Madonny z ulicy Polanki - Joanna Marat - ebook + książka
NOWOŚĆ

Madonny z ulicy Polanki ebook

Joanna Marat

0,0

10 osób interesuje się tą książką

Opis

Przy gdańskiej ulicy Polanki mieszkają kobiety, które kochają, chronią swoich bliskich i każdego dnia próbują ocalić to, co najważniejsze. To one są tytułowymi Madonnami – zwyczajnymi i niezwykłymi zarazem. 
Anka jest spadkobierczynią dwóch światów, które nigdy nie powinny się spotkać: mieszczańskiej, zdyscyplinowanej i ambitnej linii Baumannów oraz brutalnej, nieprzewidywalnej historii Wichurów. Gdy wraca do Gdańska z nadzieją na nowy początek, zamieszkuje w starej kamienicy przy ulicy Polanki, nie przypuszczając, że dom, który miał stać się schronieniem, od dawna skrywa losy ludzi naznaczonych miłością, stratą i tajemnicami. Za jego drzwiami codzienność splata się z przeszłością. Sąsiedzkie i rodzinne sekrety oraz wydarzenia sprzed lat zaczynają układać się w opowieść, od której nie sposób uciec. Na Biskupiej Górce zostaje odnaleziony kobiecy szkielet, śledztwo prowadzi do dramatycznych wydarzeń Grudnia '70, a losy mieszkańców Polanek okazują się częścią znacznie większej historii.
„Madonny z ulicy Polanki”, drugie poprawione wydanie, to trzeci tom cyklu „Gdańskie historie”, w którym dzieje Gdańska poznajemy poprzez losy jego mieszkańców. Każda część prowadzi do innego domu, innej rodziny i innej epoki, odsłaniając kolejne fragmenty opowieści o miłości, wyborach i tajemnicach, które potrafią zmieniać życie następnych pokoleń. Bo są domy, które pamiętają więcej niż ich mieszkańcy.

Ebooka przeczytasz w aplikacjach Legimi na:

Androidzie
iOS
czytnikach certyfikowanych
przez Legimi
czytnikach Kindle™
(dla wybranych pakietów)
Windows
lub macOS

Liczba stron: 454

Rok wydania: 2026

Odsłuch ebooka (TTS) dostępny w abonamencie „ebooki+audiobooki bez limitu” w aplikacjach Legimi na:

Androidzie
iOS
Oceny
0,0
0
0
0
0
0
Więcej informacji
Więcej informacji
Legimi nie weryfikuje, czy opinie pochodzą od konsumentów, którzy nabyli lub czytali/słuchali daną pozycję, ale usuwa fałszywe opinie, jeśli je wykryje.



Copyright © 2026 by Joanna Marat

Copyright for this edition © 2026 by Axis Mundi

REDAKTOR PROWADZĄCY: Marta Szelichowska

REDAKCJA: Iwona Hardej

KOREKTA: Dominika Surma

KOREKTA TECHNICZNA: Basia Borowska

PROJEKT OKŁADKI: Anna Slotorsz

ZDJĘCIE AUTORKI: Archiwum prywatne Autorki

Wydanie I

ISBN 978-83-8468-071-1

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żadna część książki nie może być wykorzystana bez zgody wydawcy.

Niniejsza powieść stanowi wytwór wyobraźni, a wszelkie podobieństwo do osób żyjących lub zmarłych, wydarzeń i miejsc jest całkowicie przypadkowe. Okładka została częściowo zmodyfikowana za pomocą sztucznej inteligencji.

Na zlecenie Woblink

woblink.com

plik przygotowała Weronika Panecka

Mojej Mamie

Motto:

Przypadek jest maską na twarzy przeznaczenia

Izaak Bashevis Singer

Spis postaci

Rodzina Baumannów

Babcia Bela – urodzona w 1915 roku w Otwocku. Żydówka z bogatej, zasymilowanej rodziny. W czasie wojny ratowały ją pieniądze pierwszego męża i „dobry wygląd”. Ale nie udało jej się umknąć przed szantażystą Heńkiem Wichurą. Być może to za jego sprawą Bela trafiła do Ravensbrück. Udało jej się przeżyć obóz, wrócić do Warszawy, odnaleźć syna Roberta, ponownie wyjść za mąż – tym razem za komunistycznego dygnitarza – i dzięki temu politycznemu mariażowi zemścić się na Heńku Wichurze, swoim wojennym prześladowcy. Po wojnie Heniek trafił do pudła „za niewinność”, a Bela maczała w tym palce. We Wronkach Heniuś, przedwojenny galant i amoroso, stracił zdrowie, zęby i godność cwaniaczka z Woli. Losy Baumannów i Wichurów są jednak jeszcze bardziej skomplikowane, ponieważ Heniek miał przyrodnią siostrę Marysię, a ona z kolei przechowywała podczas okupacji syna Beli, Roberta. Bela zmarła na początku lat 70., w dostatku, otoczona rodziną. Nigdy nie poznała swojej drugiej wnuczki, Anki – urodzonej w 1976 roku – młodszej, nieślubnej córki Roberta Baumanna.

Robert Baumann – syn Beli, zmarł w 2014 roku. Znany poeta i trochę celebryta, a w latach 60. i 70. złoty młodzieniec i bon vivant, przystojny, utalentowany, z zapleczem rodzinnym (bogaty, uprzywilejowany ojczym). Robert w czasie wojny przechowywany był najpierw u Marysi Wichurzanki na Pańskiej w Warszawie, a potem w Otwocku, także u Wichurów, proletariuszy mieszkających w jakiejś nędznej przybudówce.

Marianna Baumann – starsza córka Roberta, celebrytka telewizyjna i dama z towarzystwa. Ale bardzo nieszczęśliwa – rozwiedziona po wielu latach fasadowego małżeństwa z mężczyzną, który okazał się gejem, a z Marianną był ze względu na wpływy jej ojca, który pomagał mu w karierze. Marianna jest nieco zgorzkniała, bezdzietna i bez szans na własne potomstwo, bo przekroczyła już pięćdziesiątkę.

Jan Baumann – niemal rówieśny, ale ciut młodszy brat Marianny, architekt z wykształcenia, rezydent z zawodu (pomieszkuje trochę u matki, a trochę u siostry). Żyje prawdopodobnie z dużych pieniędzy, jakie dostał po zmarłym ojcu. Niewiele pracuje, bo nie musi, jest psychicznie uzależniony od starszej siostry.

Anna Formela – wnuczka Heńka Wichury i Beli Baumannowej. Ma kompleks niekochanego, nieślubnego dziecka. Jest skryta, chłodna, wycofana, ale mimo swoich kompleksów i poważnej choroby nie rezygnuje z życia. Po rozpadzie nieudanego, bezdzietnego małżeństwa z Wieśkiem Formelą wchodzi w nowy związek z mężczyzną starszym od siebie, który fizycznie przypomina jej ojca, a z charakteru jest podobny do niej.

Rodzina Krugów

Stefan Krug – w dzieciństwie, które spędził w Gdańsku, nazywał się Szczepan Dombrowski. Po wyjeździe z matką do Szwecji, co nastąpiło w roku 1968, zmienił imię na Stefan i wrócił do rodowego nazwiska Krug, po dziadku zegarmistrzu z Wolnego Miasta Gdańska (jego ojciec, chcąc zatrzeć swoje niemieckie korzenie, po wojnie używał rodowego nazwiska swojej matki – Dombrowski). Stefan jest inżynierem i fizykiem jądrowym, pracuje w elektrowni jądrowej w Oskarshamn. Jest też podwójnym wdowcem. Jego matką była Idalia Martens, która zaginęła w grudniu 1970.

Jan Dombrowski – alias Johannes Krug. Zmarł w 2013 roku. Historyk, badacz dziejów słowiańszczyzny i początków polskiej państwowości we wczesnym średniowieczu. Jego matka Dorothéa Dombrowski, mieszkanka Wolnego Miasta Gdańska i żona gdańskiego zegarmistrze Gottlieba, przeżyła gehennę sowieckich gwałtów po wojnie.

Jarosław (Jens) – młodszy syn profesora Dombrowskiego, przyrodni brat Stefana.

Rodzina Formelów

Wiesław Formela – inżynier budownictwa, przedsiębiorca budowlany, właściciel starej willi przy ulicy Polanki, którą kupił od Michała Meyera. Bezdzietny, dwukrotnie żonaty. Nie chce dać rozwodu swojej drugiej żonie Ance.

