Wszystko na ostatnią chwilę ebook i audiobook

Copyright © Jakub Bączykowski, 2026

Copyright © Wydawnictwo Poznańskie sp. z o.o., 2026

Redaktorka inicjująca: Marta Kujawa

Redaktorka prowadząca: Aleksandra Kotlewska

Marketing i promocja: Karolina Guzik

Redakcja: Anna Zientek

Korekta: Agnieszka Śliz, Magdalena Owczarzak

Projekt okładki i strony tytułowe: Ewa Popławska

Fotografia autora na skrzydełku: Piotr Serafin

Zezwalamy na udostępnianie okładki książki w internecie.

ISBN 978-83-69003-12-2

CZWARTASTRONA

Grupa Wydawnictwa Poznańskiego sp. z o.o.

ul. Fredry 8, 61-701 Poznań

tel.: 61 853-99-10

[email protected]

www.czwartastrona.pl

Prolog

W mojej głowie nie było od paru miesięcy innych myśli niż tych o konieczności opuszczenia mieszkania babci Zosi w centrum Krakowa, czyli mojego salonu RITA, i szukania lokalu gdzieś dużo dalej, tańszego i na pewno już nie tak klimatycznego. Bez pamiątek, wspomnień i ducha babci Zosi. Aż się wzdrygnęłam na myśl o moim bracie Sylwku i napięciu, które przez wiele miesięcy między nami narastało.

Od wielu długich tygodni żyłam tak, jakby ktoś zawiesił nade mną ciężki żyrandol na cienkim kablu. Niby świecił, niby wszystko działało – klientki przychodziły, kawa pachniała jak zawsze, nożyczki układały się w dłoni – ale ja co chwilę zerkałam w górę, czekając, kiedy to wszystko runie mi na głowę.

W konflikcie między mną a Sylwkiem próbowałam udawać, że chodzi wyłącznie o pieniądze, metry kwadratowe i mój salon. Prawda była jednak bardziej skomplikowana. O tym, że Kamila zachorowała na stwardnienie rozsiane, dowiedziałam się jakiś czas temu, nie z plotek ani domysłów, lecz z rozmowy z nią. Teraz z każdym spotkaniem dostrzegałam, jak ubywa jej sił, i upewniałam się w tym, że ich marzenie o domu nie było kaprysem, fanaberią ani zachcianką kobiety pragnącej większej kuchni z wyspą. To była konieczność. Potrzebowali przestrzeni, w której moja bratowa mogłaby się spokojnie poruszać, bez ciągłego wchodzenia po schodach, w której Antek miałby swoje miejsce, a Sylwek nie musiałby udawać, że da się normalnie żyć w mieszkaniu, które od dawna było dla nich za małe.

I właśnie dlatego jest mi tak trudno. Bo nie mogę powiedzieć, że nie rozumiem sytuacji. Rozumiem aż za dobrze. Tyle że mój strach też jest donośny. Boję się utraty miejsca, które daje mi pracę, niezależność i poczucie sensu w życiu. Boję się, że choroba Kamili zakłóci pamięć o babci Zosi, salonową codzienność i poczucie bezpieczeństwa mojej rodziny. A przecież to nie są wartości, które powinny ze sobą walczyć. To dwa różne lęki, dwie różne historie przyparte do ściany.

Kiedy Sylwek zadzwonił do mnie tego dnia, gdy Kamila przyszła do mojego salonu i opowiedziała o swojej chorobie, miałam za sobą intensywny dzień. Akurat siedziałam przy stoliku i przeglądałam rachunki, gdy na telefonie wyświetliły się jego imię i numer. Odebrałam połączenie z sercem w gardle. Powiedział tylko, że musimy się znowu spotkać.

– Dobrze – odpowiedziałam. – Ale nie w kawiarni. Spotkajmy się u rodziców. Wszyscy. Na spokojnie. Przy stole.

W słuchawce zapadła cisza. Po chwili usłyszałam zmęczone westchnienie brata.

– Może tak będzie najlepiej – odparł.

Spotkanie odbyło się we wtorek. Mama od rana gotowała rosół, jakby zupa miała załatwić wszystko to, czego nie potrafiły załatwić testament, prawnicy i moje roztrzęsione serce. Przyjechaliśmy trochę wcześniej, po śniadaniu, dzieci zostawiliśmy w domu. Nie chcieliśmy ich narażać na uczestniczenie w wymianie zdań i argumentów między mną i bratem.

Sylwek przyjechał z Kamilą i Antkiem. Bratanek od razu wpadł mi w ramiona. Był wyższy niż ostatnio i miał głos zawieszony gdzieś między chłopięcością a dorosłością. Kamila była blada, miała podkrążone oczy i chustę na ramionach, mimo że w mieszkaniu było ciepło. Przez moment zrobiło mi się głupio, że w swojej złości sprowadziłam ją wyłącznie do roli kobiety, która chce domu kosztem mojego salonu. Człowiek w konflikcie lubi szufladkować innych ludzi. Przyklejać im różne łatki, kierując się winą, żądaniem, poczuciem niesprawiedliwości.

Usiedliśmy przy stole. Mama podała rosół, choć nie byliśmy głodni. Łyżki stuknęły o talerze i udawaliśmy, że to zwykły rodzinny obiad. Po chwili tata przerwał jedzenie i podjął:

– Zjedliśmy po trzy łyżki zupy i wszyscy wyglądamy, jakbyśmy połknęli kamienie. Porozmawiajmy.

