Uzyskaj dostęp do tej i ponad 250000 książek od 14,99 zł miesięcznie
Nie liczy się tylko to, co jesz — liczy się to, co wchłaniasz. Ten poradnik, oparty na badaniach, uczy, jak zwiększyć przyswajanie witamin, minerałów i składników odżywczych, by wzmocnić odporność, obniżyć stany zapalne i odzyskać energię. Dowiesz się, jak mikrobiom, naturalne probiotyki, łączenie produktów oraz pory suplementacji (witamina C, witamina D) wpływają na efekty, jak budować dietę na odporność i jak dobrać najlepsze witaminy dla mężczyzn oraz najlepsze witaminy dla kobiet. W środku znajdziesz checklisty objawów niedoborów, alfabetyczny spis witamin i minerałów, wskazówki bezpieczeństwa (suplement–lek) oraz praktyczne schematy działań krok po kroku. Dzięki spersonalizowanym wskazówkom przestaniesz przepłacać za przypadkowe preparaty i zaczniesz stosować to, co naprawdę działa. To inwestycja w zdrowie, lepszy nastrój i dłuższe życie w dobrej formie. Dodaj do koszyka i zacznij świadomie wspierać odporność już dziś.
Ebooka przeczytasz w aplikacjach Legimi na:
Liczba stron: 604
Rok wydania: 2025
Odsłuch ebooka (TTS) dostepny w abonamencie „ebooki+audiobooki bez limitu” w aplikacjach Legimi na:
REDAKCJA: Irena Kloskowska
SKŁAD: Emilia Dajnowicz
PROJEKT OKŁADKI: Emilia Dajnowicz
TŁUMACZENIE: Juliusz Poznański
Wydanie I
Białystok 2026
ISBN 978-83-8429-090-3
Tytuł oryginału: What You Must Know About Vitamins, Minerals, Herbs & So Much More
Reprinted by special arrangement with Square One Publishers, Garden City Park, New York, U.S.A.,
Copyright © 2020 by Pamela Wartian Smith
© Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo Vital, Białystok 2025
All rights reserved, including the right of reproduction in whole or in part in any form.
Wszelkie prawa zastrzeżone. Bez uprzedniej pisemnej zgody wydawcy żadna część tej książki nie może być powielana w jakimkolwiek procesie mechanicznym, fotograficznym lub elektronicznym ani w formie nagrania fonograficznego. Nie może też być przechowywana w systemie wyszukiwania, przesyłana lub w inny sposób kopiowana do użytku publicznego lub prywatnego – w inny sposób niż „dozwolony użytek” obejmujący krótkie cytaty zawarte w artykułach i recenzjach.
Książka ta zawiera porady i informacje odnoszące się do opieki zdrowotnej. Nie powinny one jednak zastępować porady lekarza ani dietetyka. Jeśli podejrzewasz u siebie problemy zdrowotne lub wiesz o nich, powinieneś skonsultować się z lekarzem, zanim rozpoczniesz jakikolwiek program poprawy zdrowia czy leczenia. Dołożono wszelkich starań, aby informacje zaprezentowane w tej książce były rzetelne i aktualne podczas daty jej publikacji. Wydawca ani autor nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki dla zdrowia, mogące wystąpić w wyniku stosowania zaprezentowanych w książce metod.
Bądź na bieżąco i śledź nasze wydawnictwo na Facebooku.
