Po północy ebook

Tytuł oryginału:

AFTER MIDNIGHT

Copyright © The Chichester Partnership 2025

Introduction copyright © Stephen King 2025

Polish edition copyright © Wydawnictwo Albatros Sp. z o.o. 2026

Polish translation copyright © Jakub Cegieła, Małgorzata Radzikowska 2023, © Aleksander Lipszyc 2025, © Robert Ginalski 2026

All rights reserved

Korekta: Dorota Jakubowska, Sabina Raczyńska, Marzena Wasilewska, Alicja Laskowska, Piotr Królak

Projekt graficzny okładki: Kasia Meszka

Elementy ilustracji na okładce: Magnific

Ilustracje we wnętrzu: Joe McLaren

Zdjęcie na okładce: David Lichtneker/Arcangel Images

ISBN 978-83-8439-435-9

Wydawca

Wydawnictwo Albatros Sp. z o.o.

Hlonda 2A/25, 02-972 Warszawa

[email protected]

wydawnictwoalbatros.com

Niniejszy produkt jest objęty ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że publiczne udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Konwersja do formatu EPUB oraz MOBI

Jan Żaborowski

Po północy. Wyrazy uznania

Stephen King

Śniło mi się tej nocy, że znowu byłam w Manderley*.

To jedno z najsłynniejszych pierwszych zdań powieści, jakie napisano. A z pewnością jedno z najbardziej pamiętnych, sam wykorzystałem je jako motto Worka kości. Daphne du Maurier (1907–1989) ma w swoim dorobku być może najlepsze pierwsze zdanie, jakie kiedykolwiek otwierało opowieść grozy. Jej klasyczne opowiadanie Ptaki zaczyna się tak: Trzeciego grudnia w nocy zmienił się wiatr i nastała zima**. Krótko, chłodno i do rzeczy. Prawie jak prognoza pogody.

Jako wstęp do pasjonującej historii, w której wszystkie gatunki ptaków atakują ludzi, to zdanie sprawdza się doskonale, ponieważ jest beznamiętne, oznajmujące i realistyczne. Du Maurier potrafi wywołać grozę, kiedy tylko zechce – wystarczy przeczytać Lalkę, Niebieskie soczewki albo wstrząsające dwie ostatnie strony Nie oglądaj się teraz – ale wie, że tutaj, by czytelnik uwierzył w to, co się dzieje, a zarazem odczuł narastające napięcie, potrzebny jest ton bliższy reportażowi niż fikcji literackiej.

Filmowa wersja Ptaków, w której zestawiono romans hollywoodzkiej piękności i amanta (Rod Taylor jako Mitch i Tippi Hedren jako Melanie) z atakiem ptaszydeł, niewiele ma wspólnego z opowiadaniem du Maurier. Akcję przeniesiono z chłodnej i pochmurnej Kornwalii do słonecznego Bodega Bay, a liczba postaci znacznie wzrosła (wśród nich jedyną godną zapamiętania jest ornitolożka Ethel Bundy, która zapewnia Melanie, że ptaki nigdy nie zaatakują ludzi, ponieważ „ich mózgi są zbyt małe”). Dla odmiany opowiadanie du Maurier jest niemal klaustrofobiczne, a akcja toczy się wokół Nata Hockena i jego rodziny, którzy chronią się przed atakiem z powietrza w swoim domku. Pod tym względem przypomina raczej powieść The Siege of Trencher’s Farm Gordona Williamsa (przeniesioną na ekran jako Nędzne psy).

W gruncie rzeczy jedynym podobieństwem między opowiadaniem a ekranizacją jest zakończenie. W filmie Mitch i Melanie uciekają, gdy tysiące ptaków między kolejnymi atakami odpoczywają na gałęziach. Domyślności widza pozostawiono to, co wydarzy się później. Zakończenie opowiadania du Maurier jeszcze bardziej mrozi krew w żyłach, dzięki beznamiętnej narracji. Po wypaleniu ostatniego papierosa Nat włączył głuche radio, a potem cisnął pustą paczkę w ogień i obserwował, jak płonie.

To ostatnie zdanie jest równie spokojne, a zarazem przerażające jak pierwsze. Co stało się z Natem, jego żoną i dziećmi? Nie wiemy. Du Maurier to nie obchodzi… i słusznie. Zostawia nas z ostatnim papierosem, przywołującym skojarzenia ze skazańcem przed egzekucją, oraz z płonącą paczką. W gruncie rzeczy mówi czytelnikowi: „Resztę dopowiedz sobie sam”. Właśnie na tym polega jej niepokojący geniusz. A w tym tomie znajdziecie jeszcze dwanaście kolejnych przykładów tego geniuszu.

Nie przepadam za pojęciem „spoiler”, które zrobiło zawrotną karierę wraz z innymi nieprzyjemnymi skutkami ubocznymi internetu, zwłaszcza mediów społecznościowych. Okrzyk „spoilerujesz!” wydaje mi się na ogół labiedzeniem ludzi rozpieszczonych. Ja twierdzę, że dobrą historię bardzo trudno zepsuć, bo prawdziwa przyjemność tkwi nie w dotarciu do celu, lecz w samej podróży.

Opowiadania z tomu Po północy stanowią jednak chwalebny wyjątek od tej reguły. Gdyby to było posłowie, mógłbym szczegółowo omówić zaskakujące zakończenia niektórych tekstów, zakładając, że przeczytaliście je, zanim dotarliście do mojego eseju. Ale przedmowa rządzi się innymi prawami, przynajmniej w przypadku tych opowiadań. Zbyt obszerne mówienie o nich zaprzepaściłoby cały efekt. Wystarczy powiedzieć, że jesteście w rękach mistrzyni fabuły. I to mistrzyni o iście piekielnej wyobraźni.

Jakość pisarstwa Daphne du Maurier zdumiewa w każdym zdaniu, zwłaszcza jeśli pamięta się, jaka była płodna: miała na koncie siedemnaście powieści, sześć biografii, trzy sztuki teatralne i dziesiątki opowiadań. Opowiadania zebrane w tym tomie należą do jej najlepszych. Szczególnie imponuje u niej umiejętność błyskawicznego szkicowania postaci. Midge z Jabłonki to prawdziwe arcydzieło biernej agresji, kobieta, której największym talentem wydaje się zatruwanie życia mężowi. Nie czyni tego w sposób spektakularny – nie jest złodziejką, narkomanką ani cudzołożnicą; nie, zadaje serię drobnych ukłuć, z których każde zostawia krwawiącą rankę. Być może nawet nie zdaje sobie sprawy z tego, co robi. Tak czy owak, świadomie bądź nieświadomie, sprawuje nad mężem kontrolę.

Narrator Jabłonki (bezimienny, podobnie jak wielu bohaterów du Maurier, w tym druga pani de Winter z Rebeki) jest dżentelmenem, który zawsze najpierw daje gazetę żonie. Ona zwraca ją zmiętą, z poprzekładanymi stronami i w kompletnym nieładzie. Gdy wspólnym znajomym rodzi się dziecko, Midge reaguje niechęcią, niezależnie od tego, czy urodził się chłopiec, czy dziewczynka; w każdej płci dostrzega wady. Choć małżeństwo zatrudniało służącą, Midge przechodziła obok niego, ostentacyjnie uginając się pod ciężarem pełnej tacy***. Można przypuszczać, że pochylała się teatralnie, jakby mówiła: „Spójrz na mnie, patrz, jak dźwigam kobiece brzemię”.

