Ekosystem HR. Realny wpływ na biznes ebook

EkosystemHR

Realny wpływnabiznes

Twórczyni i liderka projektu

Alexandra Kunowska

Twórczyni i liderka projektu

Alexandra Kunowska

Redakcja: Angelika Łuszcz

Składi łamanie: Tomasz Borek

ISBN 978-83-980890-2-9

WydanieI 2026

© Prawa autorskie

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żadna część niniejszej publikacji nie może być kopiowana, powielana, rozpowszechniana, przechowywanaw systemach wyszukiwania ani prze-kazywanaw jakiejkolwiek formiei w jakikolwiek sposób – elektroniczny, mechaniczny, fotograficzny, nagraniowy lub inny – bez uprzedniej pisemnej zgody liderkii twórczyni projektu,z wyjątkiem dozwolonego użytku prze-widzianego przez obowiązujące przepisy prawa autorskiego.

Twórczynii liderka projektu

Alexandra Kunowska

Opinieo książce

Dawno nie miałem takiego przekonania, że książkaz obszaru HR tak traf-nie odpowiada na realne potrzeby współczesnych liderówi organizacji. „Ekosystem HR. Realny wpływ na biznes” pokazuje, że skuteczne zarzą-dzanie zaczyna się od człowieka, świadomego przywództwai gotowości do ciągłego rozwoju. Autorzyw bardzo przejrzystyi praktyczny sposób pokazują, jak zaufanie, relacja oparta na bezpieczeństwie emocjonal-nymi uważna komunikacja mogą wpływać na skuteczne funkcjonowanie zespołów. To książka, która przypomina, że narzędzia HR mają największą wartość wtedy, gdy wspierają rozmowę, zrozumieniei rozwój ludzi,a nie zastępują uważności lidera. Pokazuje również, jak łączenie praktyki HR, praktycznej psychologii biznesui codziennej pracyz zespołem może realnie wzmacniać organizację oraz jej zdolność do zmiany. Uważam, że to książka pełna wartościowych refleksjii praktycznych wskazówek, pomocnychw wyzwaniach współczesnego zarządzania.Z czystym sumie-niem polecam ją zarówno liderom na początku drogi, jaki doświadczonym menedżerom, którzy wiedzą, że rozwój nigdy się nie kończy.

Paweł Sutowicz

treneri coach biznesu, konsultant psychoterapii pozytywnej WAPP, założyciel Centrum Szkoleńi Coachingu, twórca marki Terapia dla Biznesu oraz autor podcastu „Pozytywna Terapia dla Biznesu”.

„Ekosystem HR” to wartościowai praktyczna lektura dla każdego, kto odpowiada za komunikację, rozwój pracownikówi transformację orga-nizacji. Pokazuje HRw dojrzałej, strategiczneji współczesnej odsłonie - jako system wzajemnych powiązań pomiędzy ludźmi, kulturą, procesa-mii technologią. Narzędziai technologia są realnym wsparciem człowie-kaw procesie rozwoju współczesnych organizacji. Autorzy podkreślają, że skuteczny HR nie opiera się już tylko na formalnych ocenach, lecz na dialogu, empatii, zrozumieniui świadomym budowaniu rozwoju. Książ-ka trafnie adresuje także współczesne wyzwania, takie jak zmieniające się potrzeby pracowników czy konieczność ciągłego uczenia się,a rola lidera ewoluuje od zarządzania do tworzenia przestrzeni dla odpowie-dzialnościi samodzielnego myślenia zespołu. To lektura, która inspiruje do świadomego działaniai zmianw organizacji.

Urszula Kandefer

liderka rozwojuw zakresie komunikacjii wiedzy cyfrowej.

Spis treści

Wstęp ............................................................................................................6

Przedmowa...................................................................................................7

Alexandra Kunowska

O kreatywności, która buduje biznes .............................................11

Karina Bałut

Można dobrze zrekrutować,a nadal mieć słaby zespół .............31

Kasia Błądek-Mikołajczyk

Firma wzrasta, zespół hamuje .........................................................53

Anna Janik

Nie oceniaj! Rozmawiaj. Zrozum. Rozwijaj. ...................................69

Monika Krakowczyk-Piotrowska

Czy lider może przestać się rozwijać? ............................................87

Beata Łanik

Niebo nie powstaje samo.O tym, co sprawia, że ludzie rozkwitają (w organizacji) ..............................................103

Karolina Omazda-Borkowska

Czy narzędzia odhumanizowują pracę? ......................................123

Seweryn Pelc

Strategiczne zarządzanie rekrutacjąw środowisku wysoko wolumenowym. Procesy, optymalizacjai skalowanie ..............147