facebook.com/wydawnictwovital
15-762 Białystok
ul. Antoniuk Fabr. 55/24
85 662 92 67 – redakcja
85 654 78 06 – sekretariat
85 653 13 03 – dział handlowy – hurt
85 654 78 35 – vitalni24.pl – detal
strona wydawnictwa: wydawnictwovital.pl
Więcej informacji znajdziesz na portalu superodzywianie.pl
Podziękowania
Wprowadzenie
Cel tej książki
Łączenie suplementów, leków i żywności
Część I. SUBSTANCJE ODŻYWCZE
1. Witaminy
WITAMINA A I KAROTENOIDY
WITAMINA A I PROWITAMINA A
LIKOPEN
LUTEINA I ZEAKSANTYNA
WITAMINA D
WITAMINA E
WITAMINA K
WITAMINA B KOMPLEKS
WITAMINA B1 (TIAMINA)
WITAMINA B2 (RYBOFLAWINA)
WITAMINA B3 (NIACYNA I NIKOTYNAMID)
WITAMINA B5 (KWAS PANTOTENOWY)
WITAMINA B6 (PIRYDOKSYNA)
WITAMINA B7 (BIOTYNA)
WITAMINA B9 (KWAS FOLIOWY I FOLIAN)
WITAMINA B12 (KOBALAMINA)
INOZYTOL
WITAMINA C
2. MINERAŁY
CHLOREK
FOSFOR
MAGNEZ
POTAS
SÓD
WAPŃ
BOR
CHROM
CYNK
JOD
KRZEM
MANGAN
MIEDŹ
MOLIBDEN
SELEN
WANAD
ŻELAZO
3. Kwasy tłuszczowe
NASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE
JEDNONIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE
WIELONIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE
KWASY TŁUSZCZOWE OMEGA-3
KWASY TŁUSZCZOWE OMEGA-6
KWASY TŁUSZCZOWE TRANS
4. Aminokwasy
ALANINA
AMINOKWASY ROZGAŁĘZIONE
ARGININA
ASPARAGINA
CYSTEINA
FENYLOALANINA
GLICYNA
GLUTAMINA
GLUTAMINIAN
GLUTATION
HISTYDYNA
KARNOZYNA
KWAS ASPARAGINOWY
LIZYNA
METIONINA
PROLINA
SERYNA
TAURYNA
TREONINA
TRYPTOFAN
TYROZYNA
5. Zioła
ALOES
ASHWAGANDHA
CAYENNE/KAPSAICYNA
CZOSNEK
DZIURAWIEC
ELEUTEROKOK KOLCZASTY (ŻEŃ-SZEŃ SYBERYJSKI, ELEUTHERO)
GŁOŻYNA
GŁÓG
GORZKNIK KANADYJSKI
GUGULIPID
GURMAR
IMBIR
JAGODA CZARNA
JEŻÓWKA PURPUROWA (ECHINACEA)
KADZIDŁOWIEC INDYJSKI (BOSWELLIA)
KASZTANOWIEC ZWYCZAJNY
KOCI PAZUR
KORA WIERZBY BIAŁEJ (EKSTRAKT)
KOZIERADKA
KURKUMINA/KURKUMA
LIŚĆ OLIWNY (EKSTRAKT)
LUKRECJA
MĘCZENNICA (PASSIFLORA)
MIŁORZĄB DWUKLAPOWY (GINKGO BILOBA)
MNISZEK LEKARSKI
OSTROPEST PLAMISTY
PACHNOTKA ZWYCZAJNA (EKSTRAKT Z NASION)
PALMA SABAŁOWA
PLUSKWICA GRONIASTA
POKRZYWA
PRZEPĘKLA OGÓRKOWATA
ROZMARYN
RÓŻENIEC GÓRSKI
RUMIANEK
RUSZCZYK KOLCZASTY
SZAŁWIA LEKARSKA
ŚWIETLIK
TARCZYCA
TARCZYCA BAJKALSKA
TARCZYCA BOCZNOKWIATOWA
TINDORA
TRAGANEK
TYMIANEK
WALERIANA (KOZŁEK LEKARSKI)
WĄKROTA AZJATYCKA (GOTU KOLA)
WIESIOŁEK (OLEJ Z NASION)
ZIELONA HERBATA I EGCG
ZIELONA KAWA (EKSTRAKT)
ZŁOCIEŃ MARUNA
ŻEŃ-SZEŃ
ŻEŃ-SZEŃ PIĘCIOLISTNY
ŻEŃ-SZEŃ WŁAŚCIWY
6. Inne substancje
ALA (KWAS ALFA-LIPONOWY)
ALFA-GPC (ALFA-GLICERYLOFOSFORYLOCHOLINA)
BERBERYNA
BETA-SITOSTEROL
BŁONNIK
CBD (OLEJ KONOPNY)
