Ostoja ebook

OSTOJA

Sebastian Brzeziński

Spis treści

Rozdział pierwszy. Skrzynka numer jeden

Rozdział drugi. Ludzie od raportu

Rozdział trzeci. Pasmo

Rozdział czwarty. Bez pośpiechu

Rozdział piąty. Uwagi

Rozdział szósty. Pole

Rozdział siódmy. Emisja

Rozdział ósmy. Kto tu sprząta

Rozdział dziewiąty. Dyżur

Rozdział dziesiąty. Zdjęcia z orbity

Rozdział jedenasty. Rozmowa

Rozdział dwunasty. Warstwy

Rozdział trzynasty. Pierwszy wpis

Rozdział czternasty. Argument

Rozdział piętnasty. Węzeł

Rozdział szesnasty. Naprawa

Rozdział siedemnasty. Ładunek

Rozdział osiemnasty. Start

Rozdział dziewiętnasty. Raport

Rozdział dwudziesty. Bez adresata

Okładka

Początek

Rozdział pierwszySkrzynka numer jeden

Rdzeń wyszedł z ziemi w trzeciej godzinie po lądowaniu. Orlik położył go na stole tak, jak kładzie się wszystkie rdzenie, od najstarszego końca do najmłodszego. Przez chwilę tylko patrzył. Robił to setki razy w ciągu dwudziestu lat i ręce wiedziały, co robić, zanim zdążył o tym pomyśleć. Na dole był bazalt, nad nim drobnoziarnisty osad, potem znowu bazalt i znowu osad. Nie było w tym nic, czego nie widziałby na innych planetach. Dopiero kiedy przyłożył miarkę, zauważył, że warstwy osadu mają jednakową grubość, co do dziesiątej części milimetra, jedenaście razy z rzędu. Przyroda tak nie pracuje. Ma lepsze i gorsze stulecia, raz sypie więcej, raz mniej. Właśnie z tych różnic geolog odczytuje czas. Zdjął okulary i przetarł je, chociaż były czyste. Gil zapytał przez radio, czy może już zwijać wiertnicę. Orlik odpowiedział, że może, bo była to najprostsza odpowiedź, a tamtego dnia wolał proste odpowiedzi. Rdzeń zapakował do skrzynki numer jeden. W dzienniku zapisał grubości wszystkich warstw, a rubrykę „uwagi” zostawił pustą.

Kontener laboratoryjny przylegał do burty lądownika jak pudełko przyklejone do lodówki. Mieścił stół, dwa krzesła przykręcone do podłogi, szafę na próbki i okienko wielkości talerza. Przez to okienko Orlik widział wiertnicę oraz Gila, który chodził wokół niej w pomarańczowym skafandrze i zwijał przewody. Dalej była już tylko równina.

Ostoją nazywał tę planetę prospekt konsorcjum, który każdy z nich dostał przed podpisaniem kontraktu. Tak samo nazywali ją wszyscy na pokładzie, chociaż każdy wymawiał to słowo trochę inaczej. Lisicki mówił „Ostoja” tak, jak mówi się nazwę miasta, w którym chce się zamieszkać. Gil mówił to tak, jak mówi się o znajomym, który pożyczył pieniądze i nie oddał.

Z bliska planeta wyglądała dokładnie jak na zdjęciach z orbity. Szara, sucha ziemia ciągnęła się aż po horyzont i ginęła w rudej mgiełce pyłu. Gwiazda wisiała nisko nad wschodem. Na niebie wydawała się większa od Słońca, ale świeciła słabiej, więc światło miało kolor mocnej herbaty. Cienie były długie przez cały dzień, a doba trwała tu prawie trzydzieści godzin. Powietrze było zbyt rzadkie i zbyt ubogie w tlen, żeby oddychać nim dłużej niż kilka minut. Na zewnątrz chodzili więc w skafandrach, a do kontenera wchodziło się przez małą śluzę, w której zawsze było za ciasno na dwie osoby.

Na zachodzie, na samej krawędzi widoku, horyzont był odrobinę ciemniejszy. Z orbity opisano to miejsce jako pasmo niskich wzgórz, odległe o kilkaset kilometrów. Orlik spojrzał tam raz i wrócił do rdzenia.

