Usuń tę osobę ze swojej głowy. 7 japońskich technik uwalniających umysł ebook

Nie grzej dla wroga pieca aż tak mocno,Że cię samego osmali.

William Szekspir, Król Henryk Ósmy (tłum. Zofia Siwicka)

Kilka słów na sam początek

Wyobraź sobie, że jest ktoś, za kim nie przepadasz albo kogo wręcz nie znosisz. Ta osoba nieustannie okupuje twoje myśli – nie tylko gdy przebywa obok ciebie, ale też gdy jesteście od siebie daleko, a nawet gdy próbujesz zasnąć.

W takiej sytuacji chcesz się jej jakoś pozbyć. Przypominasz sobie wszystkie jej wady, myślisz o tym, jak jej umniejszyć, próbujesz przekonać ludzi wokół, by się przeciwko niej zmówili. I wtedy nagle w twojej głowie pojawia się obawa:

„Zaraz, czy ja jestem złym człowiekiem?”

Ciągłe krążenie myślami wokół tej osoby sprawi, że w końcu znienawidzisz samego siebie. Jeżeli choć raz poczułeś się do tego stopnia nieszczęśliwy, to lepiej, żebyś trzymał się od tej osoby jak najdalej, niezależnie od tego, czy jest nią twój rodzic, mąż, twoja żona, twój przyjaciel, przełożony, mentor czy młodszy kolega z pracy.

Jestem zdania, że nie ma potrzeby angażować się w taką relację tak mocno, żeby płacić za to wyczerpaniem emocjonalnym.

Ale łatwo powiedzieć. W końcu nie zawsze możemy zachować fizyczny dystans między nami a osobą z naszego otoczenia.

Myślę, że w takim razie dobrze by było pozbyć się tej osoby z głowy, gdy nie ma jej w pobliżu. Traktuj ją po prostu tak, jakby jej nie było.

Jeśli zrozumiesz, jak działa twój mózg, będzie to możliwe.

はじめに

脳は「嫌いな人」を「重要な人」と判断する

Wstęp

Mózg rozpoznaje tych, których nie lubisz, jako osoby ważne

Pacjenci cierpiący przez „tę osobę”

Niektórzy pacjenci mojej kliniki zwierzają mi się w gabinecie: „Panie doktorze, od samego myślenia o »tej osobie« czuję się okropnie”.

Jako neurochirurg zajmuję się przypadkami takimi jak migrena, zawroty głowy, bezsenność czy kłopoty z pamięcią, ale w wielu sytuacjach badania nie wykazują żadnych nieprawidłowości neuro­logicznych.

W trakcie konsultacji pacjenci często opowiadają mi o następujących problemach w życiu prywatnym:

„Miałam szefa, którego szczerze nie cierpiałam, i bardzo się ucieszyłam, kiedy wreszcie przeniesiono mnie do innego działu w firmie. Jednak kilka miesięcy potem ten szef został przeniesiony do tego samego działu, zupełnie jak ja wcześniej. Mam tego dość, bardzo mnie to dobija…”

„Mieszkam w domku jednorodzinnym. W weekendy z podwórka sąsiadów w naszą stronę leci dym – sąsiad uwielbia grillować i co weekend sprasza gości na wspólne biesiadowanie… Przeszkadza mi też to, że gałęzie z drzew na jego posesji przechodzą do naszego ogrodu. Boję się jednak, że gdybym powiedziała o tym sąsiadowi, bardzo by się obraził”.

Wśród pacjentów, którzy zgłaszają się do mojej kliniki z objawami takimi jak migrena, zawroty głowy czy bezsenność, zaskakująco wielu swój kiepski stan zdrowia zawdzięcza temu, że za dużo myśli właśnie o „tej osobie”. Co prawda w trakcie badań nie jesteśmy w stanie wykryć żadnych nieprawidłowoś­ci, ale objawy są jak najbardziej realne.

My, neurochirurdzy, często stykamy się z takimi przypadkami.

Na przykład pewna pani po czterdziestce opowiedziała mi o tym, jak myśląc o szefie, który został przeniesiony do jej nowego działu w firmie, dostawała silnego bólu głowy:

„Bardzo lubię swoją pracę, ale kiedy od rana widzę tę jego twarz, przez cały dzień jestem spięta. Dostaję reprymendę za choćby najbłahszy błąd. Nawet gdy zrobię głupią literówkę w mailu, szef wywołuje mnie na spotkaniach w pracy i robi mi wyrzuty. Panie doktorze, ostatnio doszło do tego, że gdy nastaje niedzielny wieczór, sama myśl o tym, że w poniedziałek znów spotkam mojego szefa, przyprawia mnie o mdłości”.

