Niebo w kruszonce ebook

Copyright © by Monika A. Oleksa, 2015

Copyright © by Grupa Wydawnicza FILIA, 2026

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żaden z fragmentów tej książki nie może być publikowany w jakiejkolwiek formie bez wcześniejszej pisemnej zgody Wydawcy. Dotyczy to także fotokopii i mikrofilmów oraz rozpowszechniania za pośrednictwem nośników elektronicznych.

Wydanie I Filia, Poznań 2026

Projekt okładki: Maciej Szymanowicz

Redakcja: Marta Akuszewska

Korekta: Agnieszka Luberadzka, Jarosław Lipski

Skład i łamanie: Dariusz Nowacki

PR & marketing: Sławomir Wierzbicki

ISBN: 978-83-8441-016-5

Grupa Wydawnicza Filia sp. z o.o.

ul. Kleeberga 2

61-615 Poznań

wydawnictwofilia.pl

[email protected]

Wszelkie podobieństwo do prawdziwych postaci i zdarzeń jest przypadkowe.

Książkę tę dedykuję wszystkim kobietom, które każdego dnia stają po drugiej stronie lady. Dziękuję za Wasz trud, Drogie Panie, pracę w te dni, kiedy inni odpoczywają, i za to, że robicie to z uśmiechem. Ta książka jest szczególnie dla Was.

Agnieszce, Kasi, Dorocie i Magdzie – class="separate" w podziękowaniu za prawdziwą i piękną przyjaźń

ROZDZIAŁ PIERWSZY

Uśmiech wiosny

– Widzi pani, ta wariatka znowu rozmawia z motylami. Lata toto całymi dniami po osiedlu i uśmiecha się do roślinek i robali.

– A pani to przeszkadza? – Renata spojrzała na tęgą, niewysoką blondynkę z odrostami i odgarnęła z czoła grzywkę, która była już na tyle długa, że drażniła i wchodziła do oczu.

– Pani Reniu, ja to mam na głowie tyle spraw, że nawet nie mam czasu pomyśleć, czy mi to przeszkadza.

Renata westchnęła i powstrzymała się przed odpowiedzią, która wywołałaby lawinę lamentów i trudny do powstrzymania słowotok. Wydała grzecznie resztę i tęsknie spojrzała za okno.

Wiosna rozgościła się już na dobre. Drzewa zazieleniły się drobnymi listkami, trawa odzyskała swój soczysty kolor, a ptaki śpiewały jak szalone. Aż trudno było wysiedzieć w sklepie, kiedy świat dookoła tak kusił i zapraszał na spacer.

Spojrzała na zegarek. Jeszcze dwie godziny i kończy zmianę. Ech, warto było wstać o czwartej czterdzieści pięć. Nie usiedziałaby w sklepie w taki piękny dzień.

– Dzień dobry, pani Reniu. – Smutne piwne oczy spojrzały na nią ze znajomym ciepłem.

Uśmiechnęła się.

– Dzień dobry, panie Karolu. Pana chlebek już przyjechał.

Rzadko się uśmiechał, ale gdy to robił, pajęcza sieć zmarszczek przy jego oczach rozchodziła się cieniutkimi liniami ku skroniom i rozjaśniała tę miłą twarz radosnym blaskiem.

– Dziękuję.

Przychodził codziennie, zwykle o tej samej porze. Kupował niewiele, ot, tylko tyle, żeby wystarczyło dla samotnego mężczyzny w średnim wieku i owczarka niemieckiego o tak samo smutnym spojrzeniu jak jego pana. Na serdecznym palcu prawej ręki wciąż nosił złotą obrączkę, choć Renata wiedziała, że to tylko obronny mur oddzielający go od świata. Lubiła go. Lubiła też sposób, w jaki na nią patrzył, tak ciepło i delikatnie. W ciągu tych kilku krótkich chwil wiedziała, że nadal jest kobietą i że wciąż może się podobać dojrzałemu mężczyźnie.

Stanisław już dawno przestał na nią patrzeć w ten sposób.

– Piękny dzień, prawda? – Uśmiechnęła się. Chciała sprowokować ten uśmiech w zamian i zanurzyć się w nim, właśnie dziś, kiedy wiosna tak pięknie rozłożyła swój płaszcz, rozsiewając wokół zapachy i dźwięki.

– Piękny. Obiecałem Reksowi długi spacer po wąwozie. Obu nam przyda się trochę ruchu i świeżego powietrza po tej długiej, męczącej zimie.

– Świetny pomysł, Reksowi na pewno się spodoba. – Starała się skupić na wbijanych na kasę produktach, ale jego spojrzenie ją rozpraszało.

– Bardziej spodoba mu się wątróbka, którą kupiłem na obiad. Wielbi drób w każdej postaci.

– Trzydzieści sześć osiemdziesiąt. – Podniosła głowę i spojrzała prosto w piwne oczy.

– Proszę. – Podał jej banknot pięćdziesięciozłotowy.

Poczuła elektryzujący prąd, gdy opuszki jego palców przypadkowo dotknęły jej dłoni. Ręka jej zadrżała przy wydawaniu reszty.

– Pani też powinna wybrać się na spacer. Słońce dodaje energii.

Patrzyła, jak pakuje zakupy, a potem powoli wychodzi ze sklepu. W drzwiach jeszcze przystanął, odwrócił się i ukłonił grzecznie.

– Za każdym razem, jak przychodzi, zastanawiam się, kiedy w końcu zaprosi cię na kawę. – Głowa Kasi, pokryta krótkimi włosami o brązowoczekoladowym kolorze, wyjrzała zza regału z przetworami, na którym dziewczyna ustawiała słoiki dżemów i marynaty.

Renata spojrzała na koleżankę i popukała się palcem w czoło. Kasia wzruszyła ramionami i popatrzyła w okno, odprowadzając wzrokiem pana Karola i jego psa.

– O, widzę, że pani Emilia wyruszyła na powitanie wiosny.

Renata pokiwała głową.

– Tak. Nie przejdzie obojętnie obok żadnego motyla, biedronki czy nawet gąsienicy. Żeby wszyscy ludzie byli tacy jak ona, świat nie potrzebowałby broni nuklearnej ani wojsk strzegących granic. To kobieta anioł.

– Zauważyłaś, że jak wchodzi do sklepu, to wnosi ze sobą taki spokój, który wypełnia cię aż po czubki palców? Mówię ci, to anioł.

Renata myślała podobnie jak Kasia. Lubiła panią Emilię z rozwichrzonymi wiatrem rudymi włosami, uroczymi piegami i delikatnym uśmiechem, który nie znikał z jej twarzy. Trudno było powiedzieć, ile miała lat. Była w tym nieokreślonym przedziale „50 plus” z duszą dwudziestolatki. Kochała życie i szanowała każde, nawet najdrobniejsze stworzenie. Cieszyła się drobiazgami, tańczyła w kroplach deszczu, a latem nosiła słomkowe kapelusze z szerokim rondem. Nigdy na nic nie narzekała, na nic się nie skarżyła. Żyła sobie cichutko, nikomu nie wchodząc w drogę, a mimo to mieszkańcy tutejszego osiedla nazywali ją wariatką. Była sama, ale nie czuła się samotna. Mieszkała z przygarniętymi zwierzakami, dbając o nie jak o własne dzieci, których nigdy nie miała. Kasia nie myliła się. Każda, nawet krótka rozmowa z panią Emilią przynosiła ukojenie i spokój. Kobieta emanowała ciepłem, które trudno było nazwać inaczej jak zwykłą dobrocią człowieka.

– Jak dziewczynki? – Kasia skończyła ustawianie, przyjrzała się uważnie stworzonej przez siebie kompozycji i zadowolona z efektu, przysiadła na tekturowym pudełku odwróconym dnem do góry.

– Totalna beztroska i rozprężenie. Iga żyje już wyłącznie wycieczką do Londynu, wyjeżdżają za tydzień na sześć dni. Klasa Julki przygotowuje jakiś musical na dni otwarte szkoły, więc codziennie słuchamy coraz to nowego repertuaru, bo Julka uczy się również ról koleżanek, rozumiesz, tak na wszelki wypadek, gdyby któraś zachorowała.