– Zwinięte – odezwał się Gil w słuchawce. – Wracam. Masz tam coś ciekawego?

– Bazalt – odpowiedział Orlik.

– Trzy tygodnie leciałem, żeby oglądać bazalt. – Gil westchnął do mikrofonu tak głośno, że zatrzeszczało. – W domu też go mają. Za darmo.

Orlik nie odpowiedział. Opisał rdzeń na etykiecie, nakleił ją na tubę i włożył tubę do skrzynki. Skrzynka była aluminiowa, z piankową wkładką na dwanaście rdzeni. Na pokrywie ktoś, pewnie Gil, napisał markerem dużą jedynkę. Do końca kontraktu takich skrzynek miało się uzbierać trzydzieści albo czterdzieści. Każda poleci na orbitę, potem do laboratorium konsorcjum, a potem do magazynu, w którym nikt jej więcej nie otworzy. Orlik wiedział, jak to działa. Raport pisało się dla jednego człowieka, który czytał tylko ostatnią stronę.

Jedenaście jednakowych warstw nie dawało mu spokoju. Na Ziemi bywały jeziora, w których osad odkładał się co roku jak w zegarze. Nazywano to warwami. Orlik widział je jako student, na pierwszej wyprawie, w Szwecji. Pamiętał, że były regularne, ale nigdy jednakowe. Każde lato było trochę inne od poprzedniego, bo jedno było cieplejsze, a drugie bardziej deszczowe. Miarka mogła być źle skalibrowana. Wystarczyło jutro zmierzyć jeszcze raz.

Zamknął szafę z próbkami i zgasił lampę nad stołem.

Zanim wrócił do lądownika, Gil poprosił go przez radio o pomoc przy kotwach. Robił to każdego wieczoru, odkąd wylądowali, czyli od dziewięciu godzin, ale Gil mówił „każdego wieczoru” i nikt go nie poprawiał. Lądownik stał na czterech nogach, a każda noga była przymocowana do gruntu stalową kotwą wkręconą na trzy metry. Wiatr na Ostoi był słaby, ale Gil nie ufał żadnemu wiatrowi, którego nie znał osobiście.

Orlik założył skafander w śluzie. Hełm zatrzasnął się z cichym kliknięciem i świat od razu zrobił się mniejszy. Słyszał teraz tylko własny oddech oraz szum radia. Wyszedł na zewnątrz.

Ziemia pod butami była twarda i lekko chrzęściła. Na całej równinie nie było ani jednego śladu oprócz ich własnych. Ślady prowadziły od lądownika do wiertnicy i z powrotem, jedne na drugich, jak ścieżka wydeptana przez zwierzęta do wodopoju. Poza nimi ziemia była gładka, przysypana cienką warstwą rudego pyłu. Na Ostoi nie było życia, przynajmniej takiego, które dałoby się zobaczyć. W pierwszych próbkach powietrza i gleby nie znaleziono nawet bakterii. Prospekt konsorcjum nazywał to „czystą kartą”.

Gil klęczał przy drugiej nodze lądownika i sprawdzał kotwę kluczem dynamometrycznym. Orlik przytrzymał mu latarkę, chociaż było jeszcze jasno, bo Gil lubił, kiedy ktoś trzymał mu latarkę.

– Wiesz, co jest najgorsze na nowych planetach? – zapytał Gil, nie podnosząc głowy.

– Jedzenie.

– Jedzenie jest wszędzie takie samo. Najgorsza jest cisza. – Gil przekręcił klucz o ćwierć obrotu i posłuchał, jakby kotwa miała mu coś odpowiedzieć. – Na Ziemi zawsze coś gada. Ptak, samochód, sąsiad. Tu nic nie gada. Człowiek zaczyna sam do siebie gadać, żeby było jakoś normalnie.

– Ty zawsze gadasz.

– No właśnie. – Gil wstał i otrzepał kolana, chociaż w skafandrze nie miało to żadnego sensu. – Dlatego jeszcze żyję.

Przeszli do trzeciej nogi, potem do czwartej. Wszystkie kotwy trzymały. Gil i tak sprawdził każdą dwa razy, a przy ostatniej postał jeszcze chwilę z kluczem w ręku, jakby żal mu było kończyć.