CHLORELLA
CHOLINA
D-RYBOZA
DRZEWO HERBACIANE (OLEJEK)
ENZYMY TRAWIENNE
FOSFATYDYLOCHOLINA
FOSFATYDYLOSERYNA
GABA (KWAS GAMMA-AMINOMASŁOWY)
INDOLO-3-KARBINOL (I3C)
KAKAO
KARNITYNA
KARNOZYNA CYNKOWA
KOENZYM Q10
KORDYCEPS
KWAS JABŁKOWY
KWERCETYNA
MELATONINA
MSM (METYLOSULFONYLOMETAN)
OPC (PROANTOCYJANIDYNY OLIGOMERYCZNE)
PESTKI WINOGRON (EKSTRAKT)
POLIKOSANOL
PROBIOTYKI
PYCNOGENOL
RESWERATROL
RYŻ DROŻDŻOWY CZERWONY
SIARCZAN CHONDROITYNY
SIARCZAN GLUKOZAMINY
TEANINA
WINPOCETYNA
Część II. Choroby i zaburzenia
ADHD
ALERGIE POKARMOWE
ALOPECJA
ANOREKSJA
ASTMA
BEZSENNOŚĆ
BÓL GŁOWY
BÓLE MENSTRUACYJNE
BPH
CHOLESTEROL
CHOROBA ALZHEIMERA
CHOROBA HASHIMOTO
CHOROBA LEŚNIOWSKIEGO-CROHNA
CHOROBA PARKINSONA
CHOROBA ZWYRODNIENIOWA STAWÓW
CHOROBY OCZU
CHOROBY PROSTATY
CHOROBY PRZYZĘBIA
CHOROBY SERCOWO-NACZYNIOWE
CHOROBY SKÓRY
CHOROBY TARCZYCY
CUKRZYCA
CUKRZYCA INSULINONIEZALEŻNA
CUKRZYCA INSULINOZALEŻNA
CUKRZYCA TYPU 1
CUKRZYCA TYPU 2
DEMENCJA
DEPRESJA
DNA MOCZANOWA
DROŻDŻYCA
DYSPLAZJA SZYJKI MACICY
EGZEMA
HIPERCHOLESTEROLEMIA
HIPERTENSJA
HPV
IBS
INCYDENT MÓZGOWO-NACZYNIOWY
KANDYDOZA
LĘK
ŁAGODNY ROZROST GRUCZOŁU KROKOWEGO (BPH)
ŁUSZCZYCA
ŁYSIENIE
MIASTENIA
MIAŻDŻYCA
MIĘŚNIAKI
MIĘŚNIAKI MACICY
MIGRENA
NADCIŚNIENIE (HIPERTENSJA)
NADCZYNNOŚĆ TARCZYCY (HIPERTYREOZA)
NIEDOCZYNNOŚĆ TARCZYCY (HIPOTYREOZA)
NIESWOISTE ZAPALENIA JELIT
NIEWYDOLNOŚĆ SERCA
OSTEOPOROZA
OTYŁOŚĆ
PARADONTOZA
PCOS
PMS
PRYSZCZE
PRZEWLEKŁY STAN ZAPALNY
PRZEZIĘBIENIE
RAK
RAK SZYJKI MACICY/DYSPLAZJA SZYJKI MACICY
RANY
REUMATOIDALNE ZAPALENIE STAWÓW (RZS)
ROZROST GRUCZOŁU KROKOWEGO
SKURCZE MIĘŚNI
SKURCZE NÓG
STAN ZAPALNY
STRES
STWARDNIENIE ROZSIANE
STWARDNIENIE TĘTNIC
TOCZEŃ
TORBIELE JAJNIKÓW
TRĄDZIK
TWARDZINA
TYCIE I OTYŁOŚĆ
UDAR MÓZGU
URAZ GŁOWY
WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU C
WRZODZIEJĄCE ZAPALENIE JELITA GRUBEGO
WSTRZĄŚNIENIE MÓZGU
WYCZERPANIE NADNERCZY
WYPADANIE WŁOSÓW
WYSOKI POZIOM CHOLESTEROLU (HIPERCHOLESTEROLEMIA)
ZABURZENIA ODŻYWIANIA
ZABURZENIA PAMIĘCI
ZABURZENIA SNU
ZAĆMA
ZAMKNIĘTY URAZ GŁOWY
ZAPALENIE DZIĄSEŁ
ZAPALENIE PRZYZĘBIA
ZAPALENIE SKÓRY
ZAPALENIE STAWÓW
ZESPÓŁ JELITA DRAŻLIWEGO (IBS)
ZESPÓŁ NADPOBUDLIWOŚCI PSYCHORUCHOWEJ Z DEFICYTEM UWAGI (ADHD)
ZESPÓŁ NAPIĘCIA PRZEDMIESIĄCZKOWEGO (PMS)
ZESPÓŁ NIESZCZELNEGO JELITA
ZESPÓŁ POLICYSTYCZNYCH JAJNIKÓW (PCOS)
ZESPÓŁ PRZEWLEKŁEGO ZMĘCZENIA
ZESPÓŁ SJÖGRENA
ZESPÓŁ SUCHEGO OKA
ZMĘCZENIE
ZWYRODNIENIE PLAMKI ŻÓŁTEJ
ŻYLAKI
Zakończenie
Źródła
Przypisy
Polecamy
Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.