– Nadal marzy o aktorstwie? – Zielone, życzliwe oczy Kasi patrzyły na Renatę ze szczerym zainteresowaniem.

– Taaa. – Westchnęła. – Nadal na topie filmówka w Łodzi.

– To dobrze, że ma marzenia. Życie jest o wiele ciekawsze, jeśli nie boisz się marzyć i sięgać wysoko.

– Ale jak nie nabijasz sobie głowy bzdurnymi pragnieniami, to przynajmniej się nie rozczarujesz, gdy nic nie wyjdzie z ich realizacji. Upadek z wysokich chmur boli.

– No i co z tego, że boli? Ale masz świadomość, że przynajmniej próbowałaś. Bez marzeń żyjesz w zasklepionej skorupie z wiecznymi pretensjami do świata. Tracisz swoją wrażliwość i przestajesz dostrzegać to, co w życiu ważne. Nie podcinaj im skrzydeł, Renia, i nie chroń przed życiem za wszelką cenę. One same muszą posmakować porażek, nie uwierzą tobie.

– Dlaczego ty nie pójdziesz na studia, Kasia? Jesteś młoda, masz przed sobą całe życie, nie czekaj tak, jak ja czekałam, bo utkniesz w tym jednym, niezmiennym punkcie i zabraknie ci siły, aby cokolwiek zmienić.

– Wiesz co, masz wiosenną depresję. – Kasia podniosła się z pudełka i otrzepała fartuch. – Powinnaś wybrać się na długi spacer, jak pani Emilia. Wracam na sery.

– Zważ mi dwadzieścia deka edamskiego i wędliny, tej co zawsze. A, i schabu na kotlety! – krzyknęła za nią Renata i zajęła się klientem, który pojawił się przy jej stanowisku.

Był to dział alkoholowy połączony jednocześnie z punktem kasowym, jedynym czynnym o tej porze dnia, kiedy ludzi w sklepie było jeszcze niewielu. Renata lubiła ten swój przytulny kącik zabudowany regałami na dość niewielkiej powierzchni sklepu. Za plecami miała półki wypełnione alkoholem ze wszystkich stron świata i jeden regał z niezbędnymi kosmetykami i lekami przeciwbólowymi. Nad głową, tuż nad kasą, zawieszony był podajnik z papierosami. Sięgała tam, wspinając się na palce, ale dzięki takiemu rozwiązaniu każda powierzchnia w sklepie była sensownie zagospodarowana. Przed sobą Renata miała wejście do sklepu i duże okno z niskim parapetem, na którym stały równo poukładane koszyki. To okno lubiła najbardziej. Nazywała je swoim „oknem na świat”. Za nim toczyło się zwyczajne życie, które lubiła obserwować. Mieszkańcy LSM-owskiego osiedla spieszyli do swoich obowiązków, dzieci maszerowały do szkoły lub wracały z niej, leniwie wymachując workiem, i wstępowały do sklepu po loda lub paczkę czipsów, w zależności od nasilenia głodu i temperatury za oknem. Psy, które rozpoznawała już z imienia, wychodziły na spacer na skwerek przed sklepem, a ich właściciele zatrzymywali się w tym pośpiechu na chwilę sąsiedzkiej pogawędki. To życie, tam, za oknem, było tak doskonale zorganizowane i wypełnione drobiazgami, w których Renata odnajdywała wewnętrzny spokój i w których czuła się bezpiecznie. Te drobiazgi zachwycały, jak chociażby rozmowy pani Emilii z motylami. Gdyby nie to okno, nigdy nie zwróciłaby na to uwagi. Byłaby kolejnym przechodniem przemykającym przez życie, z oczami zamkniętymi na to, co naprawdę ważne. Obrazy, które śledziła, łagodziły monotonię pracy, która była czymś więcej niż nużącym przesuwaniem przez czytnik kodów kreskowych.

– Dzień dobry. – Uśmiechnęła się do dobrze znanej z widzenia twarzy z siateczką zmarszczek rozłożonych symetrycznie na policzkach i wysokim, jasnym czole.

– Listonosz był, więc mogę dzisiaj zaszaleć. – Do Renaty uśmiechały się usta i oczy starszej kobiety. – Wnuki przyjadą, muszę mieć w domu coś słodkiego. I barszczyk ugotuję z młodej botwinki. Syn bardzo lubi. Bo synowa to mu nie gotuje. Nie ma czasu. Doktorat robi. Wszystko ważniejsze od dzieci, męża i domu. I wiecznie niezadowolona, zdenerwowana i zmęczona. A syn ją usprawiedliwia. Bo ona taka zapracowana, bo ten doktorat. Ale po co, pani Renatko? Po co tyle na siebie brać, jak życie tylko jedno? Ma pracę, to jej się nie podoba. Chce zmienić i stąd ten doktorat. A jak i rodzinę będzie chciała zmienić? Bo ta, którą ma, też jej się nie podoba.

Tyle ludzkich opowieści przepływało przez czytnik wraz z zakupami wynoszonymi później w reklamówkach lub materiałowych torbach z uszami. Ludzie wychodzili z ciężarem siatek, ale często lżejsi o tę jedną opowieść, której nie mieli siły już dłużej w sobie utrzymać. Tego, co dostawali w osiedlowym sklepie, nie mógł im zaoferować żaden, nawet najtańszy supermarket. Odrobina uwagi i chwila czasu, w czasie której ktoś ich wysłuchał. Człowiek, dla którego byli kimś więcej niż anonimowym klientem. Dlatego Renata lubiła swoją pracę i choć niejednokrotnie przychodziły chwile zwątpienia i żalu o niewykorzystane możliwości, to czuła, że bycie kobietą sklepową to tak naprawdę coś więcej niż monotonne nabijanie na kasę i wykładanie towarów na półki. Jej praca to był człowiek po drugiej stronie lady, a kontakt z nim dawał Renacie siłę na każdy kolejny dzień i wrażliwość, której nie doświadczyłaby w żadnym biurze.

– Twój ser, krakowska z Bobrownik i schab. Voilà! – Kasia zjawiła się przy kasie jak dobry duszek, wręczając koleżance złożone wcześniej zamówienie.

– Dzięki, skarbie. – Renata dorzuciła produkty do swojego koszyka i czekając na koleżankę z drugiej zmiany, podliczyła wszystko i nabiła na kasę. – Najbardziej w tej pracy cenię to, że nie muszę już nigdzie wstępować po zakupy.

– No, chyba że dla przyjemności. – Kasia roześmiała się i puściła do Renaty oko. – Tak jak ja dzisiaj. Zamierzam poszaleć w poszukiwaniu wiosennej sukienki. Jak ja się cieszę, że za chwilę stąd wyjdę. – Wyjrzała tęsknie przez otwarte drzwi, uśmiechając się do wiosny, która wydawała się przygotowywać do pozostania w mieście na dłużej. – Kurczę! – wykrzyknęła nagle, dostrzegłszy zbliżającą się w stronę sklepu postać. – Nogi mi miękną za każdym razem, jak widzę tego faceta!

Renata schowała pieniądze do kasy, wydała sobie resztę i wrzuciła ją niedbale do skórzanego portfela. Podniosła głowę i spojrzała na mężczyznę, od którego Kasia nie mogła oderwać wzroku. Pomimo swojej przekroczonej już kilka lat temu czterdziestki nadal mógł się podobać. Był dość wysoki, na tyle, aby kobieta czuła się przy nim bezpiecznie. Postawny i nieco misiowaty, z silnie zarysowanymi pod napiętym podkoszulkiem ramionami, które obiecywały bezpieczną przystań. Kiedyś ciemny brunet, dziś lekko szpakowaty, z ciemnymi oczami, które kryły w sobie tyle różnych emocji. Znała je wszystkie, począwszy od gniewu, kiedy te oczy ciemniały i ziębiły spojrzeniem, poprzez łagodność, ciekawość i pożądanie, które nadal, choć już coraz rzadziej, się w nich pojawiało. Staszek. Była z nim dziewiętnaście lat, a czasami miała wrażenie, że tak mało o nim wie. Uśmiechnęła się, a on pocałował ją w policzek na powitanie.