Pani Bolesława Formelowa z domu Mokwa – matka Wieśka.

Dagmara Drożdżyk – kolejna dziewczyna z Kaszub w życiu Wieśka Formeli. Formalnie jest jego sekretarką, nieformalnie ma znacznie więcej obowiązków.

Rodzina Herbstów

Małgorzata Herbst – potomkini kaszubskiego rodu Koljaczków. Była żona Juliusza Herbsta, matka Agnieszki. Właścicielka kupionego na kredyt domu przy ulicy Polanki. Pracuje jako dziennikarka w lokalnym brukowcu.

Juliusz Herbst – jedyny syn Romy i Lejba, małżonków Herbstów, były mąż Gosi, ojciec Agnieszki. Odnalazł się w nowym związku, zwłaszcza w roli ojca małego Dawidka.

Agnieszka Herbst – córka Gosi i Juliusza. Ma dwadzieścia jeden lat i jest sfrustrowana postawą rodziców, ich obojętnością i nieczułością. Cierpi na zaburzenia odżywiania.

Dawid Herbst – dziedzic rodu, nazwiska, tradycji oraz czteropokojowego mieszkania Herbstów przy Jaśkowej Dolinie w Gdańsku.

Roma, Lejb i Vered Herbstowie – tercet egzotyczny pod każdym względem. Mieszkają razem w Hajfie. Średnia wieku – siedemdziesiąt pięć plus, mocno zaniżona przez najmłodszą w tym gronie Vered.

Rodzina Zagrobnych

Maciej Zagrobny – lekarz onkolog, trzydziestosześcioletni maminsynek, któremu grozi starokawalerstwo. Marzy o związku z Anką lub swoją kuzynką – rudą Elką.

Monika Zagrobna z domu Sobańska (podobno z hrabiowskiej linii) – dawniej żona, obecnie głównie matka śledząca wszystkie poczynania syna, nieco już przeterminowanego kawalera.

Ruda Elka – wprawdzie też Sobańska, ale z bocznej linii.

Prolog

U wylotu ulicy pokazał się transporter. Mały dzióbek plunął krótką serią. Zastukało o mur tuż nad nimi. Obok starych wojennych dziur po kulach zakwitły nowe.

– Jezus! – wykrzyknęła i popatrzyła na mały ciemniejący otwór w jego udzie. – Boli cię? – zapytała.

– Nie – odparł, pobladły.

Usiedli bezmyślnie na bruku, nie wiedząc, co z tym zrobić. SKOT wycofał się powoli. Nadjechała krążąca po ulicach karetka. Upchnęła go tuż za drzwiami, żeby nie musiał leżeć na innych.

– Trzaśnij dobrze! – krzyknął umazany krwią kierowca karetki.

O czwartej nad ranem szesnastego grudnia tysiąc dziewięćset siedemdziesiątego roku do miasta wdarły się pancerne zagony, a redę gdańskiego portu zablokowały cztery okręty marynarki wojennej. Zaczęło się oblężenie. Najwyższe kierownictwo partyjno-państwowe z I Sekretarzem KC PZPR Władysławem Gomułką wydało decyzję o boju w mieście. Żołnierze 16. Kaszubskiej Dywizji Pancernej otrzymali rozkaz zablokowania ulic prowadzących ze stoczni do miasta.

Na chodniku przed blokiem zachrzęściło szkło, choć szyby w oknach wciąż pozostawały nietknięte. Gdzie się podziali wszyscy? Cały ten brunatnoszary, gęsty, rozdygotany tłum nagle zniknął. Była zupełnie sama. Piekły ją oczy. To od gazu. I jeszcze to nieznośne wycie syren. A dookoła jakby mgła. Biegła wzdłuż muru, starając się omijać potłuczone szkło. I wtedy z tej mlecznej, oblepiającej wszystko mgły wyłoniła się milicyjna Nysa. Sunęła powoli – jak skradający się gad. Wypadło z niej dwóch dość wysokich. W śmiesznych kaskach, jakie nosili motocykliści. Z emblematem „MO”. Kazali jej pokazać dłonie. A potem puścili wolno. Jakby nigdy nic. „Zmiataj”, syknął ten nieco wyższy. Ruszyła więc przed siebie. Byle dalej od nich. Nagle poczuła ból w karku. Straciła przytomność.

Ocknęła się, gdy przenosili ją przez wielkie obrotowe drzwi. Nie wiedziała, gdzie jest i co z nią będzie. Rzucili ją na posadzkę. Było ich czterech. Kazali jej usiąść na podłodze, obok innych nieszczęśników. I ręce trzymać do tyłu. A potem bili, gdzie popadnie. Nie dało się chronić głowy. Nagle jeden wyciągnął myśliwski nóż. I podszedł do niej, bo miała najdłuższe włosy, chociaż przecież krótko ostrzyżone, na chłopaka, ale jednak. Stanął nad nią i wrzasnął na całe gardło:

– A może ty magisterkiem jakimś jesteś, co?! To ci zaraz przyłożymy! Albo ci te włoski skrócimy, bo coś za długie masz, chłopczyku. Zrobi się fachowo, będzie git. Strzygłem kiedyś barany, to się znam. A jak będę ciął ze skórą, to krzycz. Mamusia może cię usłyszy.

Jeszcze się nie zorientowali, że jest dziewczyną. Przez te krótkie włosy. I przez farmerki i ortalionową kurtkę brata, którą miała na sobie dla niepoznaki, żeby się wtopić w tłum.

***

Grzebano ich w nocy na niewielkim cmentarzu w Oliwie. Po ciemku, przy latarkach. Kierownik cmentarza dostał polecenie, żeby pod żadnym pozorem nie wychodził wieczorem z domu. Domyślił się, o co chodzi. Wieczorem przyjechali po niego trzej po cywilnemu. Powiedzieli, żeby wziął ze sobą jedzenie. Był z nimi fotograf. I dyrektor zjednoczenia gospodarki komunalnej. Przewodził, ubrany w milicyjny mundur, funkcjonariusz w stopniu majora. Mieli ich chować grabarze przywiezieni z domów przez MO. Teren cmentarza obstawili milicjanci wyposażeni w długą broń. Zwłoki przywieźli milicyjnym Starem i Żukiem. Ładowali na nie odpowiednio – trzy albo jedną trumnę. Leżący w trumnach byli nadzy, pozawijani w prześcieradła. Jak mumie. Albo jak Żydzi. Do zwłok przyczepione były karteczki z cyframi – na stopie, ręce i piersi. Major miał pretensje do podwładnych. Oni jednak nie chcieli ubrać zwłok. Zrobili to grabarze.

Wreszcie zwieźli autobusem jakichś ludzi, zapłakane starsze kobiety i mężczyzn. Prowadzili ich przez szpaler milicjantów. Wieka trumien stały oparte o drzewa. Ktoś zapytał, gdzie jest ksiądz. Milicjanci powiedzieli, że nie ma. Ale jak to tak bez księdza? W końcu przyszedł jakiś. Spod sutanny wystawały mu milicyjne buciory. Ostatni pogrzeb skończył się o trzeciej nad ranem.

1. Dziewczyna bez twarzy

– Ty chyba żartujesz? Odbiło ci! Jak mogłaś mi to zrobić, przecież się umawialiśmy! Myślałem, że się rozumiemy! – Stefan aż się trząsł ze zdenerwowania. A potem nagle obrócił się na pięcie, wyszedł z pokoju i trzasnął drzwiami. Siarczyście. To było jak policzek.

– To źle myślałeś! – krzyknęła za nim.

Ankę zawsze irytował jego brak czułości, ale tym razem przebrał miarę. Powinien zareagować inaczej. Nie spodziewała się entuzjazmu, ale mógł ją przynajmniej przytulić i pocałować. Okazać empatię. Ale zamiast ją wesprzeć, zareagował po swojemu. W końcu to była dobra, a nie zła nowina. Najlepsza z najlepszych, prawdę mówiąc.

