem można też podróżować!

Przez następnych kilkanaście lat czerpałem pełnymi garściami z tego odkrycia: wykonywałem audyty ofert sprzedażowych Allegro, podróżując od Australii po Spitsbergen i od Zambii po Tajlandię. W międzyczasie pracowałem nad kolejnymi książkami, z których w zasadzie wszystkie powstawały właśnie w podróży. Włącznie z największą z nich, „Biblią e–biznesu”, której struktura rodziła się podczas podróży po prawdziwej, Czarnej Afryce.

Prawdziwy przełom w masowym uświadamianiu ludziom możliwości i zalet pracy zdalnej (choć szkoda, że pod przymusem…) nastąpił w roku 2020, w którym duża część uległej populacji dała się zamknąć na długie miesiące w domach pod pretekstem wypromowanej przez media „pandemii”. Gdy koronapsychoza opadła, świadomość innego modelu pracy została z ludźmi – podróżując dziś po rozmaitych zakątkach świata, znacznie częściej niż przed rokiem 2020 spotykam wszelkiej maści specjalistów (graficy, marketingowcy, konsultanci, korektorzy, tłumacze, copywriterzy, terapeuci, programiści, e–sprzedawcy, e–asystenci, twórcy cyfrowi itd.), dla których praca w dowolnym miejscu na tej planecie stała się standardem. Zawody, takie jak wspomniane wyżej, pozwalają nawet na 100–procentową wolność od miejsca, i to ich przedstawiciele mogą cieszyć się największą wolnością podróżowania. Istnieje jednak szereg profesji, które – pozornie związane z fizycznym miejscem – pozwalają przynajmniej częściowo na wykonywanie obowiązków zawodowych również z innego miejsca niż biuro pod konkretnym adresem: księgowi, nauczyciele czy szkoleniowcy online, specjaliści obsługi klienta i telekonsultanci, prawnicy, rekruterzy, testerzy, administratorzy baz danych itd.). Inaczej mówiąc:

cyfrowi nomadzi.

Naturalnie pozostaje wiele zajęć, których nadal praktycznie nie da się oderwać od ściśle określonego miejsca: chirurdzy, elektrycy czy hydraulicy, służby ratunkowe i mundurowe, klasyczni nauczyciele, murarze czy dekarze, osoby sprzątające, masażyści, operatorzy maszyn i pojazdów, ale też tradycyjni artyści: malarze, rzeźbiarze, performerzy… Chociaż zapewne kwestią czasu jest, kiedy dzięki dalszemu rozwojowi technologii, stomatolog z Turcji będzie mógł za pomocą zautomatyzowanych narzędzi przeprowadzić ekstrakcję zęba lub montaż implantu u pacjenta w Polsce. Wszak mechanicy samochodowi od lat dysponują już możliwościami zdalnej naprawy samochodów – choć nie jest to jeszcze powszechne, mimo iż już w 2009 r. podczas konferencji na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu z wypiekami na twarzy oglądałem prezentację, której bohater – zwykły kierowca, bez żadnego doświadczenia w mechanice samochodowej – dzięki specjalnym goglom połączonym ze specjalistą BMW w Niemczech instruowany jest, którą część i w jaki sposób ma wymienić. Swoją drogą, ciekawe, że to, co kiełkowało już kilkanaście lat temu, gdzieś zniknęło…).

Albo weźmy zawód kierowcy, który wciąż trudno skojarzyć z pracą na odległość. A jednak 19 lat temu w Vancouver po raz pierwszy widziałem pociąg bez maszynisty. Ba! Jako szeregowy pasażer siedziałem w miejscu, gdzie w tradycyjnym pociągu znajduje się jego centrum zarządzania wszechświatem; ale maszynisty tam nie było – skład prowadzony był zdalnie przez osobę nadzorującą pociąg na odległość dzięki systemowi kamer i czujników. Minęły dwie dekady, a z jednej strony, samojezdne pociągi nie są jeszcze standardem, z drugiej zaś mamy już samojezdne, autonomiczne samochody (bynajmniej niewymagające zdalnego operatora w skórze żywego człowieka).

Tak czy inaczej, dziś, dzięki technologiom, ale i dzięki zmianom mentalnym, paradygmaty nie tyle się zmieniają, co szaleją. A skoro tak, oczywistością jest dla mnie, że już niedługo wybitny neurochirurg z Kanady czy z innych Chin nie będzie musiał mitrężyć bezcennego czasu na przelot z jednego kontynentu na drugi, by zoperować tego czy innego pacjenta, lecz zrobi to zdalnie. A zdalna mechanika, być może połączona z haptyką (a może nie, bo i po co?) oraz wspierana przez wszelkie inne technologie wystarczą, by wizja z tak przecież staaarego filmu, jak „Surogaci” stała się normą.