– Gotowa?

Skinęła głową, sięgnęła po siatkę z zakupami i podała mu.

– Do jutra – powiedziała, posyłając uśmiech zapatrzonej w Stanisława Kasi.

– Do zobaczenia.

Wyszła, odprowadzana wzrokiem koleżanek, przy boku mężczyzny, z którym dzieliła życie.

Lubiła, jak po nią przyjeżdżał, ale z biegiem lat zagubiła gdzieś tę dziewczęcą radość przebywania z nim, a ceniła wygodę wracania do domu samochodem, a nie zatłoczonym autobusem z siatkami pełnymi zakupów. Staszek był kierowcą MPK i podobnie jak Renata pracował na zmiany. Nie zawsze czas ich pracy się pokrywał, były dni, kiedy Renata z lękiem przemykała ciemnymi uliczkami na przystanek, bo Staszek kończył zmianę przed dwudziestą trzecią, a ona zamykała sklep po dwudziestej pierwszej. Nie lubiła tych samotnych powrotów, lubiła za to obecność Staszka. Czuła się przy nim bezpiecznie.

Nagła cisza wyrwała Renatę z zamyślenia. Nie pracował silnik samochodu, umilkło radio. Spojrzała przytomniej za okno, a potem pytająco na męża.

– Dlaczego tu stanąłeś?

– Pomyślałem sobie… – Popatrzył na nią niepewnie, pocierając kciukiem zmarszczone czoło. – Taka ładna dziś pogoda, pomyślałem, że pójdziemy na spacer.

Rozejrzała się zaciekawiona.

– Będziemy spacerowali po Krakowskim Przedmieściu?

Uśmiechnął się rozbawiony.

– Nie, po parku. Przecież to niedaleko.

– To zabawne. – Położyła rękę na klamce samochodu. – Dwukrotnie dzisiaj usłyszałam, że powinnam pójść na spacer.

– Słyszysz i masz. – Stanisław otworzył drzwi i wysiadł z samochodu.

Szli obok siebie, z rękami opuszczonymi i bezradnymi, jakby zapomnieli, do czego służą dłonie i palce, które splatają się ze sobą bez miłosnego uniesienia, ale w najbardziej naturalnym odruchu bliskości. Radosne promienie słoneczne ukazywały całą niedoskonałość miasta, zmęczonego długą zimą i latami zaniedbania. Strome, wąskie schodki prowadzące do parku od ulicy Bieczyńskiego kruszyły się pod ciężarem kroków przemierzających tę drogę każdego dnia od samego rana, kiedy Lublin budził się i żył swoim rytmem rozpędzonego miasta.

Zapach wiosny w parku odurzył Renatę. Patrzyła jak urzeczona na oblepione białymi kwiatami drzewa i soczystą zieleń trawy poprzetykanej żółtymi mniszkami. Zamknęła oczy, wciągnęła głęboko w płuca powietrze pachnące słodką wonią brzemiennych w kwiaty bzów i poczuła, że żyje i czuje tę wiosnę każdą najmniejszą komórką swojego ciała. A potem poczuła, jak dłoń Staszka nieśmiało otula jej rękę. Splotła swoje palce z jego, czując zgrubienie obrączki, i spojrzała na męża z uśmiechem szczęścia w oczach.

– Ten spacer to był fantastyczny pomysł.

– Rena, dlaczego my tak rzadko wychodzimy gdzieś razem? Gubimy się...

– Pytasz, jakbyś nie wiedział. Nie mamy czasu na takie spacery. Po pracy trzeba wracać do domu, zrobić dziewczynkom obiad, dopilnować lekcji. Przed południem tym bardziej nie ma na to czasu, bo jest tysiące innych rzeczy do załatwienia. Życie weryfikuje nasze marzenia, kochanie.

Nie wiedziała, czy ją słucha. Szedł zamyślony, zapatrzony w świat, który podarował im maj. Renata czuła się niezręcznie, będąc tak blisko Staszka, idąc przed siebie bez konkretnego celu. Zazwyczaj zmierzała gdzieś, dokądś, w wyznaczone sobie miejsce. Ten czas tu i teraz był czymś nowym, zupełnie dla niej nieznanym od chwili, kiedy urodziły się dziewczynki.

– Zapominamy o sobie, Rena. Przejmujemy się tysiącem niepotrzebnych drobiazgów, a zupełnie lekceważymy to, co naprawdę ważne. Zobacz, nie wrócimy dziś do domu na czas i świat się nie zawali. Dziewczyny, jak zgłodnieją, same odgrzeją sobie obiad. Jak jeden dzień nie odkurzysz, mieszkanie nie zarośnie brudem. Nasze obowiązki nie znikną, nie odejdą, ale ten czas... on się już nie powtórzy, Rena.

Lubiła, kiedy tak do niej mówił. Rena. Tylko Staszek nazywał ją w ten sposób. Wymyślił to dawno temu, kiedy jeszcze nie byli małżeństwem. Zachwycił ją od pierwszego dnia, kiedy tylko go poznała. Potem gdzieś ten zachwyt zgubiła i dziś już nie umiała sobie przypomnieć, gdzie i dlaczego.

Spojrzała na staw, na powierzchni którego unosiły się drobne listki wierzby, opadłe z pochylonego nad wodą drzewa. Czasami była jak ten liść, płynący tam, dokąd porwie go prąd. Bezwolny, popychany wiatrem. Renata też dawała się nieść życiu, pozwalając, żeby za nią decydowało. Tak było bezpieczniej. W ten sposób życie mniej bolało, bo niewiele od niego oczekiwała.

Zmęczony podróżą motyl przysiadł na oparciu ławki. Zatrzymała Staszka w pół kroku i wskazała na to maleńkie cudo, które tak wzruszało panią Emilię. Renata też to poczuła. Wzruszenie i radość z takiej drobnej rzeczy jak ta. Zwyczajny motyl na zwyczajnej ławce, z której gdzieniegdzie odprysła farba. A jednak dla niej w tej chwili było to nadzwyczajne. I dostrzegła to. Drobiazg i chwila, które potrafią przynieść spokój i lekkość, jakiej nie czuła już od bardzo dawna.

– Chodźmy na lody – powiedziała nagle, ciągnąc męża za rękę.

Popatrzył na nią z figlarnym uśmiechem i iskierkami radości w oczach.

– Włoskie czy gałkowe?

– Oczywiście, że włoskie! I bardzo śmietankowe! W takim spiczastym wafelku.

Pokręcił głową rozbawiony i zawrócił w kierunku Krakowskiego Przedmieścia.

– Wiesz co, Renia, mam wolną niedzielę. Pojedźmy z dziewczynkami do Kazimierza. Dawno tam nie byliśmy.

Spojrzała na niego i uśmiechnęła się najpiękniej, jak umiała.

– Pojedźmy – odpowiedziała, a potem wysunęła rękę z mocnego uścisku Staszka i pobiegła po schodach, śmiejąc się radośnie i pozwalając, by ją dogonił.

Kasia wystawiła twarz do słońca i przez dobrą chwilę grzała się w ciepłym dotyku promieni na swojej bladej skórze. Potrzebowała tego spaceru i tej nowej sukienki. Już z daleka przykuła wzrok Kasi, kusząc z okna wystawy sklepowej. Żółta jak wiosenne mlecze, którymi obsypane były osiedlowe trawniki, zalotna i bardzo kobieca, zawróciła w głowie i odsunęła na bok rozsądek. Stała się małym szaleństwem i wielką przyjemnością wśród tych monotonnych dni upływających jeden po drugim niezmiennie utartym rytmem. Kasia uśmiechnęła się do swoich myśli. Marlence na pewno się spodoba. Jak każda mała dziewczynka uwielbiała mamę w kolorowych sukienkach.

