Jeffrey popełnia świat - Filip Krzemień - ebook

Jeffrey popełnia świat ebook

Filip Krzemień

0,0

Opis

„Jeffrey popełnia świat” to bezkompromisowa, bezczelna sztuka teatralna, która rozprawia się z biblijnym bogiem i barbarzyństwem religijnej wiary. W błyskotliwym, brutalnie ironicznym dialogu Lucjan rozbiera na części boską moralność, religijne mity i święte usprawiedliwienia przemocy. Bóg zostaje skonfrontowany z własnymi czynami, a tysiące lat nabożnego zachwytu zamieniają się w akt oskarżenia. Satyra absolutna. Bez litości dla świętości.

Ebooka przeczytasz w aplikacjach Legimi na:

Androidzie
iOS
czytnikach certyfikowanych
przez Legimi
czytnikach Kindle™
(dla wybranych pakietów)
Windows
lub macOS

Liczba stron: 495

Rok wydania: 2026

Odsłuch ebooka (TTS) dostępny w abonamencie „ebooki+audiobooki bez limitu” w aplikacjach Legimi na:

Androidzie
iOS
Oceny
0,0
0
0
0
0
0
Więcej informacji
Więcej informacji
Legimi nie weryfikuje, czy opinie pochodzą od konsumentów, którzy nabyli lub czytali/słuchali daną pozycję, ale usuwa fałszywe opinie, jeśli je wykryje.



Filip Krzemień

Jeffrey popełnia świat

Satyra absolutna · Tom pierwszy

czyliLucjan punktuje się z bogiem

Dramat satyrycznySatyra w aktach, scenach i licznych sprzecznościach

Redakcja: Magdalena Szarotka-KondorISBN 978-83-976644-8-7

Przedmowa

Przyjęło się uważać, że religie monoteistyczne, a szczególnie chrześcijaństwo, stoją moralnie wyżej niż dawne wierzenia. Pogaństwo miało być krwawe, prymitywne i okrutne. Jego bogowie domagali się ofiar, dymu, mięsa i krwi. Chrześcijaństwo natomiast miało przynieść światu duchowość, miłosierdzie i moralne wyzwolenie.

To bardzo wygodna opowieść.

W roku, w którym piszę tę książkę, ukazał się film „Odyseja” w reżyserii Christophera Nolana. Film ważny również dlatego, że przypomina o czymś, o czym zachodnia kultura mówi chętnie, dopóki może mówić o cudzych wierzeniach: ludzie przez tysiące lat oddawali hołd bogom, mordując zwierzęta. Nagminnie.

Ołtarze ociekały krwią, ponieważ człowiek bał się świata. Składał ofiary, aby kupić sobie przychylność sił, których nie rozumiał. Chciał zapewnić sobie bezpieczeństwo, urodzaj, zwycięstwo, potomstwo, zdrowie albo choćby poczucie, że chaos można przekupić kawałkiem martwego ciała. Nie świadczy to o żadnej szczególnej duchowości naszego gatunku. Świadczy raczej o tym, że jesteśmy agresywną, dominującą małpą, która własny lęk potrafi ubrać w rytuał, a przemoc nazwać świętością.

W komentarzach dotyczących filmu ponownie pojawiło się jednak znajome przekonanie: poganie składali krwawe ofiary, lecz chrześcijaństwo wzniosło człowieka ponad ten barbarzyński świat.

Nie zamierzam w tej przedmowie po raz kolejny tłumaczyć, dlaczego to nieprawda. Napisałem już o tym kilka książek. Nie będę również szczegółowo przypominał, jak ważnym symbolem religii biblijnej jest ołtarz ani jak często zapach palonego ciała miał być dla biblijnego boga wonią przyjemną.

Aby poddać próbie przekonanie o moralnej wyższości religii biblijnej nie napisałem kolejnego traktatu. Posadziłem biblijnego boga naprzeciwko Lucjana i pozwoliłem im rozmawiać. Tak powstał dramat satyryczny oparty na konfrontacji dwóch postaci oraz reprezentowanych przez nie sposobów rozumienia odpowiedzialności, władzy i moralności.

Akcja utworu rozgrywa się w 2026 roku, w niewielkim obozowisku na Księżycu. Lucjan i bóg, którego rozmówca nazywa Jeffreyem, siedzą przy cudownie rozpalonym ognisku i przechodzą przez kolejne wydarzenia Starego Testamentu. Nie jest to jednak spokojna rozmowa o mitu założycielskiego. Lucjan prowadzi przesłuchanie. Domaga się wyjaśnień, wraca do pominiętych ofiar, zestawia boskie deklaracje z ich skutkami i sprawdza, czy czyny istoty, której przypisywana jest doskonałość moralna, wytrzymują ocenę, której poddano by każdego człowieka. Jeffrey próbuje zachować autorytet, uzasadnia swoje decyzje, zmienia język, zasłania się „wolną wolą”, „tajemnicą”, „przymierzem” oraz „wyższym planem’.

Właściwą akcją dramatu staje się stopniowe odbieranie biblijnemu bogu kolejnych argumentów obrony. Każda scena jest osobnym starciem, a zarazem częścią jednego narastającego konfliktu. Przedmiotem sporu nie jest to, czy opisane wydarzenia miały miejsce, lecz to, jak należy je moralnie ocenić i dlaczego wobec boga stosuje się inne kryteria niż wobec człowieka.

Utwór nawiązuje jednocześnie do tradycji satyry menippejskiej.

Satyra menippejska jest formą satyry filozoficznej, która opiera się nie tyle na zwartej fabule, ile na konfrontowaniu idei, światopoglądów i społecznych autorytetów. Łączy filozoficzny dialog z groteską, absurdem i fantastyką. Swobodnie miesza styl wysoki z językiem codziennym, a postacie otoczone kulturowym majestatem umieszcza w sytuacjach zwyczajnych, przyziemnych lub kompromitujących. Nie po to, aby jedynie odebrać im powagę, lecz aby sprawdzić, co z tej powagi pozostanie po usunięciu ceremonii, symboli i instytucjonalnej ochrony.

Charakterystyczne dla tradycji menippejskiej zderzenie języka wzniosłego z potocznym pozwala skonfrontować pojęcia takie jak „plan boży”, „przymierze”, „ofiara”, „wybraństwo” czy „wolna wola” z ich praktycznymi skutkami. Lucjan przekłada język religijnego usprawiedliwienia na język odpowiedzialności, przemocy, interesu, kary i cierpienia.

Satyra nie stanowi tutaj ozdoby ani komediowego przerywnika. Jest narzędziem dramaturgicznym. Groteska, ironia, anachronizm i absurd usuwają podniosły język, którym przez wieki osłaniano przemoc. Nie odrywają rozmowy od jej poważnego tematu. Przeciwnie: odsłaniają sprzeczność między wzniosłością boskich uzasadnień a losem tych, którzy ponosili ich konsekwencje.

Humor stopniowo ciemnieje. To, co początkowo może bawić absurdem, z kolejnymi scenami ujawnia ciężar opowieści o ofiarach, karach zbiorowych, wojnach, niewolnictwie i posłuszeństwie wymuszanym strachem.

Jest to dramat, w którym wydarzeniem scenicznym staje się rozpad uzasadnienia. Bóg zachowuje władzę nad opowiadaną historią, lecz traci władzę nad jej moralną interpretacją. Lucjan nie musi wymyślać przeciwko bogu nowych zarzutów. Wystarczy, że pozwala mu mówić i nie pozwala przerwać opowieści przed wypowiedzeniem wynikających z niej konsekwencji.

Warto o tym pamiętać, zanim po raz kolejny zapragnie się mówić, że to inni składali ofiary. I zanim po raz kolejny zechce się kłamać o własnej religii.

Osoby

LUCJAN — sceptyk, rozmówca i nieproszony kontroler jakości stworzenia.

JEFFREY — bóg monoteistyczny, przez chrześcijan nazywany Bogiem. Nie lubi, kiedy nazywa się go Jeffrey.

CZŁOWIEK — występuje zbiorowo, najczęściej jako koszt uboczny.

ZWIERZĘTA — nie uczestniczą w sporze, nie łamią przykazań i nie zawierają przymierzy. Mimo to regularnie ponoszą konsekwencje. Najliczniejsza grupa statystów oraz podstawowy koszt uboczny relacji boga z człowiekiem.

AKT I

SCENA I

Ogród, który podobno był rajem

Rok 2026. Niewielkie obozowisko na Księżycu.

Pośrodku sceny płonie ognisko. Przy nim stoją dwa składane krzesła, na których siedzą Lucjan i bóg.

Za krzesłami biały namiot, lodówka turystyczna i kuchenka polowa. Bóg pochyla się nad lodówką i próbuje wcisnąć do niej sześciopak piwa. Naciska wieko, ale puszki je blokują. Odkłada jedną obok krzesła. Lucjan patrzy na nią przez chwilę.

LUCJAN  — Nadal tam są.

JEFFREY  — Kto?

LUCJAN  — Ludzie.

JEFFREY  — A gdzie mieliby być?

LUCJAN  — Po tym wszystkim? Nie wiem. Myślałem, że może się zorientują.

Bóg otwiera puszkę piwa.

JEFFREY  — Zorientować się w czym?

LUCJAN  — W tym, że coś poszło nie tak już na samym początku.

Bóg upija łyk i spogląda na Ziemię.

JEFFREY  — Na początku wszystko było dobrze.

LUCJAN  — Naprawdę?

JEFFREY  — Oczywiście.

Lucjan obraca głowę w jego stronę.

LUCJAN  — To opowiedz.

Bóg rozsiada się wygodniej na składanym krześle i unosi podbródek.

JEFFREY  — No więc, Lucjanie, stworzyłem sobie mężczyznę i kobietę.

LUCJAN  — I co?

JEFFREY  — I żyli sobie w raju, nago, bez podatków.

LUCJAN  — Czekam na haczyk.

JEFFREY  — Zakazałem im tylko jednej rzeczy. Mieli nie jeść owocu z Drzewa Poznania Dobra i Zła.

LUCJAN  — Ale co w tym zakazie złego?

JEFFREY  — Wiedziałem, że jak się dowiedzą, co jest dobre, a co złe, to przestaną mnie słuchać!

LUCJAN  — No i?

JEFFREY  — No i wtedy ja nie będę już najważniejszy!

LUCJAN  — A dalej?

JEFFREY  — Był wąż.

LUCJAN  — Wąż?