Nie znosiła tych jego ataków z byle powodu. Myślała, że wybuchy złości, które tak często mu się zdarzały na początku ich znajomości, już się nie powtórzą. Jeszcze gorsze było to nagłe znikanie. Tak ni z gruszki, ni z pietruszki. Znikał na dzień, czasem nawet na dwa. A potem mówił po prostu: „Zajęty byłem”. I już. Żadnych wyjaśnień. A w niej, ilekroć się pokłócili, narastał lęk, że znowu zostawi ją samą. Na tym cholernym szwedzkim odludziu. W dużym pustym domu. W grobowcu. Mieszkała tu od roku, ale wciąż czuła się obco. Bo wszystko, łącznie z gospodarzem tej posiadłości, należało do innej kobiety. Do Zmarłej.

Trzasnęły drzwi wejściowe. A jednak. Znowu to samo. Ten więcej niż dojrzały mężczyzna obrażał się jak mały chłopiec. Zabierał swoje elektroniczne zabawki i znikał. Żeby ją ukarać. Za niesubordynację. Więc jednak jej najgorsze przypuszczenia się sprawdziły. Stefan zaraz odpali silnik. A potem odjedzie. Zniknie, nie wiadomo, na jak długo. A ona zostanie sama w pustym domu. I będzie się bała. Przez całą noc.

Chciała za nim wybiec. Zatrzymać go. Może nawet wpaść w histerię, rozpłakać się. W końcu teraz miała do tego pełne prawo. Ale wiedziała, że to tylko pogorszyłoby sprawę. Poza tym robienie scen nie było w jej stylu. Wiedziała, że on i tak sobie pojedzie. Nie wiadomo dokąd. Pewnie ma kochankę. Tak jak jej mąż. Wiesiek zawsze miał na podorędziu jakąś hożą dziewoję z Kaszub – biuściastą Bożenę albo Mariolę, albo Gosię Herbst, nieco mniej hojnie obdarzoną. Ciekawe, która z nich zajmuje aktualnie miejsce u jego boku. A może wszystkie naraz? To by dopiero było rajskie życie. Własny harem – oto marzenie Wieśka Formeli, który formalnie wciąż był jej mężem.

Gdy Stefan odjechał, zamknęła drzwi wejściowe. Na wszystkie cztery zamki. I na łańcuch. Naprawdę bała się zostawać tu sama. Szczególnie w nocy. Jej partner powtarzał do znudzenia, że to niebywale spokojna okolica, całkowicie bezpieczna i nie ma się czego bać, ale jakoś mu nie wierzyła. Ten ponury las dookoła domu napawał ją lękiem. Od samego początku źle tu sypiała. Zwłaszcza gdy wyjeżdżał. Wtedy nie spała wcale. Tyle razy prosiła go, żeby wracał na noc, ale on tylko wzruszał ramionami. Widocznie nie był w stanie pojąć, jak można się bać samotnej nocy w domu na odludziu. On przecież bardzo to lubił. Cholerny Sinobrody, a może raczej Stefan lub nawet Sven Widłobrody. Po każdej takiej nocy spędzonej samotnie w jego domu obiecywała sobie, że to już ostatni raz, że stąd wyjedzie, że wreszcie go rzuci, wróci do Polski, wynajmie jakieś mieszkanie, najlepiej w Oliwie, i zacznie wszystko od początku. Na własny rachunek. Bo to było jakieś cholerne fatum albo klątwa, że z nikim nie mogła ułożyć sobie życia. Może dlatego, że dokonywała błędnych wyborów?

Męża wybrała z rozsądku – był starszy od niej i majętny. No i mówił, że ją kocha. Ale Sinobrodego pokochała z zupełnie innego powodu (tak jest – pokochała, ale nigdy mu o tym nie powiedziała, bo przecież nie wypadało tak się obnażać przed całkiem obcym facetem). Ze Stefanem Krugiem związała się wcale nie dlatego, że był jeszcze starszy i raczej dość zamożny. Ten właściwy powód, który stanowił temat tabu, długo ukrywała sama przed sobą. Bo zdaniem Stefana należało zachować powściągliwość. W słowach i w gestach. Żadnych zbędnych czułości czy, nie daj Boże, wyznań. Bo nade wszystko należy unikać wielkich słów. I wywnętrzania się. Zażyłość można było nazwać tylko zażyłością. A najlepiej nie nazywać jej wcale. Żeby potem mniej bolało. Bo zawsze jest jakieś potem, prawda? I właśnie teraz nadeszło. Zimny prysznic, lodowaty.

Oprócz chłodu lekarstwem na ból były powściągliwość, sarkazm i dystans. W różnych odmianach i wersjach. Odpowiednio dawkowane. Na co dzień. I od święta też. Żeby jej się przypadkiem nie zamarzyło, że może coś z tego będzie. Coś ważnego. Niestety to, co wydawało się istotne w nocy, skutecznie unieważniał rano. Chłodnym spojrzeniem albo kąśliwą uwagą rzuconą mimochodem. Bo przecież ona była dla niego zupełnie nieważna, nieistotna. Drugorzędna, trzeciorzędna. Nielicząca się w ostatecznym rozrachunku. Była tylko cieniem tamtej kobiety. Nieżyjącej.

Niepokoiła się. Zwłaszcza teraz, gdy zaczęło się ściemniać. Postanowiła, że jeśli on tym razem znowu nie wróci do wieczora, to ona stąd wyjedzie. Bez słowa. Zadzwoni do doktora Macieja Zagrobnego, który niedawno oferował jej mieszkanie w Gdańsku. Podobno jakaś jego kuzynka miała wyjechać na stypendium i chciał komuś wynająć dwa pokoje z kuchnią, w którym ona pomieszkiwała. Niewielki apartamencik znajdował się w starej, poniemieckiej, podobno niezwykle klimatycznej kamienicy przy ulicy Polanki. Adres bardzo zainteresował Ankę. Od dawna szukała czegoś właśnie w Oliwie, na wypadek gdyby tu jej się jednak nie powiodło. A najwyraźniej nie powiodło się, skoro Stefan tak szpetnie zareagował na to, co mu powiedziała.

Po porannej awanturze nie mogła sobie znaleźć miejsca. Chodziła z kąta w kąt, raz po raz nerwowo spoglądając przez okno. Może on jednak wróci, zanim zapadnie zmrok? Nasłuchiwała. Czekała na znajomy warkot silnika. Ale nic. Głucha cisza. Złowroga. Była zmęczona. Niemal zasypiała na stojąco. W żaden sposób nie umiała nad tym zapanować. Więc chociaż bardzo się starała, żeby czuwać, szybko zasnęła. Obudziła się na kanapie, cała zdrętwiała i zmarznięta. Postanowiła, że już jutro stąd wyjedzie. Oby jak najszybciej się rozwidniło. Od razu będzie lepiej. Póki co owinęła się kocem i spojrzała na zegarek. Było piętnaście po czwartej. O piątej wstanie i zejdzie na dół, żeby się umyć, spakować i coś zjeść. Z rozsądku oczywiście, bo wcale nie była głodna. A potem zrobi rezerwację na dzisiaj. Byle znaleźć się jak najdalej stąd. Wyjedzie tak, jak przyjechała. Z tą samą walizką. W niebieskie kwiatuszki. Zabierze ze sobą kilka bluzek i dwie pary dżinsów. To wszystko, co miała. Tak naprawdę nie potrzebowała więcej. Kiedyś miała duży dom, który nigdy tak naprawdę nie był jej. Bolała ją ta strata. Przez jakiś czas. Ale nauczyła tego, żeby się nie przywiązywać do rzeczy. Do ludzi zresztą też nie. Gdzie jest walizka? Pewnie w garderobie. Rzadko odwiedzała to miejsce. Pełno tam było rzeczy należących do zmarłej. Eleganckich, z klasą. Zupełnie nie w stylu Anki. Stefan usilnie zachęcał ją, żeby nosiła te ubrania. Frida Krug, jego zmarła żona, również nosiła ubrania w rozmiarze XS. Ale Anka puszczała te słowa mimo uszu. Omijała garderobę szerokim łukiem. Podobnie jak pokój Fridy, w którym jej partner spędzał długie godziny. I ciągle się dziwił, że Anka nie chce nosić ciuchów po jego żonie. Pięknych, drogich i prawie niezniszczonych. Więc się wściekał. Zamykał się w sobie coraz bardziej. Wtedy odganiała natrętną myśl, że on traktuje ją jak jakąś baby doll. Marny substytut zmarłej żony. W takich chwilach starała się pamiętać o tym, że potrafił być czuły. Głównie w sypialni. Właściwie tylko tam. Ale to było dużo. Bardzo dużo.