Spojrzała na zegarek i żwawszym krokiem ruszyła w stronę przedszkola. Nie chciała jechać autobusem. To tylko dwa przystanki, a w takim dniu jak dziś jak najdłużej chciała zatrzymać wiosnę i jej ciepłą pieszczotę na policzkach i odsłoniętych ramionach. Mijane wystawy sklepów uśmiechały się do Kasi jej własnym odbiciem.

„Życie, pomimo całego swojego okrucieństwa, jest piękne”, pomyślała. To piękno zamierzała pokazać Marlence. Zrobią dziś sobie takie małe, prywatne święto. Pojadą do ogrodu botanicznego, gdzie będą mogły powitać wiosnę i przyjrzeć się całej jej okazałości i gdzie Kasia będzie mogła zapanować nad rozbieganą i rozsadzaną energią czterolatką.

Myśl o córce jak zawsze ogrzała serce Kasi i dziewczyna przyspieszyła kroku, stęskniona za lepkimi paluszkami małych rączek i roześmianą buzią, która słodkie całuski miała zarezerwowane tylko dla niej. Dla Kasi.

Poczuła ten znajomy odór, gdy tylko weszła do domu. Cała radość utkana wiosną prysła jak mydlana bańka, a kosmaty pająk przytłaczającej rzeczywistości podpełzł pod samo gardło i ścisnął tak, że aż zabolało. Kasia odłożyła torbę z zakupami, odwróciła się do Marlenki i zmusiła usta do uśmiechu.

– Idź umyj dokładnie rączki. Masz na nich mnóstwo niepotrzebnych bakterii, których trzeba się pozbyć.

Dziewczynka zdjęła buciki, skinęła poważnie głową i pobiegła do łazienki, a Kasia wykorzystała tę chwilę jej nieobecności i zajrzała do pokoju. Poznała ten nieudolnie zgarnięty bałagan i na moment mocno zacisnęła powieki, aby nie wypuścić ani jednej łzy, które już zbierały się gotowe do wyjścia.

– Znowu piłaś. – Starała się bardzo, aby jej głos nie zdradzał żadnych emocji, ale czuła, że nie panuje nad jego drżeniem.

– A ty znowu swoje! Nie piłam, tylko miałam gościa. Zmoczyłam usta dla towarzystwa.

– Pożyczyłaś pieniądze, tak? Od kogo tym razem?

– Przestań prowadzić śledztwo i zajmij się swoim życiem. Też dużo ci brakuje do doskonałości. Gdzie Marlenka?

– Nie pokazuj się jej w takim stanie. – Kasia chciała się wycofać, ale już wiedziała, że matka nie odpuści. Była w tym stanie upojenia, kiedy jeszcze nie przekroczyła granicy, a już zasmakowała i walczyła z rozdrażnieniem i pragnieniem sięgnięcia po jeszcze.

– W jakim stanie? Przepraszam cię bardzo, w jakim stanie? Co to, we własnym domu już mi przyjąć gościa nie wolno? Póki co to chyba ty mieszkasz u mnie, a nie odwrotnie, więc proszę cię, okaż mi choć odrobinę szacunku, bo należy mi się on chociażby dlatego, że jestem twoją matką.

Znała ten scenariusz na pamięć, chociaż tak często starała się o nim zapomnieć. Wiedziała, że padnie wiele słów, które zabolą jak ostre kawałki szkła w zetknięciu ze skórą. I pomimo że wracały wciąż te same, nie można się było na nie uodpornić. Zapadały w pamięć głęboko i powracały jak bumerang nawet wtedy, gdy odrzucała je bardzo daleko.

W maleńkich objęciach Marlenki świat sklejał się powoli w całość. To był jej wielki dar, który dostała od Pana Boga za wszystkie niedoskonałości swojego życia. To dziecko, które pojawiło się bez żadnego planu i zaproszenia, dało jej niesamowitą siłę i dziś już wiedziała, że przetrwa wszystko dla niej. I dzięki niej. Wtulając się w złote włosy córeczki, przypomniała sobie dzisiejsze słowa Renaty: „Dlaczego ty nie pójdziesz na studia, Kasia?”. Kasia wiedziała dlaczego. Bo studia kosztują. Bo potrzeba na nie czasu, a ona nie miała ani jednego, ani drugiego. Miała za to pracę, z której co miesiąc odkładała część pieniędzy na spełnienie największego marzenia. Na własne mieszkanie, które będzie tylko jej i Marlenki. To będzie ich dom, w którym zawsze będzie spokój i w którym obie będą się czuły bezpiecznie. Na razie musiała zacisnąć zęby i przetrwać. I uchronić własną córkę przed dzieciństwem, którego sama doświadczyła.

Emilia wyszła przed drzwi swojej galerii na Złotej i odetchnęła wiosną. Przymknęła oczy i pozwoliła, aby złote promienie zatrzymały się na jej piegowatej twarzy. Maj tego roku wszedł z wielkim rozmachem, kolorując świat swoim miękkim pędzlem i rozsiewając woń kwitnących drzew. Emilia czuła ten specyficzny oddech wiosny nawet tu, na Starym Mieście. Kochała wiosnę za jej niewinność i obietnice, które zwiastowała. Jak każde uśpione życie, wraz z wiosną wybudzała się z zimowej apatii i nabierała sił na działanie. Wiosną jej pejzaże uwodziły, a zmysły Emilii chłonęły otaczający świat w sposób zwielokrotniony.

Otworzyła oczy i przysłoniła je ręką przed rażącym blaskiem. Po jej lewej stronie niezmiennie od lat wznosiła się Bazylika oo. Dominikanów z przylegającym do niej klasztorem. Po prawej widziała Rynek i Trybunał Koronny, pod który podjeżdżały młode pary, wstępując na nową drogę wspólnego życia. Galeria Emilii otoczona była ze wszystkich stron kawiarniami i restauracjami, których stoliki, wraz z pojawieniem się pierwszych cieplejszych dni, powychodziły na wybrukowane ulice. Najbardziej lubiła chwile przy herbacie w Akwareli, gdzie woń jaśminu w imbryczku przenosiła Emilię do parku, zatrzymując ją przy niedostrzegalnych drobiazgach w środku rozpędzonego dnia.

Lubiła obserwować ludzi. Byli tacy różni, ale każdy z nich miał w sobie ogromne bogactwo. Emilia to widziała. Patrzyła w oczy nieznajomych i uśmiechała się do nich, próbując rozproszyć ponury mrok lub obojętność. Czasami odwzajemniali jej uśmiech, ale w większości przypadków uznawali ją za nieszkodliwą wariatkę. Bo była inna. Prawdziwa. Bo życie było dla niej darem, a każda chwila bezcenna. Nie narzekała, bo nie miała na co. Akceptowała siebie taką, jaką była. Nie żądała więcej, niż mogła dostać, nie pragnęła rzeczy dla samego posiadania. Wystarczało jej, że żyła, tu i teraz.

Powiew rozgrzanego wiatru zatańczył wokół Emilii i delikatnie otulił jej nieosłoniętą szyję. Uśmiechnęła się do rudego kota, który przemknął pod murami kamienicy, miaucząc żałośnie. Znów udało jej się uchwycić chwilę. Patrząc ponad dachami kamienic, wyszeptała krótkie „dziękuję” i wróciła do swojego sklepu i swoich obrazów.

– No i co, długo tak jeszcze będziemy spacerować? – Ironiczny głos Igi przerwał panującą między nimi ciszę.

Wszystko poszło nie tak, jak sobie zaplanowali. Rodzinny wyjazd do Kazimierza nie wzbudził entuzjazmu w dziewczynkach. Julia, co prawda, uradowana obecnością obojga rodziców, chłonęła kazimierski klimat, przystając przy każdym kolorowym straganie ustawionym wzdłuż ulicy Nadwiślańskiej i z zachwytem wpatrywała się w statki kołyszące się na Wiśle. Dla Igi ten wyjazd od początku był porażką. Dziewczyna przechodziła teraz taki wiek, w którym świat zawężał się głównie do przyjaciół i dobrej zabawy. Rodzice w tym świecie po prostu byli.

– Dlaczego ty wiecznie jesteś niezadowolona? – Renatę coraz częściej drażniło zachowanie córki.