JEFFREY  — No wąż. Powiedział Ewie: Weź zjedz, bo fajne. Ona wzięła, zjadła, dała Adamowi. Adam zjadł. Ewa zjadła pierwsza i uzyskała wiedzę, i podzieliła się tą zdobyczą z Adamem, a mogła zostawić go głupcem. Takiego go lubiłem.

LUCJAN  — I co?

JEFFREY  — Wkurwiłem się niemiłosiernie!

Bóg prostuje plecy i uśmiecha się.

LUCJAN  — Bo zjedli owoc z drzewa?

JEFFREY  — Mówiłem, żeby nie jedli.

LUCJAN  — A potem?

JEFFREY  — Potem się zasłonili liśćmi!

LUCJAN  — Co zasłonili?

JEFFREY  — No… wiesz.

LUCJAN  — Nie wiem.

JEFFREY  — No… cycki i w ogóle.

Lucjan patrzy na niego chwilę.

JEFFREY  — Jakbym chciał mieć ubranych, to bym im od razu uszył garnitury i kiecki.

LUCJAN  — Czyli wyrzuciłeś ich, bo przestali robić show?

JEFFREY  — No… można tak powiedzieć. Wiesz, jakie to jest uczucie, gdy wpadasz z wizytą, a oni stoją opatuleni jak na pogrzeb ciotki? Zero szacunku dla swojego Stwórcy.

LUCJAN  — Może po prostu nie chcieli, żebyś gapił się na ich tyłki?

JEFFREY  — A po co ja im dawałem te tyłki?

LUCJAN  — Może po to, żeby siedzieli?

JEFFREY  — Jakby mieli tylko siedzieć, to bym im zrobił taborety.

Lucjan kiwa głową powoli.

LUCJAN  — To naprawdę bardzo dziwna religia, którą sobie zbudowałeś. Największa tragedia stworzenia: dwoje młodych ludzi przestało paradować przed tobą nago.

JEFFREY  — Przynajmniej wiedzą, kto rządzi!

Lucjan wzdycha lekko.

LUCJAN  — Tak. Szczególnie jak tego węża później zrobiłeś bez nóg, żeby się czołgał.

JEFFREY  — Bo mnie wkurwił!

LUCJAN  — Tak dla ścisłości: stworzyłeś istoty z mózgiem, ale wyłączyłeś im oprogramowanie rozpoznawania sytuacji?

JEFFREY  — Tak było lepiej. Wtedy słuchali.

LUCJAN  — Albo byli zwyczajnie nieświadomi, że mogą cię olać.

JEFFREY  — Wiesz, Lucjanie, w raju chodzi o spokój. A spokój jest wtedy, gdy nikt nie zadaje pytań.

LUCJAN  — Aha… czyli to było takie wieczne „nie myśl, tylko się uśmiechaj i pokazuj dupę do kamery”.

JEFFREY  — No… może w pewnym sensie.

LUCJAN  — W każdym sensie.

Lucjan krzywi się.

LUCJAN  — To już brzmi jak wstęp do dokumentu kryminalnego.

JEFFREY  — I wszystko działało… do czasu, aż zjedli.

LUCJAN  — Stworzyłeś sobie podnietę, która miała być naga i nigdy się o tym nie dowiedzieć. Dlatego nie mogli jeść z Drzewa Poznania. Żeby nigdy nie zrozumieli, że ty jesteś dziadem w krzakach z lornetką.

JEFFREY  — Eee…

LUCJAN  — A gdy tylko zjedli, pojęli, że coś tu nie ten teges, i zakryli co nieco. I wtedy ty uznałeś, że czas na wypierdol.

JEFFREY  — Ja im dałem wszystko. Wodę, owoce, brak rachunków za prąd!

LUCJAN  — I kamerę w sypialni.

JEFFREY  — Nie było żadnej kamery!

LUCJAN  — Oczywiście, że była. Nazywała się „twoje wszechwiedzące oko” i patrzyła nawet wtedy, kiedy szli się wysikać w krzaki.

JEFFREY  — To się nazywa opieka!

LUCJAN  — Opieka to jest wtedy, kiedy dziecku trzymasz rękę, żeby nie wpadło pod samochód. Ty patrzyłeś, czy wąż nie podrywa ci dziewczyny.

JEFFREY  — Nie była moją dziewczyną!

LUCJAN  — Oczywiście, bo miałeś ich dwoje.

Lucjan rozkłada ręce.

LUCJAN  — Adam był od noszenia drewna i zbierania moreli, Ewa do ozdoby krajobrazu.

JEFFREY  — Tak to sobie wymyśliłeś?

Bóg mruży oczy.

LUCJAN  — Ja niczego nie muszę sobie wymyślać. Ja patrzę na fakty. Stworzyłeś ludzi tak, żeby byli ładni, posłuszni i głupi. A kiedy przestali być głupi, wynocha.

JEFFREY  — Wiesz co, Lucjanie?

Bóg wbija wzrok w księżycowy grunt.

JEFFREY  — Czasem mam wrażenie, że ty po prostu nie potrafisz docenić piękna moich planów.

LUCJAN  — Bo ja je widzę od kuchni, stary. I w twojej kuchni jest brudno, cuchnie hipokryzją i w zlewie pływają martwe muchy.

JEFFREY  — To była lekcja pokory.

LUCJAN  — Aha… czyli wyrzucenie z domu, skazanie na tyranie w pocie czoła i rodzenie w bólach i ryzykiem śmierci to u ciebie „lekcja”?

Lucjan krzyżuje ręce.

LUCJAN  — Ja tam byłem pewien, że to się nazywa „kara”.

JEFFREY  — Kara też może być lekcją.

LUCJAN  — I odwrotnie. Lekcja może być karą, jeśli prowadzi ją nauczyciel z twoim ego.

JEFFREY  — Oni mieli być szczęśliwi.

LUCJAN  — Szczęśliwi ludzie nie boją się, że ktoś im patrzy na tyłki przez dziurę w płocie, stary.

JEFFREY  — To nie był płot, to było… metaforyczne.

LUCJAN  — No tak. Ty masz talent do metafor. Wąż to tak naprawdę zły duch, morela to nie morela, tylko grzech, a liście to symbol wstydu.

JEFFREY  — Dokładnie!

Bóg szeroko się uśmiecha.

LUCJAN  — I w tym całym symbolizmie umknęło ci, że para, którą wyrzuciłeś, była jedynymi ludźmi na planecie. Czyli straciłeś sto procent swoich znajomych w ciągu jednego popołudnia.

JEFFREY  — Ale ostrzegłem ich…

LUCJAN  — Jak? „Jak zjesz, to umrzesz”?

Lucjan cytuje z kpiną.

LUCJAN  — Tymczasem po zjedzeniu wcale nie umarli, tylko ogarnęli, że chodzą nadzy i że jest ktoś, kto ewidentnie czerpie z tego przyjemność.

JEFFREY  — To nie była przyjemność! To była… relacja.

LUCJAN  — Relacja?

Lucjan przechyla głowę.

LUCJAN  — Jeszcze trochę, a powiesz, że to była „więź oparta na zaufaniu”.

JEFFREY  — Oni mnie zdradzili.

LUCJAN  — A ty ich wyrzuciłeś z domu na zawsze, zamiast pogadać. Nie no, rzeczywiście, pedagogika na medal. A teraz jesteś jeszcze bardziej przegranym. Wiesz, że teraz zapanowała wśród nich moda, by robić trójkącik z twoim synem?

JEFFREY  — To była lekcja…

Bóg pochyla się ku Lucjanowi i unosi palec.

LUCJAN  — Z której oni wynieśli tylko to, że twój raj ma regulamin gorszy niż pokój na godziny w Sopocie. I że twój sposób na rozwiązywanie konfliktów to „ubierz” się i wypierdalaj”.

JEFFREY  — Czasami trzeba być stanowczym…

LUCJAN  — Czasami trzeba być człowiekiem. Ale ty, paradoksalnie, w tej historii jesteś mniej ludzki niż wąż. On przynajmniej rozmawiał z nimi jak równy z równym.

JEFFREY  — Wąż był podstępny!

Bóg już prawie krzyczy.

LUCJAN  — Może. Ale w przeciwieństwie do ciebie nie wyrzucił nikogo z domu za to, że ubrał się w liść.

Bóg prycha.

JEFFREY  — On ich podpuścił!

LUCJAN  — Do czego? Do zjedzenia owocu i użycia mózgu pierwszy raz w życiu? Straszna zbrodnia.

JEFFREY  — Złamali zakaz!

LUCJAN  — Zakaz, którego nie byli w stanie zrozumieć, bo jeszcze nie wiedzieli, co to dobro i zło.

Lucjan kiwa głową powoli.

LUCJAN  — Genialna konstrukcja.

JEFFREY  — Ostrzegłem ich!

LUCJAN  — „Jak zjesz, umrzesz”. Tymczasem nie umarli. Wiesz, jak to się nazywa w normalnym świecie?

JEFFREY  — Jak?

LUCJAN  — Wprowadzanie klienta w błąd.

Bóg krzywi się.

JEFFREY  — Wiesz, Lucjanie… Ty zawsze wszystko komplikujesz.

LUCJAN  — Nie. Ja tylko słucham twoich historii do końca.

JEFFREY  — I co?

LUCJAN  — I wychodzi mi z nich jedna rzecz. Że ty wcale nie chciałeś, żeby oni byli dobrzy.

JEFFREY  — Jak to nie chciałem?!

Lucjan uśmiecha się lekko.

LUCJAN  — Ty chciałeś, żeby byli nieświadomi.

JEFFREY  — Niewinni. Niewinność jest piękna.

LUCJAN  — „Niewinność” jest wygodna. Nie zadaje pytań. Nie patrzy krzywo. Nie zasłania się liśćmi, kiedy gospodarz filuje.

JEFFREY  — W raju było prościej.

LUCJAN  — W raju oni byli dziećmi.

JEFFREY  — A teraz?

Lucjan wzrusza ramionami.

LUCJAN  — Teraz są dorośli. Dlatego się ubrali.

Bóg prycha.

JEFFREY  — Ty zawsze wszystko sprowadzasz do tych liści.

LUCJAN  — Bo to najzabawniejsza część historii. Wszechmocny stwórca świata pokonany przez bieliznę.

Bóg spogląda na niego podejrzliwie.

JEFFREY  — A ty po czyjej właściwie jesteś stronie?