Wiecznie wzdychająca i umęczona żona umiera, lecz owdowiały mąż nadal jest pod jej wpływem. Brzydką jabłoń kojarzy z „biedną Midge”, a mniejszą, kształtniejszą jabłonkę rosnącą w jej cieniu z roześmianą dziewczyną z farmy o imieniu May, którą kiedyś pocałował (a która zginęła w wypadku motocyklowym). Du Maurier opisuje „jabłoń Midge” w ten sposób: W blasku księżyca widział uschłe gałęzie, przypominające chude ręce, uniesione w błagalnym geście, przemarznięte i zdrętwiałe aż do bólu.

Biedna Midge, też coś!

Czy ta odpychająca jabłoń, rodząca kwaśne, mączyste owoce, jest czymś w rodzaju powracającego zza grobu upiora? A może narrator – marudny i daleki od doskonałości – po prostu psychicznie nie potrafi uwolnić się od wpływu zmarłej żony? Du Maurier nie udziela odpowiedzi. Jest na tyle zręczną pisarką, że pozostawia otwarte dwie możliwości, jak zresztą w wielu innych opowiadaniach z tego tomu.

Niektóre, jak Monte Verità, opowiadają o skazanej na klęskę miłości; przynajmniej jedno (Przełom) traktuje o telepatii, telekinezie, a nawet przewiduje naszą współczesną obsesję na punkcie sztucznej inteligencji; najlepsze z nich rozgrywają się jednak na niejasnym pograniczu między tym, co nadprzyrodzone, a tym, co może być jedynie wytworem zbyt bujnej, wręcz chorobliwej wyobraźni. Najdoskonalszymi opowiadaniami z tej „strefy cienia” są chyba Niebieskie soczewki i Staw.

W pierwszym z nich Marda West po operacji oczu zaczyna widzieć ludzi z głowami zwierząt, które odzwierciedlają ich prawdziwy charakter; odkrycie, że jej mąż ma głowę sępa, jest szczególnie upiorne.

W drugim młoda dziewczyna wierzy, że dostrzega zupełnie inny wymiar istnienia, strzeżony przez kobietę obsługującą kołowrót na dnie zarośniętego leśnego stawu. Debora pragnie dostać się do tego świata, co niemal przypłaca życiem. Jej wizje podwodnej rzeczywistości równoległej, przez którą przewijają się tłumy ludzi, kończą się subtelnie opisaną pierwszą miesiączką (Czy czujesz ból? Zazwyczaj za pierwszym razem boli****). To chwila przejścia w dorosłość, w której nie ma zgody i dostępu dla żywej wyobraźni, a może i tamtego drugiego świata. Wizje Debory zachwycają niezwykłą precyzją szczegółu, dzięki czemu opowiadanie to wyjątkowo zapada w pamięć.

Dlaczego „wyrazy uznania”, a nie naukowa przedmowa? Odpowiedź jest prosta: kocham te opowiadania, a miłość wymyka się akademickiej analizie. Kocham ich przejrzystość, ich często ponure spojrzenie na ludzką naturę, kocham niezwykły talent Daphne du Maurier i jej mistrzowską umiejętność snucia opowieści.

Nie bez powodu zbiory opowiadań z reguły cieszą się mniejszą popularnością niż powieści. Powieść pozwala spędzić z bohaterami dzień czy dwa (jeśli czyta się szybko, jak moja żona) albo tydzień czy dłużej (jeśli czyta się wolniej, jak ja). Opowiadania, a nawet nowele, jak Monte Verità, wymagają od czytelnika zbudowania w wyobraźni wymyślonego świata, rozmontowania go i przejścia do kolejnego, by zacząć wszystko od nowa. To bywa męczące. Ale nie w przypadku tej pisarki.

Każde z tych opowiadań czytałem z prawdziwą przyjemnością – całkowicie się w nim zanurzając – a jednocześnie nie mogłem się doczekać następnego. Ufam bowiem autorce i wiem, że choć każde z nich jest utrzymane w innym duchu i różni się bohaterami, to we wszystkich znajdę coś, co mnie zachwyci i da mi do myślenia. Wchodzenie do tych światów nie jest wysiłkiem, lecz przyjemnością. Czasem akcja rozwija się powoli, ale – jak powiedział kiedyś pewien krytyk o Psychozie Roberta Blocha – „słychać skrzypce”. (W przypadku muzyki Bernarda Herrmanna do filmu Hitchcocka to rzeczywiście prawda, bo opiera się niemal wyłącznie na brzmieniu skrzypiec). Chodzi o to, że nawet wtedy, gdy wszystko wydaje się stosunkowo niegroźne, czujemy, jak wokół gęstnieją cienie. Niewielu pisarzy posiada taki dar.

Ganimedes opowiada o skrywanej homoseksualności, o „miłości, która nie śmie wypowiedzieć swego imienia”, jak pisał lord Alfred Douglas. Rzecz jasna, du Maurier podchodzi do tego tematu z właściwym sobie wyczuciem; kiedy opowiadanie ukazało się w 1959 roku w tomie The Breaking Point, dobrowolne kontakty homoseksualne między dorosłymi w Wielkiej Brytanii nadal były nielegalne. Narrator, samozwańczy znawca kultury klasycznej, jest drętwym naiwniakiem, który nie znosi wulgarności ani tego, co określa mianem niesmaku. Myśli tak: Słowo „niesmaczny” sugeruje brak czystości osobistej: niezmienianą pościel, prześcieradła rozwieszone do wyschnięcia, kłaki na grzebieniach, rozdarte opakowania w koszach na śmieci*****. Czyż nie jest to zdanie doskonałe?

Okazuje się jednak, że obiekt uczuć narratora ma umysł, który nijak nie przystaje do jego klasycznej urody. Kiedy narrator pyta Ganimedesa, co by sobie kupił, gdyby mógł wybrać cokolwiek związanego z językiem angielskim, spodziewa się – a przynajmniej ma taką nadzieję – że młodzieniec wskaże którąś ze sztuk Shakespeare’a albo chociaż jego sonety. Tymczasem piękny chłopak, po długim namyśle, odpowiada, że najbardziej chciałby mieć płytę długogrającą Elvisa Presleya albo Johnniego Raya. Może nie podpada to pod kategorię niesmaku, ale wulgarności – jak najbardziej.

Makabra u du Maurier – a niektóre z tych opowiadań są naprawdę okrutne – opisywana jest chłodno i rzeczowo, co tylko podsyca prawdziwe koszmary. W Alibi pan Fenton nagle doznaje przerażającego olśnienia, kiedy ogarnia go przemożne, nader niemiłe wrażenie, że zarówno jego żona, jak i wszyscy pozostali ludzie spacerujący po Embankment lub przechodzący po moście są miniaturowymi, podrygującymi marionetkami******. Postanawia, że zamorduje kilka tych marionetek, wybierając je na chybił trafił. Przyszedłem panią udusić, myśli o Annie Kaufman, swojej nowej gospodyni, jednocześnie (jak przystało na dżentelmena) zdejmując kapelusz. Panią i pani dziecko. To, co następuje później, okazuje się wyjątkowo okrutne zarówno dla Fentona, jak i kobiety, którą zamierzał zabić. Kiedy skończyłem lekturę, niemal słyszałem szyderczy śmiech upiornego gospodarza serialu Opowieści z krypty, wołającego: „Ironia, dzieciaki! To świetnie robi na krew!”.