Zakończenie............................................................................................164

Słownik HR-owca..................................................................................166

Materiały dodatkowe............................................................................170

Spis treści

| 5

Wstęp

Im więcej wiemyo organizacjach, tym częściej wraca pytanie, czy naprawdę rozumiemy ludzi, którzy je tworzą. Mierzymy efektywność, analizujemy dane, projektujemy procesy, automatyzujemy komuni-kację, wdrażamy systemy rozwoju, oceny, rekrutacjii zarządzania talentami,a jednak równolegle dzieje się coś zaskakującego.W wielu organizacjach coraz mocniej wybrzmiewa jedno pytanie: gdziew tym wszystkim jest człowiek?

Czyw pogoni za efektywnością nie zgubiliśmy uważności? Czy rozwijając narzędzia do zarządzania ludźmi, nie oddaliliśmy się od samego człowieka? Czy budując organizacje przyszłości pamiętamy, że ich fundamentem nadal pozostają relacje, zaufanie, sensi poczucie wpływu? To właśniez tych pytańi refleksji narodziła się ta książka.

Ta książka powstałaz doświadczeń praktyków, którzy każdego dnia pracująz organizacjami, lideramii zespołami. To osoby patrzące na biznes od środka. Dostrzegające jego ambicje, celei wskaźniki, ale także zmęczenie, niewypowiedziane napięcia, potrzebę rozwoju, poszukiwanie sensu oraz potrzebę bycia zauważonym. Nie jest to opowieśćo modnych teoriach zarządzania ani zbiór gotowych recept. To raczej zaproszenie do spojrzenia na organizację przez pryzmat ludzi, którzy ją tworzą.

W centrum każdego zdrowego ekosystemu HR pozostaje człowiek. To od niego zaczynają się zaangażowanie, rozwój, współpracai zmiana. Tam, gdzie ludzie są naprawdę zauważani, słuchanii traktowaniz sza-cunkiem, biznes rozwija się zdrowiej, mądrzeji trwale.

Zapraszam do lektury

Alexandra Kunowska

Ekosystem HR. Realny wpływ na biznes

6|

Przedmowa

Są książki, które czyta się jak raportz frontu.I są takie, które czytamy jak podręcznik akademicki. „Ekosystem HR. Realny wpływ na biznes” wymyka się obu tym kategoriom. To raczej mapa żywego organizmu – zapis pulsujących zależności między człowiekiem, procesema wy-nikiem biznesowym. Trzymacie Państwow rękach pracę zbiorową, która nie boi się postawić fundamentalnego pytania: jak sprawić, by organizacja stała się przestrzenią prawdziwie ludzką, nie tracąc przy tym nic ze swojej skuteczności?

Odpowiedź, która przewija się przez wszystkie rozdziały tej książki, jest tak prosta, jaki rewolucyjna. Brzmi: uważność. Jednak nie ta modna,z okładek poradnikówo mindfulness. Mówimy tuo uważności organizacyjnej – zdolności systemu do dostrzegania człowiekaw jego pełni. Do zatrzymania się na moment przed automatyzmem oceny, przed odruchem spłaszczenia pracownika do wskaźnika KPI, przed pokusą wrzucenia go do przegródkiz napisem „zasób ludzki”.

Autorzy tej publikacji zapraszają nasw podróż po ekosystemie,w któ-rym każdy element współgraz pozostałymi. Centralnym punktem tego systemu jest człowiek – nie jako petent, nie jako podwładny, ale jako partner. To założenie nie jest tu jedynie deklaracjąw duchu employer brandingowych haseł. Jest twardym, konsekwentnie realizowanym fundamentem, na którym budowane są wszystkie opisane tu strategie, narzędziai procesy.

Kolejnym filarem, który wyłania sięz lektury, jest uczłowieczanie procesów. To pojęcie, które mogłoby brzmieć miękkoi naiwnie, tutaj nabiera ostrości konkretnego narzędzia. Chodzio radykalne odarcie firmowej rutynyz tego, co jaw moich „12 nawykach szefa doskona-łego” nazwałem „semantyczną przemocą”. To rezygnacjaz języka,

Przedmowa

| 7

który deprecjonujei buduje sztuczny dystans. To przeprojektowanie rekrutacji tak, byz polowania na błędy stała się poszukiwaniem ta-lentów. To feedback, który nie jest batem ani pustym komplementem, ale informacją zwrotną podanąz troskąo rozwój.