LUCJAN  — Zawsze po stronie tych, którzy nagle orientują się, że ktoś się przygląda… i mówią: „chwila, moment”. I zasłaniają tyłki.

Bóg mruży oczy.

JEFFREY  — Ty naprawdę masz obsesję na punkcie tyłków.

LUCJAN  — Ja tylko zauważyłem, że bardzo lubisz na nie patrzeć.

JEFFREY  — Ja wszystko widzę!

LUCJAN  — Właśnie o tym mówię.

Lucjan uśmiecha się pod nosem.

LUCJAN  — Wyobraź sobie ich miny. Całe życie spacerują po ogrodzie, nagle jedzą owoc… i dociera do nich, że ktoś siedzi w krzakach i dyszy.

JEFFREY  — To była relacja!

LUCJAN  — Relacja bez drzwi do łazienki. Bardzo nowatorskie podejście do intymności.

Bóg prycha i kopie kamyk.

JEFFREY  — Gdyby nie ten wąż, wszystko dalej by działało.

LUCJAN  — Czyli twój raj był systemem, który rozpada się od jednej rozmowy przy drzewie?

Lucjan kiwa głową z uznaniem.

LUCJAN  — Szacun za stabilność.

JEFFREY  — Wąż był manipulantem!

LUCJAN  — Był pierwszym terapeutą w historii.

JEFFREY  — Nie potrzebowali terapii!

LUCJAN  — Każdy potrzebuje terapii, kiedy mieszka z kimś, kto twierdzi, że widzi wszystko, a reszta chodzi goła. Nawet wtedy, kiedy ktoś próbuje spokojnie…

Lucjan robi nieokreślony gest ręką.

LUCJAN  — … posiedzieć w krzakach.

Bóg spogląda na niego podejrzliwie.

JEFFREY  — Ty się z nich nabijasz.

LUCJAN  — Nie. Nabijam z twojego planu. Oni byli akurat całkiem sensowni.

JEFFREY  — Sensowni? Zjedli zakazany owoc!

LUCJAN  — I pierwsze, co zrobili, to się ubrali. To najbardziej racjonalna reakcja w całej tej historii.

Bóg milczy przez chwilę.

JEFFREY  — Wiesz, co jest najgorsze?

LUCJAN  — Co?

JEFFREY  — Że gdyby nie zjedli…

LUCJAN  — … dalej chodziliby nago.

JEFFREY  — I wszystko byłoby w porządku!

Lucjan spogląda na niego długo, po czym wzdycha.

LUCJAN  — Ty naprawdę nie słyszysz, jak to brzmi… Jeffrey?

JEFFREY  — Nie nazywaj mnie tak.

LUCJAN  — Dlaczego? Też miał wyspę, własne zasady i dziwną skłonność do „niewinności”.

JEFFREY  — To jest zupełnie co innego! I w ogóle nie siedziałem w żadnych krzakach. Problemem zaczęło być to, że oni wstydzili się. A wstyd był skutkiem grzechu.

LUCJAN  — Nie, Jeffrey. Wstyd był skutkiem odkrycia, że właściciel posesji widzi wszystko i nie przewidział zamków w drzwiach.

JEFFREY  — W raju nie było drzwi.

LUCJAN  — Wiem. To jeden z problemów.

Bóg odwraca się gwałtownie.

JEFFREY  — Raj był doskonały!

LUCJAN  — Raj był kawalerką, której właściciel mieszkał w ścianach.

JEFFREY  — Nie mieszkałem w ścianach!

LUCJAN  — Byłeś wszędzie.

Bóg otwiera usta, po czym je zamyka.

JEFFREY  — To nie to samo. Poza tym oni byli szczęśliwi.

LUCJAN  — Dopóki nie dowiedzieli się, że że to ty jesteś szczęśliwy gapiąc się na nich.

JEFFREY  — Dopóki nie zaczęli komplikować.

LUCJAN  — Myśleć.

JEFFREY  — To prawie to samo.

Lucjan kiwa głową.

LUCJAN  — I właśnie dlatego jesteś patronem wszystkich rodziców, którzy mówią dzieciom: „Nie dyskutuj, bo ja tak powiedziałem”.

JEFFREY  — Rodzic wie lepiej.

LUCJAN  — Rodzic może wiedzieć lepiej.

Bóg prycha.

JEFFREY  — Teraz przynajmniej wiedzą, że nie wolno łamać zasad.

LUCJAN  — Wiedzą, że zasady ustala ktoś, kto wpada w szał po utracie widowiska.

JEFFREY  — Znowu to samo.

LUCJAN  — Bo ciągle nie odpowiedziałeś, po co stworzyłeś ich nagich.

JEFFREY  — Bo tak jest naturalnie.

LUCJAN  — Tak jak futri i pióra, ale mniejsza z tym. Co zatem z ubraniem?

JEFFREY  — Jest skutkiem upadku.

Lucjan zerka na jego szatę.

LUCJAN  — To ty upadłeś z większej wysokości, niż myślałem.

Bóg odruchowo poprawia materiał na ramieniu.

JEFFREY  — To jest strój ceremonialny.

LUCJAN  — Czyli kiedy ty zasłaniasz tyłek, to ceremonia. Kiedy człowiek, to grzech.

JEFFREY  — Nie powiedziałem, że ubranie jest grzechem.

LUCJAN  — Tylko całe nieszczęście ludzkości zaczęło się dokładnie w chwili, kiedy się ubrali.

JEFFREY  — Zaczęło się, kiedy przestali mnie słuchać!

LUCJAN  — Właśnie. Liść był tylko pierwszą deklaracją niepodległości.

Bóg spogląda na niego spode łba.

JEFFREY  — Nie będę z tobą dyskutował o liściach przez całą wieczność.

LUCJAN  — Słusznie. Przy twoim dorobku szkoda zatrzymywać się na jednej katastrofie.

JEFFREY  — To nie była katastrofa.

LUCJAN  — Wyrzuciłeś całą ludzkość z domu. Osiągnąłeś stuprocentową bezdomność jedną decyzją.

Bóg zaciska usta. Przez chwilę patrzy przed siebie, potem robi wdech, i odwraca się do Lucjana.

SCENA II

Pierwsza rodzina

Ognisko nadal płonie. Jeffrey odstawia puszkę i odwraca krzesło w stronę Lucjana. Lucjan siedzi z założonymi rękami.

JEFFREY  — Potem mieli dzieci.

Bóg mówi szybko, spoglądając w bok.

LUCJAN  — Adam i Ewa?

JEFFREY  — Mieli dwóch synów. Kaina i Abla. Kain uprawiał ziemię, a Abel hodował owce.

LUCJAN  — Jeden urządził bar sałatkowy, drugi rzeźnię.

JEFFREY  — Nie upraszczaj.

LUCJAN  — Jeszcze nawet nie zacząłem.

JEFFREY  — Pewnego dnia obaj przynieśli mi dary. Kain przyniósł płody ziemi, a Abel pierworodne sztuki ze swojej trzody.

LUCJAN  — I?

JEFFREY  — Spojrzałem przychylnie na ofiarę Abla.

LUCJAN  — A na Kaina?

JEFFREY  — Nie.

LUCJAN  — Dlaczego?

JEFFREY  — Bo Abel dał mi to, co miał najlepsze.

LUCJAN  — A Kain przyniósł ci zgniłe kartofle? Czyli co zrobiłeś? Popatrzyłeś na koszyk warzyw i przewróciłeś oczami?

JEFFREY  — Nie pamiętam dokładnie.

LUCJAN  — A na zarżnięte jagnię spojrzałeś z uznaniem?

JEFFREY  — Ofiara Abla była szczera.

LUCJAN  — Była zakrwawiona.

JEFFREY  — Symbolizowała oddanie.

LUCJAN  — Symbolizowała, że lubisz zapach palonego mięsa.

JEFFREY  — Nie chodziło o mięso!

LUCJAN  — Oczywiście. Tak samo jak wcześniej nie chodziło o nagie tyłki.

Bóg zaciska usta.

JEFFREY  — Liczyła się intencja.

LUCJAN  — Skąd wiedziałeś, jaka była intencja Kaina?

JEFFREY  — Wiem wszystko.

LUCJAN  — To po co czekałeś, aż coś ci przyniesie?

JEFFREY  — Żeby się wykazał. Chciałem sprawdzić jego serce.

LUCJAN  — A więc wszechwiedzący sprawdzał coś, co już wiedział?

JEFFREY  — To był test.

LUCJAN  — Test dla kogo?

Bóg milczy.

LUCJAN  — No właśnie. Ty uwielbiasz testy, których wynik znasz wcześniej. To nie jest sprawdzanie. To produkcja winnych.

JEFFREY  — Kain mógł zachować się lepiej.

LUCJAN  — Mógł na przykład następnym razem poderżnąć gardło kozie, żeby tatuś z nieba raczył się uśmiechnąć.

JEFFREY  — Nie jestem ich tatusiem.

LUCJAN  — Stworzyłeś ich rodziców, ustalasz zasady, żądasz posłuszeństwa, oceniasz prezenty i karzesz za nieposłuszeństwo. Jesteś toksycznym ojcem.

JEFFREY  — Dałem im cały świat!

LUCJAN  — Po eksmisji z jedynego miejsca, w którym dało się żyć bez orania ziemi.

JEFFREY  — Kain był zazdrosny.

LUCJAN  — Ciekawe dlaczego.

JEFFREY  — Zazdrość jest grzechem.

LUCJAN  — Faworyzowanie jednego dziecka przy drugim to za to świetny pomysł wychowawczy.

JEFFREY  — Nie faworyzowałem.

LUCJAN  — Od jednego przyjąłeś prezent, drugiego olałeś.

JEFFREY  — Jego twarz się zasępiła.

LUCJAN  — Twoja też by się zasępiła, gdybyś pół roku hodował pomidory, przyniósł je komuś w prezencie, a on zachwycił się sąsiadem, bo ten przywlókł martwą owcę.

Bóg macha ręką.

JEFFREY  — Ostrzegłem Kaina, że grzech czyha u wrót.

LUCJAN  — Zamiast powiedzieć: „Dzięki za warzywa, bardzo mi miło”?

JEFFREY  — Chciałem, żeby nad sobą panował.

LUCJAN  — Ty?

Lucjan parska.

LUCJAN  — Ty wpadłeś w szał, bo ktoś zjadł owoc. Może najpierw sam zapanuj nad sobą, zanim zaczniesz prowadzić szkolenia z regulacji emocji.