Pamięci doktora Waltera Crinniona. Od czasu do czasu spotykamy wizjonera, którego kaganek oświecenia świeci tak jasno, że nie sposób odwrócić wzroku. Doktor Walter Crinnion oświecił nas w dziedzinie medycyny środowiskowej.
Do napisania tej książki przywiodła mnie mądrość wielu osób. Nie mogę wymienić każdej. Składając podziękowania kilkorgu, obejmuję nimi wszystkich.
Dziękuję Rogerowi Williamsowi i Linusowi Paulingowi, prekursorom w dziedzinie medycyny ortomolekularnej/funkcjonalnej.
Moim współczesnym, doktorom Davidowi Perlmutterowi, Stevenowi Sinatrze, Alanowi Gaby, Ronaldowi Klatzowi, Robertowi Goldmanowi, Shari Lieberman, Markowi Houstonowi, Patrickowi Quillinowi, Elizabeth Stuller, Toddowi LePine’owi, Jillowi Carnahanowi, Lyn Patrick i Filomenie Trindade, od których wiele się nauczyłam.
Dziękuję Rudy Shur i Joanne Abrams ze Square One Publishers za ich ciężką pracę i oddanie temu przedsięwzięciu, bez których ta książka nie zostałaby opublikowana. To prawdziwe szczęście mieć najlepszego wydawcę i redaktora na świecie.
Dziękuję mojemu mężowi, Christopherowi Smithowi, za nieustanną cierpliwość i wsparcie.
Dziękuję Bogu za to, że zawsze oświeca mi drogę.
Musisz przyjmować witaminy i inne substancje odżywcze? W jakich ilościach powinieneś je zażywać? Które suplementy są najskuteczniejsze? Co powinieneś przyjmować na konkretne choroby lub przewlekłe problemy zdrowotne? Odpowiedź na te pytania ma zasadnicze znaczenie dla dobrego zdrowia i długowieczności – istnieje jednak tak wiele sprzecznych punktów widzenia dotyczących substancji odżywczych i ich suplementacji, że trudno stwierdzić, jak należy powstępować. Ta książka dostarczy ci najważniejszych informacji potrzebnych do znalezienia odpowiedzi właściwych dla ciebie.
Różne komisje wydają zalecenia żywieniowe. Na przykład amerykańska Rada ds. Żywności i Odżywiania przy Narodowej Akademii Nauk opracowała zalecane dzienne spożycie (RDA) oraz referencyjne dzienne spożycie (RDI). Jednak zalecenia te, zwykle inspirowane dobrymi intencjami, zostały opracowane aby zapobiegać chorobom, nie zaś dla osiągania optymalnego stanu zdrowia – co powinno być ich celem.
Poza tym przy opracowywaniu RDA i RDI nie brano pod uwagę tego, że każdy ma odmienne zapotrzebowanie na witaminy, minerały oraz inne substancje odżywcze. Aby w pełni dbać o zdrowie, spożycie substancji odżywczych musi uwzględniać takie czynniki jak zubożenie gleby, zwiększone zapotrzebowanie na przeciwutleniacze, przyjmowane leki, interakcje między witaminami, stres, wiek, styl życia oraz profil genetyczny. Dlatego nie możesz wierzyć, że plan żywieniowy zdrowego znajomego będzie skuteczny dla ciebie.
Niezbędne jest prawidłowe ustalenie, czego twój organizm potrzebuje. Przewidywana długość twojego życia niemal w 75 procentach opiera się na stylu życia, środowisku i odżywianiu. Co równie ważne, czynniki te mają także ogromny wpływ na liczbę lat, które przeżyjesz w zdrowiu. Dowodzą tego badania, które wykazują, że „osoby z lepszymi nawykami zdrowotnymi nie tylko żyją dłużej, lecz poza tym w ich przypadku niepełnosprawność odsuwa się w czasie na koniec życia i obejmuje mniej lat”. Kwestię tę ilustruje artykuł opublikowany w «The New England Journal of Medicine». Po zbadaniu diety, stylu życia i ryzyka cukrzycy typu 2 u kobiet autor doszedł do wniosku, że w większości przypadków chorobie tej można zapobiegać dzięki praktykowaniu zdrowego stylu życia.