Każde opowiadanie w tym zbiorze posiada to, co nazywam „musem” – coś, co sprawia, że musimy czytać dalej. Musimy się dowiedzieć, co stanie się za chwilę, czy to u Nata Hockena zabijającego deskami okna, by powstrzymać rozszalałe ptaki, czy u pani Ellis, która po powrocie z krótkiego spaceru odkrywa, że w jej domu mieszka teraz inna rodzina. (Ten dreszczowiec, pod tytułem W ułamku sekundy, ukazał się pierwotnie w czasopiśmie „Today’s Woman for Young Wives”). Każdy mus najlepiej jednak odkryć samemu.

Niektóre z tych historii mają wyraźny podtekst erotyczny. Najbardziej zmysłowa jest Lalka, w której kobieta o imieniu Rebeka (czy to ta Rebeka? Kto powiedział, że to niemożliwe?) fascynuje kolejnego bezimiennego narratora du Maurier. Rebeka budzi lęk. Ma wielkie, szeroko otwarte oczy, płonące fanatycznym żarem świętej, wąskie usta skrywające ostre, białe jak kość słoniowa zęby, aureolę dzikich włosów, ciemnych, naelektryzowanych i nieujarzmionych. Szczególnie zachwyca mnie właśnie ta „aureola dzikich włosów”. To określenie w zasadzie nie powinno działać – przecież włosy nie mogą być dzikie, tak samo jak fale nie mogą być rozgniewane – a jednak działa znakomicie.

Rebeka ma w sekrecie kochanka, szesnastoletniego chłopaka o imieniu Julio. Narrator opisuje go tak: Ale ta jego twarz… To było samo zło, nigdy nie widziałem czegoś tak złowrogiego. Upiorna bladość cery, zmysłowość i zepsucie ust podobnych do jasnoczerwonej rany. Cienki nos o rozdętych nozdrzach, okrutne, błyszczące, zmrużone i nieruchome oczy. Odniosłem wrażenie, że przeszywają mnie na wskroś jak ślepia drapieżnego sokoła.

Du Maurier nie mówi wprost, że Rebekę i Julia łączy romans, ale wyraźnie to sugeruje… a narrator ani przez chwilę w to nie wątpi. Ale najbardziej perwersyjne jest to, że Julio (najprawdopodobniej) nie jest człowiekiem. Jest manekinem.

No cóż. W tym jednym przypadku zdradziłem tajemnicę, którą ujawnić powinna sama Daphne du Maurier, ale to tylko dlatego, że czytelnik już po tytule domyśli się, dokąd zmierza ta historia. Niczego więcej nie zamierzam wyjawiać. Ale nawet znajomość tego szczegółu nie odbiera przyjemności z podziwiania kunsztownej konstrukcji opowiadania… i jego śmiałości. Lalka, napisana w 1928 roku, przez wiele lat uchodziła za zaginioną. Ze względu na tematykę zapewne przekonano dwudziestojednoletnią wówczas du Maurier, by schowała opowiadanie do szuflady, bo mogłaby zrujnować sobie reputację w czasach, gdy o seksie najlepiej było mówić sub rosa. Ostatecznie opowiadanie ukazało się w zbiorze wcześniej odrzuconych tekstów pod jakże trafnym tytułem The Editor Regrets (Wydawca ubolewa).

Powiedziałem już wystarczająco dużo. Teraz pora, byście wzięli Daphne du Maurier za rękę, niech poprowadzi was w ciemność. Jej talent jest jasnym światłem, które wskaże wam drogę. Czekają na was niezwykłe opowiadania. Zazdroszczę wam tego, co odkryjecie.

I wielu dreszczy niepokoju.

* Przełożyła Eleonora Romanowicz-Podoska.

** Cytaty z Ptaków w przekładzie Marka Cegieły.

*** Cytaty z Jabłonki w przekładzie Marka Cegieły.

**** Przełożył Paweł Lipszyc.

***** Przełożył Paweł Lipszyc.

****** Cytaty z Alibi w przekładzie Pawła Lipszyca.

Niebieskie soczewki

Tego dnia mieli zdjąć bandaże, by dopasować niebieskie soczewki. Marda West podniosła dłoń do oczu i pomacała przepaskę z krepy, pod którą znajdowały się warstwy bawełnianej tkaniny. Cierpliwość miała wreszcie zostać nagrodzona. Od operacji upłynęło już wiele tygodni, podczas których cierpiała nie z powodu bólu fizycznego, ale wszechobecnego mroku, negatywnego uczucia, że świat i życie zostawiają ją w tyle. W pierwszych dniach cierpiała, lecz ból został łaskawie uśmierzony przez lekarstwa, a kiedy jego ostrze się stępiło, Mardę ogarnęło uczucie bezbrzeżnego znużenia, które – według zapewnień lekarzy – stanowiło reakcję na szok, ponieważ sama operacja zakończyła się stuprocentowym sukcesem.

– Będzie pani widziała wyraźniej niż kiedykolwiek – powiedział chirurg.

– Ale skąd pan to wie? – dopytywała się Marda. Pragnęła, by wzmocniono jej cienkie włókienko wiary.

– Ponieważ zbadaliśmy pani oczy, gdy znajdowała się pani pod znieczuleniem, a potem jeszcze raz, kiedy uśpiliśmy panią ponownie. Nie okłamywalibyśmy pani.

Lekarze udzielali jej tego rodzaju zapewnień dwa lub trzy razy dziennie, a w miarę upływających tygodni Marda musiała się uzbroić w cierpliwość. Poruszała ten temat najwyżej raz na dobę na zasadzie podstępu, żeby ich przyłapać.

– Proszę nie wyrzucać tych róż. Chciałabym je zobaczyć – mówiła, a zaskoczona pielęgniarka odpowiadała:

– Zwiędną, zanim pani będzie mogła to zrobić. – Co oznaczało, że Marda nie odzyska wzroku w tym tygodniu.

Nigdy nie wymieniano konkretnych dat. Nikt nie mówił: „Czternastego bieżącego miesiąca odzyska pani wzrok”, a Marda podtrzymywała iluzję, że z przyjemnością poczeka jeszcze trochę. Nawet męża, Jima, włączyła do kategorii „oni”, obejmującej personel kliniki; przestała traktować go jak powiernika.

Dawno temu, przed operacją, dzieliła z mężem wszystkie niepokoje i lęki. Potem, w obawie przed bólem i ślepotą, tuliła się do Jima i pytała:

– Co się stanie, jeżeli już nigdy nie będę widziała? Co się ze mną stanie? – Wyobrażała sobie siebie jako bezradną, okaleczoną osobę.

Jim, niemniej zaniepokojony, odpowiadał:

– Cokolwiek ma się stać, przejdziemy przez to razem.

Teraz, bez żadnego powodu, może z wyjątkiem tego, że ciemność uczyniła ją bardziej wrażliwą, Marda krępowała się rozmawiać z mężem o swoich oczach. Dotyk dłoni Jima był taki sam jak zawsze, podobnie jak pocałunki czy ton głosu, ale podczas długich dni oczekiwania w jej sercu kiełkował lęk, że zarówno Jim, jak i personel kliniki są dla niej zbyt dobrzy. Była to dobroć ludzi, którzy wiedzą, wobec osoby, która nie powinna się dowiedzieć. Dlatego kiedy chirurg podczas wieczornego obchodu oznajmił: „Jutro dopasujemy pani soczewki”, zdziwienie Mardy wzięło górę nad radością. Nie mogła wykrztusić ani słowa, a lekarz wyszedł z pokoju, zanim zdążyła mu podziękować. Zatem to była prawda; długa agonia dobiegła końca. Marda pozwoliła sobie na ostatnie pytanie, kiedy pielęgniarka kończyła dyżur.