Poranny prysznic odświeżył ją. Z apetytem zjadła dwie kanapki. Popiła herbatą. Postanowiła, że najpierw się spakuje, a potem zamówi bilet. Odwlekała ten moment, bo wciąż miała nadzieję, że on jednak się pojawi. I że ją przeprosi. Wystawiła walizkę na korytarz. Poszła na górę, zamówić bilet.

I wtedy usłyszała warkot silnika. Jednak wracał. Teraz czekała ją seria znajomych dźwięków – trzaśnięć, skrzypnięć, brzęków. A potem nie wiadomo, co będzie. Wszystko zależało od tego, w jakim był humorze. Czy był zadowolony, czy może jednak dalej będzie miał do niej pretensje. Słyszała, jak otwiera drzwi wejściowe. Pewnie już zauważył jej walizkę, która stała w holu. I teraz jej szukał na dole. Zgrzytały kolejne klucze w zamkach. Do kuchni, do salonu, do gabinetu. Za chwilę wejdzie na górę, żeby sprawdzić, czy jest w sypialni. Zaniepokoił się jak nic. Może wreszcie pomyślał o niej, a nie o Fridzie. Albo o jakiejś innej, u której zapewne spędził tę noc. Już słyszała jego kroki na schodach. Szukał jej. Cieszyła się z tego. Może jednak trochę mu na niej zależało? I może zaakceptował jej nowinę. Fakt, że ich życie się zmieni. Nie będzie już takie wygodne i spokojne jak dotąd.

– A ty co? Wybierasz się gdzieś? – zaczął zaczepnym tonem.

– Tak, do domu.

– A gdzie jest ten twój dom?

– W Oliwie.

– Czyli wracasz do męża, tak?

– Wracam do siebie. – Chciała jeszcze dodać, że z Wieśkiem to akurat zamierza się rozwieść, a nie zamieszkać. I wreszcie pozbyć się jego nazwiska. Żeby naprawdę wrócić do siebie. Nareszcie być sobą, a nie żoną wiecznie zdradzaną lub, co gorsza, substytutem czyjejś zmarłej Fridy. A właściwie jej wielce niedoskonałą kopią, która nie chce nosić drogich i gustownych ubrań jedynie dlatego, że kiedyś należały do innej kobiety. I wciąż wypomina swojemu partnerowi, że ma obsesję na punkcie żony, że z domu zrobił grobowiec, a sam ciągle jest w żałobie. A najważniejsze, że z nią, to znaczy z Anką, jest tylko ze względu na podobieństwo do nieżyjącej od kilku lat pani Krug, której prochy zamiast na cmentarzu wciąż spoczywały w domu męża. Stefan przechowywał urnę w pokoju – mauzoleum pełnym mniejszych i większych przedmiotów, które należały do Fridy. Jej dawno zwietrzałych perfum, jedwabnych apaszek, torebek, kosmetyczek, pierścionków, wisiorków, kolczyków. Ale oczywiście najważniejsza była urna, którą ten porąbany dziwak postawił na półce z książkami. Nie dość, że przesiadywał tam godzinami, to jeszcze podejrzanie dużo czasu spędzał w garderobie. Przyłapała go tam kiedyś, jak z upodobaniem wąchał ubrania zmarłej. A gdy zaproponowała z niewinną minką, żeby te ciuchy wreszcie wydać biednym, wpadł w szał. Aż się przestraszyła. Więcej nie wracali do tego tematu, ale wciąż ją bolało, że on myśli o tamtej kobiecie, że to ją widzi w sypialni. Bo ona – Anka (wciąż jeszcze) Formela – była tylko niedoskonałym zamiennikiem, produktem zastępczym, jakimś byle jakim erzacem. Mimo wszystko jednak dość długo godziła się grać taką właśnie rolę. Ale wczoraj miarka się przebrała. Bo tym razem nie chodziło tylko o nią.

Stefan najwyraźniej nie miał ochoty zgłębiać problemów niedowartościowanego ego Anki, bo nie odpowiedział na jej dictum. Wyszedł z sypialni, a ona nie wiedziała, co dalej zrobić. Po prostu pat. Zastanawiała się, czy zamówić te cholerne bilety, czy jednak porozmawiać z nim na serio o tym, co się wczoraj stało. I o przyszłości. Może jednak warto porozmawiać?

Wypadła z pokoju i zbiegła po schodach, żeby wreszcie go dopaść, przytulić, wybuchnąć płaczem. Nie był przyzwyczajony do takich reakcji z jej strony. Oboje byli przecież powściągliwi w okazywaniu uczuć. I dlatego nie była pewna, jak zareaguje na jej histeryczne zachowanie. Na szloch i na tę nagłą potrzebę czułości. Stefan okazywał jej względy tylko w łóżku, najchętniej przy zgaszonym świetle. Zastanawiała się nawet, czy nie jest pruderyjny, ale to jednak nie było to. Po prostu po ciemku łatwiej mu było wyobrazić sobie, że Anka to Frida.

– Proszę, nie gniewaj się – zaczęła nieśmiało, próbując się przytulić.

– No już dobrze, dobrze. – Poklepał ją po plecach. – Może trochę odpoczniemy? Chętnie bym się zdrzemnął, nie spałem całą noc. Ty też chyba jesteś zmęczona.

A więc o to chodzi. Jak zwykle o to samo. Ale to lepsze niż awantury. Dużo lepsze. Też miała ochotę się odprężyć. I może pospać, jak już będzie po wszystkim. I jeszcze raz zadać mu ważne pytanie. To samo, które zadała wczoraj. Miała nadzieję, że tym razem odpowiedź będzie inna, że wszystko przemyślał, zaakceptuje zaistniałą sytuację i jej wybór.

Był opiekuńczy – dobry znak. Bardziej niż zwykle, więc rosła w niej nadzieja, że wszystko jakoś się ułoży. Ogarnęła ją błoga senność. Nie miała siły na rozmowy, zasnęła, gdy tylko skończył i swoim zwyczajem odwrócił się do niej plecami. W tym swoim śnieżnobiałym T-shircie. Miał ich chyba ze dwa tuziny. Wszystkie identyczne. Autysta cholerny.

Obudziła się koło południa. Była sama w sypialni. Stefan pewnie już siedział w swoim gabinecie i pracował. Bardzo lubił pracować. To był doskonały pretekst, żeby zamykać się w sobie i nie mieć czasu na rozmowy z kimkolwiek, zwłaszcza z nią, i na cudze sprawy, nawet wtedy, gdy były one również jego sprawami. Ważne zadania służbowe, jakieś tajemnicze projekty, raporty, praca w elektrowni atomowej w Oskarshamn, częste podróże do Sztokholmu. Stanowiły jego ulubioną wymówkę, dzięki której mógł ją zbywać, ilekroć chciała z nim poważnie porozmawiać. Ale tym razem weszła do gabinetu, chociaż mieli niepisaną umowę, że nie wolno mu przeszkadzać podczas pracy. Złamała jednak tę umowę. Aż podskoczył. Obrócił się i spojrzał na nią pytająco.

– Chcę porozmawiać – zaczęła pewnym tonem.

Usiadła na kozetce, żeby zrozumiał, że rozmowa musi potrwać, a ona nie da się zbyć. Zrozumiał od razu i zaatakował:

– Przecież już rozmawialiśmy. – W jego głosie usłyszała tłumioną wściekłość.

– Chcę porozmawiać. Z tobą, rozumiesz?

– No to rozmawiaj. – Teraz już nie tłumił złości, a na twarzy miał ten swój ironiczny uśmieszek.

Już straciła wiarę, że gadanie z nim ma sens, bo był całkowicie zamknięty i wycofany. Potrzebował jej tylko w łóżku. Od początku ich znajomości. A ona godziła się na to. Tak było łatwiej. Ona robiła swoje, on swoje. Mieli jedynie wspólną sypialnię. Nic więcej. No, może jeszcze to, że razem jedli. Ona gotowała. On najpierw wybrzydzał, a potem zjadał wszystko z apetytem i zwykle prosił o dokładkę. Sama jadła bardzo niewiele. Ale mimo to ostatnio przybrała na wadze. Wyraźnie się zaokrągliła. Oboje byli z tego zadowoleni. Każde ze swoich powodów.