– A dlaczego ty wiecznie się mnie czepiasz? – Iga nałożyła na uszy słuchawki iPhone’a i odgrodziła się od matki murem głośnej muzyki.

Renata spojrzała bezradnie na Staszka, szukając u niego wsparcia i zrozumienia, ale on tylko wzruszył ramionami.

Nie tak miała wyglądać ta niedziela. Miało być rodzinnie i radośnie, beztrosko i świątecznie. Było gorzko.

Renata przymknęła oczy, które niebezpiecznie zwilgotniały. W kazimierskim zgiełku przypłynęło wspomnienie. Letni, słoneczny dzień i spokój podlubelskiej wsi. Duży sad, pełen napęczniałych wiśni i brzęczenie pszczelej rodziny, skuszonej słodką wonią owoców. I ich zabawa w berka pomiędzy drzewami. Małe dziewczynki, wbiegające radośnie w jej ramiona i przepychające się w walce o buziaka. Roziskrzony wzrok Staszka, ślizgający się po jej nagich ramionach i opalonych udach. Wtedy marzyli o chwili samotności, a dziewczynki nie odstępowały ich na krok, szczęśliwe, że mają rodziców na wyłączność.

Co się z tym wszystkim stało w ciągu minionych lat? Dlaczego słodkie kocięta stają się tak szybko dzikimi kotkami, egoistycznie zapatrzonymi w swoje potrzeby i niezważającymi na uczucia innych?

– Wiecie co, chodźmy na lody. – Dla Staszka było to jedyne zajęcie, które choć przez chwilę mogło złączyć całą rodzinę.

Julka podskoczyła z radości. Iga kiwała się w rytm muzyki, a Renata otworzyła oczy i wolnym krokiem ruszyła za mężem i córkami.

Kazimierz puścił do niej swoje kolorowe oko. Był gwarny, a nawet trochę pospieszny. Niósł ją brukowanymi uliczkami, spokojnie odsłaniając majestatyczne piękno. Małe domki wplatały się między stare, zabytkowe kamienice, urokliwe ogródki kawiarenek zapraszały na chwilę wytchnienia przy kawie i oferowanych tu specjałach, a specyficzny zapach starego drewna i wąwozów unosił się w powietrzu, pozwalając poczuć wyjątkowość tego miejsca. Renata przystanęła i spojrzała na strzegącą miasta od wieków basztę i ruiny zamku. Wzgórze, na którym się znajdowały, porośnięte było soczystą, bujną zielenią, która koiła i uspokajała zmęczone ostrym słońcem oczy. Odetchnęła głęboko i weszła za Staszkiem i córkami w przemieszany, różnorodny tłum, wypełniający kazimierski rynek, pozwalając mu się porwać i poddając jego rytmowi.

ROZDZIAŁ DRUGI

Psie serce

Pogoda ubiegłego tygodnia spłynęła wraz z deszczem, który wiosenną melancholią uderzał od rana o okienne parapety. Ponury nastrój wyczuwało się nawet w sklepie. Klienci wchodzili do środka wraz z kroplami deszczu ociekającymi z poważnych parasoli i ze smętnymi minami na zmęczonych twarzach. Poniedziałkowy poranek sam w sobie nie należał do przyjemności, a gdy dodatkowo od świtu witał on dzień monotonnym deszczem, cała energia gromadzona przez weekend i pogodny nastrój ulatywały gdzieś z chwilą, gdy trzeba było odrzucić kołdrę i wstać z łóżka do swoich obowiązków.

Renata w milczeniu nabijała ceny na kasę i wydawała resztę. Dziś nie miała nawet siły się uśmiechać, podobnie jak jej klienci. Wczorajszy wyjazd rodzinny, który miał być przyjemnością, uświadomił im, że już nie potrafią spędzać wspólnie czasu. Wzajemna obecność, zamiast cieszyć, drażniła i irytowała, a pogodna niedziela zamieniła się w próbę przetrwania. Renata spojrzała na Kasię, nieobecną i zatopioną w swoich myślach na stoisku z mięsem i serami. Ona też nie wyglądała najlepiej. W ogóle ostatnio Kasia jakoś posmutniała i zachowywała się tak, jakby ktoś podciął jej skrzydła. Zabrakło jej dobrej energii i pogodnego uśmiechu. Zamilkła, co szczególnie Renatę niepokoiło. Pomimo sporej różnicy wieku pomiędzy nimi dobrze się rozumiały i potrafiły przegadać ze sobą całą wspólną zmianę. W zasadzie to... Renata niewiele o Kasi wiedziała. Wiedziała, że ma córeczkę, bo zdjęcie Marlenki cały czas nosiła przy sobie i z dumą pokazywała śliczną dziewczynkę o dużych, niebieskich oczach i złotych włosach wijących się na końcach i sięgających pasa. O jej ojcu Kasia nie chciała rozmawiać. „To był drań” – skwitowała wszystko jednym zdaniem i więcej do tego nie wracały. Kasia była zafascynowana kulturą Włoch, tamtejszą kuchnią, naturą Włochów i samym językiem, którego uczyła się z pasją. To Renata wiedziała, bo o tym często rozmawiały. Ale nie rozmawiały o Kasi życiu prywatnym i o tym, co ją smuci, jak sobie radzi w samotnym wychowywaniu Marlenki i czy jest ktoś, kto jej w tym pomaga. Kasia o tym nie mówiła, a Renata nie chciała wchodzić w jej życie z butami i bez zaproszenia. Teraz, patrząc na posmutniałą dziewczynę, nie wiedziała, jak się do tego zabrać. I postanowiła zostawić to tak, jak jest.

– Wydała mi pani dwa złote zamiast pięciu. – Zirytowany głos klientki sprowadził Renatę na ziemię.

– Przepraszam. – Posłała kobiecie skruszone spojrzenie i szybko naprawiła błąd.

– Co się z tymi ludźmi porobiło, odkąd zaczęły za nich myśleć komputery i maszyny? Na każdym kroku trzeba pilnować. – Klientka należała do tych, które lubiły sobie ponarzekać.

Renata westchnęła cicho. Zapowiadał się ciężki dzień.

Stanisław był już w zasadzie zdecydowany, nie wiedział tylko jeszcze, jak powiedzieć o tym Renacie. Jako mężczyzna czuł się fatalnie, przynosząc do domu co miesiąc pensję, z której nie było mowy o odłożeniu czegokolwiek, chociażby na rodzinne wakacje. Owszem, łącznie z poborami Renaty nie było najgorzej, ale potrzeby rosły wraz z dziewczynkami. W przyszłym roku Iga będzie zdawała maturę, a wiadomo, że z tym łączą się koszty korepetycji, studniówki i utrzymania osiemnastolatki.

Marek namawiał go już od dłuższego czasu, ale aż do tej pory Stanisław nie był przekonany do jego pomysłu. Wyemigrować do pracy? I do tego do kraju, w którym jeżdżą po lewej stronie jezdni? Nie za dobrze znał język angielski, uczył się go dawno temu i bez zapału, a to według niego było przepustką do Europy o wiele lepszą niż otwarte granice. Poza tym Stanisław nie lubił zmian. Dobrze czuł się w środowisku, w którym pracował, Lublin znał jak własną kieszeń, tutaj się w końcu urodził. I tylko te marne grosze, które starczały na coraz mniej rzeczy.

Tylko jak tu zostawić Renatę i dziewczynki? I to wszystko, czym tutaj żył?

Stanisław westchnął, zapatrzony na ciężkie krople osuwające się po szybie autobusu. Musi porozmawiać z Renatą, a to wcale nie będzie proste.

Przeciągnął się, włączył silnik i ruszył z przystanku, zaczynając swój kolejny już tego dnia kurs.

– Prosiłam trzydzieści deka, a pani mi tu trzydzieści cztery ukroiła! – Ze stoiska, które obsługiwała Kasia, dobiegł podniesiony głos wzburzonej klientki.

– A pani myśli, że ja wagę w nożu mam? – Kasia odpowiedziała równie podniesionym głosem jak jej klientka.