Podobne stwierdzenie padło na łamach «Journal of the American Medical Association»: „Suboptymalne stężenie witamin ma związek z wieloma chorobami przewlekłymi, między innymi chorobami sercowo-naczyniowymi, rakiem i osteoporozą. Ważne jest, aby lekarze rozpoznawali u pacjentów niewłaściwe odżywianie lub inne wskazania do zwiększonego zapotrzebowania na witaminy”. Badacze sugerują, że „Większość ludzi nie konsumuje optymalnej ilości wszystkich witamin w samej diecie. […] przyjmowanie suplementów witaminowych przez wszystkich dorosłych wydaje się rozsądne”.
Książka Sekrety skutecznego wchłaniania witamin, minerałów i składników odżywczych zawiera potrzebne informacje o substancjach odżywczych – łącznie z objawami niedoboru, terapiami na różne choroby i zaburzenia oraz niebezpieczeństwami wynikającymi z pewnych interakcji. Po ukazaniu się pierwszego wydania tej książki pacjenci zadawali mi wiele pytań dotyczących suplementów, które znane są dopiero od kilku ostatnich lat – takich jak kakao i olej CBD. Niniejsze, drugie wydanie zawiera informacje o tych substancjach, możesz więc przeczytać, czy będą dla ciebie korzystne. Trzeba zdawać sobie sprawę z tego, że poza badaniami nad „nowymi” substancjami odżywczymi ciągle prowadzi się badania nad suplementami badanymi i stosowanymi od wielu lat, takimi jak luteina, glukozamina, kwercetyna i czerwony ryż drożdżowy – by wymienić zaledwie kilka. Dlatego w tym wydaniu rozszerzyłam i zaktualizowałam informacje dotyczące wielu innych substancji odżywczych. Ów poprawiony materiał – zawsze oparty na rygorystycznych badaniach naukowych oraz na moim doświadczeniu w pracy z pacjentami – pozwoli ci podejmować świadome decyzje, optymalizować własne zdrowie i dobrze przeżywać życie.
Wiele osób twierdzi, że dobre zdrowie to ich najwyższy priorytet. Zdrowo się odżywia, energicznie ćwiczy i regularnie chadza do lekarza. Niestety w dzisiejszym społeczeństwie te zdrowe nawyki nie wystarczają do utrzymania optymalnego stanu zdrowia. Wcześniej przeczytałeś, że witaminy i minerały mają bezpośredni wpływ zarówno na długość, jak i na jakość życia – a dzisiejsza żywność nie zawiera wszystkich niezbędnych substancji odżywczych.
Istnieje kilka powodów, dla których czerpanie wszystkich potrzebnych substancji odżywczych z żywności nie jest możliwe. Gleba przeważnie pozbawiona jest wielu ważnych minerałów, w tym cynku i magnezu. Selen, który w małych ilościach przyczynia się do dobrego stanu zdrowia, ale w większych jest toksyczny, na niektórych obszarach występuje w zbyt małych ilościach, natomiast na innych jest go za dużo. Jeśli gleba, na której rosną owoce i warzywa, nie obfituje w odpowiednie minerały, to produkty te nie będą zawierały odpowiednich ilości substancji odżywczych.
Poza tym owoce i warzywa zaczynają tracić wartość odżywczą zaraz po ich zebraniu. Przechowywanie w warunkach chłodniczych podtrzymuje proces utraty substancji odżywczych. Na przykład winogrona tracą do 30 procent witamin z grupy B przed dotarciem do sklepów. Mandarynki przechowywane przez osiem tygodni tracą prawie połowę zawartości witaminy C. Przechowywanie szparagów przez tydzień może powodować utratę do 90 procent zawartości witaminy C. Najlepsze i najskuteczniejsze jest jedzenie owoców i warzyw zaraz po ich zebraniu. Niestety – większość z nas nie ma takiej możliwości.