Uczłowieczanie narzędzi to trzeciz fundamentów, na którym autorzy osadzili swoją wizję. Żyjemyw czasach, gdy technologia – zwłaszcza AI – kusi obietnicą całkowitej automatyzacji wszystkiego, włączniez de-cyzjamio ludziach. Ta książka jest mądrym głosem sprzeciwu wobec takiej pokusy. Narzędzia, nawet te najbardziej zaawansowane techno-logicznie, są tu przedstawione jako protezy ludzkiej uważności,a nie jej substytuty. Testy psychometryczne, platformy do zarządzania talentami, systemy ocen – wszystkie one mają sens tylko wtedy, gdy służą pogłębieniu relacji,a nie jej wyparciu.

Wreszcie, czwartym spoiwem tej zbiorowej pracy jest uczłowieczanie samego sposobu zarządzania. Lider, który wyłania sięz tych stron, nie jest superbohaterem ani nieomylnym strategiem. To człowiek dojrzały emocjonalnie, który ma odwagę zejśćz piedestału. Który rozumie, że jego podstawowym zadaniem jest moderowanie lęku, nadawanie sensui budowanie pomostów między celami firmya pragnieniami jednostek. To szef, któryw czasach hiperzmienności nie krzyczy „ogarnijcie się!”, ale mówi „przeprowadzę was przez to”.

Szczególnie cenne jest dla mnie to, że autorzy nie poprzestają na diagno-zie. Każdy rozdział niesie ze sobą ładunek praktycznej mądrości. Znajdą tu coś dla siebie zarówno specjaliści HR, którzy szukają nowych ram dla swoich działań, jaki menedżerowie liniowi, którzy codziennie mierzą sięz trudem motywowania, korygowaniai inspirowania. To książka, która nie moralizuje, ale dostarcza oręża – konkretnych strategii moderowania emocji zespołu, przeprowadzania go przez kryzys odpowiedzialności, budowania autentycznego,a nie deklaratywnego zaufania.

Ekosystem HR. Realny wpływ na biznes

8|

„Ekosystem HR…” to pozycja, która przywraca wiaręw to, że biznes może być jednocześnie skutecznyi ludzki. Że rentownośći empatia nie stoją do siebiew opozycji. Wymaga to jednak odwagi – odwagi, by zrewidować stare nawyki, by przyjrzeć się własnym cieniomi by zacząć budować organizację nie na strachui kontroli, ale na uważno-ścii szacunku.

Życzę Państwu, by ta lektura stała się dla Was nie tyle inspiracją – bo inspiracje przemijają – ile trwałym nawykiem dostrzegania człowieka. Wszędzie tam, gdzie dotychczas widzieliście jedynie proces.

Tomasz Gordon

Trener biznesu, ekspert psychologii zarządzania, autor bestsellerowych książek „Nowa psychologia zarządzania”i „12 nawyków szefa doskonałego”.

Przedmowa

| 9

Alexandra Kunowska

Przedsiębiorczyniz doświadczeniemw zarządzaniu. Współautorka książek biznesowych. Właścicielka ModraSova, marki oferującej warsztaty kreatywne wspierające rozwój. Założycielka Next Level Academy, gdzie rozwija projekty szkoleniowei mentoringowe. Prele-gentka na konferencjach krajowychi międzynarodowych. Mentorka. Rozwija siebiei innych. Kocha życiei korzystaz niegow każdym calu.

alexandrakunowska.com

nextlevelacademy.pl

modrasova.pl

Alexandra Kunowska

linkedin.com/in/alexandra-kunowska

10|

Ekosystem HR. Realny wpływ na biznes

Paradoks efektywności

Pamiętasz, kiedy ostatni raz byłeś naprawdę „tui teraz”? Kiedy robiłeś coś bez pośpiechu, bez zerkania na telefon, bez listy zadań wiszą-cejz tyłu głowy? Jak się wtedy czułeś? Coraz częściej zapominamy, że chwila zatrzymania nie jest stratą czasu. Czasami właśnie jest ono początkiem większej efektywności.Wbiznesie przez lata przywykliśmy do tego, że szybciej znaczy lepiej. Więcej spotkań, więcej projektów, więcej narzędzi, więcej KPI, więcej na teraz czy wczoraj.