Ale w tej sprawie musiała powiedzieć, co myśli. Byle nie za dużo. Nie chciała analizować ich związku. Ani zasypywać go pretensjami, że źle ją traktował. Skoro wbrew zdrowemu rozsądkowi przyjechała tu i zamieszkała z nim, to znaczy, że akceptowała taki układ. I nagle to wszystko pękło. Stefan pewnie nie był świadom, że to rozmowa ostatniej szansy. Że jeśli się nie dogadają, ona wyjedzie. Ucieknie.

– Słuchaj, chcę, żeby wszystko między nami było jak dotąd, rozumiesz? – zaczęła po dłuższej przerwie.

– Nie rozumiem.

– Ale czego nie rozumiesz?

– Nie rozumiem, po co to całe międlenie. Wydawało mi się, że dobrze się dogadujemy.

– Ale wczoraj okazało się, że jednak nie. Nie do końca.

– Ach, ty znowu o tym. Proszę cię, przestań. Nie wracajmy do tego.

– Ale musimy!

– Ja nic nie muszę! To ty musisz coś z tym zrobić!

– Z tym? Znakomite określenie. Nie ma co!

Spuścił wzrok. Zagalopował się trochę, ale ubieranie myśli w słowa nigdy nie przychodziło mu łatwo. Wolał liczby. Konkrety, a nie to okropne babskie drążenie słowami najintymniejszych spraw. Jego spraw w dodatku. Miał wiele powodów, żeby uciekać od tego myślami. I nie nazywać rzeczy po imieniu.

– Więc ja też nie muszę! I niczego z tym nie zrobię, rozumiesz? Nie mam takiego zamiaru.

Wstała, obróciła się na pięcie i ruszyła w kierunku drzwi wejściowych. Stefan odetchnął głęboko. Był wściekły. Spodziewał się, że będzie robiła mu wyrzuty z powodu jego nieczułości. I narzekała, że traktuje ją jak dmuchaną lalę. Słyszał kiedyś, jak mówiła o tym jakiejś swojej znajomej mieszkającej w Polsce. Przez telefon. Był zły, że opowiada obcym o intymnych szczegółach ich związku. Ale nic jej wtedy nie powiedział. Od tamtej pory wiedział, co ją dręczy. I już nie namawiał jej, żeby nosiła ubrania Fridy, chociaż wciąż skrycie o tym marzył. Ale skoro Anna miałaby przez to cierpieć, ustąpił. Teraz jednak nie mógł ustąpić, ale nie wiedział, jak się do sprawy zabrać. Nie znał się na tych wszystkich babskich fiksacjach, chociaż był dwukrotnym wdowcem i miał dwóch dorosłych synów. Bardzo młodo się ożenił. Oboje z Sylvią byli jeszcze prawie dziećmi, gdy urodził się Norman, ich pierworodny. Teraz Norman mieszkał w RPA i miał już trzydziestkę na karku (tylko o osiem lat mniej niż Anna). Pewnie niedługo się ożeni. Stefan nie miał nic przeciwko temu, żeby zostać dziadkiem. Ale nie ojcem!

Przez następny tydzień oboje unikali rozmów, chociaż wszystko między nimi układało się normalnie. Anna była nawet bardziej gorliwa niż zwykle w okazywaniu mu względów (tak właśnie o tym myślał – w nieco staroświecki sposób), a on był czuły jak zwykle, ani trochę więcej, ani trochę mniej. Wszystko odmierzał dokładnie, po inżyniersku, nawet łóżkowe czułości. Ale gdzieś tam podskórnie rosły w nim niepokój i gniew. Bo czas uciekał. I teraz to on będzie musiał rozpocząć rozmowę. Zrobił to wieczorem, w sypialni, gdy oboje leżeli obok siebie, zmęczeni i spełnieni.

– Jutro zawiozę cię do lekarza.

– Ale po co? Dobrze się czuję.

– Trzeba coś postanowić. Jest chyba jeszcze trochę czasu na podjęcie decyzji. Nie zapominaj, że remisja nie będzie trwała wiecznie.

– Nie musisz mi o tym przypominać, sama wiem. Jestem umówiona z moim onkologiem na przyszły tydzień.

– Umówiłem cię do ginekologa, nie do onkologa. Bo najpierw trzeba zrobić to, co konieczne! – Aż usiadł ze zdenerwowania. Anka zwinęła się w kłębek. Leżała obok niego w pozycji embrionalnej. – To niemożliwe, rozumiesz? Wiesz, że tak trzeba, inaczej się nie da. Musimy być odpowiedzialni.

Jego słowa zabrzmiały fałszywie. Naprawdę nie umiał prowadzić takich rozmów. Zwłaszcza, że nie ułatwiała mu tego, uparcie milcząc.

Do rana oboje nie mogli zasnąć, ale nie zamienili już ani słowa. Zdrzemnął się dopiero przed świtem. To był niespokojny sen. Chrapał. Anka patrzyła z czułością i żalem na jego plecy. Chciała go nawet pogłaskać, ale w ostatniej chwili cofnęła rękę. Mógłby się obudzić. I znowu rozpocząć tę rozmowę. Zawsze się od niej odwracał plecami. Ale tym razem już po raz ostatni. Coś się właśnie kończyło. Jednak Stefan jeszcze o tym nie wiedział. Ale ona właśnie podjęła decyzję.

***

Tamtego dnia został dłużej w pracy. Potem jeszcze pojechał po zakupy do supermarketu. Wrócił później niż zwykle. Nie zastał jej. Zaniepokoił się. Poszedł do garderoby. Nie było tej cholernej walizki. Wybrał jej numer. Normalnie prawie nigdy do niej nie dzwonił, ale złamał zasadę. Miała wyłączoną komórkę. Spojrzał na zegarek. Coś go tknęło. Samolot do Sztokholmu już dawno odleciał. Ale i tak pojechał na lotnisko. Żeby się dowiedzieć, czy jej tam nie widzieli. Oczywiście, że wiedzieli. Z taką małą walizką w niebieskie kwiatki. Szczupłą blondynkę. Podobno tym samolotem, a właściwie awionetką, leciały oprócz niej jeszcze trzy osoby. Wrócił do domu zrezygnowany. Zastanawiał się, dokąd pojechała. Pewnie do Gdańska. Do męża? To chyba jednak niemożliwe.

W sypialni na poduszce znalazł małą niebieską karteczkę, na której Anka skreśliła swoim drobnym pismem krótkie zdanie: „Niemożliwe jest znacznie ciekawsze”. „Co za bzdury!”, pomyślał.