Orlik spojrzał na zachód. Gwiazda schodziła już nisko i niebo w tamtej stronie zrobiło się ciemnorude. Ciemniejsza linia na horyzoncie była teraz lepiej widoczna, bo gwiazda świeciła zza niej. Wyglądała jak pasmo wzgórz, dokładnie tak, jak opisano ją z orbity. Była tylko trochę zbyt prosta. Słowo „prosta” pojawiło się samo. Orlik od razu je odłożył, tak jak odkłada się kamień, który na pierwszy rzut oka wydaje się ciekawy, a potem okazuje się zwykłym kamieniem.

– Idziemy? – zapytał Gil. – Zaraz ta herbaciana lampa zgaśnie, a ja po ciemku nie znajdę drzwi.

– Idziemy – powiedział Orlik.

W lądowniku pachniało plastikiem, kawą i ludźmi, którzy od trzech tygodni myli się chusteczkami. Orlik zdjął buty w przedsionku i postawił je na stojaku obok butów Gila. Gil już był w środku. Stał przy automacie z kawą i pukał w niego palcem, jakby automat był mu winien pieniądze.

– Znowu nie leci – powiedział. – Mówię ci, ta maszyna mnie nienawidzi.

– Ona nienawidzi wszystkich – powiedział Kalt, nie podnosząc głowy znad ekranu. – Oczywiście najbardziej tych, którzy w nią pukają.

Kalt siedział w kącie mesy z jednym tabletem na kolanach i drugim na stole. Na obu ekranach przesuwały się wykresy. Był najmłodszy w załodze i wyglądał na jeszcze młodszego, bo nigdy się nie wysypiał i zawsze miał trochę za duży sweter. Orlik znał go od trzech tygodni lotu i przez ten czas Kalt ani razu nie usiadł przy stole tak, żeby nie mieć przed sobą jakichś danych.

Doktor Halber siedziała naprzeciwko i pisała coś w notesie. Pisała ręcznie, drobnym, równym pismem. Kiedy Orlik wszedł, podniosła wzrok, ale nie na jego twarz. Popatrzyła na jego ręce, jak zawsze, a potem wróciła do notesu.

Lisicki robił herbatę. Robił ją dla wszystkich, chociaż nikt go o to nie prosił, a w regulaminie nie było ani słowa o tym, że przedstawiciel fundatora ma parzyć herbatę. Ustawił sześć kubków w rzędzie i do każdego wkładał torebkę z takim skupieniem, jakby chodziło o coś ważnego.

– Panie Orlik – powiedział, nie odwracając się. – Słodzi pan?

– Nie, dziękuję.

– Rozumiem. A pan, panie Gil?

– Trzy – powiedział Gil. – Na tej planecie trzeba sobie czymś osłodzić życie.

Lisicki uśmiechnął się, jakby usłyszał najlepszy żart dnia. Wsypał do kubka trzy łyżeczki.

Mertens weszła punktualnie o dwudziestej czasu statku. Nie spóźniała się nigdy i nigdy nie przychodziła za wcześnie, więc można było według niej nastawiać zegarek. Była niewysoka, krótko obcięta i nawet teraz, w lądowniku, na planecie bez nikogo, miała na sobie pełny mundur ekspedycji z naszywką konsorcjum na ramieniu. Usiadła u szczytu stołu. Wszyscy usiedli razem z nią, nawet Kalt, który odłożył jeden tablet.

– Dobrze – powiedziała Mertens. – Krótko, bo wszyscy jesteśmy zmęczeni.

Położyła przed sobą kartkę. Orlik wiedział, że nie musi na nią patrzeć, bo znała ją na pamięć, ale i tak ją położyła.

– Mamy czterdzieści dni – powiedziała. – Czterdzieści dni ziemskich. Zegar pokładowy zostaje na czasie statku. Kto chce liczyć tutejsze doby, robi to prywatnie. Pierwszy tydzień pracujemy w promieniu pięćdziesięciu kilometrów od lądownika. Od dnia ósmego zgodnie z harmonogramem wychodzimy dalej. Nikt nie wychodzi sam. Każde wyjście zgłaszacie mnie albo Gilowi. Codziennie o dwudziestej każdy z was oddaje mi raport dzienny. Ja je podpisuję, a pan Lisicki dostaje kopię.

– Dziękuję – powiedział Lisicki.

– Pytania?