JEFFREY  — Kain zabił Abla. Zabrał go na pole i tam go zamordował.

LUCJAN  — Po czym ty się pojawiłeś.

JEFFREY  — Zapytałem: „Gdzie jest twój brat Abel?”.

LUCJAN  — Wszechwiedzący pyta, gdzie jest trup.

JEFFREY  — Chciałem, żeby się przyznał.

LUCJAN  — Znowu teatrzyk.

JEFFREY  — Dałem mu szansę.

LUCJAN  — Nie. Dałeś mu pytanie, na które znałeś odpowiedź. Szansa byłaby wcześniej, kiedy zobaczyłeś, że chodzi wściekły i kombinuje, jak się pozbyć brata.

JEFFREY  — Ostrzegłem go.

LUCJAN  — Metaforą o grzechu czającym się pod drzwiami.

JEFFREY  — Powinien był zrozumieć.

LUCJAN  — Jego rodzice dopiero co zdobyli wiedzę o dobru i złu, a ty już oczekiwałeś, że ich syn będzie profesorem psychologii?

JEFFREY  — Wiedział, że zabijanie jest złe.

LUCJAN  — Skąd?

Bóg spogląda na niego z irytacją.

JEFFREY  — No… wiedział.

LUCJAN  — Miał przykazania?

JEFFREY  — Jeszcze nie.

LUCJAN  — Prawo?

JEFFREY  — Nie.

LUCJAN  — Policję?

JEFFREY  — Nie.

LUCJAN  — Innych ludzi, od których mógłby się nauczyć, jak rozwiązuje się konflikty?

JEFFREY  — Miał rodzinę.

LUCJAN  — Ojciec obwiniał matkę za wszystko, matka została ukarana ciężarem nomen omen ciąży i bólem porodowym, a ty wyrzuciłeś ich oboje z domu. Świetny materiał szkoleniowy.

JEFFREY  — Nie próbuj usprawiedliwiać morderstwa.

LUCJAN  — Nie usprawiedliwiam Kaina. Pytam, gdzie byłeś, kiedy Abel jeszcze żył.

JEFFREY  — Obserwowałem.

LUCJAN  — Obserwowałeś?

JEFFREY  — Wiedziałem, co się stanie.

LUCJAN  — I nic nie zrobiłeś?

JEFFREY  — Człowiek ma wolną wolę.

LUCJAN  — Abel też ją miał?

JEFFREY  — Oczywiście.

LUCJAN  — Chciał zostać zabity?

JEFFREY  — Nie.

LUCJAN  — Czyli jego wolna wola przegrała z wolną wolą Kaina.

JEFFREY  — Tak działa wolność.

LUCJAN  — Dziwnie działa. Morderca ma wolność zabicia, ale ofiara nie ma wolności, żeby nie zostać zamordowaną.

JEFFREY  — Nie mogę ingerować we wszystko.

Lucjan spogląda na niego bez słowa.

JEFFREY  — Co?

LUCJAN  — Nic. Przypominam sobie węża, któremu osobiście odjąłeś nogi za rozmowę przy drzewie.

JEFFREY  — To była inna sytuacja.

LUCJAN  — Oczywiście. W rozmowę ingerujesz. W morderstwo nie. Masz bardzo precyzyjnie ustawione priorytety.

JEFFREY  — Kaina ukarałem.

LUCJAN  — Jak?

JEFFREY  — Skazałem go na tułaczkę.

LUCJAN  — A potem dałeś mu znak ochronny, żeby nikt go nie zabił.

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Jaki nikt?

Bóg marszczy brwi.

JEFFREY  — Co?

LUCJAN  — Na świecie byli Adam, Ewa i Kain. Abel już nie żył. Przed kim chroniłeś Kaina?

JEFFREY  — Byli też inni.

LUCJAN  — Skąd?

JEFFREY  — No… byli.

Lucjan czeka.

LUCJAN  — To znaczy?

JEFFREY  — Byli inni ludzie.

LUCJAN  — Stworzeni przez ciebie?

JEFFREY  — Prawdopodobnie.

LUCJAN  — Prawdopodobnie?

JEFFREY  — Minęło trochę czasu.

LUCJAN  — Tobie?

JEFFREY  — Każdemu może się coś pomylić.

LUCJAN  — Jeffrey, ty podobno pamiętasz każdą modlitwę wypowiedzianą szeptem przez człowieka siedzącego w toalecie, ale nie pamiętasz, czy stworzyłeś drugą partię ludzkości?

JEFFREY  — Nie nazywaj mnie Jeffrey.

LUCJAN  — To skąd się wzięli?

Bóg wzrusza ramionami.

JEFFREY  — Adam i Ewa mieli więcej dzieci.

LUCJAN  — Czyli Kain bał się własnego rodzeństwa.

JEFFREY  — Między innymi.

LUCJAN  — A potem znalazł sobie żonę.

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Gdzie?

Bóg spogląda przed siebie.

JEFFREY  — Była.

LUCJAN  — Po prostu czekała za pagórkiem?

JEFFREY  — Nie wiem, Lucjanie. Nie prowadziłem ewidencji ludności.

LUCJAN  — Byłeś jedyną administracją na planecie.

JEFFREY  — Miałem dużo obowiązków.

LUCJAN  — Jakich? Ludzi było wtedy mniej niż pracowników w przeciętnym warzywniaku.

JEFFREY  — Zarządzałem stworzeniem.

LUCJAN  — Czyli patrzyłeś, jak Kain zabija brata, i zastanawiałeś się, gdzie postawić następnego pingwina?

JEFFREY  — Pingwiny były już gotowe.

LUCJAN  — To tym bardziej miałeś czas.

Bóg prycha.

JEFFREY  — Kain miał żonę. Nie widzę w tym niczego dziwnego.

LUCJAN  — Ja też nie, pod warunkiem że nie pytamy, kim była.

JEFFREY  — Była kobietą.

LUCJAN  — To wiele wyjaśnia.

JEFFREY  — Urodziła mu syna. Enocha.

LUCJAN  — A Kain zbudował miasto i nazwał je jego imieniem.

JEFFREY  — Widzisz? Zaczął nowe życie. Założył rodzinę. Zbudował coś trwałego.

Lucjan patrzy na niego przez chwilę.

LUCJAN  — Miasto.

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Dla kogo?

JEFFREY  — Dla ludzi.

LUCJAN  — Jakich ludzi?

Bóg zaciska szczękę.

JEFFREY  — Tych, którzy byli.

LUCJAN  — Czyli dla Adama, Ewy, swojej żony, dziecka i całej reszty rodzeństwa, które chciało go zabić?

JEFFREY  — Ludzie szybko się rozmnażali.

LUCJAN  — Aż tak szybko, że morderca zdążył przejść od samotnego tułacza do dewelopera?

JEFFREY  — To były inne czasy.

LUCJAN  — Najwyraźniej. Dzisiaj na pozwolenie na budowę czekałby dłużej niż wtedy na całą populację.

JEFFREY  — Kain chciał się osiedlić.

LUCJAN  — Przecież skazałeś go na tułaczkę.

JEFFREY  — Osiedlił się później.

LUCJAN  — Czyli twoja kara polegała na tym, że wysłałeś go w drogę, po czym pozwoliłeś mu zbudować miasto.

JEFFREY  — Nosił w sobie ciężar winy.

LUCJAN  — I znak nietykalności.

JEFFREY  — To nie była nietykalność.

LUCJAN  — Każdemu, kto by go zabił, groziłeś siedmiokrotną zemstą.

JEFFREY  — Chciałem przerwać spiralę przemocy.

LUCJAN  — Zacząłeś od ochrony jedynego mordercy mordercy.

Lucjan zawiesza głos na moment.

LUCJAN  — To znaczy jedynego poza tobą.

JEFFREY  — Ja nikogo nie zamordowałem.

LUCJAN  — A te zwierzęta, które zabiłeś, by obedrzeć je ze skór i dać je Adamowi i Ewie?

JEFFREY  — To było odzienie.

LUCJAN  — Wiem. Pierwsza kolekcja jesienna: futro po kimś, kto jeszcze rano żył.

JEFFREY  — Liście nie były odpowiednie.

LUCJAN  — Oczywiście. Człowiek zakrył się rośliną, więc uznałeś, że trzeba kogoś zabić.

JEFFREY  — Chciałem im pomóc.

LUCJAN  — I tak oto pierwszym skutkiem twojego miłosierdzia była śmierć niewinnych zwierząt.

Bóg prycha.

JEFFREY  — To nie było morderstwo.

LUCJAN  — Bo ofiara nie była człowiekiem?

JEFFREY  — To było zwierzę.

LUCJAN  — Rozumiem. Czyli choć wiedziałeś, co zrobi Kain, nie przerwałeś spirali przemocy. Po prostu od początku ustaliłeś, czyja krew się liczy.

JEFFREY  — Człowiek zasługuje na szansę, by przetrwać.

Lucjan spogląda na niego.

LUCJAN  — Ten człowiek, któremu zafundowałeś survival za majtki?

JEFFREY  — Znowu te majtki, Lucjanie.

Wzdycha ciężko bóg.

LUCJAN  — Bo to od nich zaczął się twój system sprawiedliwości. Ktoś robi coś, co ci się nie podoba, więc wyrzucasz go z domu, odbierasz mu bezpieczeństwo, a potem nazywasz ryzyko szansą.

JEFFREY  — Nie rozumiesz miłosierdzia.

LUCJAN  — Rozumiem. Tylko zauważyłem, że uruchamiasz je zazwyczaj po śmierci ofiary.

JEFFREY  — Uratowałem Kaina przed zemstą.

LUCJAN  — A Abla przed Kainem nie.

JEFFREY  — Nie mogę cofać każdej ludzkiej decyzji.

LUCJAN  — Nie musiałeś jej cofać. Wystarczyło powiedzieć: „Kain, odłóż kamień”.

JEFFREY  — To byłoby naruszenie wolnej woli.

LUCJAN  — A rozmowa z wężem naruszała co?

Bóg wzdycha ciężko.

JEFFREY  — Znowu wąż.

LUCJAN  — Będzie wracał, dopóki nie wyjaśnisz mi, dlaczego wąż za poradę dietetyczną stracił nogi, a za bratobójstwo Kain dostał ochronę osobistą.

JEFFREY  — To jest miłosierdzie.

LUCJAN  — Nie. Miłosierdzie byłoby wtedy, gdybyś okazał je obu braciom, zanim jeden rozbił drugiemu głowę.