Jak widzisz, wiele aspektów naszego życia, które jeszcze kilka lat temu uchodziły za science fiction, dziś stają się rzeczywistością. A pomyśl, co będzie jutro! Mimo to, kiedy piszę lub mówię o możliwości łamania schematów, życia innego niż wiedli nasi dziadkowie, pracy z dowolnego miejsca i podróżowania, wciąż i wciąż spotykam się z negacją, a niekiedy nawet z wrogością i hasłami w rodzaju: „Tobie się udało”, „Nie każdy tak może”, a wręcz: „Dutko, jesteś odklejony od rzeczywistości!”…

Temu ostatniemu nie przeczę – Lem też był. Jeśli dany element rzeczywistości z jakiegoś powodu mi nie odpowiada, to tak – staram się od niego oderwać, „odkleić”, jeśli ktoś woli; czyli zmienić go, by był bardziej wygodny. Nie wychodzić ze „strefy komfortu”, lecz czynić ją… większą!

Nikomu niczego nie narzucam, nie oceniam i nie krytykuję. Ale chcę pokazać, że można inaczej. I że bynajmniej nie trzeba wierzyć w hasła, iż nie należy dopasowywać świata do siebie, tylko odwrotnie. Bo to hasła dobre dla beneficjentów chowu klatkowego, a nie dla tych, którzy chcą Żyć.

Nie twierdzę, że „możesz wszystko, zawsze, wszędzie oraz w każdej sytuacji”, lecz tylko, że czasami wystarczy otworzyć jedno, małe okienko w głowie, by zacząć dostrzegać to, co zwykle jest przesłonięte przez rutynę, codzienność, ograniczające nawyki i przekonania. Które – jak mało gdzie – widoczne są u zwykłych ludzi właśnie podczas podróżowania. Korzystając z trwającej właśnie rewolucji mobilności, ale też sięgając do zmian światopoglądowych i mentalnych, zapraszam Cię więc do wykorzystania tych dobrodziejstw w zakresie mądrej i sprytnej optymalizacji kosztów. Na przykład poprzez łączenie (a nie, jak radzą niektórzy: oddzielanie!) pracy z życiem osobistym i podróżami.

Jeśli w tym miejscu odpowiesz: „Dutko, ale nie po to jadę na wakacje, by brać pracę ze sobą!”, jak najbardziej szanuję taki argument. Pokazuję po prostu możliwość – ja osobiście uwielbiam mieszać pracę z życiem prywatnym: obsługiwać zlecenia, kiedy są, odpoczywać, kiedy jest przerwa, czasami pisać książkę albo robić korektę w samolocie lub – zaszyw–szy się w jakiejś samotni – robić sobie przerwę w pracy na półdniową wycieczkę skuterową po okolicy. Ale tak, wiem, że wiele osób (zwłaszcza pracujących dla kogoś) woli ścisłą higienę pracy, godziny i dni „od – do”, nieotwieranie komputera w łikendy czy święta albo podczas wyjazdów właśnie – w żadnym stopniu tego nie kwestionuję ani nie oceniam; po prostu pokazuję, że można inaczej, osiągając przy tym konkretne korzyści.

Co nie znaczy, że trzeba.

Zastrzeżenia

Czasami słyszę sceptyczne pytanie: „Skoro kupujesz bilet do Indii i z powrotem za 799 zł albo do Włoch poniżej 20 euro, to jakim cudem linie lotnicze nie bankrutują?”.

Sekret polega na tym, że (poza mistrzowską optymalizacją kosztów własnych, której fascynujące przykłady znajdziesz na YouTube w filmie Macieja Skałby, „Cała prawda o firmie Ryanair”), aby ktoś mógł lecieć tanio, ktoś inny leci drogo. Większość ludzi nie wie, że można inaczej. Bo nie znają zasad, trików i narzędzi; bo koniecznie muszą lecieć w tym a nie w innym terminie; bo im się nie chce poszukać i pomanewrować (to wysiłek!); bo wygodniej jest kliknąć w pierwszą ofertę, którą dostaną, bez porównywania czy negocjowania; bo brakuje im elementarnej elastyczności…

Powodów, dlaczego normalni ludzie uwielbiają przepłacać, jest wiele. Niezależnie od nich, mam dobrą wiadomość dla Ciebie: skoro czytasz tę książkę, należysz do niewielkiego ułamka społeczeństwa, który pochyla się nad tą tematyką, a więc już na starcie wygrywasz z innymi. Czyli tak samo, jak w każdej innej dziedzinie – wszak wiedza (oczywiście pod warunkiem, że wykorzystywana w praktyce) daje przewagę, a za ignorancję się płaci.

Ale uwaga: nie zastępujmy ignorancji – naiwnością. Kiedy słyszę, że ktoś próbuje przekonywać, że dzięki znajomości tajnych sposobów można zhakować dowolny system rezerwacyjny i lecieć dokądkolwiek „za mniej niż 100 euro” lub „spać w hotelach 5–gwiazdkowych za cenę taniego hostelu”, to maczeta mi się otwiera w kieszeni. W ostatnich latach miałem niewątpliwą okazję przyjrzeć się z bliska, jak tego rodzaju „zawsze działające metody”… prawie nigdy nie działają, a wprowadzeni w błąd naiwniacy słyszą: „Widocznie tanie bilety już się wyprzedały”.