Gotowanie również niszczy niektóre substancje odżywcze zawarte w produktach. Im dłużej gotuje się owoce i warzywa, tym mniej substancji odżywczych w nich zostaje. Powinieneś więc jeść je na surowo lub lekko podgotowane na parze i – jeśli to możliwe – wkrótce po ich zebraniu.
Pozostałe po zbiorach wartości odżywcze produktów poza gotowaniem obniżają również niektóre sposoby ich dostarczania i przygotowywania. Wiele produktów się blanszuje, sterylizuje, puszkuje i w inny sposób przetwarza – wszystkie te procesy obniżają ich wartość odżywczą. Na przykład mielenie zbóż usuwa dwadzieścia sześć kluczowych substancji odżywczych i większość błonnika.
Ponieważ większość jedzonych przez nas produktów pozbawiona jest najważniejszych witamin i minerałów, musimy szukać ich gdzie indziej. W dzisiejszym społeczeństwie zażywanie suplementów stało się sprawą fundamentalną dla utrzymania dobrego stanu zdrowia. Książka Sekrety skutecznego wchłaniania witamin, minerałów i składników odżywczych będzie pomagała ci w wybieraniu substancji odżywczych niezbędnych dla utrzymania zdrowia rodziny. Pomoże ci również odkryć inne produkty bogate w substancje odżywcze.
Niestety, nawet jedzenie produktów obfitujących w substancje odżywcze nie gwarantuje podaży potrzebnych substancji odżywczych. Mogą one nie być w formie biodostępnej – możliwej do wchłonięcia i wykorzystania przez organizm. Na przykład wbrew wyobrażeniom o pożywności soku pomarańczowego 40 procent zawartej w nim witaminy C jest biologicznie nieaktywna. Mimo to większość wykazów wartości odżywczych nie rozróżnia substancji biologicznie dostępnych od biologicznie niedostępnych, pozostawiając w niewiedzy wielu zdrowotnie świadomych konsumentów.
Poza tym w organizmie zachodzą procesy, które wymuszają stałą podaż substancji odżywczych. Wolne rodniki to cząsteczki powstające podczas reakcji chemicznych produkujących energię i różne substancje. Cząsteczkom tym brakuje elektronów, więc szukają w organizmie zdrowych komórek i kradną im elektrony, w rezultacie modyfikując albo zabijając te komórki. Procesy te, zwane oksydacją (utlenianiem), wywołują stres oksydacyjny, który prowadzi do uszkodzeń tkanek, chorób i starzenia. Produkcja wolnych rodników wymaga większych ilości substancji odżywczych w celu unikania szkodzącego nam stresu oksydacyjnego niż w poprzednich pokoleniach – dalszego zwiększania znaczenia dobrego odżywiania.
Wolne rodniki występują również w środowisku. Obecnie bardziej niż kiedykolwiek przedtem. Wśród przyczyn powstawania wolnych rodników poza organizmem człowieka znajdują się: ekrany telewizorów i komputerów, telefony komórkowe, podróże lotnicze, suszarki do włosów, światła fluorescencyjne, kuchenki mikrofalowe, ekspozycja na toksyny w żywności, wodzie i powietrzu oraz nadmiar światła słonecznego. Ekspozycja na wolne rodniki środowiskowe nakłada na organizm dodatkowe obciążenie oksydacyjne, z którym sobie nie radzi. Oksydacja w organizmie to jak rdzewienie samochodu. Gdy dodatkowe wolne rodniki bombardują organizm przez cały dzień, „rdzewieje” on od środka. Mogą pojawiać się skutki fizyczne, na przykład zaćma czy oparzenia słoneczne. Aby zatrzymać procesy oksydacyjne, można przyjmować przeciwutleniacze, które oddają elektrony wolnym rodnikom i kończą ich destrukcyjny pęd.
Istnieją różne przeciwutleniacze, które można przyjmować w celu zmniejszenia oksydacji. Przede wszystkim muszą być zbalansowane. W przypadku pewnych chorób zbyt wiele jednego przeciwutleniacza może ograniczać działanie ochronne innych przeciwutleniaczy. Do substancji tych zalicza się witaminę A, C, E, selen, koenzym Q10, kwas alfa-liponowy, melatoninę, glutation i czosnek. W dalszej części książki szczegółowo omówię te ważne przeciwutleniacze.