Renata obejrzała się zaniepokojona. Napięcie wisiało w powietrzu i było wszechobecne w ciszy deszczowego przedpołudnia.

– Już ja tam swoje wiem! Specjalnie tak ludziom wciskacie, tutaj cztery deka, tam pięć, aby tylko wypchnąć towar ze sklepu. Niech mi jeszcze pani ukroi tej szynki chłopskiej pięć plasterków, ale nie z samego brzegu, tylko ze środka. A kurczaki to świeże?

– Dziś w nocy bite – odpowiedziała Kasia z kamienną twarzą i przez zaciśnięte zęby.

– To jedno udko mi pani da, tylko nie za duże.

Kierowniczka sklepu, pani Halinka, wyjrzała ze swojego zaplecza i obrzuciła „żądaniową” klientkę zaniepokojonym spojrzeniem, ale widząc, że Kasia panuje nad sytuacją, szybciutko schowała się z powrotem i wróciła do swoich dostawców.

Renata bardzo się pilnowała przy odliczaniu reszty, a zwłaszcza uważała, aby nie pomylić dwugroszówki z jednogroszówką, gdyż niechybnie rozdrażniona kobieta uznałaby to za celowe działanie na niekorzyść klienta i gotowa była złożyć skargę na sklep do rzecznika praw konsumenta.

– Zrobić ci kawy? – Kasia, wykorzystując chwilowy spokój w sklepie, podeszła do Renaty z wyrazem zmęczenia na twarzy.

– Poproszę, ale tobie bardziej przydałaby się herbatka z melisy niż kawa.

– A, daj spokój. – Kasia ze zniechęceniem machnęła ręką. – Durne babsko. Wstała lewą nogą i wszystkiego się czepia. Biedny ten, który dzieli z nią łoże.

Kasia zniknęła na zapleczu, a Renata zamyśliła się nad zawiłością ludzkiej natury. Dlaczego niektórzy ludzie po prostu nie potrafią być mili? Z góry zakładają, że człowiek jest zły, a świat sprzysięga się przeciwko nim. Każdy przejaw dobrej woli odczytują jako zamach na swoją prywatność i tak ciężko odpowiedzieć im uśmiechem na bezinteresowny uśmiech.

– Kawa dla pani. – Kasia postawiła na ladzie kubek z parującym, aromatycznym napojem.

– Dziękuję. – Renata uśmiechnęła się do koleżanki. – Ciężki dzień.

Kasia nic nie odpowiedziała. Oparta o ladę, popijała kawę małymi łyczkami przy dźwiękach stukającego o szybę deszczu.

– Co się dzieje, Kasia?

Dziewczyna spojrzała nieprzytomnie na koleżankę, machnęła ręką i pokręciła głową.

– Ech, gadać mi się nie chce.

– To pomilczmy razem – zaproponowała Renata, mieszając swoją kawę i tworząc w niej brązowo-białe kręgi na powierzchni.

– To pomilczmy – zgodziła się Kasia.

Deszcz szumiał jednostajnie za uchylonym oknem, na zapleczu pani Halinka przyjmowała towar od dostawców, odbierała telefon i księgowała faktury, a one wspólnie milczały nad kawą.

Tę spokojną ciszę przerwała Kasia, która za oknem dostrzegła zbliżającą się do sklepu postać.

– O nie! Już gorzej być nie mogło! – jęknęła. – Nadchodzi Pan Porządny. Dawaj ten kubek i rób wrażenie bardzo, ale to bardzo zajętej.

Renata odwróciła się w stronę alkoholi i zaczęła liczyć wystawione na półkach butelki z takim zaangażowaniem, jakby od tego zależała co najmniej jej premia.

Pan Porządny był starszym mężczyzną, z tęsknotą wspominającym starą, dobrą komunę, kiedy to w kraju panował porządek i każdy znał swoje miejsce. Trzymał się prosto jak struna i chodził z wysoko podniesioną głową, patrząc na wszystkich z góry swojego metra i osiemdziesięciu centymetrów wzrostu. Żadna z nich nie wiedziała, kim był w czasach wielbionego przez siebie ustroju, ale wszędzie, gdziekolwiek się znalazł, wymagał nienagannego porządku. Teraz wszedł dumnie do sklepu, dokładnie zamknął za sobą drzwi, złożył czarny parasol i postawił go w kącie przy koszykach. A potem zmierzył cały sklep spojrzeniem wyblakłych niebieskich oczu.

– Drogie panie, powinien tu być stojak na parasole – odezwał się donośnym głosem.

Renata drgnęła, przestraszona tym nagle wypowiedzianym zdaniem, odwróciła się powoli i z niemałym lękiem spojrzała na mężczyznę, nie wiedząc, czy powinna coś odpowiedzieć, czy przemilczeć tę uwagę. Wybrała to drugie, bo Pan Porządny skierował się w głąb sklepu, dokładnie badając półki i stojące na nich produkty.

– Małe bułeczki jeszcze nie przyjechały – stwierdził z niesmakiem i spojrzał na swój zegarek. – O tej porze zawsze już były.

– Pogoda jest psia, dostawcy mają opóźnienie – odpowiedziała grzecznie Renata.

Pan Porządny zmierzył ją poważnym spojrzeniem.

– Psie, droga pani, to są kupy na trawnikach! I to jest skandal!

– A wie pan, co dla mnie jest skandalem? – Kasia nie wytrzymała, wychyliła się ze swojego stoiska i groźnie spojrzała na mężczyznę. – Dla mnie skandalem jest nasza polska obłuda. Tyle się teraz mówi o ochronie środowiska i zachowaniu tego pięknego świata dla dalszych pokoleń. Kupy na trawnikach były zawsze. Przy dobrym deszczu rozłożą się migiem. A woreczek plastikowy, w który pan włoży taką kupę i sprzątnie ją z trawnika, będzie się rozkładał trzysta lat! I gdzie tu logika?

– Pani, młoda damo, to za bardzo pyskata jest. Przypominam, że pani obowiązki ograniczają się jedynie do dokładnego zważenia mięsa i sera oraz dbania o porządek na pani stanowisku pracy, a nie należy do nich konwersacja z klientami. Pani wybaczy, ale nie jest pani damą do towarzystwa.

– Damą to ja nie jestem w ogóle, a pyskata jestem z natury. Czy coś podać?

Pan Porządny zignorował pytanie Kasi, odwrócił się do niej plecami i demonstracyjnie odstawiwszy koszyk, wymaszerował ze sklepu z pustą siatką na zakupy.

Renata i Kasia bez słowa wymieniły spojrzenia.

– Mam nadzieję, że zajrzy tu dzisiaj pani Emilia – westchnęła Kasia. – Bo nie dotrwam do końca tego dnia bez porcji jej dobrej energii – dodała.

Emilia patrzyła w duże oczy czworonoga i zastanawiała się, jak rozwiązać problem kolejnego bożego stworzenia, które napotkała na swojej drodze.

– No i co ja z tobą pocznę, biedaku? – Oparła głowę na łokciu, a drugą ręką delikatnie dotknęła psiego ucha. – Nie mogę cię tu zostawić, sam zobacz, że nie mam już wolnego kąta. Cezar i tak z trudem toleruje Okruszka, a ty jesteś i tak przestraszony, nie będę ci jeszcze dokładać dodatkowego stresu.

Westchnęła głęboko i zapatrzyła się na deszcz za oknem. Znalazła biedaczynę na przystanku. Stało toto i wpatrywało się w każdy podjeżdżający autobus z nieśmiało merdającym długim ogonem. Pies uważnie obserwował wylewający się z pojazdu tłum i przestępował niecierpliwie z łapy na łapę. Na dźwięk ciepłego głosu Emilii porzucił swoje stanowisko obserwacyjne i powędrował za nią, prosto do małego mieszkanka na siódmym piętrze. Emilia nakarmiła go i ogrzała, a teraz zastanawiała się, co zrobić z dodatkowym kłopotem.

– Muszę poprosić pana Karola, aby zrobił ci zdjęcie tym swoim aparatem, a potem napiszemy ogłoszenia i porozwieszamy, gdzie się da. Może ktoś się po ciebie zgłosi, a jak nie... to znajdziemy ci nowy dom – dodała ciszej, nie do końca przekonana o tym, co mówi.