Bóg kopie niewielki księżycowy kamień. Kamień leci daleko.

JEFFREY  — Nie możesz obwiniać mnie o wszystko, co robią ludzie.

LUCJAN  — Nie obwiniam cię o wszystko. Tylko o to, co widzisz, przewidujesz, możesz zatrzymać i świadomie zostawiasz.

JEFFREY  — To nadal ich wybory.

LUCJAN  — A twoim wyborem jest patrzeć?

JEFFREY  — Czuwam.

LUCJAN  — W przypadku Abla czuwałeś wyjątkowo dyskretnie.

Bóg odwraca się do niego.

JEFFREY  — A co miałem zrobić? Zstąpić z nieba za każdym razem, gdy ktoś podnosi rękę na drugiego człowieka?

LUCJAN  — Na początku wystarczyłby jeden raz. Było ich wtedy kilkoro.

JEFFREY  — Ludzie muszą nauczyć się ponosić odpowiedzialność.

LUCJAN  — Abel nauczył się znakomicie. Poniósł pełną odpowiedzialność za cudzą decyzję.

JEFFREY  — Przekręcasz moje słowa.

LUCJAN  — Nie muszę. Twoje słowa same robią salto.

Bóg zaciska palce na puszce. Aluminium trzeszczy.

JEFFREY  — Kain został przeklęty.

LUCJAN  — A ziemia również została przeklęta?

JEFFREY  — Miała nie wydawać mu plonów.

LUCJAN  — Czyli po tym, jak człowiek zabił człowieka, ukarałeś glebę.

JEFFREY  — To była kara dla Kaina.

LUCJAN  — Gleba mogłaby mieć na ten temat inne zdanie.

JEFFREY  — Ziemia nie ma uczuć.

LUCJAN  — Świetnie. Czyli nawet twoje kary spadają najchętniej na tych, którzy nie mogą się poskarżyć.

Bóg kręci głową.

JEFFREY  — Ty nie potrafisz patrzeć na szerszy plan.

LUCJAN  — Patrzę. Na razie szerszy plan wygląda tak: tworzysz dwoje nieświadomych ludzi, zakazujesz im zdobywania wiedzy, wyrzucasz ich z domu za zakrycie genitaliów, karzesz całą przyszłą ludzkość, faworyzujesz jednego z ich synów, pozwalasz drugiemu go zamordować, a potem chronisz mordercę przed rodziną, której istnienia nawet nie wpisałeś do opowieści.

JEFFREY  — Kiedy tak to przedstawiasz, pomijasz sens duchowy.

LUCJAN  — Sens duchowy to miejsce, w którym nie ma sensu logicznego.

Bóg milczy. Przez chwilę słychać tylko trzask ognia, który nadal pali się w próżni.

Lucjan spogląda na Ziemię.

LUCJAN  — I co było dalej?

Bóg rozprostowuje zgniecioną puszkę samym spojrzeniem.

JEFFREY  — Ludzie zaczęli się rozmnażać.

LUCJAN  — Ci wszyscy, którzy po prostu byli?

JEFFREY  — Tak. I robili się coraz gorsi.

LUCJAN  — Według jakich zasad?

JEFFREY  — Moich.

LUCJAN  — Tych, których jeszcze im nie przekazałeś?

Bóg spogląda na niego niechętnie.

JEFFREY  — Wiedzieli, co jest dobre, a co złe.

LUCJAN  — Dzięki owocowi, za którego zjedzenie ich ukarałeś.

JEFFREY  — Nie zaczynaj znowu.

LUCJAN  — Nie zaczynam. Ta historia sama wraca do punktu wyjścia.

Bóg wzdycha.

JEFFREY  — W końcu zło ludzi stało się tak wielkie, że pożałowałem, iż ich stworzyłem.

Lucjan powoli odwraca głowę.

LUCJAN  — Pożałowałeś?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Ty?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Wszechwiedzący?

Bóg zawiesza głos.

JEFFREY  — Tak.

Lucjan uśmiecha się bez cienia radości.

LUCJAN  — No dobrze, Jeffrey. To teraz opowiedz mi, jak wszechwiedzący popełnia błąd i kto płaci za reklamację.

JEFFREY  — Nie popełniłem błędu.

Burczy bóg.

LUCJAN  — Pożałowałeś, że stworzyłeś ludzi.

JEFFREY  — Rozczarowali mnie.

LUCJAN  — Wiedziałeś, co zrobią.

JEFFREY  — Wiedziałem.

LUCJAN  — A mimo to ich stworzyłeś? Potem zrobili dokładnie to, o czym wiedziałeś? I byłeś rozczarowany?

JEFFREY  — Ludzie się zepsuli.

LUCJAN  — Sami?

JEFFREY  — Mieli wolną wolę. Nie mogę odpowiadać za każdy wybór człowieka.

LUCJAN  — Ale możesz odpowiadać za projekt człowieka. Zwłaszcza kiedy jesteś konstruktorem, producentem, testerem i jedynym serwisem gwarancyjnym.

JEFFREY  — Dałem im wszystko, czego potrzebowali.

LUCJAN  — Oprócz instrukcji.

JEFFREY  — Mieli sumienie.

LUCJAN  — Od kiedy?

JEFFREY  — Od zawsze.

LUCJAN  — To po co było Drzewo Poznania Dobra i Zła?

JEFFREY  — To skomplikowane.

LUCJAN  — Nie. To się tylko nie zgadza.

JEFFREY  — Ich myśli stały się złe.

LUCJAN  — Wszystkich?

JEFFREY  — Prawie wszystkich.

LUCJAN  — Dzieci też?

JEFFREY  — Lucjanie…

LUCJAN  — Pytam, bo zaraz dojdziesz do części, w której postanawiasz rozwiązać problem wodą.

Bóg odwraca wzrok.

JEFFREY  — Najpierw pojawili się olbrzymi.

LUCJAN  — Oczywiście, że się pojawili.

JEFFREY  — Co to ma znaczyć?

LUCJAN  — Kiedy historia zaczyna się rozpadać, zawsze wchodzą olbrzymi. To literacki odpowiednik przewrócenia stołu.

JEFFREY  — Synowie boży zaczęli brać sobie córki ludzkie.

Lucjan zatrzymuje się.

LUCJAN  — Synowie czyi?

JEFFREY  — Boży.

LUCJAN  — Czyli twoi?

JEFFREY  — To były istoty niebiańskie.

LUCJAN  — Zeszli na Ziemię, zobaczyli ludzkie kobiety i brali sobie te, które im się podobały?

JEFFREY  — Mniej więcej.

LUCJAN  — Za ich zgodą?

Bóg nie odpowiada.

LUCJAN  — Rozumiem.

JEFFREY  — Z tych związków narodzili się mocarze.

LUCJAN  — Czyli twoje niebiańskie chłopaki urządziły sobie na Ziemi hodowlę olbrzymów, a ty uznałeś, że problemem są ludzie.

JEFFREY  — Nie popierałem tego. Dlatego ograniczyłem ludzkie życie do stu dwudziestu lat.

Lucjan mruga.

LUCJAN  — Ukarałeś ludzi za to, że twoi synowie nie potrafili utrzymać szat na miejscu?

JEFFREY  — Musiałem zaprowadzić porządek.

LUCJAN  — Skracając gwarancję produktu?

JEFFREY  — Ludzie i tak żyli zbyt długo.

LUCJAN  — To po co wcześniej pozwalałeś im żyć po dziewięćset lat?

JEFFREY  — Eksperymentowałem.

LUCJAN  — Wszechwiedzący eksperymentował?

JEFFREY  — Sprawdzałem różne rozwiązania.

LUCJAN  — Zatem jednak dział badań i rozwoju.

SCENA III

Potop, czyli rozwiązanie systemowe

Jeffrey pochyla się nad ogniskiem i przesuwa patykiem zwęglony kawałek drewna. Iskry unoszą się nad paleniskiem. Lucjan odsuwa stopę od żaru.

JEFFREY  — W końcu postanowiłem oczyścić Ziemię.

LUCJAN  — Posprzątać?

JEFFREY  — Zesłałem potop. Zło musiało zostać usunięte. Postanowiłem zgładzić ludzi, zwierzęta, stworzenia pełzające i ptaki.

LUCJAN  — Co zrobiły ptaki?

JEFFREY  — Żyły w skażonym świecie.

LUCJAN  — A jaszczurki?

JEFFREY  — Też.

LUCJAN  — A wiewiórki?

JEFFREY  — Lucjanie…

LUCJAN  — Jestem ciekaw, jakie przewinienie popełniła wiewiórka, żeby zasłużyć na boskie utopienie.

JEFFREY  — Całe stworzenie zostało dotknięte zepsuciem.

LUCJAN  — Wiewiórka zjadła owoc?

JEFFREY  — Nie.

LUCJAN  — Zabiła brata?

JEFFREY  — Nie.

LUCJAN  — Uprawiała seks z aniołem?

JEFFREY  — Nie.

LUCJAN  — Czyli po prostu mieszkała pod złym adresem.

JEFFREY  — Potop miał oczyścić świat. Ale zostawiłem Noego.

LUCJAN  — Dlaczego jego?

JEFFREY  — Żył uczciwie.

LUCJAN  — Bardzo szczegółowa dokumentacja.

JEFFREY  — Chodził ze mną.

LUCJAN  — Dokąd?

JEFFREY  — To metafora.

LUCJAN  — Szkoda. Wyobraziłem sobie, jak spacerujecie, a ty opowiadasz mu, ilu ludzi zamierzasz utopić.

Bóg odwraca głowę od Lucjana i mówi dalej.

JEFFREY  — Noe miał żonę, trzech synów i ich żony.

LUCJAN  — Czyli znalazłeś jednego sprawiedliwego i ewakuowałeś osiem osób.

JEFFREY  — Rodzina została ocalona razem z nim.

LUCJAN  — Byli sprawiedliwi?

JEFFREY  — Byli jego rodziną.

LUCJAN  — Czyli niewinność jest indywidualna, ale bilet ratunkowy rodzinny.

JEFFREY  — Nie mogłem zostawić go samego.

LUCJAN  — Mogłeś nie topić reszty.

JEFFREY  — Kazałem mu zbudować arkę.

LUCJAN  — Miała ster?

JEFFREY  — Nie.

LUCJAN  — Żagle?

JEFFREY  — Nie.

LUCJAN  — Wiosła?