W miarę starzenia się organizm konwertuje coraz mniej witaminy D do jej postaci aktywnej oraz produkuje mniej kwasu alfa-liponowego i koenzymu Q10. Oznacza to, że organizm musi czerpać te substancje z innego źródła. Z lektury dalszych rozdziałów dowiesz się, że możesz pomóc organizmowi starzeć się łagodniej dzięki zażywaniu tych substancji w dużych ilościach.
Styl życia to kolejny czynnik wpływający na zapotrzebowanie na substancje odżywcze. Na przykład stres pozbawia organizm pewnych witamin i minerałów, natomiast picie alkoholu pozbawia go biotyny, miedzi, cynku oraz witamin B1, B6, B12 i C. Nawyki żywieniowe także mogą powodować poważne problemy z odżywianiem. Doktor Michael Colgan w swej książce The New Nutrition pisze: „Dieta amerykańska to główna przyczyna chorób”. Jej analiza znajduje się w ramce poniżej.
Dieta amerykańska
Zdaniem czołowych specjalistów od żywienia dieta amerykańska to poważny problem. W dorastaniu dzieci bardzo ważne jest zarówno dostarczanie potrzebnych substancji odżywczych, jak i wykształcanie w nich zdrowych nawyków żywieniowych. Niestety nie jest tak w przypadku większości amerykańskich dzieci. Oto wymowna lista trzech głównych warzyw jedzonych przez amerykańskie dzieci i nastolatki:
• frytki – które stanowią 25 procent wszystkich zjadanych przez nich warzyw;
• sałata lodowa – która w 99 procentach składa się z wody i nie ma wartości odżywczych;
• ketchup – który w połowie składa się z cukru.
Dorośli nie wypadają dużo lepiej. W ramach Drugiego Krajowego Badania Zdrowia i Odżywiania przeprowadzono ankietę, która dała następujące wyniki:
• mniej niż 10 procent Amerykanów codziennie jada pięć porcji owoców i warzyw;
• 40 procent Amerykanów nie jada codziennie owoców ani nie pije soków owocowych;
• 50 procent Amerykanów nie jada codziennie warzyw ogrodowych;
• 70 procent Amerykanów nie jada codziennie owoców ani warzyw bogatych w witaminę C;
• 80 procent Amerykanów nie jada codziennie owoców ani warzyw bogatych w karotenoidy.
Dieta i żywienie mają znaczący wpływ na ekspresję genów. Doktor Leo Galland zauważył: „Zależy ona tak samo od otoczenia, w którym gen funkcjonuje, jak od sekwencji DNA genomu”. Zatem jeśli nawet odziedziczyłeś gen odpowiedzialny za konkretną chorobę, na przykład Alzheimera, to samo to, czy ona się rozwinie, zależy od twojego środowiska, spożywanej żywności, toksyn obecnych w otoczeniu, poziomu stresu i substancji odżywczych dostarczanych organizmowi. Doktor Roger Williams omawia tę sytuację w swej książce Indywidualność biochemiczna. Podstawy teorii genetotrofii. Twierdzi, że „żywienie zastosowane z należytym uwzględnieniem indywidualnych odchyleń genetycznych (które mogą być znaczne) umożliwia rozwiązanie wielu kłopotliwych problemów zdrowotnych”1. Posłużmy się ponownie porównaniem organizmu do samochodu. Gdy daje mu się dobre paliwo (pełnowartościową żywność), jeździ dobrze, wymaga mniej napraw i długo służy. Gdy zaś w ów dobry samochód (twoje ciało) wlewa się paliwo niskooktanowe, nie działa dobrze (rozwijają się choroby i skraca się przewidywana długość życia).
Niektórzy lekarze twierdzą, że brak badań recenzowanych, czyli dowodów naukowych, wykazujących, że witaminy i terapie żywieniowe są skuteczne. A jednak co roku publikuje się wyniki tysięcy badań nad witaminami, a jeszcze więcej nad przeciwutleniaczami. W rzeczywistości publikuje się więcej wyników badań nad substancjami odżywczymi niż nad lekami!
Techniki terapeutyczne opisane w tej książce mają na poparcie tysiące pozycji literatury przedmiotu, pochodzących z szanowanych, recenzowanych publikacji naukowych i medycznych. Doktor David Perlmutter, szanowany neurolog i autor BrainRecovery.com, stwierdził na swej stronie internetowej: „Mawia się, że wiedza to władza, lecz w tym kontekście najwyraźniej wiedza to zdrowie”. Teraz masz dostęp do tej wiedzy.