Tymczasem zespoły, które nieustannie funkcjonują na wysokich obrotach, często wpadająw pułapkę przeciążenia. Nie brakuje im ani kompetencji, ani ambicji. Często nie brakuje również zaangażowania. Brakuje natomiast czegoś znacznie cenniejszego – przestrzeni na my-ślenie, oddech, rozmowę wykraczającą poza bieżące zadania oraz czasu na tworzeniei poszukiwanie nowych rozwiązań. Pod powierzchnią codziennej efektywności coraz częściej kryją się przeciążenie mentalne, spadek energiii działaniew trybie automatycznym. Relacje ograniczają się do wymiany informacji niezbędnych do realizacji zadań,a refleksja, kreatywnośći szersza perspektywa schodzą na dalszy plan. Coraz mniej miejsca pozostaje także na budowanie relacjii zwykłą, ludzką obecność, która jest jednymz fundamentów skutecznej współpracy.

Prawda jest prosta – najlepsze pomysły rzadko powstająw napięciu1. Nie da się oczekiwać świeżych pomysłów od zmęczonych ludzi.Itrudno również oczekiwać nowych rozwiązań od zespołów, które funkcjonują

Okreatywności, która buduje biznes

O kreatywności, która buduje biznes

| 11

wyłączniew trybie zadaniowym. Paradoksalnie najbardziej efektywne organizacje to często nie te, które nieustannie przyspieszają, lecz te, które świadomie tworzą przestrzeń na zatrzymanie. Nie traktują jej jako benefitu, ale jako ważny element strategii budowania jakości pracy, zaangażowaniai długofalowej skuteczności.

Zmojego doświadczenia wynika, że jednąz najbardziej niedocenianych form takiego zatrzymania są warsztaty kreatywne2.Ichoć mogłoby się wydawać, że to tylko „miły dodatek” do szkolenia czy integracji, chodzio narzędzie, które uruchamia coś, czego często brakujew organizacjach: obecności, uważnościi naturalnej współpracy. Wyraźnie to widać podczas szkoleń, szczególnie rozwojowych. Po kilku godzinach intensywnej pracy umysłowej uczestnicy są zwyczajnie przeciążeni informacyjnie. Klasyczna przerwa na kawę daje chwilowe odświeżenie, ale głowa nadal pozostajew trybie zadaniowym – analizuje, porządkuje, przetwarza.

Tymczasem prosty proces twórczy oparty choćby na działaniu manu-alnym czy wspólnym tworzeniu całkowicie zmienia stan uczestników. Na moment przestają „musieć”,a zaczynają po prostu być, tworzyć, rozmawiaći dzięki temu naturalnie współpracować. Czasami godzina wspólnego tworzenia daje zespołowi więcej niż kolejny moduł szkole-niowy. Kiedy człowiek przestaje tylko wykonywać czynności bieżące, zaczyna znowu myśleć. Do tego, kiedy zaczyna tworzyć, zaczyna się angażować. Wracaz nową energią, większą otwartościąi świeższą głową. To właśnie wtedy często pojawiają się najlepsze rozmowy, najciekawsze refleksjei najbardziej wartościowe wnioski. To wtedy rodzi się prawdziwa efektywność. Zatrzymanie się często okazuje się jednąz najlepszych inwestycjiw jakość pracyi zdolność do tworzenia nowych rozwiązań.

12|

Ekosystem HR. Realny wpływ na biznes

Czym jest kreatywnośćw organizacji?

Słowo „kreatywność” przez lata było często zbyt wąsko rozumia-ne,a przez to także niedoceniane.Wwielu organizacjach nadal kojarzy się przede wszystkim ze sztuką, artystami, ekspresją czy tworzeniem efektownych pomysłów,a nie ze sposobem myślenia, który pomaga podejmować trafne decyzje, rozwiązywać problemyi znajdować nowe możliwości działania.Wefekcie kreatywność bywa postrzegana jako coś miękkiego, trudnego do zmierzenia,a czasem nawet jako dodatek pozostający na uboczu biznesu. Tymczasem jest dokładnie odwrotnie.

Kreatywność to kompetencja myślenia inaczej. To umiejętność łączenia faktów, dostrzegania nowych perspektywi wychodzenia poza utarte schematy działania.Wpraktyce biznesowej kreatywność staje się na-rzędziem do rozwiązywania problemów, budowania innowacjii uspraw-niania komunikacji. To właśnie dzięki niej zespoły potrafią znaleźć nowe rozwiązania tam, gdzie wcześniej widziały wyłącznie ograniczenia. To ona pozwala spojrzeć na wyzwaniez innej strony, zakwestionować obecną sytuacjęi zadać pytanie: „Aco, jeśli można inaczej?”.

Uważam, że kreatywność jest dziś jednąz fundamentalnych kom-petencji organizacyjnych. To ona pozwala skutecznie odnajdywać sięw rzeczywistości, która nieustannie się zmienia pod wpływem nowych technologii, transformacji modeli biznesowych, zmieniają-cych się oczekiwań pracowników oraz nowych sposobów współ-pracyi komunikacji.Wtakim środowisku przewagę zyskują nie ci, którzy wiedzą najwięcej, lecz ci, którzy potrafią najszybciej się uczyć, adaptowaći szukać nowych rozwiązań.