Inny mój pacjent, pracownik biurowy niemający więcej niż trzydzieści pięć lat, skarżył się:

„Wystarczy, że idąc do pracy rano, przypomnę sobie twarz mojego młodszego współpracownika, i czuję w głowie pulsujący ból. Pracujemy w tym samym zespole, ale on zawsze zrzuca winę za swoje porażki na innych. Pomyślałem, że muszę coś z tym zrobić, w końcu jestem odpowiedzialny za jego przeszkolenie, ale on w ogóle nie słucha moich rad. Zamiast tego obgaduje mnie za plecami, twierdząc, że moje wytyczne tylko przeszkadzają mu w pracy albo że chociaż jestem jego przełożonym, tak naprawdę nic nie umiem. Ludzie z innych działów na naszym piętrze mówią mi czasem, że znowu naopowiadał na mój temat nieprzyjemnych rzeczy”.

A jego opowieść na tym się nie kończy.

„Ostatnio pomyślałem sobie, że on może po prostu jest jeszcze młody, ale atmosfera w zespole zaczęła się coraz bardziej psuć… Teraz waham się nawet, czy wydawać polecenia innym współpracownikom. Nie znoszę jeździć razem z nim windą każdego ranka, zacząłem więc przychodzić do pracy pół godziny wcześniej. Panie doktorze, czy przyczyną mojego bólu głowy jest po prostu stres? Nie pomagają mi leki, które zażywam…”

Niemało jest również sytuacji, w których źródłem stresu są relacje rodzinne. Pewna dwudziestoośmioletnia kobieta miała problemy w kontaktach z matką:

„Moja mama przychodzi do nas dwa razy w tygodniu i narzeka na to, jak zajmuję się domem i dziećmi. Mówi, że źle je wychowuję, że za jej czasów robiło się to inaczej. Czuję, jak skacze mi ciśnienie, gdy tylko usłyszę dzwonek do drzwi. Mój mąż radzi, żebym po prostu nie zwracała na to uwagi, ale w końcu to moja mama i nie mogę jej tak ignorować. Ostatnio poczułam się tak sfrustrowana, że rozpłakałam się przy dzieciach”.

Inny pacjent, czterdziestodwuletni mężczyzna, czuł, że po dziesięciu latach małżeństwa jego relacja z żoną utknęła w martwym punkcie:

„Cokolwiek bym powiedział, żona patrzy na mnie z dezaprobatą i stwierdza, że martwi się o nasze utrzymanie, bo zarabiam zbyt mało, że inni mężowie dają z siebie więcej; powtarza to jak mantrę. Nie znoszę wracać do domu, ale przecież nie mam innego wyjścia. To napięcie, które czuję, przekraczając próg, jest nie do wytrzymania…”

Chcę odejść, ale nie potrafię

To prawda, że w życiu każdego z nas jest ktoś, z kim chcemy mieć jak najmniej wspólnego. Szef, który się nad tobą pastwi, pyskaty podwładny, irytujący kolega z pracy, wiecznie niezadowoleni teściowie, krytyczny rodzic, małżonek, który cię nie rozumie. Cierpienie wywołane relacjami z tymi ludźmi na pewno wypełnia zbyt wiele naszego życia.

Zanim się zorientujesz, ta jedna konkretna osoba zadomowi się już w twoim umyśle i przejmie nad nim kontrolę.

„Chcę uciec od »tej osoby« jak najdalej, ale nie potrafię”.

We współczesnym świecie bardzo trudno podjąć decyzję o zupełnym odcięciu się od kogoś, kogo się nie znosi.

Rzucenie pracy, poszukanie nowej, przeprowadzka czy rozwód – to oczywiście mogą być pewne rozwiązania. Często słyszy się porady w stylu: „Jeśli jest ci trudno, lepiej unikaj »tej osoby«”. Jednak w rzeczywistości niełatwo podejmować tak poważną decyzję za każdym razem, gdy relacje z kimś zaczynają nas przytłaczać. Jest to jeszcze trudniejsze, jeżeli „ta osoba” to twój krewny.