Z mojej obecnej wiedzy wynika, że cudowny, uniwersalny sposób na magicznie tanie loty i noclegi, który zadziała zawsze i w każdej sytuacji jest mitem.Jak najbardziej prawdziwe i skuteczne są natomiast liczne – bynajmniej nie magiczne – pomniejsze triki i zasady, których umiejętne i sumaryczne stosowanie realnie może pomóc obniżyć koszty o 2/3, a nawet więcej. Oczywiście biorąc pod uwagę kilka warunków i uświadomień.

Sposoby, które omawiam w tej książce, działają, ale nie w każdej sytuacji i nie bezwarunkowo. Zwykle towarzyszy im jakieś „ale”, jednak co do zasady da się wychwycić ich schemat i wykorzystać powtarzalność. Pamiętaj jednak, że:

oczekujmy wiele, niewielkim kosztem.

Większość z przytaczanych w tej książce rad to coś, co nie tylko przetestowałem na własnej skórze, ale przede wszystkim, co i Ty możesz powtórzyć. Ale – raz jeszcze, aby wybrzmiało to wyraźnie – to nie znaczy, że zadziała zawsze i w każdej sytuacji. Zwykle musisz spełnić jakiś dodatkowy wymóg, podjąć nieco wysiłku, by poszukać alternatywy, zgodzić się na jakiś kompromis, a – nierzadko – mieć też odrobinę szczęścia. Innymi słowy: jeżeli coś działa u mnie, może, ale nie musi zadziałać u Ciebie. I odwrotnie. Jeśli więc któraś z rad totalnie Ci nie pasuje, zostaw ją, a przetestuj inne. Selektywnie, jak przy bufecie w formie szwedzkiego stołu, gdzie nakładasz tylko to, na co masz ochotę.

I jeszcze jedno: nie świadczę usług szukania tanich biletów lotniczych, noclegów ani innych opcji, na których w podróży można „urwać” jakąś kwotę. Ta książka ma Cię zainspirować do samodzielnych działań w tym zakresie, z góry dziękuję więc za wszelkie zapytania: „Dutko, znajdź mi bilet do Nowego Jorku za 100 euro, a dam ci drugie 100”.

Dla kogo – nie?

Książkę tę kieruję w szczególności do podróżników średnio–początkujących, jeśli tak mogę się wyrazić. A zwłaszcza dla klasycznych nielotów, którzy albo są dopiero na począ–tku swojej podróżniczej drogi, ale podróżują, lecz na tyle rzadko, że nie poznali jeszcze wielu ważnych zasad – takie osoby odniosą z lektury ogrom korzyści.

Książka może natomiast nie dać aż tak spektakularnych efektów, jeśli:

Jesteś leniwy, nie chce Ci się wysilać i kombinować, masz na karku rodzinę, psa, kota czy inny inwentarz żywy, masz wystarczająco pieniędzy lub po prostu nie czujesz tego całego smart travelingu? Mimo że ja sam uwielbiam tę formę sportu (i pewnie nie zrezygnuję z takich polowań nawet mając 100 milionów na koncie), w 100% rozumiem człowieka, który ma odwrotnie. A jeśli tak jest, to już teraz polecam, byś przekazał tę książkę raczej komuś, kto bardziej z niej skorzysta.

Acz coś mi mówi, że skoro dotarłeś do tego miejsca, a nie doczekałeś się jeszcze literalnie żadnej konkretnej rady, to zdałeś pierwszy test i jesteś na dobrej drodze.

Aha, drobne zastrzeżenia techniczne (dla porządku):

No dobra, koniec z tym przydługim wstępem, historią historii i zastrzeżeniami. Do konkretów!

Elementarz: zasady ogólne

Duża część podpowiadajek, które przytoczę na wstępie, dla bardziej doświadczonych Czytelników będzie kwestiami oczywistymi – to takie przedszkole albo elementarz podróżnika. Ale dla porządku – być muszą, bo po książkę tę sięgną głównie początkujący w podróżowaniu, dla których nawet podstawy za pierwszym razem mogą okazać się odkryciem Ameryki. A i może któremuś ze starych wyjadaczy co nieco się przy okazji przypomni. Na początek zatem – ów swoisty elementarz. Ale obiecuję, że im głębiej w morze, tym więcej solidnych ryb.

1 Stosuj arbitraż geograficzny

Jak głośno nie skandowaliby komuniści i innej maści egalitaryści, ludzie byli, są i będą różni – i to pod każdym możliwym względem. To samo dotyczy krajów: zgaduję, że i za 1000 lat na tej planecie – jeśli przetrwa inwazję h. sapiens – nadal będą istniały państwa bogatsze i biedniejsze, lepsze do życia i gorsze, tańsze i droższe. Mając tego pełną świadomość, już jednym z pierwszych sposobów mądrego oszczędzania na podróżach może być stosowanie arbitrażu geograficznego. Czyli po prostu wybierania miejsc, które są tańsze niż inne (a przynajmniej niż Twój rodzimy kraj).