Wiem toz własnego doświadczenia. Jestem tego żywym przykładem. Prowadzę mikroprzedsiębiorstwai rozwijam kilka marek. Rok przed pandemią podjęłam decyzjęo rezygnacjiz etatui przejściu na własną działalność.Wciągu kolejnych miesięcy przygotowałam firmę do dal-szego rozwojui ekspansji.Iwtedy, praktyczniez dnia na dzień, wszystko się zmieniło.Wciągu dwóch tygodni kolejne rezerwacje zaczęły być

O kreatywności, która buduje biznes

| 13

odwoływane. Przychody gwałtownie spadły,a plany rozwojowe straciły rację bytu. Sytuacja była na tyle trudna, że zaczęłam rozważać powrót na etat. Szukałam pracy, która pozwoliłaby mi odzyskać poczucie stabilnościi bezpieczeństwa. Bez powodzenia. To był moment dużej niepewnościi bezradności. Nie miałam wpływu na sytuację rynko-wą,a wiele dotychczasowych założeń biznesowych przestało mieć znaczenie. Właśnie wtedy zrozumiałam, jak ważnaw prowadzeniu firmy jest zdolność do szukania nowych rozwiązańi adaptowania się do zmieniających się warunków.

Miałam szczęście, że swoją przedsiębiorczą drogę rozpoczęłam nie sama, lecz wspólniez kolegą ze studiów MBA. Dysponował znacznie większym doświadczeniem biznesowym,a jednocześnie reprezentował zupełnie inny sposób myśleniai działania niż ja. Ta różnorodność perspektyw okazała się jednymz naszych największych atutów. Dzięki niej mogliśmy spojrzeć na te same wyzwaniaz róż-nych stron, podejmować bardziej świadome decyzjei skuteczniej reagować na zmieniające się okoliczności. To on zaproponował, żebyśmy wyjechaliw góryz laptopamii zastanowili się, co dalej. Spaliśmyw schronisku. Rano odpalaliśmy komputery, żeby spraw-dzić, co dzieje się na rynku,a potem ruszaliśmy na szlak. Bywały dni, gdy szliśmyw milczeniu, ale częściej rozmawialiśmyo wszystkim, co było dla nas ważne –o sytuacji wokół nas, codziennych wyzwaniach, rodzinie, znajomychi planach na przyszłość.

Wpewnym momencie zaczęły pojawiać się pierwsze przełomowe pomysły. Rozwiązania, których wcześniej nie dostrzegaliśmy, przy-chodziły do głowy niemal spontanicznie. Nie wszystkie nadawały się do wdrożenia, ale każdy pomysł zapisywaliśmyw notatkachw tele-fonach. Wieczorami graliśmyw gryz innymi turystami,a kolejne idee pojawiały się zupełnie naturalnie, często przy okazji rozmówi wspólnie spędzanego czasu. Zapisywaliśmy je na wszystkim, co było pod ręką. Nawet na kartce, która początkowo służyła jedynie do notowania punktóww grze.

14|

Ekosystem HR. Realny wpływ na biznes

Po tygodniu wróciliśmyi zaczęliśmy działać. Przenieśliśmy część działalności do online’u. To było coś, co wcześniej wydawało się nie-możliwe przy naszym formacie działalności,a ostatecznie pozwoliło nam znacząco zwiększyć skalę działania. Podzieliliśmy się naszą kon-cepcjąz dużymi graczami na rynku.Wefekcie realizowaliśmy warsz-taty kreatywne online równieżw języku angielskim dla uczestników m.in.z Peru, Indii czy RPA.

Wtrakcie pandemii jeszcze trzykrotnie wyjechaliśmyw góry.Ichoć po-czątkowo nic nie zapowiadało takiego scenariusza, pandemia ostatecznie stała się jednymz czynników, które przyspieszyły rozwój naszej firmy. Zmusiła nas do szukania nowych rozwiązań, zmiany perspektywyi do-strzeżenia szans tam, gdzie wcześniej widzieliśmy głównie zagrożenia.