– Upłynie jakiś czas, zanim się do nich przyzwyczaję, na początku będą mnie trochę uwierały. – Było to zdanie oznajmiające, wypowiedziane tonem niedbałego pytania.

Kobieta, która opiekowała się nią przez tyle trudnych dni, odparła:

– Nawet nie będzie pani wiedziała, że je pani ma, pani West.

Spokojny, miły głos, sposób, w jaki ta kobieta poprawiła poduszki i przytknęła szklankę do ust pacjentki, dłoń pachnąca mydłem Morny French Fern, którym myła Mardę – wszystko to dodawało otuchy i pozwalało mieć nadzieję, że pielęgniarka nie kłamie.

– Jutro panią zobaczę – powiedziała Marda, a siostra z radosnym śmiechem, który rozbrzmiewał czasami na korytarzu, odpowiedziała:

– Tak, zafunduję pani pierwszy szok.

Marda dziwiła się, jak bardzo zamgliły się jej wspomnienia z okresu przybycia do kliniki. Członkowie personelu, którzy ją przyjęli, stali się mrocznymi cieniami, a pokój, gdzie nadal zresztą leżała, przypominał drewnianą skrzynię-pułapkę. Nawet chirurg, energiczny i stanowczy podczas dwóch pośpiesznych konsultacji, kiedy to zalecił natychmiastową operację, kojarzył się jej raczej z głosem niż z postacią. Wydawał polecenia, które spełniano; trudno było utożsamić tego przelotnego ptaka z człowiekiem, który kilka tygodni wcześniej poprosił Mardę, żeby poddała się jego woli, i dokonał cudu na tkankach i błonach będących jej żywymi oczami.

– Czy nie jest pani trochę podniecona? – To był niski, łagodny głos nocnej pielęgniarki, która lepiej niż inni rozumiała, przez co przeszła Marda.

W ciągu dnia siostra Brand emanowała dzienną jasnością; kojarzyła się ze słońcem, wnoszeniem świeżych kwiatów, wprowadzaniem gości. Wydawało się, że opisywana przez nią pogoda jest jej własnym tworem. „Co za upał”, mówiła, otwierając okna, a pacjentka wyczuwała chłodny fartuch i nakrochmalony czepek, które nieco łagodziły przenikający wszystko skwar.

Kiedy indziej Marda słyszała miarowe bębnienie deszczu i czuła towarzyszący mu chłód. „Ogrodnicy się ucieszą, ale siostra przełożona będzie musiała zrezygnować z wycieczki nad rzekę”, oznajmiła siostra Brand.

Dzięki metodzie pielęgniarki nawet najzwyklejsze posiłki zdawały się składać z wyszukanych frykasów. „Kawałek soli au beurre?”, proponowała radośnie, zaostrzając oporny apetyt pacjentki, a Marda musiała zjeść gotowaną rybę, choćby była bez smaku, bo w przeciwnym razie zawiodłaby siostrę Brand. „Naleśniki z jabłkami, jestem pewna, że zmieści pani dwa”. Język zaczynał smakować wyimaginowany naleśnik, pulchny i posypany cukrem, choć ten rzeczywisty był rozmiękły i za gruby. Radosny optymizm pielęgniarki wykluczał wszelkie niezadowolenie; narzekanie stanowiłoby obrazę, a prośba „Proszę mi pozwolić po prostu leżeć. Niczego nie chcę” byłaby przyznaniem się do rezygnacji.

Noc przynosiła ukojenie i siostrę Ansel, która nie oczekiwała od Mardy odwagi. Początkowo, w okresie bólu, to właśnie siostra Ansel podawała pacjentce środki uśmierzające. To ona wygładzała poduszki, przytykała szklankę do spierzchniętych ust. W ciągu następnych tygodni Mardzie towarzyszył łagodny głos i ciche słowa pocieszenia: „To wkrótce minie. Czekanie jest najgorsze”. W nocy wystarczyło, by pacjentka dotknęła dzwonka, a siostra Ansel zjawiała się przy łóżku. „Nie może pani spać? Wiem, bardzo się pani męczy. Dam pani tylko sto sześćdziesiąt miligramów, a noc nie będzie taka długa”.

Jaki kojący, aksamitny i pełen współczucia był ten głos. Wyobraźnia, płatająca figle z powodu wymuszonego odpoczynku i bezczynności, stworzyła obraz życia z siostrą Ansel poza kliniką. Wyjeżdżają we troje na wakacje za granicę, Jim gra w golfa z nieznanym mężczyzną, a ona, Marda, może się przechadzać do woli z siostrą Ansel. Wszystko, co robiła pielęgniarka, było bez skazy. Nigdy się nie irytowała. Nocna intymność stworzyła między nią a pacjentką więź, która znikała w ciągu dnia, a kiedy siostra Ansel kończyła dyżur za pięć ósma rano, szeptała: „Do wieczora”, jakby godzina dwudziesta nie była początkiem dyżuru, ale godziną spotkania.

Siostra Ansel rozumiała skargi. Kiedy Marda mówiła znużonym tonem: „To był bardzo długi dzień”, odpowiedź pielęgniarki – „Doprawdy?” – sugerowała, że dla niej ten dzień również ciągnął się niemiłosiernie, że usiłowała bezskutecznie zasnąć w jakimś schronisku czy pensjonacie, a teraz dopiero miała nadzieję ożyć.

Przybycie wieczornego gościa siostra Ansel oznajmiała ze szczególną sympatią: „Ktoś do pani przyszedł, chociaż nieco wcześniej niż zazwyczaj”. Ton jej głosu sugerował, że Jim jest nie mężem Mardy od dziesięciu lat, ale trubadurem, kochankiem, który nazrywał kwiatów w zaczarowanym ogrodzie, a teraz przyniósł bukiet pod balkon. „Cóż za wspaniałe lilie!”, wykrzykiwała w zachwycie pielęgniarka, a Marda West wyobrażała sobie egzotyczne piękno sięgających nieba kwiatów, obok których klęczy siostra Ansel, kapłanka. Potem ten sam głos mówił nieśmiało: „Dobry wieczór, panie West. Żona oczekuje pana”. Marda słyszała delikatne zamykanie drzwi, wychodzenie na palcach z liliami, prawie bezgłośny powrót, czuła aromat kwiatów wypełniający pokój.

W piątym tygodniu Marda zaproponowała nieśmiało, najpierw siostrze Ansel, potem mężowi, żeby nocna pielęgniarka towarzyszyła jej przez pierwszy tydzień pobytu w domu. Okres ten pokrywałby się z urlopem siostry Ansel. Marda mogłaby się na nowo przyzwyczaić do domu.

– Naprawdę chciałaby pani, żebym pani towarzyszyła? – W głosie pielęgniarki brzmiała rezerwa, ale również obietnica.

– Tak, początkowy okres będzie trudny. – Sama właściwie nie wiedząc, co przez to rozumie, Marda spodziewała się, że będzie osobą bezradną, mimo nowych soczewek potrzebującą ochrony i wsparcia, których dotychczas udzielała jej tylko siostra Ansel. – Co ty na to, Jim?

Komentarz męża wyrażał coś pośredniego między zdziwieniem a pobłażaniem. Zdziwienie wynikało z tego, że żona uważa pielęgniarkę za kogoś równego sobie, pobłażanie natomiast stąd, że prośba stanowiła kaprys chorej kobiety. Takie przynajmniej wrażenie odniosła Marda, a później, kiedy Jim poszedł do domu, zwróciła się do nocnej pielęgniarki:

– Nie wiem, czy mój mąż uznał to za dobry pomysł.