Smutny, kolejkowy ogonek przesuwał się przed oczami Renaty swoim monotonnym rytmem. Mokre płaszcze i kurtki otulały żałośnie swoich właścicieli, skulonych w sobie i dziwnie milczących. Renata uśmiechała się do dobrze znajomych twarzy, czasami wymieniała uprzejme zdanie, zapytała o zdrowie lub samopoczucie. Wskazówki na zegarze przesuwały się równym rytmem do przodu, a ona niezmordowanie przeciągała kod paskowy po czytniku i kolejnym „pip” odmierzała czas do końca zmiany.

– Pani Renatko, złociutka, da mi pani ten chlebek i parę plasterków szynki na zeszyt? Emerytury jeszcze nie dostałam, a wszystko, co miałam, na leki poszło w tym miesiącu. Na co to człowiekowi na starość przyszło, o jedzenie żebrać po czterdziestu pięciu latach uczciwej pracy. – Starsza pani, z siwiutkim koczkiem i drżącymi rękami, patrzyła na Renatę przepraszająco.

Renata poklepała ją po dłoni ze zrozumieniem i wyjęła cienki zeszyt, w którym zapisywała niedole swoich klientów. Wiedziała, że ryzykuje spłatą długu z własnej kieszeni, niejednokrotnie spotkała się już z ludzką nieuczciwością, ale nic nie mogła poradzić na to, że serce jej pękało, gdy widziała biedę i rażącą niesprawiedliwość. Nie potrafiła zrozumieć tego, jak ludzie, którzy nie mają pojęcia o codzienności zwykłego człowieka pracującego za średnią krajową, mogą podejmować w imieniu tego człowieka ważne decyzje, podpisywać i uchwalać wnioski oraz ustawy i dostawać premie w wysokości, na którą Renata musiałaby pracować całe życie.

– Nogi cały czas dokuczają czy trochę się poprawiło po tych nowych lekach? – spytała, chowając zeszyt na swoje miejsce, pod ladę.

– Na taką pogodę jak dziś to nawet leki nie pomagają. Doktorka jakąś maść mi zapisała, tylko to pełnopłatne, bez recepty. Ale wykupiłam w tej taniej aptece, no, wie pani gdzie, pani Reniu, tam gdzie takie kolejki jak za komuny zawsze. Na noc mam smarować i w ciągu dnia, jak nogi puchną, ale czy ja wiem, czy to mi pomaga? W moim wieku to już nic nie pomoże. Dziękuję ci, złociutka. Jak tylko przyjdzie listonosz, natychmiast przyjdę i oddam.

– Zdrówka życzę, pani Anielu.

– Pani też, kochana pani Renatko. Bóg pani zapłać.

Renata westchnęła ciężko i spojrzała na zegarek. Jeszcze pół godziny i zmieni ją Lucyna, koleżanka z drugiej zmiany. Przejmie zmęczonych monotonią dnia i rozdrażnionych klientów, a ona będzie mogła wrócić do domu, usiąść choć na chwilę i wypić spokojnie herbatę, zanim jeszcze dziewczynki wniosą ze sobą rozgardiasz i te wszystkie ważne dla nich sprawy, przy których Renata będzie musiała się zatrzymać.

Wychodziła ze sklepu pod sklepieniem kwiatów rozsypanych symetrycznym wzorem na parasolce. W lewej ręce ciążyła siatka wypchana tym wszystkim, co niezbędne na dzisiejszy obiad, podwieczorek i kolację. Kasia, która wyszła tuż za Renatą, trzymała podobną.

– Ciacho dzisiaj nie przyjechało?

Renata pokręciła głową.

– Dzisiaj sobie na niego nie popatrzysz. Musiał coś pozałatwiać po pracy, napisał mi esemesa, żebym wróciła autobusem – westchnęła po raz nie wiadomo już który dzisiejszego dnia, ale nie bardzo miała ochotę na samotny powrót w kroplach deszczu.

– To fajnie, poczekasz ze mną na przystanku. Zawsze to raźniej z kimś niż samemu. – Kasia naciągnęła na głowę kaptur i ruszyła szybkim marszem.

Renata próbowała dotrzymać jej kroku.

– Była dzisiaj u mnie Grzesiukowa. – Kasi szybkie tempo chodzenia nie przeszkadzało w mówieniu. – Powiedziała, że w tym wieżowcu, w którym pani Emilia mieszka, jest mieszkanie do sprzedania, ale duże, trzypokojowe. Kurczę, przez całe życie mogłabym nie kupić żadnej sukienki, tylko takie mieszkanie chciałabym mieć. I wcale nie musi być trzypokojowe. – Kasia zagryzła wargi.

Renata pokiwała smutno głową. Wiedziała o Kasinym pragnieniu posiadania własnego kąta i dobrze ją rozumiała. Ona i Staszek też wiele lat tułali się po cudzym, zanim było ich stać na kredyt i kupno własnego M. Ale ich jest dwoje, a Kasia jest jedna. Ot, życie, jego trudy i znoje.

– Kasia, przyjechałabyś któregoś dnia do nas z Marlenką – powiedziała Renata do pleców koleżanki, którą nogi same niosły w stronę przystanku.

Kasia przystanęła, popatrzyła na Renatę i po raz pierwszy tego dnia się uśmiechnęła.

– Przyjedziemy – odpowiedziała. – Z wielką przyjemnością.

Przy stole panowało ciężkie milczenie, którego nie łagodziło nawet miarowe tykanie starego zegara. Renata wpatrywała się w paznokcie, chcąc uniknąć nieugiętego spojrzenia męża. „Muszę z nimi zrobić porządek”, pomyślała, choć to wcale nie miało związku z problemem, który urósł nagle pomiędzy nimi.

– Renata, powiedz coś – cicho poprosił Staszek.

– Jak ty sobie to wyobrażasz? – Podniosła głowę i niepewnie spojrzała na męża. Bała się jego argumentów, bo wiedziała, że prawdopodobnie będzie miał rację.

– Nie wyjadę na długo – zapewnił Staszek – Rok, najwyżej dwa. Rena, sama wiesz, że ten nowy rok szkolny będzie dla nas ciężki. Większość dzieciaków u Igi w klasie już teraz bierze korepetycje, a tym bardziej, jeśli ona chce iść na tę swoją wymarzoną lingwistykę. Dziewczynki rosną, ich potrzeby też się zmieniają. Nie chcę, żeby odstawały od rówieśników, zasługują na to wszystko, co mają inne dzieciaki.

– No, bez przesady. – Renata się obruszyła. – Moje dorastanie było znacznie skromniejsze i jakoś mnie to nie pokaleczyło, wręcz przeciwnie, zahartowało.

– Ale teraz są inne czasy, Rena. – Staszek patrzył na nią roziskrzonym wzrokiem. Wiedziała, że on już zapalił się do tego pomysłu i na każdy jej kontrargument znajdzie odpowiedź. – No powiedz, nie chciałabyś pojechać na wakacje gdzieś, gdzie jest ciepło i inaczej niż u nas? Trzeba pokazać dziewczynkom trochę świata, bo to zaprocentuje. A i remont też przydałoby się zrobić, a skąd na to brać, Rena?

Pokiwała smutno głową. Miał rację i dobrze o tym wiedziała. Ale... jak żyć bez niego? Byli ze sobą od tak dawna, przywykła do tego, że zawsze jest obok, na drugiej połówce łóżka. W nocy przysuwała się blisko, aby czuć ciepło jego ciała, i wtedy spała spokojnie, wiedząc, że nic jej nie grozi, bo Staszek jest tuż na wyciągnięcie ramienia. Czy będzie potrafiła wejść w codzienność, kiedy zabraknie w niej jego obecności, a jedyny dotyk to będzie chłód telefonu przykładanego do ucha?

– Kto po mnie przyjedzie do pracy, kiedy będę kończyć drugą zmianę? – spytała bezradnie.

– Zrobisz prawo jazdy. Zapiszesz się razem z Igą, we dwie będzie wam raźniej.