– To pasmo na zachodzie – odezwał się Kalt. – Z orbity wygląda jak zwykłe wzgórza, oczywiście, ale rozdzielczość była słaba. Gdybyśmy polecieli tam wcześniej, choćby na jeden przelot…

– Dzień ósmy, doktorze Kalt – powiedziała Mertens. – Zgodnie z harmonogramem.

– Oczywiście.

Kalt powiedział to tak, jakby się zgadzał, ale wziął z powrotem drugi tablet i zaczął coś na nim przewijać. Mertens popatrzyła na niego przez sekundę dłużej, niż było trzeba. Nic nie powiedziała.

– Mam jedną prośbę – odezwała się doktor Halber. Mówiła cicho, więc wszyscy musieli przestać się ruszać, żeby ją usłyszeć. – Proszę zapisywać, ile godzin śpicie. Codziennie. Tutejsza doba jest dłuższa niż nasza i organizm będzie się z tym kłócił. Wolę to wiedzieć wcześniej.

– Mój organizm kłóci się ze wszystkim od trzydziestu lat, pani doktor – powiedział Gil.

– To też proszę zapisywać – odpowiedziała Halber bez uśmiechu. Gil się roześmiał. Po chwili roześmiał się Kalt, a potem nawet Mertens uniosła kącik ust.

– Pan Lisicki chciał coś powiedzieć – powiedziała Mertens.

Lisicki nie wstał. Orlik zauważył to już na statku: Lisicki nigdy nie wstawał, kiedy mówił do załogi. Siedział z rękami na stole, obejmując kubek, jak ktoś, kto przyszedł do sąsiadów na herbatę i nie chce robić kłopotu.

– Chciałem tylko podziękować – powiedział Lisicki. – Wiem, że dla państwa to kolejny kontrakt. Wiem też, że ten pierwszy dzień był długi. Rozumiem to i nie zatrzymam was dłużej, niż trzeba. Pozwolę sobie powiedzieć jedną rzecz. Na stacjach przesiedleńczych wokół Marsa czeka dziś czterysta dwanaście tysięcy osób. Niektóre rodziny czekają od dziewięciu lat. Dzieci, które tam się urodziły, nigdy nie stały na ziemi pod gołym niebem. Nie mówię tego, żeby kogokolwiek poganiać. Mówię to, żebyście wiedzieli, dla kogo jest ten raport.

Przez chwilę nikt się nie odezwał. Automat z kawą w kącie cicho zabulgotał, jakby właśnie postanowił jednak zadziałać.

Orlik zauważył, że mówiąc o czterystu dwunastu tysiącach, Lisicki nie zajrzał do żadnej kartki. Znał tę liczbę tak, jak inni ludzie znają numer własnego mieszkania. Nie było w tym nic złego. Orlik sam znał kilka liczb w ten sam sposób, tylko że jego liczby nie dotyczyły dzieci na Marsie.

– Dziękuję, panie Lisicki – powiedziała Mertens. – Raporty dzienne.

Podawali je kolejno, przez stół. Orlik oddał swój jako ostatni. Była to jedna kartka, wydruk z dziennika: numer odwiertu, współrzędne, głębokość, opis warstw, a na dole rubryka „uwagi”, pusta. Mertens przeczytała go od początku do końca. Czytała wszystko od początku do końca, nawet rzeczy, które się powtarzały. Potem podpisała u dołu krótkim, ostrym podpisem i podała kartkę Lisickiemu.

Lisicki przebiegł ją wzrokiem.

– Bez uwag – powiedział. – Dobry początek.

– Bazalt – powiedział Gil. – Nie ma co uwagować.

– Nie ma takiego słowa, panie Gil – powiedział Lisicki uprzejmie.

– Na tej planecie jest.

Kiedy Mertens wstała, wszyscy wstali razem z nią.

– Dobranoc – powiedziała. – Śniadanie o szóstej.

Kabina, którą Orlik dzielił z Gilem, miała dwie koje jedna nad drugą, dwie szafki i jedno okienko nad górną koją. Górna koja była Orlika. Gil twierdził, że ma lęk wysokości, chociaż w ciągu trzydziestu lat pilotował wszystko, co miało silnik. Lądował na jedenastu planetach. Orlik się nie kłócił, bo lubił okienko.