– Proszę się nie martwić – odpowiedziała cicho, ale przekonywająco siostra Ansel. – Pan West się zgodził.

Ale na co się zgodził? Na zmianę codziennego trybu życia? Na trzy osoby przy stole, rozmowy, nietypowy status gościa – pielęgniarki – który poświęca swój czas pani domu, ale pobiera za to opłatę? (Chociaż ta ostatnia kwestia nie byłaby poruszana wprost, lecz rozwiązywana za pomocą koperty pod koniec tygodnia).

– Czy nie jest pani trochę podniecona? – Siostra Ansel dotknęła bandaży, a ciepło jej głosu, pewność, że najbliższe kilka godzin przyniesie objawienie, rozwiały ostatnie wątpliwości. Operacja się powiodła. Jutro pacjentka odzyska wzrok.

– W pewnym sensie przypomina to ponowne narodziny – powiedziała Marda. – Zapomniałam, jak wygląda świat.

– Jest cudowny, a pani okazała niezwykłą cierpliwość – odparła cicho siostra Ansel.

Współczująca dłoń wyrażała niechęć wobec tych wszystkich ludzi, którzy kazali Mardzie nosić bandaże podczas długich tygodni oczekiwań. Z pewnością mogłaby liczyć na większą pobłażliwość, gdyby decydujące zdanie należało do siostry Ansel. Ta machnęłaby wtedy czarodziejską różdżką.

– Jakie to dziwne – powiedziała Marda. – Jutro przestaniesz być dla mnie głosem. Staniesz się osobą.

– Czy teraz nie jestem osobą?

W tonie pielęgniarki zabrzmiała nuta łagodnej, udanej wymówki; ta intonacja stanowiła część porozumienia między nimi i działała kojąco na pacjentkę. Po odzyskaniu wzroku trzeba będzie z tego zrezygnować.

– Oczywiście, że jesteś, ale od jutra będzie inaczej.

– Nie rozumiem dlaczego.

Nawet wiedząc, że pielęgniarka jest drobną brunetką – tak bowiem siostra Ansel opisała swój wygląd – Marda była przygotowana na zdziwienie związane z pierwszym spotkaniem: przechylenie głowy, skośne oczy, może jakaś nieoczekiwana wada urody, jak zbyt duże usta czy zęby.

– Proszę popatrzeć, poczuć… – Nie po raz pierwszy siostra Ansel ujęła dłoń pacjentki i przesunęła nią po swojej twarzy, co było nieco żenujące, ponieważ ta dłoń traciła niezależność, dostawała się do niewoli.

Marda cofnęła ją i powiedziała ze śmiechem:

– To mi nic nie mówi.

– Wobec tego proszę zasnąć. Nim się pani spostrzeże, będzie jutro.

Marda usłyszała, jak pielęgniarka kładzie dzwonek w zasięgu jej ręki, podaje jej szklankę, lekarstwo i wreszcie mówi cicho:

– Dobranoc, pani West. W razie potrzeby proszę na mnie zadzwonić.

– Dziękuję, dobranoc.

Kiedy nocna pielęgniarka zamykała za sobą drzwi, Mardę zawsze ogarniało poczucie straty, osamotnienia, a także zazdrości, ponieważ siostra Ansel otaczała opieką także innych pacjentów, którzy również mogli przywoływać ją dzwonkami. Po przebudzeniu – często zdarzało się to o świcie – Marda nie wyobrażała sobie Jima, śpiącego samotnie na poduszce, lecz siostrę Ansel, która siedzi przy łóżku jakiegoś pacjenta i pochyla się, żeby go ukoić. Obraz ten kazał Mardzie przyciskać dzwonek, a kiedy drzwi się otworzyły, pytać: „Drzemałaś?”. „Nigdy nie śpię na dyżurze”.

Potem siostra Ansel siadała we wnęce, piła herbatę lub przenosiła dane z kart do książki chorych. Niekiedy też stawała obok pacjenta, jak na przykład teraz obok Mardy.

– Nie mogę znaleźć chusteczki.

– Jest tutaj, przez cały czas leżała pod poduszką.

Klepnięcie w ramię (samo w sobie stanowiące dodatkową przyjemność), kilka minut rozmowy, po czym pielęgniarka, wzywana dzwonkami pacjentów, odeszła spełniać inne prośby.

– Cóż, nie możemy narzekać na pogodę! – Wreszcie nadszedł długo oczekiwany dzień, siostra Brand wfrunęła do pokoju jak pierwszy podmuch poranka, z dłonią na barometrze wskazującym słoneczną pogodę. – Jesteśmy gotowi na wielkie wydarzenie? Musimy pani włożyć najładniejszą koszulę nocną na powitanie męża.

Zabieg przypominał operację, wykonywaną w odwrotnej kolejności. Odbył się w pokoju pacjentki; Mardy nie przeniesiono nigdzie na noszach, a chirurgowi pomagała siostra Brand. Na początek usunęli krepę, odwinęli bandaże i gazę; Marda poczuła ukłucie zastrzyku, a następnie odrętwienie. Potem coś robili z jej powiekami. Nie czuła bólu. Miała wrażenie, że chirurg wsuwa lód na miejsce bandaży; to coś było zimne, ale również kojące.

– Uprzedzam panią o uczuciu zawodu – powiedział chirurg. – Przez około pół godziny nie zauważy pani żadnej różnicy. Wszystko będzie jakby w cieniu, który stopniowo zacznie ustępować. Chcę, żeby w tym czasie leżała pani spokojnie.

– Rozumiem. Nie będę się ruszać.

To miało sens: utęskniona chwila nie powinna nastąpić zbyt nagle. Ciemne soczewki, umocowane pod powiekami Mardy, miały charakter tymczasowy. Po kilku dniach zostaną zastąpione innymi.

– Ile będę widziała? – Wreszcie odważyła się zadać to pytanie.

– Wszystko, ale początkowo nie w kolorze. Przypomina to noszenie okularów przeciwsłonecznych w jasny dzień. Dość przyjemne uczucie.

Wesoły śmiech chirurga natchnął Mardę otuchą, a kiedy on i siostra Brand wyszli z pokoju, położyła się i czekała, aż mgła ustąpi, a słoneczny dzień, choć przyćmiony przez soczewki, roztoczy się przed jej oczami.

Mgiełka unosiła się stopniowo. Najpierw Marda ujrzała kanciasty sprzęt – szafę – potem krzesło. Później, w miarę jak odwracała głowę, ukazało się okno, wazony na parapecie, kwiaty przyniesione przez Jima. Odgłosy dobiegające zza okna łączyły się z kształtami, a to, co dotychczas wydawało się zbyt ostre, teraz odnalazło harmonię. Ciekawe, czy mogę płakać. Ciekawe, czy soczewki powstrzymają łzy, pomyślała Marda, ale wraz z wdzięcznością za odzyskany wzrok poczuła je. Nie ma się czego wstydzić; otarła palcem jedną czy dwie.

Obraz nabrał ostrości. Kwiaty, miednica do mycia, szklanka z termometrem, szlafrok. Zachwyt i ulga były tak silne, że myśli się mąciły. Nie okłamali mnie, uświadomiła sobie. To się naprawdę stało.

Zobaczyła okrywający ją koc, którego tak często dotykała. Kolor nie miał znaczenia. Przyciemnione światło spowodowane niebieskimi soczewkami potęgowało urok, łagodną miękkość wszystkiego, co widziała. Na kolor jeszcze przyjdzie czas. Najważniejszy był błękitny cud widzenia. Widzieć, czuć i łączyć te dwa doznania. To było naprawdę jak ponowne narodziny, odzyskanie świata utraconego dawno temu.