To oczywiście bardzo skrócona, wielowątkowa historia. Chcę jednak zatrzymać się tu przy jednym aspekcie – kreatywności. Podsumowując moje doświadczenie, adaptacja zaczyna się od otwartości myślenia, gotowości do eksperymentowania, odwagi testowania nowych roz-wiązań oraz od przestrzeni,w której można myśleć poza schematem. To pokazuje, jak kreatywność przestaje być dodatkiem,a staje się zasobem strategicznym. To doświadczenie pokazało mi również, że kiedy spotykają się dwie perspektywy, zaczyna się innowacja.Ichoć nasze doświadczenia trwały długo, nie zawsze tak musi być. Może czasem wystarczyć godzinaw miesiącu.

Idąc tym tropem, można śmiało powiedzieć, że kreatywność jest czymś więcej niż kompetencją. Jest mostem łączącym perspektywy. Co ciekawe, kreatywność bardzo często uruchamia się nie podczas formalnych burz mózgów, leczw procesie działania, kiedy człowiek tworzy, doświadcza, eksperymentuje, pracuje rękami, rozmawia, spaceruje, obserwuje czy inspiruje się innymi. Kiedy jesteśmy tui te-raz. Twórczy proces aktywuje ciekawość, otwiera głowęi pomaga wyjśćz automatyzmu myślenia. To dlatego działania kreatywne tak skutecznie wspierają innowacyjność, bo zanim pojawi się nowy pomysł, najpierw musi pojawić się nowy sposób patrzenia.

O kreatywności, która buduje biznes

| 15

Człowiekw centrum – między emocjami, stresema regeneracją

Za każdą strategią, procesemi wynikiem stoi człowiek. Człowiek, który myśli, czuje, reaguje na stres, męczy sięi potrzebuje regenera-cji.Worganizacjach dużo mówi sięo efektywności, wynikachi realizacji celów. Zdecydowanie rzadziej zadajemy sobie jednak pytanie:w ja-kiej kondycji psychiczneji emocjonalnej pracują nasi ludzie? Jak się czują?Zjakim poziomem energii rozpoczynają kolejny dzień pracy? To właśnie od tego często zależy nie tylko ich dobrostan, ale również jakość podejmowanych decyzji, kreatywnośći długoterminowa efek-tywność całego zespołu.

Przeciążenie zaczyna się znacznie wcześniej, niż staje się widoczne. Jego pierwsze sygnały pojawiają się na poziomie układu nerwo-wego, jeszcze zanim zauważymy spadek efektywności, energii czy zaangażowania. Ciągła ekspozycja na bodźce, presję czasu, wie-lozadaniowośći nadmiar informacji utrzymują organizmw stanie podwyższonej gotowości, jakby nieustannie musiał reagować na zagrożenie.Wefekcie spada zdolność koncentracji, rośnie napięcie emocjonalne,a mózg coraz częściej działaw trybie automatycznym zamiast twórczym.

Mózg działa wtedyw trybie przetrwania, zawęża perspektywę, szuka najprostszych rozwiązań, ogranicza elastyczność myśleniai stopnio-wo odbiera człowiekowi naturalną ciekawość. Sama doświadczyłam tegow czasie pracy na etacie. Wówczas nie postrzegałam tego jako problemu. Byłam przekonana, że po prostu nie jestem osobą szczegól-nie kreatywnąi nie mam zdolności do generowania nowych pomysłów. Dziś wiem, że była to błędna diagnoza.Wpraktyce realizowałam zadania odpowiadające dwóm różnym stanowiskom, funkcjonując (w ciągłym) trybie operacyjnym. Nie traktuję tego jako powodu do narzekań. Wręcz przeciwnie. Jestem wdzięczna za możliwości rozwo-jui zaufanie, które wtedy otrzymałam.Zperspektywy czasu widzę

16|

Ekosystem HR. Realny wpływ na biznes

jednak, że przy takim obciążeniu trudno było znaleźć przestrzeń na refleksję, szersze spojrzenie czy twórcze myślenie. Dopiero później zrozumiałam, że kreatywność nie jest cechą, którą się ma lub któ-rej się nie ma.Wdużej mierze jest rezultatem warunków,w jakich funkcjonujemy. Gdy większość energii pochłania realizacja bieżących zadań, mózg koncentruje się na wykonaniu pracy,a nie na poszuki-waniu nowych możliwości. Dziś, prowadząc własne firmy, widzę to bardzo wyraźnie. Mam wiele pomysłów, dostrzegam nowe kierunki działaniai potrafię przekuwać jew konkretne projekty. Nie dlatego, że nagle stałam się bardziej kreatywna, ale dlatego, że stworzyłam sobie przestrzeń do myślenia, analizowaniai eksperymentowania. To doświadczenie nauczyło mnie, że kreatywność nie jest fanabe-rią ani dodatkiem do pracy. Jest zasobem, który może przynosić organizacji realną wartość, pod warunkiem że ludzie mają warunki, byz niego korzystać.