Gil zasnął prawie od razu. Najpierw oddychał spokojnie, potem coraz głośniej, aż wreszcie zaczął chrapać krótko i miarowo, jakby ktoś piłował deskę. Orlik leżał na plecach i patrzył w sufit, który był tak blisko, że mógłby go dotknąć łokciem.

Orlik zaczął liczyć w myślach. Premia za kontrakt wynosiła sto osiemdziesiąt tysięcy, razem z dodatkiem za teren niezbadany. Od tego trzeba było odjąć ratę, która przyjdzie w przyszłym miesiącu. Potem trzeba było odjąć resztę kredytu, karę za wcześniejszą spłatę i dług u brata, o którym brat nigdy nie wspominał, co było gorsze, niż gdyby wspominał. Zostawało trzydzieści jeden tysięcy. Orlik liczył to już tyle razy, że wynik nie mógł się zmienić. Mimo to liczył znowu, od początku, powoli, po kolei, jak różaniec. Za każdym razem, kiedy dochodził do końca, czuł coś w rodzaju ulgi, kiedy znowu wychodziło trzydzieści jeden. Za trzydzieści jeden tysięcy można było przez rok nigdzie nie jeździć.

Przez okienko widać było kawałek nieba. Było ciemniejsze niż na Ziemi i gwiazdy stały na nim gęściej. Co dwie godziny przesuwał się po nim jasny punkt, szybszy od wszystkich innych. To był Cierpliwy. Statek krążył po orbicie i czekał na nich, tak jak czekał na wszystkich, których kiedykolwiek woził. Orlik obserwował go, dopóki nie zniknął za krawędzią okienka. Potem patrzył dalej w to samo miejsce, chociaż nic już tam nie było.

Myśl o jedenastu warstwach wróciła sama, jak woda wraca do dołka. Przyroda nie powtarza się aż tak dokładnie, to wiedział każdy student. Jutro zmierzy jeszcze raz. Jeśli wynik się nie zmieni, zrobi drugi odwiert, a w drugim odwiercie może nie być niczego dziwnego. Wtedy pierwszy okaże się przypadkiem, a przypadków się nie opisuje.

Gil przewrócił się na bok i przez chwilę nie chrapał. W lądowniku było tak cicho, że Orlik słyszał wentylator nad drzwiami.

Zszedł z koi ostrożnie, żeby nie obudzić Gila. Stopa trafiła na brzeg dolnej koi, ale Gil nawet nie drgnął. Dziennik terenowy leżał w szafce, na wierzchu. Był papierowy, w twardej, poplamionej okładce. Orlik prowadził papierowe dzienniki od pierwszej wyprawy. Tak go nauczono i nigdy nie przestał. Ekrany się psuły, a papier najwyżej mókł.

Usiadł na podłodze pod okienkiem i otworzył dziennik na dzisiejszej stronie. Wyjął z kieszeni latarkę i zasłonił ją dłonią, żeby światło nie padało na Gila. Na stronie był numer odwiertu, współrzędne i głębokość, a pod nimi jedenaście liczb w kolumnie, zapisanych jego własnym, krzywym pismem, wszystkie jednakowe. Pod nimi rubryka „uwagi”.

Była pusta i wyglądała na bardzo białą.

Orlik wyjął długopis z grzbietu dziennika. Długopis był zimny. Przyłożył go do papieru i trzymał tak długo, aż na kartce została mała niebieska kropka. Kropkę można było później wytłumaczyć. Słowa trzeba by tłumaczyć dłużej.

Zamknął dziennik, nie dopisując niczego. Odłożył go do szafki dokładnie tam, gdzie leżał, grzbietem do ściany. Wszedł na koję i położył się na plecach.

Potem zaczął liczyć od początku.

Rozdział drugiLudzie od raportu

Drugiego dnia na Ostoi Orlik wstał przed wszystkimi. Ubrał się po ciemku, żeby nie budzić Gila. Poszedł do kontenera laboratoryjnego, zanim automat z kawą zdążył się nagrzać. Rdzeń z poprzedniego dnia leżał w skrzynce numer jeden, w piankowej wkładce, dokładnie tam, gdzie go zostawił.