Marda się nie śpieszyła. Rozglądała się po małym pokoju, chłonęła wszystkie jego szczegóły, odnajdując źródło i bogactwo przyjemności. Godzinami mogła przyglądać się temu pomieszczeniu, wyczuwać je, wędrować wzrokiem przez okno do okien domów naprzeciwko. Nawet więźniowi spodobałaby się cela, gdyby najpierw został oślepiony, a następnie odzyskał wzrok, pomyślała.

Gdy na korytarzu rozległ się głos siostry Brand, Marda odwróciła głowę i ujrzała otwierające się drzwi.

– No i jak? Znowu jesteśmy szczęśliwi?

Marda patrzyła z uśmiechem, jak do pokoju wchodzi postać w fartuchu, niosąc tacę ze szklanką mleka. Absurdalne było jednak to, że głowa w czepku nie należała do kobiety. Nad Mardą pochylał się krowi łeb… łeb krowy na ciele kobiety. Plisowany czepek przycupnął na szeroko rozstawionych rogach. Duże, łagodne oczy były oczami krowy, nozdrza miała szerokie i wilgotne, a stała i oddychała tak jak krowa stojąca na pastwisku, przyjmująca wszystko za dobrą monetę, zadowolona, nieporuszona, spokojna.

– Czujemy się trochę dziwnie?

Śmiech był śmiechem kobiety, śmiechem pielęgniarki, siostry Brand, która postawiła tacę na stoliku obok łóżka. Pacjentka nie odezwała się ani słowem. Zamknęła oczy, po czym znów je otworzyła. Krowa w fartuchu pielęgniarki nadal stała przy łóżku.

– Musi pani przyznać, że nie wiedziałaby nic o soczewkach, gdyby nie kolor – powiedziała siostra Brand.

Marda musiała grać na zwłokę. Ostrożnie sięgnęła ręką po szklankę mleka. Piła powoli. Krowia maska została z pewnością włożona celowo. Pewnie to jakiś eksperyment związany z dopasowaniem soczewek, chociaż Marda nie potrafiła sobie wyobrazić, o co mogło w nim chodzić. Narażanie kogoś na takie zaskoczenie było dość ryzykowne, a w wypadku osoby o słabszych nerwach chyba wręcz okrutne.

– Widzę bardzo wyraźnie – oświadczyła. – Tak mi się przynajmniej wydaje.

Siostra Brand przyglądała się jej z rękami skrzyżowanymi na piersiach. Krępa postać w fartuchu pokrywała się z wcześniejszymi wyobrażeniami Mardy, ale ten przekrzywiony krowi łeb, komiczny plisowany czepek na rogach… W którym miejscu maska łączy się z ciałem, jeśli to rzeczywiście maska?

– Nie jest pani pewna? – odezwała się siostra Brand. – Niech pani nie mówi, że czuje się pani zawiedziona po tym wszystkim, cośmy dla pani zrobili.

Jej śmiech był jak zwykle radosny, ale przecież powinna gryźć trawę, kręcąc mordą.

– Jestem pewna siebie, ale nie jestem pewna pani – odparła Marda. – Czy to jakaś sztuczka?

– O jaką sztuczkę pani chodzi?

– Pani wygląd… twarz.

Niebieskie soczewki nie zaciemniały obrazu do tego stopnia, by Marda nie zauważyła zmiany w wyrazie tej twarzy. Krowie wyraźnie opadła szczęka.

– Doprawdy, pani West! – Tym razem śmiech nie był już taki serdeczny, a zdziwienie w głosie stało się wyraźne. – Jestem taka, jaką mnie dobry Bóg stworzył. Przyznaję, że mógł się bardziej postarać.

Pielęgniarka-krowa przeszła od łóżka do okna, odciągnęła zasłony i do pokoju wdarło się światło. Marda nie widziała żadnej szczeliny, żadnej linii; krowi łeb idealnie zlewał się z ciałem. Wyobraziła sobie, jak krowa pochyla rogi, ruszając do ataku.

– Nie chciałam pani obrazić, ale to jest trochę dziwne – powiedziała. – Widzi pani…

Oszczędzono jej wyjaśnień, ponieważ drzwi się otworzyły i do pokoju wszedł chirurg. W każdym razie do chirurga należał głos, który się rozległ:

– Witam! Jak się pani miewa? – Postać w ciemnej marynarce i obszernych spodniach odpowiadała wszelkim wyobrażeniom o wybitnym chirurgu, ale… ten łeb teriera, sterczące czujnie uszy, badawcze spojrzenie! Z pewnością za chwilę zacznie ujadać i machać ogonem.

Tym razem pacjentka wybuchnęła śmiechem. Efekt był komiczny. To na pewno żart. Ale dlaczego zadali sobie tyle trudu i co właściwie chcieli osiągnąć? Marda powstrzymała śmiech, widząc, że terier zwraca się do krowy i porozumiewa z nią bezgłośnie. Krowa wzruszyła zbyt obfitymi ramionami.

– Pani West uważa, że jesteśmy zabawni – powiedziała pielęgniarka, ale w jej głosie nie było zadowolenia.

– Nie mam nic przeciwko temu – oświadczył chirurg. – Nie na wiele by się zdało, gdyby zapałała do nas nagle antypatią, prawda?

Podszedł do łóżka, wyciągnął dłoń do pacjentki, po czym nachylił się, żeby się przyjrzeć jej oczom. Marda leżała nieruchomo. Lekarz nie nosił maski, w każdym razie nic podobnego nie zauważyła. Uszy sterczały czujnie, ostry nos węszył. Terier miał jedno ucho białe, drugie czarne. Marda wyobraziła sobie, jak czyha u wylotu lisiej nory, węszy, potem śmiga w głąb tunelu, wykonując zadanie, do którego został wytresowany.

– Pan powinien się nazywać Jack Russell – powiedziała na głos.

– Słucham? – Chirurg wyprostował się, ale nadal stał przy łóżku, jednym okiem świdrując Mardę. Zastrzygł uchem.

– Chciałam powiedzieć, że to nazwisko pasuje do pana bardziej niż pańskie – wyjaśniła.

Czuła mętlik w głowie. Co musi o niej myśleć doktor Edmund Greaves, który ma prywatny gabinet na Harley Street i tyle tytułów?

– Znam Jamesa Russella – powiedział. – Ale on jest chirurgiem ortopedą i łamie kości. Czy zdaje się pani, że to właśnie pani zrobiłem?

Mówił z ożywieniem, ale w jego głosie pobrzmiewało zdziwienie, podobnie jak wcześniej w głosie siostry Brand. Pacjentka nie okazywała należnej wdzięczności.

– Nie, w żadnym wypadku – zapewniła Marda pośpiesznie. – Żadna kość nie została złamana, nic mnie nie boli, widzę wyraźnie. Powiedziałabym nawet, że zbyt wyraźnie.

– Tak powinno być – rzucił, a śmiech, który potem nastąpił, przypominał krótkie, urywane szczeknięcie. – Dobrze, siostro – zwrócił się do pielęgniarki. – Pacjentka może robić wszystko, oczywiście w granicach rozsądku, z wyjątkiem wyjmowania soczewek. Rozumiem, że pani ją o tym uprzedziła?

– Właśnie miałam zamiar, kiedy pan wszedł.