To dlatego zestresowani ludzie częściej działają reaktywnie niż twórczo. Szybciej gaszą pożary niż szukają nowych rozwiązań. Bardziej odtwarzają schematy niż przecierają nowe szlaki.Aprzecież właśnie od świeżości myślenia, uważnościi otwartości zależą dziś jakość współpracy, inno-wacyjnośći zdolność adaptacji. Dlatego kreatywność ma jeszcze jedną, często niedocenianą funkcję – staje się naturalnym mechanizmem regu-lacji psychiczneji emocjonalnej. Kiedy człowiek zanurza sięw procesie twórczym, np. tworzy coś własnymi rękami, skupia uwagę na teksturze, kolorze, strukturze, ruchu czy prostym działaniu manualnym, jego umysł przełącza sięz trybu napięcia na tryb obecności. Pojawia się skupienie, wycisza się wewnętrzny hałas, ciało zaczyna odpuszczać napięcie, oddech się uspokaja, głowa przestaje „mielić”. To rodzaj naturalnej medytacjiw działaniu, po prostu bycie tui teraz.

Badania WHO3z 2019 rokuz zakresu roli sztukiw poprawie zdro-wiai dobrostanu pokazują, że aktywność twórcza może wspierać pozytywne emocje, poczucie sprawczościi satysfakcji,a także

O kreatywności, która buduje biznes

| 17

obniżać subiektywnie odczuwany stres.Wbadaniach nad tworze-niem sztuki obserwowano również spadek poziomu kortyzolu, czyli jednegoz biologicznych markerów stresu. Autorzy przeanalizowali ponad 3000 badań dotyczących wpływu sztukii aktywności arty-stycznych na zdrowie oraz dobrostan.Wraporcie opisano, że kontakt ze sztukąi aktywne uczestnictwow działaniach twórczych mogą wspierać promocję zdrowia, profilaktykę problemów zdrowotnych oraz radzenie sobiez chorobą na różnych etapach życia. WHOpodkreśla przy tym, że sztuka może oddziaływać na człowieka wielowymiarowo – emocjonalnie, poznawczo, społeczniei fizjologicznie.Wpraktyce oznacza to, że proces twórczy nie jest wyłącznie formą rozrywki. Może być narzędziem wspierania dobrostanu, gdyż pomaga wyrażać emocje, angażuje uwagę, daje doświadczenie wpływui sprawczości, sprzyja budowaniu relacji oraz może obniżać poziom napięcia. Natu-ralnie badania nie sprowadzają tego do prostego hasła typu „sztuka leczy wszystko”, lecz, że może wspierać dobrostani zdrowie, ale nie zawszeu każdego efekt będzie ten sam.

Wpraktyce oznacza to, że człowiek wycisza się, jest bardziej uważny, „wraca do siebie”,a dzięki temu także „do innych”.Iwłaśnie dlatego twórcze działania tak mocno wspierają zespoły. Ponieważ nie tylko rozwijają kreatywność, ale też regulują emocje, budują odporność psychicznąi pomagają odzyskać zasoby, bez których trudno mó-wićo długofalowej efektywności. Zmęczony człowiek może dowozić wyniki, ale dopiero człowiek zregenerowany zaczyna naprawdę generować pomysłyi pozytywnie wpływać na długofalowe efekty swojego działania.

Kreatywnośćw praktyce

Owarsztatach kreatywnych można mówić przez pryzmat neuronauki, dobrostanu czy budowania kultury organizacyjnej. Można analizować ich wpływ na stres, emocje, relacjei efektywność. Jednak prawda jest

18|

Ekosystem HR. Realny wpływ na biznes

taka, że ich wartość najlepiej widaćw praktyce, wtedy kiedy obserwuje się ludziw działaniu.

Jako marka ModraSova mieliśmy okazję prowadzić tysiące warsz-tatów kreatywnych dla bardzo różnych grup,w tym zespołów projektowych, uczestników szkoleń rozwojowych, managerów, pracowników korporacji, gości wydarzeń firmowych czy osób, które na co dzień funkcjonująw zupełnie odmiennych od siebie rolachi środowiskach.

Iza każdym razem widzę podobny mechanizm. Na początku pojawia się dystans, ostrożność, czasami nawet lekki opór. Niektórzy mówią: „to nie dla mnie”, „nie mam talentu”, „nie jestem kreatywny”. Inni podchodzą zadaniowoi chcą „zrobić dobrze”, skończyć, odhaczyć.