JEFFREY  — Nie.

LUCJAN  — Czyli zbudował pływającą szafę.

JEFFREY  — Miała unosić się na wodzie.

LUCJAN  — To świetny standard projektowy. „Byle nie poszło od razu na dno”.

JEFFREY  — Podałem mu dokładne wymiary.

LUCJAN  — W łokciach.

JEFFREY  — Wtedy używano łokci.

LUCJAN  — Każdy miał takie same?

JEFFREY  — Mniej więcej.

LUCJAN  — Genialne. Ocalenie życia na Ziemi oparte na długości przedramienia cieśli.

JEFFREY  — Noe sobie poradził.

LUCJAN  — Miał sześćset lat. Powinien był już znać się na wszystkim.

JEFFREY  — Kazałem mu zabrać zwierzęta.

LUCJAN  — Wszystkie?

JEFFREY  — Po parze z każdego gatunku.

LUCJAN  — Samca i samicę?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — A potem powiedziałeś mu, żeby zwierząt czystych zabrał po siedem par.

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Czyli najpierw wysłałeś instrukcję „po dwa”, a potem aktualizację „niektórych po czternaście”.

JEFFREY  — Noe rozumiał.

LUCJAN  — Skąd wiedział, które zwierzęta są czyste?

JEFFREY  — Powiedziałem mu.

LUCJAN  — Prawo dotyczące czystych zwierząt przekazałeś dopiero Mojżeszowi.

JEFFREY  — Ja wiedziałem wcześniej.

LUCJAN  — Ty tak. Noe nie był tobą.

JEFFREY  — Widocznie dostał listę.

LUCJAN  — O której nie wspomniałeś.

JEFFREY  — Nie wszystko musiało zostać zapisane.

LUCJAN  — Szczególnie to, co skleja fabułę.

Bóg wzdycha.

LUCJAN  — Zwierzęta same przyszły do arki?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Kangury z Australii?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Leniwce z Ameryki Południowej?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Leniwce?

JEFFREY  — Miały czas.

Lucjan patrzy na niego.

LUCJAN  — Przeszły oceany?

JEFFREY  — Przyprowadziłem je.

LUCJAN  — Wszystkie?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Owady również?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Tasiemce?

Bóg mruży oczy.

JEFFREY  — Pasożyty też są częścią stworzenia.

LUCJAN  — W kim płynęły?

JEFFREY  — Co?

LUCJAN  — Tasiemiec nie wchodzi grzecznie po trapie. Musiałeś go umieścić w którymś z pasażerów.

JEFFREY  — Nie zajmowałem się szczegółami.

LUCJAN  — Cały plan opierał się na szczegółach. Dwa osobniki, jedna skrzynia i globalne ludobójstwo. Tu szczegóły są wszystkim. Arka była wystarczająco duża na miliony gatunków?

JEFFREY  — Gatunków było wtedy mniej.

LUCJAN  — Ewolucja?

JEFFREY  — Nie zaczynaj.

LUCJAN  — Pytam, bo po potopie musiały się rozmnożyć szybciej niż plotki w małym mieście.

Bóg kopie pył.

JEFFREY  — Noe zabrał też zapasy.

LUCJAN  — Dla wszystkich zwierząt?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Mięsożernych również?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Czyli dodatkowe zwierzęta na karmę?

JEFFREY  — Nie.

LUCJAN  — To co jadły lwy?

JEFFREY  — Mogły przez pewien czas jeść rośliny.

LUCJAN  — Lwy?

JEFFREY  — To była sytuacja wyjątkowa.

LUCJAN  — A odchody?

JEFFREY  — Co z nimi?

LUCJAN  — Osiem osób, tysiące zwierząt, wiele miesięcy i jedno okno.

Bóg krzywi się.

JEFFREY  — Arka miała wentylację.

LUCJAN  — Jedno okno.

JEFFREY  — Duże.

LUCJAN  — Jeffrey, to nie była arka. To był drewniany wychodek.

JEFFREY  — Przetrwali.

LUCJAN  — Cudem?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Wreszcie uczciwa odpowiedź.

JEFFREY  — Potem spadł deszcz. Padało przez czterdzieści dni i czterdzieści nocy. A wody utrzymywały się znacznie dłużej.

LUCJAN  — Ludzie wiedzieli, co się dzieje? Pukali do arki zanim woda zatkała im nozdrza?

JEFFREY  — Drzwi były zamknięte.

LUCJAN  — Przez Noego?

JEFFREY  — Przeze mnie.

Lucjan powoli odwraca głowę.

LUCJAN  — Zamknąłeś ich od zewnątrz?

JEFFREY  — Chroniłem ich.

LUCJAN  — Przed kim?

JEFFREY  — Przed ludźmi.

LUCJAN  — Tymi, których właśnie topiłeś?

JEFFREY  — Mogliby próbować wejść.

LUCJAN  — Naturalnie. Tonący mają irytujący zwyczaj szukania ratunku.

JEFFREY  — Nie zmieściliby się wszyscy.

LUCJAN  — Wszechmocny, a zabrakło miejsca?

JEFFREY  — Arka miała określone wymiary.

LUCJAN  — Które sam określiłeś.

JEFFREY  — Nie wszyscy zasługiwali na ocalenie.

LUCJAN  — Niemowlęta też nie?

JEFFREY  — Zło ludzi było wielkie.

LUCJAN  — Niemowląt?

JEFFREY  — Należały do zepsutego pokolenia.

LUCJAN  — Leżały w kołyskach i należały?

JEFFREY  — Nie rozumiesz sądu. Musiałem zacząć od nowa.

LUCJAN  — Mogłeś naprawić ludzi.

JEFFREY  — Mieli wolną wolę.

LUCJAN  — Mogłeś ich nauczyć.

JEFFREY  — Nie słuchali.

LUCJAN  — Mogłeś się im pokazać.

JEFFREY  — To odebrałoby im wolność wiary.

LUCJAN  — Ale utopienie ich nie odebrało im niczego?

Bóg nie odpowiada.

LUCJAN  — Miałeś całą wieczność na wychowanie własnego stworzenia, ale wytrzymałeś kilka pokoleń i nacisnąłeś „przywróć ustawienia fabryczne”.

JEFFREY  — Ocaliłem najlepszych.

LUCJAN  — Jednego człowieka i jego krewnych i powinowatych.

JEFFREY  — To wystarczyło.

LUCJAN  — Do czego?

JEFFREY  — Żeby ludzkość zaczęła od nowa.

LUCJAN  — Ponownie odkazirodztwa.

Bóg krzywi się.

JEFFREY  — Nie używano wtedy tego słowa.

LUCJAN  — Genetyka nie potrzebuje słów, by istnieć i działać.

JEFFREY  — Byli bliżej doskonałości.

LUCJAN  — Oczywiście. Chów wsobny.

JEFFREY  — Kiedy wody opadły, Noe wypuścił kruka. Potem gołębicę.

LUCJAN  — Wróciła?

JEFFREY  — Za drugim razem przyniosła liść oliwny.

LUCJAN  — Drzewa oliwne dobrze znoszą kilka miesięcy pod wodą?

JEFFREY  — To był znak. W końcu wyszli z arki.

LUCJAN  — I co zrobił Noe?

Bóg uśmiecha się lekko.

JEFFREY  — Zbudował mi ołtarz.

LUCJAN  — A potem?

JEFFREY  — Złożył ofiarę ze zwierząt czystych.

Lucjan nieruchomieje.

LUCJAN  — Z tych uratowanych?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Z tych, których zostało zaledwie kilka par?

JEFFREY  — Dlatego zabrał ich więcej.

LUCJAN  — Czyli kazałeś mu ratować siedem par po to, żeby po zejściu na ląd część od razu zabił? Tę gołębicę pewnie też.

JEFFREY  — Ofiara była wyrazem wdzięczności.

LUCJAN  — Zwierząt?

JEFFREY  — Noego.

LUCJAN  — Rozumiem. Zwierzę przetrwało zagładę świata w skrzyni pełnej odchodów, wyszło na ląd i dowiedziało się, że było zapasem liturgicznym.

JEFFREY  — Woń ofiary była miła.

Lucjan spogląda na niego z niesmakiem.

LUCJAN  — Cała planeta śmierdziała rozkładem, a tobie spodobał się zapach palonego ciała?

JEFFREY  — To był symbol pojednania.

LUCJAN  — Z kim się jednałeś?

JEFFREY  — Z ludźmi.

LUCJAN  — To ty ich utopiłeś.

JEFFREY  — Obiecałem, że już nigdy nie zgładzę całej Ziemi potopem. I dałem im tęczę.

LUCJAN  — Odszkodowanie?

JEFFREY  — Znak przymierza.

LUCJAN  — Z kim zawarłeś przymierze?

JEFFREY  — Z Noem i jego potomkami.

LUCJAN  — Mieli możliwość negocjacji?

JEFFREY  — Nie.

LUCJAN  — Mogli odmówić?

JEFFREY  — Po co mieliby odmawiać?

LUCJAN  — Czyli to nie było przymierze. To było oświadczenie sprawcy odczytane ocalałym.

JEFFREY  — Tęcza miała przypominać mi o obietnicy.

LUCJAN  — Tobie?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Wszechwiedzący potrzebuje kolorowej notatki na niebie, żeby pamiętać, że obiecał nie utopić świata?

JEFFREY  — To był symbol dla ludzi.

LUCJAN  — Przed chwilą powiedziałeś, że dla ciebie.

JEFFREY  — Dla wszystkich.

LUCJAN  — Uniwersalny przypominacz. Bardzo rozsądne. Zwłaszcza że pojawia się dopiero po deszczu.

Bóg spogląda na Ziemię.

JEFFREY  — Noe był mi wdzięczny.

LUCJAN  — Długo?

JEFFREY  — Co masz na myśli?

LUCJAN  — Założył winnicę, zrobił wino, upił się i leżał nagi w namiocie.

Bóg wzdycha.

JEFFREY  — To był jego słabszy moment.

LUCJAN  — Po całym tym wysiłku wróciliśmy do nagiego faceta w ogrodzie.

JEFFREY  — Winnicy.

LUCJAN  — Ogród z alkoholem. Rozwinięcie twojego pierwotnego pomysłu.

JEFFREY  — Jego syn Cham zobaczył go nagiego.

LUCJAN  — I za to Noe przeklął Kanaana. Syna Chama. Czyli wnuka, który niczego nie zrobił.