***

Maj rozpoczął się trwającą niemal tydzień ulewą. W Dolnym Wrzeszczu zalewało piwnice i parterowe części domów. Uliński nie musiał się obawiać powodzi w swoim skromnym kawalerskim mieszkaniu, gdyż mieściło się ono na ostatnim piętrze, właściwie na poddaszu. Fasada kamienicy przy ulicy Wajdeloty, w której mieszkał, pierwotnie była ozdobiona płaskorzeźbami z motywami roślin i zwierząt. Niestety po wojnie, w czasach peerelowskich, wszystkie te ozdoby zbito podczas jednego z remontów przeprowadzanych przez administrację budynku. Na szczęście ocalały dwie wieżyczki z iglicami. Uliński siedział właśnie w fotelu umieszczonym w niewielkim wykuszu, znajdującym się pod jedną z nich. Pił poranną kawę. Dawno już powinien wyjść z domu, ponieważ czekał na niego kolejny trup, a właściwie szkielet. Taką informację otrzymał pół godziny temu od aspiranta Przemysława Bodziocha. Od razu zainteresowała go ta sprawa, ponieważ szkielet został znaleziony w dość szczególnym miejscu, a mianowicie w piwnicy starego domu, położonego w pobliżu kościoła zielonoświątkowców, który był największą zachowaną pomenonicką budowlą w Europie Wschodniej. „Szkielet jak szkielet. Pewnie z czasów wojny. Ale miejsce rzeczywiście niezmiernie interesujące”, mruknął do siebie, dopijając ostatni łyk czarnej kawy. Bodzioch czekał tam na niego z ekipą techników. Chyba się niecierpliwił, bo już trzeci raz próbował się z nim połączyć telefonicznie. Ale nadkomisarz miał czas. Nie spieszyło mu się. W końcu to on był szefem, a nie ten żółtodziób z Bytowa, którego szef wszystkich szefów, podinspektor Makara, umieścił w jego zespole. Żeby się młodziak czegoś nauczył i zaznajomił ze specyfiką pracy w dużym mieście, jak poinformował go Makara przez telefon i dodał jeszcze, że wierzy, iż również i tym razem Uliński udowodni, że ma „dobrą rękę do ludzi”, a to brzmiało jak zapowiedź ewentualnego awansu, a przynajmniej podwyżki. Gliniarz zadowoliłby się nawet nowszym modelem samochodu, bo zajeżdżona Skoda, zaparkowana na ulicy pod domem, już dawno powinna trafić na szrot. Schodził po schodach powoli, odmierzając starannie każdy krok. Kupił to mieszkanie niedawno. Można powiedzieć, że okazyjnie. Od pewnego inżyniera, który również tu mieszkał, na pierwszym piętrze, a kawalerkę na poddaszu odziedziczył po poprzedniej lokatorce, starej Niemce. Ściślej mówiąc autochtonce, bo Niemców, jak wiadomo, wysiedlono z Gdańska w latach czterdziestych, zostali nieliczni autochtoni, którzy potrafili wykazać swoje związki z polskością. Co ciekawe, w kamienicy, w której obecnie mieszkał, przed kilku laty również odnaleziono szkielet. Zamurowany w piwnicy. Ponura historia i chyba nie wyjaśniono jej do końca. Badania wykazały, że szkielet znaleziony w kamienicy przy ulicy Wajdeloty pochodził z czasów tuż po wojnie, może nawet z czterdziestego piątego roku, więc śledztwo umorzono. Jak będzie z truchłem z Biskupiej Górki? To się wkrótce okaże. Trzasnął nieco już rdzewiejącymi drzwiami służbowej Skody, przekręcił kluczyk w stacyjce i ruszył w kierunku Grunwaldzkiej. A tu jak zwykle korek. „A niech to szlag trafi”, pomyślał z rezygnacją. Jego spóźnienie wydłuży się, ale to przecież nie jego wina, że utknął w korku. Winni są nieudolni włodarze miasta. Za coś przecież biorą pieniądze. Wcale niemałe, w porównaniu z pensją nadkomisarza. Znowu dzwonił Bodzioch. Uliński warknął tylko do słuchawki, żeby na niego czekali, bo stoi w korku. Siła wyższa. Gdy wreszcie dojechał na miejsce, zamiast ruszyć do piwnicy, gdzie czekał na niego aspirant z ekipą, spojrzał w kierunku znajdującego się nieopodal kościoła zielonoświątkowców. Będąc miłośnikiem przedwojennego Gdańska, znał trochę historię tej budowli wzniesionej na początku dziewiętnastego wieku przez menonitów, którzy przybyli tu z Niderlandów w drugiej połowie szesnastego wieku, a na początku dziewiętnastego zjednoczyli się, tworząc jedną gminę. „W jedności siła”, mruknął do siebie, schodząc do piwnicy, w której śmierdziało stęchlizną i wilgocią.

– To kobieta – oświadczyła autorytatywnym tonem doktor Beata Kopeć, patolożka, z którą od pewnego czasu miał przyjemność współpracować. Lubili się, może nawet coś więcej, ale Ulińskiemu przeszkadzało, że pani doktor jest w gorącej wodzie kąpana. Uważał, że wszystko trzeba zbadać powoli, metodycznie. Ułożony w pozycji embrionalnej szkielet rzeczywiście mógł należeć do kobiety, ale to należało potwierdzić szczegółową ekspertyzą. A Beata miała taką minę, jakby już zdążyła posiąść pełną wiedzę na temat makabrycznego znaleziska.

– To jest kobieta. Najprawdopodobniej zginęła w wyniku uderzenia tępym narzędziem w potylicę, a wiek zwłok wynosi około pięćdziesięciu lat. Lata sześćdziesiąte, no, może początek siedemdziesiątych. – Doktor Kopeć cały czas nadawała, a Uliński nie mógł znaleźć w sobie siły, żeby jej przerwać tę tyradę. Bodzioch na szczęście nic nie mówił.

– Kto ją znalazł? – Nadkomisarz dziwił się sam sobie, że tak lekko przełknął wersję energicznej pani patolog dotyczącą płci odnalezionego szkieletu.

– Ekipa remontująca węzeł ciepłowniczy. – Bodzioch wyprężył się służbiście. Pewnie był dumny z siebie, że zjawił się tu jako pierwszy, sterczał w tej wilgotnej, zatęchłej piwnicy od samego rana i przyjdzie mu jeszcze jakiś czas tu spędzić. Bez ciepłej kawy i drożdżówek, które pewnie zostały na komendzie.

– W takim razie nic tu po mnie – stwierdził Uliński. Po chwili podszedł do doktor Kopeć i zwrócił się do niej niemal szeptem: – Chętnie bym cię podwiózł, ale pewnie musisz tu jeszcze popracować.

– Bynajmniej – odparła dziarskim tonem lekarka. – Właśnie skończyłam swoją robotę i zaraz stąd uciekam. – To mówiąc, zdjęła lateksowe rękawiczki i wrzuciła je do kartonu.

– To jak? Podwieźć cię gdzieś? – Uliński ponowił ofertę, gdy już wyszli na zewnątrz.

Pani patolog spojrzała krytycznie na zaparkowaną nieopodal Skodę Octavię, ale powstrzymała się od komentarza.

– Będę ci bardzo wdzięczna. Auto mam w warsztacie, a pogoda wyraźnie się psuje. Za chwilę jak nic znowu lunie. I to ma być maj? – westchnęła, sadowiąc się na siedzeniu obok kierowcy.

– W maju jak w raju – mruknął Uliński, lekko się uśmiechając.

– Coś sugerujesz, Jurek? – Patolożka również się uśmiechnęła.

– To dokąd cię podwieźć? – Tym razem ton policjanta brzmiał oficjalnie.

– Wyrzuć mnie gdzieś przy Manhattanie.

Znowu zmarnował okazję, żeby zaprosić ją na kawę i skierować ich służbową relację na bardziej prywatny tor. Podobała mu się. I chyba była samotna. Tak jak on. Może jeszcze nadarzy się okazja, żeby porozmawiać z nią w mniej oficjalnych okolicznościach. Czuł, że sprawa dziewczyny bez twarzy będzie miała dalszy ciąg.

2. Za ścianą

Obudziła się cała spocona. Świtało. W maju dnieje jeszcze głęboką nocą. Spojrzała na cyferblat starego budzika, który należał do jej zmarłego męża. Kwadrans po czwartej. Miasto spało w najlepsze. W kamienicy też panowała cisza. Powinna jeszcze się zdrzemnąć z godzinę albo dwie. Przez kilka minut przewracała się z boku na bok. Wreszcie wstała. Całą koszulę miała mokrą od potu. Zapaliła światło w łazience. Rozebrała się. Niechętnie spojrzała w łazienkowe lustro. Jej ciało więdło. Nikomu do niczego już nie było potrzebne, jej tylko ciążyło. Weszła pod prysznic. To nic, że starszy pan mieszkający za ścianą się obudzi. Starzy ludzie i tak nie mogą spać. Więc jeśli nawet jej sąsiad usłyszy hałas za ścianą, to nic nie szkodzi. Ona po prostu musiała zmyć z siebie pot. Teraz, zaraz. Nie mogła czekać. Wszystko przez te sny, które gnębiły ją ostatnio.

Dokładnie od momentu, gdy po raz pierwszy spotkała go na korytarzu i okazało się, że on mieszka naprzeciwko. Niedawno wprowadził się do sporego mieszkania, które od lat stało puste. Mogła obserwować przez judasza jego drzwi. Odnotowywać wszystkie jego wyjścia i powroty. I zastanawiać się, co on robi za tymi drzwiami. Był samotny jak ona. A może nie był? W każdym razie żadna kobieta go nie odwiedzała. Właściwie to nikt do niego nie przychodził. Żył zupełnie sam. I to pobudzało jej wyobraźnię. Teraz na przykład wyobrażała sobie, że śpi. Oczywiście bez ubrania, bo było za ciepło na pozbawione fantazji, flanelowe piżamy w pasy (takie jak nosił jej zmarły mąż). Nie dawało jej spokoju, że ten tajemniczy mężczyzna może wstanie wcześniej niż zwykle i wyjdzie z mieszkania, a ona to przeoczy. Nie usłyszy w porę szczęku zamka w jego drzwiach, który bezbłędnie rozpoznawała. Obserwowała go przez cały czas. I nasłuchiwała. Jeździł starym, ale chyba mocno podrasowanym Volkswagenem Garbusem w kolorze bahama yellow. Pamiętała takie samochody z dzieciństwa. Wtedy chyba jeszcze je produkowano, ale teraz to już tylko pasjonaci starych aut i kolekcjonerzy mieli takie. Dla niej ważne było, że jeśli żółty samochodzik stał przed domem, to był znak, że jego właściciel jest na miejscu. A ona wtedy chodziła radosna, podekscytowana. Bo tyle mogło się wydarzyć.