– Prawo jazdy w moim wieku? – Pokręciła z niedowierzaniem głową.

– A jaki to wiek, Rena? – roześmiał się rozbawiony. – Jesteś ryczącą czterdziestką i niejeden jeszcze się za tobą ogląda na ulicy.

– Ale jak to będzie... bez ciebie, Staszek? – spytała cicho, czując nieprzyjemne ściskanie w dołku i wielką, dławiącą kulę podchodzącą do gardła.

– Renata… – Ujął w dłonie jej drobne ręce i przycisnął do ust. – Będę dzwonił codziennie, będziemy rozmawiali na kamerce i będę przyjeżdżał tak często, jak się da. Ludzie tak żyją, kochanie. I to wcale nie znaczy, że nie są razem, pomimo że mieszkają w różnych krajach.

– A jak sobie kogoś tam znajdziesz? Mało to takich przypadków?

– Ty głuptasie. – Dotknął pieszczotliwie palcem wskazującym czubka jej nosa. – Gdzie ja znajdę taką drugą Renę?

– Kiedy chcesz wyjechać?

Spochmurniał nagle.

– Jak najszybciej. Marek mówi, że kierowców potrzebują tam na już.

– A co z językiem? I gdzie będziesz mieszkał?

Był przygotowany na każde jej pytanie.

– Na razie zatrzymam się kątem u Marka, a potem poszukam czegoś samodzielnego. A języka będę się uczył. Zanim mnie przyjmą do pracy, muszę przejść szkolenie. I wiesz, organizują tam nawet specjalne trzymiesięczne kursy z języka. Też się boję, Rena. – Popatrzył jej głęboko w oczy. – Jadę w nieznane, do obcych ludzi i obcego kraju, ale wierzę, że robię dobrze, bo robię to dla nas.

Przymknęła oczy. Przekonał ją, chociaż wcale tego nie chciała. Nie chciała przekrajać serca na pół i jedną połówkę wysłać wraz z nim na kraniec Europy, a drugą zostawić tutaj, aby cierpliwie czekała. Ale nie miała wyjścia. Życie i jego bieg zmusiły ich do tego, nie pytając, czy wyrażają na to zgodę. Zagryzła wargi i pomyślała, że nie jest jedyną kobietą, która staje przed takim wyborem. A jeśli inne dawały radę, ona też sobie poradzi. Będzie dzielna i silna, tak jak tego oczekiwał od niej Staszek.

– Może to wcale nie jest taki głupi pomysł? – Monika poruszała się w kuchni Renaty z taką swobodą, jakby była u siebie. Z szafki nad zlewozmywakiem wyjęła swoją ulubioną filiżankę i kawę rozpuszczalną. Łyżeczkę odnalazła w szufladzie, a śmietankę do kawy wyjęła z obszernej lodówki.– Faktycznie, remont by się wam przydał – stwierdziła, patrząc na przybrudzone ściany.

– Ale jak ja tu sobie dam radę sama, Monika? Z dwójką dzieci? – Renata spojrzała na przyjaciółkę wzrokiem bohaterki telenoweli.

– Twoje dzieci to już duże panny i nie potrzebują zmiany pampersa co kilka godzin. A ty nie zostajesz sama. Masz mnie, swoją mamę i teściów. A Londyn w końcu nie leży na końcu świata.

Renata westchnęła i oparła brodę na złożonych dłoniach, wspierając się łokciami o blat stołu wyłożonego ceratą w maki.

– Przeraża mnie to wszystko, Monika. Nigdy dotąd nie rozstawałam się ze Staszkiem – powiedziała cicho.

– No i najwyższy czas to zrobić. Utknęliście w miejscu jak stare, dobre małżeństwo, przywykliście do powtarzających się rytuałów, a w waszym związku brakuje świeżości i tych młodzieńczych uniesień, których doświadczaliście na początku. Stęsknicie się za sobą, odkryjecie na nowo, a przy okazji podreperujecie swój domowy budżet. Widzę same korzyści.

– Łatwo ci mówić. – Renata nie była do końca przekonana.

– Daj spokój, Renia. – Monika usiadła naprzeciwko przyjaciółki i spojrzała jej głęboko w oczy. – Próbuję wymyślić tysiące powodów, abyś spojrzała na ten wyjazd Staszka choć w bladych kolorach, a ty wciąż tylko widzisz tę rozpaczliwą czerń. Dasz radę, Renia. Ja się nigdzie nie wybieram i wciąż jestem w tym mieście. Jeden telefon i jestem u ciebie. – Monika dotknęła ciepłej dłoni Renaty, a dobra energia przekazana w tym uścisku przepłynęła przez całe ciało kobiety. Zawsze tak było. Monika była dobrą wróżką Renaty, która wyciągała ją z każdej depresji i przygnębienia i dostarczała jej energetyzujący zastrzyk życia.

Znały się od podstawówki, siedziały w jednej ławce w czasach, kiedy każda z nich nosiła na głowie zaplecione ciasno warkoczyki. Najpierw wymieniały się chińskimi gumkami, których zapach pamiętały do dziś. Potem były to fotografie aktorów, w których się podkochiwały. Wspólnie przeżywały pierwsze miłosne zawody i zauroczenia, a także snuły plany na wspaniałą przyszłość, która była tak odległa jak millenium. Renata chciała zostać tancerką, a Monika kardiologiem. Życie zweryfikowało ich marzenia. Renata musiała zdobyć zawód, a technikum ekonomiczne, które wybrali jej rodzice, doskonale się do tego nadawało. A Monika w ogólniaku doszła do wniosku, że biologia co prawda jest wyuczalna, natomiast fizyka i chemia to działy zarezerwowane dla kogoś zupełnie innego niż ona. Dla niej była to czarna magia. Dlatego skończyła socjologię, a potem założyła własną firmę reklamową, którą dopieszczała podobnie jak swoich synów – Antka i Ignacego. Renata podziwiała Monikę za jej zdecydowanie i pewność siebie, których jej tak często brakowało. Nawet w sposobie, w jaki Monika piła kawę, było tyle energetycznego działania, że i Renata poczuła potrzebę jak najpełniejszego wykorzystania tego kawałka dnia, jaki jeszcze jej pozostał.

– Muszę wyciągnąć Staszka na zakupy. Potrzebuje nowych koszul i przynajmniej jednej pary spodni.

Monika się uśmiechnęła. Renata obrała cel, którego realizacją teraz się zajmie. Wypełni dni pakowaniem i przygotowywaniem swojego mężczyzny na wyjazd. Dzięki temu bezboleśnie dojdzie do dnia pożegnania. Cierpieć będzie później, ale wtedy Monika będzie przy niej, tuż na wyciągnięcie ręki. Przyjedzie z paczką chusteczek i komedią romantyczną do obejrzenia. No i z czekoladą, która jest dobra na wszystko.

– Nikt się nie zgłosił po Teodora. – Pani Emilia wsparła się o ladę i ciężko westchnęła. – Pan Karol takie ładne zdjęcia mu zrobił i ogłoszenia pomógł mi porozklejać po całym osiedlu.

– A może on nie z tego osiedla? – Renata zamyśliła się nad losem nieznanego czworonoga. – Może on po prostu wysiadł z jakiegoś autobusu na naszym przystanku?

– W internecie też pan Karol dał ogłoszenie. I wszystkie schroniska dostały zdjęcie biedaka. Jakby go kto szukał, już by go znalazł. Ale widocznie ten, co go zgubił, nie chce znaleźć. Już nie wiem, co mam zrobić z tą bidulą. Tak smutno w oczy patrzy i tylko łeb do pieszczot podsuwa. Widać, że potrzebuje obecności człowieka.

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

POSŁOWIE

Dostępne w wersji pełnej

Spis treści

Okładka

Karta tytułowa

Karta redakcyjna

ROZDZIAŁ PIERWSZY

ROZDZIAŁ DRUGI

POSŁOWIE

Punkty orientacyjne

Okładka

Strona tytułowa

Prawa autorskie

Spis treści

Dedykacja

Epigraf

Meritum publikacji