Apóźniej zaczyna działać proces. Ręce zajmują się tworzeniem, głowa zwalniai pojawia się skupienie. Wewnętrzne napięcie stopniowo odpuszcza,a ludzie zaczynają komentować, żartować, podglądać swoje pomysły, inspirować się nawzajem. Naturalnie zaczynają rozmawiać.Ico ważne, zaczynają rozmawiać nie dlatego, że ktoś kazał im się integrować, tylko dlatego, że wspólne tworzenie uru-chamia komunikację.

Kreatywne elementy podczas szkoleń

Szczególnie mocno widać to podczas szkoleń. Po kilku godzinach intensywnej pracy umysłowej uczestnicy są przeciążeni, zmęczeni informacyjniei mniej chłonni. Wprowadzenie warsztatu kreatywnego działa jak jakościowy reset. Energiaw sali zmienia się niemal natych-miast. Ludzie wracają do dalszej pracyz większą otwartością, świeżym spojrzeniemi nową energią. Często właśnie po takim twórczym prze-rywniku pojawiają się najciekawsze pytania, najlepsze refleksjei naj-bardziej wartościowe rozmowy. Niejednokrotnie obserwowałam, że 30 minut wspólnego tworzenia było cenniejsze dla zespołu niż pół godziny skróconego przez to szkolenia, nic mu nie ujmując.

O kreatywności, która buduje biznes

| 19

Rozwój umiejętności jako źródło pewności siebiei relaksu

Warsztaty kreatywne działają nie tylko na poziomie komunikacji czy relacji, ale także na poziomie emocji. Twórcze działanie od dawna jest postrzegane jako sposób rozładowywania napięciai porządko-wania tego, co się dziejew człowieku.Wpsychologii mechanizm ten nazywa się sublimacją.Ichoć podczas pracy manualnej nie trzeba tego analizować czy nazywać, proces ten jest bardzo wyraźnie wi-docznyw praktyce.

Kiedy człowiek tworzy, skupia się na konkretnym działaniu: ręce są zajęte, uwaga przenosi się na materiał, kolor, fakturę, kształt, kolejne etapy pracy. Chaotyczne myśli na chwilę cichną,a napięcie zaczyna stopniowo opadać. To, co wcześniej było trudne do nazwania, może znaleźć ujściew obra-zie, kompozycji, przedmiocie czy prostym geście tworzenia. Dlatego po warsztatach uczestnicy często mówią, że czują spokój, ulgę, lekkość albo po prostu większy dystans do tego,z czym przyszli.

Warsztaty kreatywne nie tylko pomagająw redukcji stresu, ale również rozwijają umiejętności, co przekłada się na zwiększenie pewności siebie. Nauka czegoś nowegow bezpiecznych warunkach, bez konieczności bycia najlepszym daje poczucie osiągnięcia czegoś nowegoi wartościowego. Kiedy uczestnicy widzą jak ich umiejętności rosną, czują się bardziej kompetentnii spełnieni, pojawia się satys-fakcja, uśmiechi często zaskoczenie sobą, co automatycznie wpływa na ich samopoczucie.

Właśniew tym tkwi duża wartość takich doświadczeń. Rozwój nowych umiejętnościw spokojnej, twórczej atmosferze buduje pozytywne nastawienie do własnych możliwości. Człowiek na chwilę przestaje skupiać się na codziennych problemach,a zaczyna być obecnyw pro-cesie. Tworzy, uczy się, eksperymentujei jednocześnie odpoczywa.Az tego połączenia bardzo często rodzi się nie tylko relaks, ale także większa pewność siebiei poczucie sprawczości.

20|

Ekosystem HR. Realny wpływ na biznes

Skracanie dystansuw zespołach projektowych

Warsztaty kreatywne mają też niezwykłą moc skracania dystansu między ludźmi.Wcodziennej pracy często wymieniamy się myślami wokół zadań, deadline’ówi odpowiedzialności. Rozmawiamy opera-cyjnie, często przez pryzmat ról.

Wprocesie twórczym formalne rolei hierarchie na chwilę schodzą na dalszy plan. Dyrektor siada obok specjalisty, manager pyta członka zespołuo jego perspektywę,a osoby, które na co dzień rzadko zabierają głos, zaczynają dzielić się swoimi pomysłamii ob-serwacjami. Rozmowy przestają koncentrować się wyłącznie na zadaniach, terminachi wynikach. Pojawia się przestrzeń do poznania sposobu myślenia innych ludzi, ich doświadczeń, war-tościi motywacji. To właśniew takich momentach powstaje coś, czego nie da się wypracować samymi procedurami czy procesami – autentyczne zaufanie.Azaufanie jest jednymz najcenniejszych