Doktor Greaves zwrócił ostry nos teriera do Mardy West.

– Wrócę w czwartek, żeby zmienić soczewki – zapowiedział. – Do tego czasu trzeba je tylko przemywać roztworem trzy razy w ciągu dnia. Siostry się tym zajmą. Proszę nie dotykać soczewek, a już w żadnym razie nimi nie manipulować. Jeden z pacjentów stracił przez to wzrok bezpowrotnie.

„Jeżeli pani będzie próbowała takich sztuczek, dostanie pani to, na co pani zasługuje – zdawał się mówić terier. – Radzę nie próbować. Mam ostre zęby”.

– Rozumiem – powiedziała pacjentka powoli.

Straciła okazję; teraz nie mogła żądać wyjaśnienia. Intuicja podpowiedziała jej, że chirurg by nie zrozumiał. Terier mówił coś do krowy; udzielał jej wskazówek. Padło jakieś ostre zdanie, wypowiedziane staccato, a głupia głowa pokiwała w odpowiedzi. W upalny dzień muszą jej doskwierać muchy – a może przed owadami chroni ją plisowany czepek?

Kiedy lekarz i pielęgniarka ruszyli do drzwi, Marda podjęła ostatnią próbę.

– Czy soczewki założone na stałe będą takie same jak te?

– Identyczne, tylko bezbarwne – szczeknął chirurg. – Wszystko będzie pani widziała w naturalnych kolorach. Zatem do czwartku.

Wyszedł, a w ślad za nim pielęgniarka. Marda słyszała przyciszone głosy dobiegające zza drzwi. Co się teraz działo? Jeżeli był to jakiś test, czy zdejmowali maski natychmiast? Uznała, że koniecznie musi to sprawdzić. Sztuczka nie była uczciwa; to nadużycie zaufania pacjenta. Marda wyśliznęła się z łóżka i podeszła do drzwi. Usłyszała słowa chirurga:

– Sto miligramów. Jest w lekkim stresie. To oczywiście reakcja na zabieg.

Marda odważnie otworzyła drzwi na oścież. Stali w przejściu, ciągle w maskach. Odwrócili się do niej, a w świdrujących, błyszczących oczkach teriera i przepastnych oczach krowy kryła się wymówka, jakby pacjentka poprzez tę nagłą konfrontację z nimi dopuściła się złamania etykiety.

– Czy pani czegoś sobie życzy, pani West? – zapytała siostra Brand.

Marda spojrzała w głąb korytarza. Całe piętro zostało włączone do spisku. Wychodząca z sąsiedniego pokoju salowa, która niosła śmietniczkę i miotłę, miała głowę łasicy na drobnym ciele; pielęgniarka nadchodząca z drugiej strony okazała się hasającym kotkiem w czepku, który przycupnął kokieteryjnie na zmierzwionej sierści; towarzyszący jej lekarz był dumnym lwem. Nawet portier, który właśnie wysiadał z windy, miał głowę knura. Wytaszczył z kabiny bagaże, głośno chrumkając.

Marda poczuła pierwsze ostre ukłucie lęku. Skąd wiedzieli, że otworzy drzwi akurat w tym momencie? Jakim cudem właśnie teraz inne pielęgniarki i lekarz pojawili się na korytarzu w maskach, salowa wyszła z sąsiedniego pokoju, a portier wysiadł z windy? Twarz Mardy musiała zdradzać lęk, ponieważ siostra Brand, krowa, wzięła ją za rękę i zaprowadziła z powrotem do pokoju.

– Dobrze się pani czuje, pani West? – spytała zaniepokojona.

Marda położyła się powoli na łóżku. Jeżeli tu chodziło o spisek, to jaki był jego cel? Czy pozostali pacjenci również mieli zostać oszukani?

– Czuję się zmęczona – powiedziała. – Chcę spać.

– Oczywiście – odparła siostra Brand. – Ma pani za sobą trochę mocnych wrażeń.

Mieszała coś w szklance, ale tym razem, kiedy Marda brała od niej szklankę, jej dłoń zadrżała. Czy krowa umie przygotowywać lekarstwa? A jeżeli popełniła błąd?

– Co pani mi daje?

– Środek uspokajający – odparła krowa.

Jaskry i stokrotki. Soczysta zielona trawa. Wyobraźnia pozwoliła Mardzie poczuć to wszystko w miksturze. Wzdrygnęła się i położyła głowę na poduszce, a siostra Brand zaciągnęła zasłony.

– Proszę się odprężyć, po przebudzeniu poczuje się pani znacznie lepiej – zapewniła. Ciężka głowa wysunęła się do przodu; za chwilę krowa z pewnością otworzy pysk i zamuczy.

Środek uspokajający działał szybko. Pacjentka poczuła, jak jej kończyny stają się ciężkie. Ogarnęła ją senność.

Wkrótce nastała spokojna ciemność, ale po przebudzeniu Marda nie odzyskała normalnego widzenia, na co miała nadzieję. Kotek wwiózł lunch; siostra Brand skończyła dyżur.

– Jak długo to potrwa? – zapytała Marda, która zdążyła się pogodzić ze sztuczką personelu. Sen bez majaków przywrócił jej energię i nieco pewności siebie. Jeżeli ten trik był potrzebny do przywrócenia jej pełnego wzroku albo jeżeli personelowi przyświecał jakiś inny, nieznany jej cel, to jego sprawa.

– Co pani ma na myśli, pani West? – zapytało z uśmiechem kociątko. Cóż za nieśmiałe maleństwo; ściągnęło pyszczek, a mówiąc, przytknęło dłoń do czepka.

– Ten test na moje oczy – odparła pacjentka, podniosła pokrywkę i spojrzała na gotowanego kurczaka na talerzu. – Nie rozumiem, jaki jest cel tej całej maskarady. O co wam chodzi?

Kotek, z powagą, jeśli oczywiście kotka stać na powagę, nadal przyglądał się pacjentce.

– Przykro mi, proszę pani, ale nie wiem, o czym pani mówi. Czy powiadomiła pani siostrę Brand, że jeszcze nie odzyskała pani właściwego widzenia?

– Nie chodzi o to, że nie widzę – odparła Marda. – Widzę doskonale. Krzesło jest krzesłem. Stół jest stołem. Właśnie mam zjeść gotowanego kurczaka. Ale dlaczego pani wygląda jak kot, w dodatku bury?

Możliwe, że zabrzmiało to niegrzecznie. Marda z trudem panowała nad drżeniem głosu. Pielęgniarka – Marda przypomniała sobie jej głos i że nazywa się siostra Sweeting – cofnęła się od wózka.

– Przepraszam, jeżeli panią zawiodłam – odezwała się. – Jeszcze nigdy nie nazwano mnie kotem.

A to dobre, już wysuwa pazury! Mogła sobie mruczeć na tamtego lwa na korytarzu, ale nie będzie mruczała na Mardę West.

– Ja nie zmyślam – powiedziała pacjentka. – Widzę to, co widzę. Pani jest kotem, a siostra Brand krową.

Tym razem słowa Mardy celowo zabrzmiały obraźliwie. Siostra Sweeting nastroszyła wąsy.

– Proszę zjeść kurczaka i zadzwonić, kiedy będzie pani gotowa do następnego dania.

Wyszła z pokoju. Gdyby miała ogon, pomyślała Marda West, nie machałaby nim, jak pan Greaves, ale biłaby się nim gniewnie po bokach.