Co więc powinieneś zrobić?

Ciało migdałowate traktuje „tę osobę” jako zagrożenie

Zazwyczaj trudno na zawołanie pozbyć się „tej osoby” fizycznie.

Wystarczy więc, że wymażesz ją ze swojej głowy.

Wymazanie „tej osoby” z głowy faktycznie jest możliwe dzięki podejściu czerpiącemu z neuronauki.

„Naprawdę da się zrobić coś takiego?”

Tak, jak najbardziej. Ściślej mówiąc, mam na myśli ograniczenie do minimum wpływu, jaki obecność „tej osoby” wywiera na twój umysł. Kluczem do tego jest część mózgu, którą nazywamy ciałem migdałowatym.

Jako neurochirurg badam ludzki mózg od ponad trzydziestu lat. Bywa, że bezpośrednio dotykam go w trakcie operacji, a czasami obserwuję jego stan, używając najnowocześniejszego sprzętu do diagnostyki obrazowej. W tym wszystkim najciekawsze jest działanie wspomnianego ciała migdałowatego.

Ciało migdałowate, nazywane też „centrum kontroli emocji”, odgrywa kluczową rolę w przetwarzaniu uczuć takich jak strach, niepokój czy gniew. Wszystkie dolegliwości pacjentów, które wymieniłem wcześniej – bóle głowy, brzucha, bezsenność, mdłości – spowodowane są tym, że rozpoznaje ono „tę osobę” jako zagrożenie i reaguje na nią mocniej niż to konieczne.

Innymi słowy, powodem, dla którego na samą myśl o „tej osobie” zaczynasz czuć się źle, jest zwiększona aktywność ciała migdałowatego, które chce cię „chronić”. Paradoksalnie można powiedzieć, że sygnały ostrzegawcze, które ci wysyła, sprawiają, że cierpisz.

Mam jednak dobre wieści.

Twój mózg ma również niesamowitą funkcję tłumienia nadmiernych reakcji ciała migdałowatego – jednak czekanie, aż ta funkcja zadziała sama z siebie, nie przyniesie wystarczających efektów. Trzeba jej użyć świadomie i znając naukowe fakty.

Wiem to aż za dobrze z własnego doświadczenia.

Dalsza część w wersji pełnej

Tytuł oryginału: あの人を、脳から消す技術

ANOHITOWO, NOKARAKESUGIJUTSU

Copyright © Michihito Sugawara, 2025

Polish translation rights arranged with SUNMARKPUBLISHING, INC.

through Japan UNI Agency, Inc., Tokyo, Vicki Satlow of The Agency, srl., Milano, and Booklab AM Łapińska Sp.k., Warsaw

Copyright © for the translation by Małgorzata Samela

Copyright © for the Polish edition by SIW Znak sp. z o.o., 2026

Ilustracje

Toya Hata

Projekt typograficzny i adaptacja okładki

Karolina Korbut | Mimoza

Wydawczyni

Olga Orzeł-Wargskog

Redaktorka prowadząca

Wiktoria Wermińska

Opieka redakcyjna

Sabina Wojtasiak

Opracowanie tekstu i przygotowanie do druku

Anna Poinc-Chrabąszcz | Chat Blanc

Opieka produkcyjna

Karolina Korbut, Dawid Kwoka

Opieka promocyjna

Marta Greczka

ISBN 978-83-8427-395-1

Książki z dobrej strony: www.znak.com.pl

Więcej o naszych autorach i książkach: www.wydawnictwoznak.pl

Społeczny Instytut Wydawniczy Znak

ul. Kościuszki 37, 30-105 Kraków

Dział sprzedaży: tel. 12 61 99 569, e-mail: [email protected]

Wydanie I, Kraków 2026

Na zlecenie Woblink

woblink.com

plik przygotował Jan Żaborowski

Spis treści

Okładka

Karta tytułowa

Spis treści

Kilka słów na sam początek

Wstęp. Mózg rozpoznaje tych, których nie lubisz, jako osoby ważne

Pacjenci cierpiący przez „tę osobę”

Chcę odejść, ale nie potrafię

Ciało migdałowate traktuje „tę osobę” jako zagrożenie

Karta redakcyjna

Punkty orientacyjne

Okładka

Strona tytułowa

Dedykacja

Spis treści

Meritum publikacji

Strona redakcyjna