Od samego początku całkiem jej odbiło na punkcie tego mężczyzny. A on długo nie raczył nawet na nią spojrzeć jak na kobietę. Przechodził obok obojętnie. Ledwie jej odpowiadał, a właściwie odmrukiwał coś pod nosem na sąsiedzkie „dzień dobry”. Ale ona wciąż miała nadzieję, że to się zmieni. Że wreszcie ją zauważy. I że coś zaskoczy między nimi. Niestety jej sąsiad pozostawał niewzruszony. Trudno się dziwić. Chyba nie była zbyt atrakcyjna, więc to normalne, że nie zwracał na nią uwagi. Ale któregoś dnia coś drgnęło. Szła za nim po schodach. I nagle mężczyzna przystanął i spojrzał na nią tak, że aż się przestraszyła.

– Mam do pani sprawę – zaczął bez żadnych wstępów.

– Jaką sprawę? – W jej głosie pobrzmiewał niepokój.

– Proszę się nie obawiać, ja tylko tak po sąsiedzku. Nie wiem, czy pani się zgodzi.

– Ale na co mam się zgodzić?

– Ach nie, właściwie to nic takiego. – Postanowił jednak się wycofać.

Ale ona nie zamierzała odpuszczać.

Weszli już na piętro, każde z nich stanęło przy swoich drzwiach i otwierało je kluczem. I wtedy odwróciła się i spojrzała na niego. Stał tyłem do niej. Był od niej dużo wyższy. Miał długie nogi.

– Naprawdę nie ma mi pan nic do powiedzenia? – zapytała.

– Ach, to taki drobiazg. Nie chciałbym pani urazić.

– Proszę mówić, ja się nie obrażam. – Spojrzała na niego hardo. Wreszcie zwrócił na nią uwagę. Jednak.

– Bo widzi pani, ja mieszkam sam... – Plątał się. – I byłbym bardzo wdzięczny, gdyby zgodziła się pani coś mi od czasu do czasu przeprasować. Ale oczywiście zapłacę. Dobrze zapłacę.

Zgodziła się bez wahania i odtąd widywali się częściej. Zawsze pukał do jej drzwi. Nigdy nie używał dzwonka. I zwykle nie patrzył jej w oczy. Dalej traktował ją z góry. Jakby była gorsza od niego. Ale była mu potrzebna. Zapraszała go, żeby został na herbatę. On jednak konsekwentnie odmawiał. Wymawiał się brakiem czasu. Jedynie odbierał koszule i płacił. Nic więcej. A ona chciała, żeby między nimi było więcej, dużo więcej. Póki co jednak miała jego koszule. To wcale niemało. Najpierw przynosił jej już uprane, ale potem uzgodnili, że ona będzie je prała i prasowała. Bo tak przecież wygodniej. Wreszcie mogła poznać zapach jego wody po goleniu, a nawet prowadzić swoje małe śledztwa, usiłując wyczuć zapach damskich perfum. Lubiła, jak co kilka dni przynosił jej do prania i prasowania kolejny worek z zawartością pachnącą dobrą wodą po goleniu. Czuła się wyróżniona, bo ten mężczyzna nie pasował do otoczenia, do starej, lecz mocno zaniedbanej kamienicy, w której mieszkali. Do wszechobecnej bylejakości i opuszczenia, woni pleśni i kocich szczyn, obdrapanych lamperii, pamiętających czasy PRL-u i śladów po kulach zdobiących fasadę nie pasował ani on, ani jego rzeczy. Tak jej się przynajmniej wydawało.

Dziś również miała przygotowany pakiecik upranych i uprasowanych koszul i nie mogła się doczekać, aż wreszcie zapuka do jej drzwi. O tak wczesnej porze było to jednak mało prawdopodobne. Pewnie słodko spał – nie to co ona. Wycierała się właśnie ręcznikiem, gdy usłyszała szczęk klucza w drzwiach jego mieszkania. Czyżby gdzieś wychodził? O tej porze? Z niepokojem spojrzała przez judasza. Tak, to był on. I chyba właśnie skądś wracał. Czyli spędził noc poza domem. „U jakiejś kobiety”, pomyślała z rezygnacją. Dotąd nie wyczuła na jego koszulach zapachu damskich perfum. Ani żadnych innych kobiecych woni. A obwąchiwała je dokładnie, metodycznie. Wstydziła się tego sama przed sobą, ale nie umiała się powstrzymać. Wąchała koszule i rosło w niej przekonanie, że on jest do wzięcia. Ale najwidoczniej nie był. Teraz stał pod swoimi drzwiami i mocował się z zacinającym się zamkiem. A ona przypatrywała się temu przez wizjer. Owinęła się ręcznikiem, który jakoś nie bardzo chciał się trzymać jej ciała, w każdej chwili mógł spaść na ziemię. A pod spodem przecież nic nie miała. Mimo to uchyliła drzwi.

– Zamek się zaciął? – zapytała spokojnym tonem.

Spojrzał na nią jakoś tak dziko. Zupełnie inaczej niż na co dzień. Pomyślała, że teraz albo nigdy. Ten ręcznik powinien spaść. Ale jakoś nie mogła się zdecydować na ten desperacki krok. Żeby o niej źle nie pomyślał. W każdym razie z mężczyzną z naprzeciwka wszystko w porządku nie było. Bo dalej szarpał się z zamkiem. A w dodatku jakoś tak dziwnie śmierdziało od niego. Aż się zaniepokoiła. Koszule, które dawał jej do prania i prasowania, pięknie pachniały. A tu coś takiego.

Chciała jeszcze zapytać, czy mu w czymś nie pomóc, ale zrezygnowała. Wycofała się. Zatrzasnęła drzwi, a potem wróciła pod prysznic, bo znowu się spociła, tym razem ze strachu.

***

Wrócił do mieszkania zmęczony i wściekły. Jak na złość klucz mu się zaciął w zamku. Już myślał, że trzeba będzie użyć siły. Na szczęście po dłuższej szamotaninie zamek ustąpił. W dodatku jego zmagania zauważyła ta kobieta. Otworzyła drzwi półnaga, w samym ręczniku. Całkiem fajnie wyglądała. Szkoda, że nie zgubiła tego ręczniczka. Byłoby jeszcze ciekawiej. Gdyby nie to, że musiał się umyć, chętnie by się napił z nią tej, zapewne lurowatej, herbaty, na którą zapraszała go tyle razy. Niestety najpierw musiał się umyć, bo był strasznie spocony. Wszystko wrzucił do pralki. A potem z pół godziny stał pod prysznicem. Wreszcie położył się w chłodnej pościeli. Odpłynął natychmiast. Spał jak kamień, ciężkim snem i zupełnie nie miał ochoty wstawać, najchętniej nie wychodziłby z łóżka przynajmniej do wieczora, ale budzik terkotał już po raz trzeci. Powinien tu jeszcze nieco ogarnąć. No i włączyć pralkę. Ciuchy coraz bardziej śmierdziały. To ten jego pot. Nieznośnie cuchnący. Pewnie zbliżał się kolejny atak.