Wyjął go i położył na stole. Tym razem nie użył swojej miarki. Wziął z szafy zapasową, nową, jeszcze w folii, z certyfikatem kalibracji przyklejonym do pudełka. Przyłożył ją do pierwszej warstwy osadu, potem do drugiej i do każdej następnej. Zapisał wyniki w kolumnie obok wczorajszych.

Kolumny były takie same.

Orlik długo patrzył na dwie identyczne kolumny liczb. Miarka była w porządku. Wczoraj też była w porządku. W porządku był też rdzeń, który leżał na stole w świetle lampy i nie wyglądał na nic szczególnego. Szary bazalt, szary osad, jeden kamień jak każdy inny. Gdyby ktoś wszedł teraz do kontenera, zobaczyłby tylko geologa, który o szóstej rano mierzy coś po raz drugi.

Jeden odwiert to nie jest wynik. Tego uczono na pierwszym roku i Orlik powtarzał to później młodszym kolegom. Jeden odwiert to anegdota. Trzeba drugiego, a najlepiej trzeciego, w innym miejscu, z innego poziomu.

Po śniadaniu poprosił Mertens o zgodę na drugi odwiert, trzy kilometry na południe od lądownika. Mertens zgodziła się, zanim skończył mówić, bo był w harmonogramie. Gil przewiózł wiertnicę łazikiem i postawił ją na płaskim, rudym kawałku ziemi, który niczym nie różnił się od pierwszego. Wiercili do południa.

Drugi rdzeń wyszedł krzywy, połamany w dwóch miejscach, z ciemnym, nierównym osadem. Warstwy miały różną grubość. Jedna miała cztery milimetry, następna jedenaście, potem dwa, potem znowu dziewięć. Między nimi leżały okruchy bazaltu, które musiał przynieść jakiś dawny strumień. Był to zwyczajny, brudny, nudny rdzeń. Orlik zmierzył go dwa razy, żeby mieć pewność.

Poczuł ulgę tak wyraźną, że aż się jej zawstydził. Pierwszy odwiert był więc przypadkiem. Natura miała tu lepsze i gorsze stulecia jak wszędzie. Gdzieś w jednym miejscu przez kilka tysięcy lat coś odkładało się równiej, niż powinno, a on akurat trafił wiertłem w to miejsce. Takie rzeczy się zdarzały. Opisywał je potem jeden przypis na końcu raportu, którego nikt nie czytał.

– Coś ciekawego? – zapytał Gil przez radio.

– Nie – odpowiedział Orlik. – Nic.

Tego wieczoru w raporcie dziennym rubryka „uwagi” znowu była pusta. Tym razem miał do tego prawo.

Trzeciego dnia przyszła kolej na badania. Doktor Halber przyjmowała w kącie lądownika, który nazywano gabinetem, chociaż był to tylko kawałek korytarza oddzielony rozsuwaną ścianką. Mieściła się tam leżanka, szafka z lekami i składane krzesło. Halber siedziała na krześle, a pacjent na leżance, więc zawsze patrzyła na niego trochę z dołu.

Zmierzyła Orlikowi ciśnienie i puls. Zajrzała mu do oczu latarką. Kazała mu wyciągnąć ręce przed siebie i przez chwilę przyglądała się jego dłoniom. Orlik nie wiedział, czego w nich szuka. Ręce miał jak zawsze, szerokie, z popękaną skórą na kostkach.

– Spał pan sześć godzin – powiedziała, patrząc w jego dziennik snu.

– Mniej więcej.

– Przez trzy noce z rzędu po sześć godzin. Dokładnie po sześć.

– Tak wyszło.

Halber zapisała coś w swoim notesie. Pisała drobno i równo, tak że nie dało się odczytać do góry nogami.

– Kładzie się pan o dwudziestej drugiej – powiedziała. – Wstaje pan o szóstej. To osiem godzin w koi, a sześć godzin snu. Co pan robi przez te dwie godziny?

Orlik nie odpowiedział od razu. Pytanie było zwyczajne, lekarskie, a jednak miał wrażenie, że Halber zapytała o coś innego, niż powiedziała.

– Leżę – odpowiedział. – Myślę.

– O czym?

– O pracy. – Wzruszył ramionami. – Liczę.

– Co pan liczy?

– Różne rzeczy. Pieniądze. Dni do końca kontraktu.