W części I tej książki omawiane są witaminy, minerały, kwasy tłuszczowe, aminokwasy oraz inne substancje odżywcze sprzyjające zdrowiu i pomocne w leczeniu chorób. Zalecane dawki przeznaczone są dla osób od 12. roku życia, ważących co najmniej 45 kilogramów. Podawane są w miligramach lub jednostkach międzynarodowych (używanych w farmakologii), chyba że zaznaczono inaczej. Wiele substancji odżywczych, na przykład witamin i minerałów, może być konsumowana w suplementach lub w żywności, dlatego znajdziesz listy produktów zawierających duże ilości każdej ważnej substancji odżywczej. Trzeba zaznaczyć, że na listach numerowanych produkty znajdujące się na górze zawierają więcej omawianej substancji. Listy nienumerowane uporządkowane są alfabetycznie.
W części II omówione są programy żywieniowe na różne choroby i sytuacje, od trądziku po rany. W każdym przypadku znajdziesz wyjaśnienie problemu, w tym możliwe objawy i przyczyny. Po nim następuje tabela zawierająca listę suplementów, które mogą pomóc w zapobieganiu, leczeniu lub łagodzeniu choroby.
Informacje i zalecenia podane w części I i II zostały oparte na tysiącach badań naukowych i artykułów akademickich z uwzględnieniem doświadczenia klinicznego. Ponieważ to nowe wydanie omawia więcej suplementów niż wydanie pierwsze, stanęliśmy w obliczu konieczności poświęcenia 100 stron na wykaz źródeł. Jako że wskutek tego książka byłaby obszerniejsza i dużo droższa, postanowiliśmy umieścić źródła na stronie internetowej wydawcy; możesz je znaleźć na www.squareonepublishers.com, pod spisem treści.
Czytając tę książkę, pamiętaj, że oprócz prawidłowego odżywiania ważny dla zdrowia ogólnego jest wybór właściwego pracownika ochrony zdrowia. Gorąco polecam znalezienie specjalisty w dziedzinie medycyny funkcjonalnej, przeciwstarzeniowej lub spersonalizowanej.
Medycyna funkcjonalna to zintegrowana, oparta na badaniach naukowych metoda leczenia chorób i promocji zdrowia za pomocą dostosowywania terapii indywidualnych w celu przywracania równowagi fizjologicznej, psychicznej i strukturalnej. Metoda ta, polegająca na przywracaniu równowagi w organizmie w celu profilaktyki i leczenia chorób przewlekłych – zamiast leczenia chorób ostrych – może być bardzo skuteczna. Lekarze medycyny funkcjonalnej mogą także pomagać w podejmowaniu świadomych decyzji. Medycyna przeciwstarzeniowa to metoda medycyny funkcjonalnej skupiająca się na biochemicznie unikalnych aspektach zdrowia każdego pacjenta w celu zapobiegania chorobom wiekozależnym. Polega na profilaktyce i leczeniu chorób wiekozależnych, a także na wydłużaniu i poprawianiu jakości życia pacjentów. Medycyna spersonalizowana – zwana również medycyną zindywidualizowaną lub medycyną precyzyjną – wykorzystuje informacje genetyczne w celu ustalania podatności pacjenta na różne problemy zdrowotne, identyfikuje właściwe środki zapobiegawcze i wybiera sprzyjające zdrowiu terapie ukierunkowane. Więcej informacji na temat medycyny funkcjonalnej, przeciwstarzeniowej i spersonalizowanej można znaleźć na stronie www.faafm.com.
Dostarczanie organizmowi wszystkich potrzebnych substancji odżywczych z diety uniemożliwiają liczne czynniki, między innymi uprawa roślin na glebie ubogiej w substancje odżywcze oraz sposoby gotowania niszczące witaminy i minerały. Książka Sekrety skutecznego wchłaniania witamin, minerałów i składników odżywczych dostarcza aktualnych informacji potrzebnych do sprzyjania optymalnemu stanowi zdrowia i do jego utrzymania – twojego i twojej rodziny.
1 R. Williams, Indywidualność biochemiczna. Podstawy teorii genetotrofii, przeł. Jerzy Piotrowski, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1969, s. 11.