***

To całkiem normalne, że samotny mężczyzna nie potrafi porządnie wysprzątać mieszkania. A on był normalny. No, może nie do końca. I samotny. Pozostawał w stanie bezżennym. Z wyboru oczywiście. I gdyby nie to, że nie lubił bałaganu, to nie sprzątałby jak należy swojego apartamentu w tej starej kamienicy, pamiętającej początek minionego stulecia. Mieszkał tu od niedawna. Wprawdzie jedną nogą, ale zawsze. Dom to dom. Na szczęście zdążył urobić sąsiadkę, żeby mu prasowała koszule. Babeczka chyba lekuchno po czterdziestce, czyli nieco młodsza od niego, a do tego kształtna, można powiedzieć. Niczego sobie. Ciepła wdówka, do której od czasu do czasu można by się przytulić. Mężczyzna, którym był w poprzednim życiu, od dawna nie miał nikogo takiego. Żadnej miękkiej, puszystej babeczki. I to był poważny błąd. Bo przecież trzeba rozładować napięcie. Przynajmniej od czasu do czasu. Może więc naprawdę zapuka teraz do sąsiadeczki? Pewnie ma coś do zjedzenia. Tylko żeby nie chciała zatrzymać go na dłużej. Niestety wyglądało, że miała na to ochotę, i to niemałą. Tak się na niego gapiła dziś rano, gdy się mocował z tym nieszczęsnym zamkiem, że uch! Widać było, że ma chętkę na to i owo, ale zabrakło jej śmiałości. Póki co może nie warto robić pierwszego kroku, lepiej nie przekraczać granicy. Jeszcze nie teraz, za wcześnie. Ale z drugiej strony był taki głodny. Jak wilk. A w lodówce pustki, poza tym nie umiał gotować. Był prawdziwym mężczyzną i nie widział powodu, żeby zajmować się garami. Ale jeść trzeba. W dodatku ten cholerny junkers w łazience ciągle szwankował. Niesprawny, jak wszystko w tym starym mieszkaniu, graty z demobilu. Wprawdzie zaraz, jak się wprowadził, wezwał speca z gazowni, ale ten powiedział, że wszystko gra. Powinien wezwać jeszcze kogoś, prywatnie. Z junkersem dalej było coś nie tak. Powinien wezwać prawdziwego fachowca. Ale odkładał to, bo nie znosił obcych u siebie. Tak czy inaczej, był głodny. Może jednak warto spróbować z tą napaloną sąsiadką? Jak ona ma na imię? Wanda. Ładne imię. W podstawówce podkochiwał się w jednej takiej Wandzie, a właściwie Dziuni, która go nie chciała, bo wtedy był za niski i za chudy. Taki szczurek. Mówiła o nim „ten szczur”. Szydziła z niego, a on tylko się czerwienił. Ciekawe, co się z nią stało. Czy jeszcze żyje? Pewnie jest już starą grubą babą. A on wyrósł, że ho, ho. A do tego miał ładną klatę i muskuły, jak się patrzy.

Wyszedł na korytarz. W nozdrza uderzyła go znienawidzona woń przypalonego mleka. Ten zapach kojarzył mu się z dzieciństwem i z kożuchem na mleku. Nie znosił kożucha, zawsze zostawiał kubek pełny, a jego stary załamywał ręce, nie rozumiejąc, dlaczego synek znowu nie wypił pysznego, cieplutkiego mleka. Przecież to samo zdrowie ten kożuch, więc wołał za nim, gdy on już z kartonowym tornistrem na plecach pędził do szkoły. Byle jak najdalej od mleka i od ojca. Dlaczego więc teraz miałby ulegać sąsiadce i narażać się na to, że ta zaprosi go na mleko z kożuchem? W dodatku przypalone.

Stał pod jej drzwiami i wahał się, czy nacisnąć dzwonek, czy jednak wrócić do siebie. Na szczęście lub na nieszczęście sąsiadka otworzyła, zanim zdołał podjąć ostateczną decyzję. Tak jak przypuszczał, znowu była w negliżu. To znaczy w podomce. I rozczochrana. Nawet fajnie wyglądała. Lepiej niż wtedy na schodach, gdy się do niej po raz pierwszy odezwał. Wówczas była w jasnym, nieco przymałym prochowcu, w butach na koturnie i miała takie koszmarnie ulizane włosy. Sprawiała wrażenie zupełnie nieatrakcyjnej i dużo starszej. A w tej podomce i niedbałej fryzurze prezentowała się nawet seksownie. Podobała mu się. Może dlatego, że kogoś mu przypominała.

– Pan wejdzie, proszę. Mam dla pana uprasowane koszule.

– Ach, koszule. Na śmierć zapomniałem.

– Może pan coś zje? Mam zupę mleczną.

– Zupę? – W jego głosie zabrzmiała nuta zawodu.

– Może być biały twaróg i kiełbasa.

– To ja kiełbasę chętnie. Jestem raczej mięsożerny.

– A do tego kawa czy herbata? Mam zaparzoną świeżą w czajniczku.

– Wolałbym herbatę. Może być z mlekiem.

– Bawarkę?

– Tak.

Kuchnię miała maciupeńką, kiszkowatą i bez okna. Chyba wydzielono ją z sąsiedniego pokoju. Albo pokój z kuchni. Jej mieszkanie było dużo mniejsze niż jego, ale czyściutkie i uładzone. Uwijała się jak fryga. Coraz bardziej mu się podobała. Zwłaszcza że jej podomka była dość krótka i lekko prześwitująca.

– Trzymam dobrą herbatę w dolnej szufladzie, bo to tylko dla gości, sama nie piję takiej mocnej, bo mi szkodzi – trajkotała, schylając się, żeby wydobyć puszkę z earl greyem z szuflady. Patrzył na nią z zachwytem. Krótka podomka uniosła się i odsłoniła to, co miała odsłonić. Nie potrzebował więcej znaków. Zaszedł ją od tyłu i pewnym ruchem uniósł podomkę.

– Tylko mleczko wyłączę, bo wykipi – jęknęła.

– Mleczko będzie później – zarechotał.

Niestety mleko wykipiało i Wanda potem długo nie mogła doczyścić kuchenki, tak przywarło. Ale robiła to bardzo gorliwie, raz po raz wychylając się z kuchni i zerkając rozmarzonym wzrokiem na mężczyznę, który pochrapywał na wersalce. Nie liczyła na taki obrót wydarzeń. Nowy sąsiad z początku sprawiał wrażenie sztywniaka (cha, cha), a okazało się, że jest taki, taki… wspaniały. Westchnęła, napawając się widokiem zupełnie nagiego mężczyzny. Jakieś sto osiemdziesiąt pięć centymetrów, albo i więcej, wzrostu i z dziewięćdziesiąt pięć kilo wagi, no, może sto. Brzuszek miał trochę wystający, ale nic nie szkodzi. To mu tylko dodawało uroku. Był w sam raz. Jego brzuszek. I on też. Niezłe ciacho, tak teraz mówią nastolatki. Wanda nastolatką nie była już od dość dawna. Niestety. Ale niespodziewanie przydarzyło jej się coś, na co od dawna nie liczyła. Była podniecona i rozentuzjazmowana. Miała ochotę jak najszybciej pochwalić się swojej koleżance Madzi tą nieoczekiwaną przygodą. Ale się Madzia zdziwi! Póki co jednak musiała poczekać, aż on się obudzi. I sobie pójdzie.

***

Dość długo spał. Obudził się dopiero późnym popołudniem, właściwie pod wieczór. Był zrelaksowany i głodny. Lubił wspólne śniadanka, obiadki, a kolacje to nawet jeszcze bardziej. Ale od dawna ich nie jadał, bo nie miał dziewczyny. Zerknął na zegarek. Była pora na późny obiad albo na kolację, nie na śniadanko.

– Zjadłbym coś, od wczoraj nic nie miałem w ustach.

– Nic? Naprawdę nic? – Aż się zarumieniła.

– Nic jadalnego.

– Aha. Zaraz coś podam. – Trudno jej było zwracać się do niego na „ty”, ale już nie dało się inaczej. Ta najważniejsza bariera między nimi została przecież złamana. Poza tym nie wiedziała, jak on ma na imię. Bardzo ją to ciekawiło, ale nie chciała pytać, żeby nie pomyślał, że jest natrętna i wścibska. – To może coś na ciepło? Na wzmocnienie. Mam twaróg i kiełbasę, no i parówki cielęce. Przepyszne.

– Niech będą te cielęce.

Dobrze mu zrobią paróweczki przed tym trudnym dniem, a właściwie wieczorem, bo nieprzyjemną noc i ranek miał już za sobą. Miał wiele ważnych spraw do przemyślenia. Żadna z tych spraw nie była pilna, choć wszystkie były bolesne.

Dalsza część w wersji pełnej