JEFFREY  — Poniósł konsekwencje czynu ojca.

Lucjan kiwa głową.

LUCJAN  — Dobrze wiedzieć, że potop oczyścił świat. Minęło pięć minut i znowu karzesz dzieci za winy rodziców.

JEFFREY  — Człowiek ma wolną wolę.

Lucjan wzdycha.

LUCJAN  — Naturalnie.

JEFFREY  — Co znowu?

LUCJAN  — Nic. Podziwiam konsekwencję. Kiedy człowiek robi coś dobrego, to dzięki tobie. Kiedy robi coś potwornego, to dzięki wolnej woli.

JEFFREY  — To nie jest takie proste.

LUCJAN  — Jest jeszcze prostsze. Ty zawsze bierzesz zasługę i nigdy rachunek.

Bóg patrzy na niego spode łba.

JEFFREY  — Ocaliłem ludzkość.

LUCJAN  — Przed potopem, który sam zesłałeś.

JEFFREY  — Mogłem nie ocalić nikogo.

Lucjan uśmiecha się chłodno.

LUCJAN  — Jeffrey, grożenie, że mogłeś zabić więcej, nie czyni cię miłosiernym. Czyni cię mordercą, który chce pochwały za amunicję pozostałą w magazynku.

Bóg zaciska szczękę.

JEFFREY  — Nie jestem mordercą.

LUCJAN  — Oczywiście. Jesteś zjawiskiem pogodowym.

JEFFREY  — Potop był konieczny.

LUCJAN  — Wszystkie twoje katastrofy są konieczne, dopóki sam je wywołujesz.

JEFFREY  — Świat po potopie miał być lepszy.

LUCJAN  — I był?

Bóg przez chwilę patrzy na Ziemię.

SCENA IV

Babel, czyli problem komunikacyjny

Nad obozowiskiem nadal widoczna Ziemia. Jeffrey odrywa od niej wzrok i obraca puszkę w dłoniach. Lucjan przysuwa krzesło do ogniska.

JEFFREY  — Ludzie zaczęli się rozmnażać.

LUCJAN  — To już mówiłeś. Zwykle chwilę przed kolejną katastrofą.

JEFFREY  — Wszyscy mówili jednym językiem.

LUCJAN  — Brzmi rozsądnie.

JEFFREY  — Rozumieli się.

LUCJAN  — Jeszcze lepiej.

JEFFREY  — Współpracowali.

Lucjan spogląda na niego podejrzliwie.

LUCJAN  — I to cię zaniepokoiło?

JEFFREY  — Nie od razu.

LUCJAN  — Ile czasu potrzebowałeś, żeby uznać zgodę między ludźmi za zagrożenie?

JEFFREY  — Postanowili zbudować miasto.

LUCJAN  — Ludzie często tak robią. To wygodniejsze niż spanie pod krzakiem i czekanie, aż znowu coś utopisz.

JEFFREY  — A w mieście chcieli wznieść wieżę.

Lucjan unosi wzrok ku czarnej przestrzeni nad nimi.

LUCJAN  — I udało im się?

JEFFREY  — Nie.

LUCJAN  — To czego się przestraszyłeś?

JEFFREY  — Nie przestraszyłem się.

LUCJAN  — Zszedłeś osobiście zobaczyć budowę.

JEFFREY  — Chciałem sprawdzić, co robią.

LUCJAN  — Wszechwiedzący znowu prowadził kontrolę na miejscu.

JEFFREY  — To był ważny projekt.

LUCJAN  — Najwyraźniej. Zwykłe morderstwo obserwujesz z daleka, ale kiedy ludzie stawiają rusztowanie, od razu pojawiasz się z inspekcją budowlaną.

JEFFREY  — Chcieli uczynić sobie imię.

LUCJAN  — Straszne.

JEFFREY  — Kierowała nimi pycha.

LUCJAN  — Zbudowali coś wspólnie.

JEFFREY  — Chcieli dosięgnąć nieba.

LUCJAN  — Jeffrey, ty naprawdę wierzyłeś, że ludzie wejdą do nieba po schodach?

JEFFREY  — Oni wierzyli.

LUCJAN  — Ludzie wierzą też, że ryba to nie mięso.

JEFFREY  — Wieża była symbolem buntu.

LUCJAN  — Przeciwko komu?

JEFFREY  — Przeciwko mnie.

LUCJAN  — W jaki sposób?

JEFFREY  — Chcieli sięgnąć mojej siedziby.

LUCJAN  — Gdzie wtedy mieszkałeś?

JEFFREY  — W niebie.

LUCJAN  — Konkretnie.

JEFFREY  — W niebie.

LUCJAN  — Nad chmurami?

JEFFREY  — To nie jest miejsce fizyczne.

LUCJAN  — To jak mieli do niego dojść fizyczną wieżą?

Bóg mruży oczy.

JEFFREY  — Liczyła się intencja.

LUCJAN  — A więc znowu karzesz za myśli.

JEFFREY  — Ich zamiary były niebezpieczne.

LUCJAN  — Budowali miasto, żeby się nie rozproszyć.

JEFFREY  — Mieli zaludniać Ziemię.

LUCJAN  — Powiedziałeś im to?

JEFFREY  — To było moje życzenie.

LUCJAN  — Czyli nie.

JEFFREY  — Wiedzieli.

LUCJAN  — Skąd?

JEFFREY  — Noe wiedział.

LUCJAN  — Noe wiedział też, że należy upić się do nieprzytomności i przekląć wnuka za cudze przewinienie. Nie wiem, czy wybrałbym go na rzecznika twojej polityki mieszkaniowej.

Bóg prycha.

JEFFREY  — Ludzie skupili się w jednym miejscu, zamiast wypełniać Ziemię.

LUCJAN  — Może lubili sąsiadów.

JEFFREY  — Ludzie nie lubią sąsiadów.

LUCJAN  — Wreszcie coś wiarygodnego.

JEFFREY  — Powiedziałem: „Są jednym ludem i mają jeden język. To dopiero początek ich dzieła. Teraz nic nie będzie dla nich niemożliwe”.

LUCJAN  — Naprawdę to powiedziałeś?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Czyli nie chodziło o ich pychę.

JEFFREY  — Chodziło.

LUCJAN  — Nie.

Lucjan odwraca się do boga.

LUCJAN  — Sam przyznałeś, że problemem było to, iż nic nie będzie dla nich niemożliwe.

JEFFREY  — Przesadzali z ambicjami.

LUCJAN  — Współpracowali.

JEFFREY  — Bez kontroli.

LUCJAN  — Twojej.

JEFFREY  — Ktoś musiał nad nimi czuwać.

LUCJAN  — A oni właśnie odkryli, że nie potrzebują nadzorcy.

Bóg krzywi się.

JEFFREY  — Potrzebowali mnie.

LUCJAN  — Do czego? Cegły robili sami. Zaprawę mieszali sami. Plan mieli wspólny. Dogadywali się.

JEFFREY  — Mogli zrobić coś niebezpiecznego.

LUCJAN  — Na przykład?

JEFFREY  — Nie wiem. Coś.

LUCJAN  — Czyli ukarałeś ich za potencjał.

JEFFREY  — Ograniczyłem ryzyko.

LUCJAN  — Jak?

JEFFREY  — Pomieszałem im języki.

Lucjan patrzy na niego przez chwilę.

LUCJAN  — Co zrobiłeś?

JEFFREY  — Sprawiłem, że przestali się rozumieć.

LUCJAN  — Wszystkim?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Jednego dnia?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Człowiek poszedł spać, mówiąc do żony jednym językiem, a rano obudził się obok cudzoziemki?

JEFFREY  — Mniej więcej.

LUCJAN  — Dzieci przestały rozumieć rodziców?

JEFFREY  — Zapewne.

LUCJAN  — Robotnicy nie mogli ostrzec się, że cegła spada im na głowę?

JEFFREY  — To był skutek ich pychy. Chodziło o rozproszenie ludzi.

LUCJAN  — Więc odebrałeś im możliwość porozumienia.

JEFFREY  — Dałem im różnorodność.

Lucjan wybucha śmiechem.

LUCJAN  — Dałeś im chaos, a po kilku tysiącach lat nazwałeś to dziedzictwem kulturowym.

JEFFREY  — Języki są piękne.

LUCJAN  — Dziś tak. Wtedy były narzędziem sabotażu.

JEFFREY  — Każdy naród rozwinął własną mowę.

LUCJAN  — Po tym, jak przeszkodziłeś im stworzyć jedną wspólnotę.

JEFFREY  — Ludzkość potrzebowała różnic.

LUCJAN  — Żeby łatwiej było się nienawidzić?

JEFFREY  — Różnice wzbogacają.

LUCJAN  — Zwłaszcza armie. Każda może krzyczeć „zabij” inaczej.

Bóg kopie kolejny kamień.

JEFFREY  — Nie odpowiadam za wojny.

LUCJAN  — Stworzyłeś granice komunikacyjne, rozproszyłeś ludzi, a potem patrzyłeś, jak każda grupa uznaje sąsiadów za obcych.

JEFFREY  — Mogli się nauczyć języków.

LUCJAN  — Po co je pomieszałeś, skoro mieli się ich potem uczyć?

JEFFREY  — Żeby musieli się bardziej starać. A wieża była niebezpieczna.

LUCJAN  — Miała kilka pięter.

JEFFREY  — Miała sięgać nieba.

LUCJAN  — Najwyższe budynki na Ziemi są dziś wyższe niż wszystko, co mogli wtedy zbudować.

JEFFREY  — Czasy się zmieniły.

LUCJAN  — Czyli obecnie można?

JEFFREY  — Co?

LUCJAN  — Budować wysoko.

JEFFREY  — Można.

LUCJAN  — Czyli ukarałeś pierwszych budowniczych za coś, co później przestało ci przeszkadzać.

JEFFREY  — Nie chodziło o wysokość. Chodziło o jedność. O pychę. O bunt.

LUCJAN  — O niezależność.

Bóg patrzy na niego spode łba.

JEFFREY  — Zawsze musisz mieć ostatnie słowo?

LUCJAN  — Nie. W przeciwieństwie do ciebie nie pomieszałem nikomu języka, żeby je sobie zagwarantować.

JEFFREY  — Wieża symbolizowała ludzką pychę.

LUCJAN  — A twoje zejście z nieba, żeby ją osobiście zniszczyć, symbolizowało co?

JEFFREY  — Troskę.