Halber pokiwała głową, jakby to była najbardziej oczywista odpowiedź na świecie. Zapisała jedno słowo. Orlik był pewny, że to słowo brzmiało „liczy”.

– Dziękuję, panie Orlik – powiedziała. – Jest pan zdrowy. Proszę dalej zapisywać sen.

Orlik zsunął się z leżanki. Przy ściance odwrócił się jeszcze.

– A pani? – zapytał. – Ile pani śpi?

Halber podniosła wzrok. Przez chwilę wyglądała na zaskoczoną, jakby nikt jej o to nigdy nie pytał.

– Pięć godzin – powiedziała. – Od dwunastu lat. Pracowałam na stacjach górniczych w pasie planetoid. Tam ludzie budzą się w nocy z krzykiem i ktoś musi przy nich siedzieć. – Zamknęła notes. – Potem człowiek już nie umie spać dłużej, nawet kiedy może.

– To niezdrowe.

– Bardzo – zgodziła się Halber. Pierwszy raz się uśmiechnęła, krótko, kącikiem ust. – Proszę tego nikomu nie mówić. Lekarzowi nie wypada.

Wychodząc, Orlik minął w korytarzu Lisickiego, który czekał na swoją kolej z kubkiem herbaty w ręku. Lisicki uśmiechnął się do niego, jakby spotkali się przypadkiem na ulicy w ładny dzień.

Czwartego dnia polecieli na pierwszy dłuższy przelot.

Lądownik miał w ładowni mały pojazd latający na cztery osoby, z silnikami odrzutowymi w gondolach, które mogły się obracać w dół i do przodu. W dokumentacji nazywał się pojazdem zwiadowczym. Gil nazwał go Komarem pierwszego dnia lotu i nikt już nie używał innej nazwy. Komar był głośny, ciasny i trząsł się przy starcie tak, że Kalt za każdym razem łapał się za uchwyt nad głową.

Lecieli we trzech, a właściwie w czwórkę: Gil za sterami, obok niego Orlik, a z tyłu Kalt i jego sprzęt. Kalt zajmował dwa miejsca, bo na drugim fotelu przypiął skrzynkę z czujnikami i nie chciał jej oddać do ładowni. Lisicki miał lecieć z nimi, ale w ostatniej chwili zrezygnował i oddał miejsce skrzynce. Powiedział, że nie chce przeszkadzać specjalistom.

Równina z góry wyglądała jeszcze bardziej płasko niż z ziemi. Ciągnęła się we wszystkie strony, ruda i szara, gładka jak stół, przecięta gdzieniegdzie suchymi żlebami. Żleby były płytkie i wąskie. Na Ziemi takie powstają tam, gdzie raz na kilka lat przechodzi gwałtowny deszcz i spływa woda.

– Pięćdziesiąt kilometrów od lądownika – powiedział Gil. – Granica. Zawracamy za dziesięć minut.

– Proszę jeszcze trochę na zachód – odezwał się z tyłu Kalt.

– Granica jest granicą, doktorze.

– Dziesięć kilometrów. Pięć. Odczyty rosną w tamtą stronę. Oczywiście to może być tylko szum, ale gdybyśmy…

– Mertens powiedziała pięćdziesiąt. – Gil nawet się nie odwrócił. – Jak chcesz lecieć dalej, idź do niej. Ja tylko wożę.

Kalt umilkł, a Orlik słyszał za plecami, jak przewija coś na tablecie, szybko i nerwowo, jakby palcami mógł przesunąć granicę.

Orlik patrzył w dół. Gil zrobił szeroki zakręt i przez chwilę lecieli nisko, równolegle do kilku żlebów. Żleby biegły obok siebie przez kilka kilometrów, jeden przy drugim. Odstępy między nimi były jednakowe.

Orlik przetarł szybkę hełmu, chociaż była czysta. Policzył żleby i wyszło mu dziewięć. Potem Komar skręcił i żleby zniknęły pod kadłubem, a zamiast nich pojawiła się płaska, pusta ziemia.

Woda spływa tak, jak pozwala teren. Na płaskiej równinie żleby mogą biec obok siebie. Tak zwykle bywało.

– Widziałeś te rowy? – zapytał Gil. – Jak od linijki. Jakby ktoś tu orał.

– Erozja – powiedział Orlik. – Na płaskim woda tak płynie.