Nie, niemożliwe, żeby nosili maski. Zdziwienie i irytacja kotka były autentyczne. Wykluczone, by personel kliniki zadał sobie tyle trudu tylko dla jednej pacjentki, Mardy West – koszt byłby zbyt wysoki. Przyczyna musiała więc tkwić w soczewkach. Pewna ich cecha, niezrozumiała dla laika, odmieniała osobę, która przez nie patrzyła.

Pod wpływem impulsu Marda odepchnęła wózek, wstała z łóżka i podeszła do toaletki. W lustrze ujrzała swoją twarz. Ciemne soczewki zasłaniały oczy, ale twarz bez wątpienia była jej własna.

Dzięki Bogu, powiedziała sobie w duchu, natychmiast jednak wróciła myślami do maskarady. To, że jej twarz nie uległa zmianie, sugerowało zmowę oraz potwierdzało jej początkowe przypuszczenia na temat masek. Ale dlaczego? Co dzięki temu osiągnęli? Czyżby zorganizowali spisek, mający doprowadzić ją do szaleństwa? Natychmiast odrzuciła ten pomysł, ponieważ wydał się jej zbyt nierealny. Znajdowała się w szanowanej londyńskiej klinice, której personel był dobrze znany. Chirurg operował prywatnie, za wysokie honoraria. Zresztą gdyby chcieli doprowadzić ją do szaleństwa albo nawet zabić, mogliby to bez trudu osiągnąć za pomocą lekarstw lub środków znieczulających. Mogli ją nadmiernie znieczulić przed operacją i po prostu pozwolić jej umrzeć. Nikt nie zadawałby sobie trudu, by przebierać personel medyczny i lekarzy za zwierzęta.

Marda postanowiła, że zrobi jeszcze jedną próbę. Podeszła do okna, ukryła się za zasłoną i zaczęła wyglądać przechodniów. Chwilowo ulica była pusta. W porze lunchu panował niewielki ruch. Nagle na drugim końcu ulicy pojawiła się taksówka, za daleko jednak, by Marda mogła dostrzec głowę kierowcy. Czekała. Z kliniki wyszedł portier, stanął na schodach i zaczął się rozglądać. Marda wyraźnie widziała jego głowę knura, lecz on się nie liczył, bo mógł uczestniczyć w spisku. Podjechała furgonetka, ale Marda nie widziała kierowcy. Dopiero gdy mijając szpital, zwolnił i wychylił się z fotela, dojrzała żabią głowę z wyłupiastymi oczami.

Z udręką w sercu odeszła od okna i wróciła do łóżka. Straciła apetyt, odsunęła talerz z nietkniętym kurczakiem. Nie zadzwoniła, mimo to po chwili drzwi się otworzyły. Do pokoju wszedł nie kotek, tylko drobna salowa z głową łasicy.

– Życzy sobie pani placek ze śliwkami czy lody? – zapytała.

Marda pokręciła głową, nie otwierając oczu. Łasica, nieśmiało wysuwając się do przodu, żeby zabrać tacę, powiedziała:

– W takim razie ser, a potem kawę?

Marda uchyliła powieki. Głowa łączyła się z tułowiem bez żadnego szwu. To nie mogła być maska, chyba że jakiś genialny projektant wynalazł maski, które zlewały się z ciałem.

– Tylko kawę – odparła.

Łasica zniknęła. Po chwili rozległo się pukanie do drzwi, po czym do pokoju wrócił kotek z wygiętym grzbietem i zmierzwioną sierścią. Bez słowa postawił z głośnym brzękiem filiżankę kawy.

Marda z irytacją – ponieważ jeśli ktokolwiek mógł być poirytowany, to przecież ona – zapytała ostro:

– Czy mam ci nalać mleka na spodeczek?

– Żarty żartami, pani West. – Kotek odwrócił się do niej. – Mogę się pośmiać z każdym, ale nie znoszę grubiaństwa.

– Miau.

Kotek opuścił pokój. Nikt, nawet łasica, nie przyszedł zabrać filiżanki po kawie. Marda wypadła z łask, ale nie dbała o to. Jeżeli personel kliniki sądził, że może wygrać tę bitwę, to się mylił. Znowu podeszła do okna. Portier o knurzej głowie pomagał wsiadać do samochodu podstarzałemu dorszowi, wspartemu na laskach. Nie, to nie spisek. Tamci dwaj nie mogli wiedzieć, że ona ich obserwuje. Podniosła słuchawkę i poprosiła telefonistkę o połączenie z biurem męża. Po chwili przypomniała sobie, że pewnie jeszcze nie wrócił z lunchu, ale szczęście jej dopisało.

– Jim… Jim, kochanie.

– Tak?

Na dźwięk znajomego głosu poczuła ogromną ulgę. Położyła się na łóżku, ze słuchawką przy uchu.

– Kochanie, kiedy możesz przyjechać?

– Obawiam się, że najwcześniej wieczorem. Dzisiaj mamy tu istne urwanie głowy. Jak poszło? Wszystko w porządku?

– Niezupełnie.

– Co, nie widzisz? Chyba nie chcesz powiedzieć, że Greaves spartaczył?

Jak miała wytłumaczyć, co jej się przydarzyło? To by głupio brzmiało przez telefon.

– Owszem, widzę, widzę wyraźnie. Ale… pielęgniarki wyglądają jak zwierzęta, Greaves też. Jest foksterierem, jednym z tych małych jacków russellów, których używają do polowań na lisy.

– O czym ty, na Boga, mówisz?

Jim konferował jednocześnie z sekretarką; umawiał się na kolejne spotkanie. Marda poznała po głosie, że jest bardzo, bardzo zajęty, a ona wybrała najgorszy moment na rozmowę.

– Co to za historia z tym jackiem russellem? – powtórzył.

Zrozumiała, że jej wysiłek jest daremny. Musi poczekać, aż mąż ją odwiedzi. Wtedy spróbuje mu wszystko wyjaśnić, a Jim postara się zbadać, co się kryje za maskaradą.

– Och, nieważne. Później ci powiem.

– Przepraszam cię, ale naprawdę strasznie się śpieszę – usprawiedliwił się Jim. – Jeżeli soczewki ci nie pomagają, powiadom o tym kogoś. Pielęgniarki, siostrę przełożoną.

Dalsza część w wersji pełnej

ZAINTERESOWANI TYM, CO BĘDZIE DALEJ?

Pełna wersja książki do kupienia m.in. w księgarniach:

KSIĘGARNIE ŚWIAT KSIĄŻKI | EMPIK

Oraz w księgarniach internetowych:

swiatksiazki.pl | empik.com | bonito.pl | taniaksiazka.pl

Zamów z dostawą do domu lub do paczkomatu – wybierz taką opcję, jaka jest dla Ciebie najwygodniejsza!

Większość naszych książek dostępna jest również w formie e-booków. Znajdziecie je na najpopularniejszych platformach sprzedaży:

Virtualo | Publio | Nexto

Posłuchajcie również naszych audiobooków, zawsze czytanych przez najlepszych polskich lektorów.

Szukajcie ich na portalu Audioteka lub pozostałych, wyżej wymienionych platformach.

Zapraszamy do księgarń i na stronę wydawnictwoalbatros.com, gdzie prezentujemy wszystkie wydane tytuły i zapowiedzi.

Obserwuj nas na:

Spis treści

Okładka

Karta tytułowa

Karta redakcyjna

Spis treści

Po północy. Wyrazy uznania – przeł. Robert Ginalski

NIEBIESKIE SOCZEWKI (The Blue Lenses) – przeł. Paweł Lipszyc

Punkty orientacyjne

Okładka

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Spis treści

Początek

Meritum publikacji