LUCJAN  — Naturalnie. Twoja troska zawsze kończy się katastrofą naturalną.

Bóg wzdycha.

JEFFREY  — Rozproszyłem ich po całej Ziemi.

LUCJAN  — Czyli osiągnąłeś to, czego chciałeś. Kosztem ich więzi, rodzin i wspólnej pracy.

JEFFREY  — Musieli nauczyć się żyć osobno.

LUCJAN  — Dlaczego?

JEFFREY  — Żeby powstały narody.

LUCJAN  — A po co miały powstać narody?

JEFFREY  — Każdy miał własne miejsce.

LUCJAN  — I własnego boga?

Bóg zawiesza głos.

JEFFREY  — Mnie.

LUCJAN  — Wszystkie narody znały ciebie?

JEFFREY  — Nie od razu.

LUCJAN  — Czyli rozproszyłeś ludzi, pomieszałeś im języki, odciąłeś ich od wspólnej opowieści, a potem miałeś pretensję, że zaczęli wymyślać innych bogów.

JEFFREY  — Powinni byli pamiętać.

LUCJAN  — W językach, których dzień wcześniej nie znali?

JEFFREY  — Tradycja mogła przetrwać.

LUCJAN  — Przekazywana przez ludzi, którzy przestali się rozumieć.

JEFFREY  — W rodzinach mówili podobnie.

LUCJAN  — Czyli pomieszałeś języki według rodzin?

JEFFREY  — Prawdopodobnie.

LUCJAN  — Znowu prawdopodobnie.

JEFFREY  — Nie pamiętam każdej grupy osobno.

LUCJAN  — Ale pamiętasz, co każdy człowiek robi pod kołdrą.

JEFFREY  — Nie wracaj do tego.

LUCJAN  — Sam twierdzisz, że jesteś wszechwiedzący. To nie ja wymyśliłem zakres twojego monitoringu.

Bóg otwiera kolejną puszkę piwa.

JEFFREY  — Babel nauczyła ludzi pokory. Pokazała, że istnieją granice.

LUCJAN  — Ustanowione przez kogoś, kto boi się, że ludzie zbyt dobrze się dogadają.

JEFFREY  — Nie bałem się.

LUCJAN  — Powiedziałeś: „Nic nie będzie dla nich niemożliwe”.

JEFFREY  — To było ostrzeżenie.

LUCJAN  — Oni tego nie słyszeli.

Bóg upija łyk.

JEFFREY  — Czasem trzeba zatrzymać rozwój, zanim wymknie się spod kontroli.

Lucjan spogląda na niego z niedowierzaniem.

LUCJAN  — Właśnie opisałeś siebie jako hamulec cywilizacji.

JEFFREY  — Jako opiekuna.

LUCJAN  — Rozbijasz współpracę, blokujesz wiedzę, karzesz ciekawość i nazywasz to opieką.

JEFFREY  — Tak. Wieża nie powstała.

LUCJAN  — Powstały za to tysiące lat nieporozumień, wojen, pogardy wobec obcych i ludzi mordowanych za akcent.

JEFFREY  — Nie mogłem przewidzieć wszystkiego.

Lucjan odwraca głowę bardzo powoli. Bóg zamyka oczy.

JEFFREY  — Źle powiedziałem.

LUCJAN  — Wszechwiedzący?

JEFFREY  — Wiem.

LUCJAN  — Nie przewidział?

JEFFREY  — Przewidziałem.

LUCJAN  — I zrobiłeś to mimo wszystko?

JEFFREY  — Efekt był konieczny.

LUCJAN  — Czyli przewidziałeś wojny, ale uznałeś, że wspólna budowa jest większym zagrożeniem.

JEFFREY  — Nie łącz tych rzeczy.

LUCJAN  — Sam je połączyłeś. Jedność przeraziła cię bardziej niż przyszła przemoc.

JEFFREY  — Ludzie musieli się rozproszyć.

LUCJAN  — Bo rozproszonymi łatwiej rządzić?

Bóg spogląda na niego ostro.

JEFFREY  — To insynuacja.

LUCJAN  — To instrukcja obsługi każdego imperium.

JEFFREY  — Nie jestem imperium.

LUCJAN  — Masz królestwo, tron, poddanych, prawa, kary i żądasz czci.

JEFFREY  — To porządek duchowy.

LUCJAN  — Imperium też zawsze tak o sobie mówi.

AKT II

SCENA I

Wybrany, czyli ulubiony w języku teologii

Jeffrey stawia pustą puszkę obok krzesła i przeciera dłonie o kolana. Lucjan pochyla się ku niemu, opierając łokcie na udach.

JEFFREY  — Później wybrałem jednego człowieka.

LUCJAN  — Naturalnie. Skoro rozbiłeś ludzkość na narody, musiałeś teraz wybrać ulubiony.

JEFFREY  — Nie ulubiony. Wybrany.

LUCJAN  — To słowo „ulubiony” w języku teologii.

JEFFREY  — Nazywał się Abram.

LUCJAN  — Ten od żony, która była jego siostrą?

Bóg spogląda na niego z irytacją.

JEFFREY  — Przyrodnią.

LUCJAN  — Uspokoiłeś mnie.

JEFFREY  — Abram był człowiekiem wiary.

LUCJAN  — Czyli wykonywał polecenia bez pytań?

JEFFREY  — Ufał mi.

LUCJAN  — To właśnie powiedziałem.

JEFFREY  — Kazałem mu opuścić dom i udać się do ziemi, którą mu wskażę.

LUCJAN  — Powiedziałeś dokąd?

JEFFREY  — Nie od razu.

LUCJAN  — Czyli powiedziałeś do siedemdziesięciopięcioletniego człowieka i powiedziałeś: „Zostaw wszystko i idź, kierunek podam po drodze”.

JEFFREY  — To była próba wiary.

LUCJAN  — To była najstarsza podejrzana oferta wyjazdu za granicę.

JEFFREY  — Obiecałem, że uczynię z niego wielki naród.

LUCJAN  — Człowiekowi bezdzietnemu.

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Z żoną w podobnym wieku.

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — I jeszcze powiedziałeś mu, że będziesz błogosławił tych, którzy jemu błogosławią, a przeklinał tych, którzy go przeklinają.

JEFFREY  — Tak.

Lucjan kiwa głową.

LUCJAN  — Program lojalnościowy.

JEFFREY  — Przymierze.

LUCJAN  — Jeden człowiek dostaje ziemię, potomstwo i ochronę, a reszta świata ma uważać, co o nim mówi.

JEFFREY  — Przez niego miały być błogosławione wszystkie narody.

LUCJAN  — Najpierw trzeba było im pomieszać języki, aby później móc każdy z nich błogosławić osobno.

JEFFREY  — Abram posłuchał.

LUCJAN  — Oczywiście. Kiedy ktoś mówi starszemu człowiekowi, by porzucił dom i ruszył w nieznane, to nikt się nie zastanawia i zabiera żonę na wycieczkę.

JEFFREY  — Obiecałem mu także ziemię.

LUCJAN  — Cudzą ziemię?

JEFFREY  — Ziemię Kanaan.

LUCJAN  — Na której mieszkali Kananejczycy.

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Czy wiedzieli, że właśnie dałeś obcemu ich kraj?

JEFFREY  — Jeszcze nie.

LUCJAN  — Czyli nie rabunek. Proroctwo rabunku.

JEFFREY  — To była ziemia obiecana.

LUCJAN  — Każda kradzież brzmi dostojniej, kiedy nazwie się ją obietnicą.

Bóg wzdycha.

JEFFREY  — Abram zbudował mi ołtarz.

LUCJAN  — Na cudzej ziemi?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Zaznaczył teren?

JEFFREY  — Oddał mi cześć. Potem nastał głód.

LUCJAN  — W ziemi, do której go wysłałeś?

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Zadziwiająco szybko zaczęła działać twoja obietnica.

JEFFREY  — Głód bywa próbą.

LUCJAN  — Dla człowieka głód jest głodem. „Próba” to słowo używane przez tych, którzy jedzą.

JEFFREY  — Abram udał się do Egiptu. Musiał przeżyć.

LUCJAN  — Człowiek zasługuje na szansę, by przetrwać?

Bóg spogląda na niego podejrzliwie.

JEFFREY  — Tak.

LUCJAN  — Miło, że wróciliśmy do zasady obowiązującej głównie wybranych.

JEFFREY  — Co masz na myśli?

LUCJAN  — Nic. Opowiadaj. Jest siedemdziesięciopięcioletni Abram, głód, Egipt i twoja obietnica wielkiego narodu. Co mogło pójść nie tak?

Bóg zawiesza głos.

JEFFREY  — Saraj była bardzo piękna.

Lucjan zamyka oczy.

LUCJAN  — Oczywiście, że była. Problem w tym, że nie mogła mieć dzieci, a ty obiecałeś mu potomstwo.

JEFFREY  — Planowałem cud.

LUCJAN  — Najpierw przez kilkadziesiąt lat nic nie robiłeś.

JEFFREY  — Czekałem na właściwy moment.

LUCJAN  — Czyli aż będą na tyle starzy, żeby każda ciąża wyglądała jak interwencja nadprzyrodzona.

JEFFREY  — Chciałem pokazać swoją moc.

LUCJAN  — Ciałem kobiety.

JEFFREY  — Saraj miała zostać pobłogosławiona. Ostatecznie urodziła syna.

LUCJAN  — Zanim do tego doszło, Abram zdążył oddać ją faraonowi.

Bóg wzdycha.

JEFFREY  — Bał się o życie.

LUCJAN  — Powiedział, że jest jego siostrą. Pominął fragment o małżeństwie.

JEFFREY  — Faraon mógł go zabić.

LUCJAN  — Więc Abram wystawił żonę.

JEFFREY  — Sytuacja była trudna.

LUCJAN  — Dla niej szczególnie.

JEFFREY  — Nic jej się nie stało.

LUCJAN  — Oprócz tego, że pracowała jako prostytutka, za którą Abramowi sowicie wynagrodzono.

JEFFREY  — Oj, tam. Chodziło o bezpieczeństwo Abrama.

LUCJAN  — A nie o zarobek alfonsa?

JEFFREY  — Nie bądź wulgarny.

Krzywi się bóg.

LUCJAN  — Czyli wulgarne są słowa, a nie czyny twojego ulubieńca?

JEFFREY  — To było nieporozumienie, za które ukarałem faraona, bo wziął cudzą żonę.

LUCJAN