H.P. Lovecraft

Zmarły w 1937 r. amerykański pisarz, jeden z prekursorów nurtu fantasy i science fiction, zwany samotnikiem z Providence. Doceniony dopiero wiele lat po swojej śmierci twórca niezwykłej mitologii Cthulhu oraz oryginalnej odmiany opowieści grozy zwanej od jego nazwiska horrorem lovecraftowskim.

Howard Phillips Lovecraft urodził się w 1890 w Providence w stanie Rhode Island jako jedyne dziecko Winfielda Scotta Lovecrafta i Sary Susan Lovecraft. Jego ojciec najprawdopodobniej pracował jako komiwojażer handlujący kamieniami szlachetnymi, zaś ojciec matki był miejscowym biznesmenem. Punktem krytycznym, kładącym się cieniem na całej biografii pisarza była najpierw choroba i śmierć ojca, a później dziadka ze strony matki, który wychowywał chłopca. Kiedy Howard miał zaledwie trzy lata, jego ojciec miał podczas potkania służbowego poważny epizod psychotyczny, w wyniku którego został zamknięty w szpitalu, gdzie zmarł w 1989 r., jak się przypuszcza wskutek wyniszczenia kiłą. Sam Lovecraft zawsze utrzymywał, że śmierć ojca związana była z wycieńczeniem psychicznym, a naukowcy nie mają pewności czy w sprawie tej kłamał czy rzeczywiście nie miał pojęcia o chorobie rodzica.

Po śmierci Lovcrafta seniora Howard wraz z matką zamieszkał w domu dziadka, który przejął opiekę nad nimi i zatroszczył się o wychowanie oraz edukację wnuka. To właśnie on zauważył jego bardzo wcześnie ujawnione talenty i starał się je rozwijać. Dzięki dziadkowi czytał H.P. Lovecraft książki należące do kanonu ówczesnego klasycznego wykształcenia (jako dziecko Howard tłumaczył Przemiany Owidiusza), jak również pokochał mroczny świat grozy, który poznał, słuchając co wieczór wymyślanych przez dziadka historii.

W dzieciństwie pisarz był bardzo chorowity, co sprawiło, że przeważnie uczył się w domu. Nigdy nie przyzwyczaił się też do przebywania w większej grupie i do końca życia był typem introwertyka. Już w dzieciństwie Lovecraft był przekonany, że cierpi na parasomnię. Wiele jego utworów miało zresztą swoje źródło w problemach ze snem i nocnych koszmarach, których doświadczał. Mimo swoich ogromnych zdolności i rozległych zainteresowań, nie udało mu się, ze względu na kruchą konstrukcje nerwową i psychiczną (w 1908 r. przeszedł załamanie nerwowe), zdać matury w Hope High School w Rhode Island. Śmierć dziadka w 1904 r. oznaczał dla całej rodziny kres stabilizacji finansowej i powolne popadanie w coraz większe ubóstwo.

Chociaż od wczesnej młodości H.P Lovecraft pisał zarówno opowiadania, jak i poezje nie podejmował prób ich wydania. W 1914 r. po napisaniu do redakcji gazety The Argosy listu krytykującego opowiadanie Freda Jacksona został zaproszony przez Edwarda F. Daasa, prezesa United Amateur Press Association, do dołączenia do tej zrzeszającej dziennikarzy amatorów organizacji. Otworzyło to zupełnie nowy rozdział w życiu i twórczości pisarza. Chociaż wciąż nie udało mu się wydać żadnej książki, Lovecraft dzięki stowarzyszeniu odzyskał zapał do pisania i poznał przyjaciół, z którymi będzie korespondował całe życie i którzy będą mieli wpływ na kształt jego literatury. Przez bardzo krótki czas w połowie lat XX-tych pisarz był nawet żonaty i przeprowadził się do Nowego Jorku, szybko jednak jego małżeństwo zakończyło się separacją, a on sam wrócił do Providence, gdzie mieszkał do końca życia. Jego sytuacja finansowa stale się pogarszała, co powodowało pogłębiające się zgorzknienie i radykalizację poglądów pisarza (którym dawał wyraz w publicystyce i listach). Nieraz musiał wybierać miedzy jedzeniem a znaczkami pocztowymi do swojej bogatej korespondencji. Zmarł, cierpiąc ogromny ból na raka jelita.

Ukazania się opatrzonej swojej nazwiskiem książki H.P. Lovecraft nie doczekał, jednak jego spuścizna miała ogromny wpływ na literaturą i całą popkulturę XX i XXI w. Do fascynacji jego prozą i wyobraźnią przyznawało się wielu twórców różnych dziedzin sztuki, a sam król horroru Stephen King nazwał Lovecrafta najwybitniejszym twórcą XX-wiecznej literatury grozy.

H.P. Lovecrft i Cthulhu

Oryginalną, wielokrotnie pojawiającą sie w jego fabułach, mitologię Cthulhu Lovecraft po raz pierwszy zaprezentował czytelnikom w opowiadaniu Zew Cthulhu opublikowanym w 1926 r. przez Weird Tales. Centralnymi istotami tego systemu są Wielcy Przedwieczni, będący potężnymi bytami powstałymi u zarania wszechświata. Mąją oni niezwykłe moce, w tym władzę nad snami ludzi. Czczą ich cywilizacje pozaziemskie, a także pomniejsi bogowie, oraz niektórzy ludzie. Cthulhu jest jednym z Wielkich Przedwiecznych, który przybył na Ziemię 1,4 miliarda lat temu i aktualnie śpi na dnie Pacyfiku. W 2017 r. wydawnictwo Zysk i spółka opublikowało większość opowiadań tworzących mitologię Cthulhu w cyklu Opowieści Lovecrafta. Szaleństwo w górach i inne opowieści oraz Bestia w jaskini i inne opowiadania, składające się na cykl, to najnowsze polskie opracowania tego autora.

H.P. Lovecraft i Michel Houellebecq

Wydając w 1991 r. poświęconą życiu i dziełom pisarza książkę H.P. Lovecraft przeciw światu, przeciw życiu, Michel Houellebecq wpisuje się w nurt współczesnej fascynacji jego spuścizną i osobą. Na stronach tej książki Lovecraft ukazany jest jako prawdziwy geniusz wyprzedzający swoją epokę. Francuski skandalista uważa się za spadkobiercę, wręcz pokrewną duszę samotnika z Providence, który był, jak sam przyznaje, jednym z autorów kształtujących jego osobowość. Dla Michela Houellebecqa H.P. Lovecraft to niedoceniony za życia wizjoner, którego geniusz jednak ostatecznie zatriumfował w czasach postmodernizmu. W późniejszych wydaniach książki H.P. Lovecraft przeciw światu przeciw życiu dołączono wstęp pióra Stephena Kinga.