I wtedy stało się coś, czego się nie spodziewałam. Nikt nie zaprotestował, nie podniósł głosu. Może dlatego, że byliśmy zmęczeni samą przyczyną spotkania. Może dlatego, że w mieszkaniu rodziców wisiało zdjęcie babci Zosi, na którym patrzyła prosto w obiektyw, z lekką surowością nauczycielki pilnującej, by klasa zachowywała się jak należy. A może dlatego, że po miesiącach napięcia wszyscy w końcu zrozumieliśmy, że nie chodzi o wygraną jednej strony, ale o przetrwanie naszej rodziny w całości.

Sylwek zaczął od tego, że nie zmieniło się to, że potrzebują pieniędzy. Nie mówił już tak twardo jak wcześniej. Słuchałam go i pierwszy raz nie próbowałam mu przerywać. Kamila siedziała z dłońmi splecionymi na brzuchu. W pewnym momencie podniosła wzrok.

– Ja się po prostu boję, że jeśli teraz czegoś nie zrobimy, to za kilka lat nie będziemy mieli siły zaczynać wszystkiego od początku – wyznała.

Te słowa utkwiły mi w głowie. „Zaczynać od początku”. Przecież dokładnie tego i ja się bałam. Każde z nas siedziało przy stole rodziców ze swoim lękiem. Dość podobnym.

Zaczęliśmy rozkładać sprawę na czynniki pierwsze. Tata, który zawsze robił notatki podczas rodzinnych narad, wyjął zeszyt w kratkę. Mama podała mu długopis. Wyglądało to trochę śmiesznie, a trochę wzruszająco. Jakbyśmy mieli rozwiązać zadanie: dwoje dorosłych dzieci, jedno mieszkanie, dwa życia, jedna nieżyjąca babcia i tysiąc emocji. Co z tego wyjdzie?

Oczywistym rozwiązaniem była moja spłata Sylwka. Policzyliśmy wszystko uczciwie: wartość mieszkania, kwoty, które przez lata mu przekazywałam, moje inwestycje w salon, możliwy kredyt. Kuba przyznał, że moglibyśmy zwiększyć spłatę, choć nadszarpnie to naszą poduszkę finansową. Wiedziałam, że oznaczałoby to rezygnację z wielu rzeczy: zajęć Laury, pomocy Ignacemu, wakacji, odkładania na czarną godzinę. Moglibyśmy to zrobić, lecz wiązałoby się to z ciągłym stresem. Z każdym miesiącem sprawdzalibyśmy konto z nieprzyjemnym skurczem w żołądku, licząc, czy wystarczy na ratę, rachunki, potrzeby dzieci i wszystkie nieprzewidziane wydatki, które pojawiają się właśnie wtedy, gdy wydaje się, że wszystko jest pod kontrolą. Zepsuta pralka, wizyta u dentysty, szkolna wycieczka Laury albo kursy Ignacego powodowałyby małe kryzysy. Salon zostałby na swoim miejscu, niezagrożony, ale ja straciłabym spokój, dla którego tak bardzo chciałam go ocalić.

Każdy z nas patrzył w swój talerz, bez pomysłu, jak ruszyć dalej. Jedyna rozsądna opcja była zarazem najtrudniejsza.

– Rita, trzeba rozważyć sprzedanie mieszkania babci Zosi. – Tata wypowiedział na głos to, na co nikt inny nie miał odwagi. – Nie dlatego, że ktoś chce zniszczyć pamięć babci, ale dlatego, że czasem majątek rodzinny ma pomóc żywym, a nie tylko pielęgnować wspomnienia.

Zabolało. Bardzo. A jednocześnie nie mogłam zaprzeczyć, że miał rację. Gdybyśmy sprzedali mieszkanie, każde z nas dostałoby znaczną kwotę. Sylwek z Kamilą mogliby zrealizować plany budowy albo kupna czegoś większego, a ja mogłabym poszukać małej kawalerki na swój salon. Może dalej od centrum, może bez tych wysokich skrzynkowych okien, skrzypiącego parkietu, mosiężnych klamek. Ale mogłabym pracować. Zachować niezależność. Przenieść zieloną szafę, komodę, witrynkę, babciny zegar, lampę, filiżanki… Klientki, te najwierniejsze, pewnie pojechałyby za mną nawet na drugi koniec miasta. A nowe? Może z czasem by się pojawiły. Ta myśl nie była już końcem świata, raczej bolesnym planem awaryjnym.

Rozważaliśmy też wynajem części mieszkania na inny biznes. Kuba rzucił, że może trzeba poszukać dla mnie wspólniczki. Od razu poczułam bunt. Ten salon był moją przestrzenią, moim sposobem pracy i moją ciszą pomiędzy wizytami i historiami ludzi. Nie chciałam, żeby ktoś wchodził tu z własnymi zasadami. Mama zasugerowała, żebym przez jakiś czas pracowała mobilnie, u klientek w domach, gdyby doszło do sprzedaży i przeprowadzki. Uśmiechnęłam się krzywo.

Najważniejsze było jednak to, że po raz pierwszy od dawna nawzajem się słuchaliśmy. Bez natychmiastowego kontrataku. Bez ironii. Bez tych zdań, które niby mają być argumentem, a są tylko kamieniem rzuconym w czyjąś słabość. W pewnym momencie Sylwek spojrzał na mnie i powiedział:

– Przecież wiesz, że nie chcemy zabierać ci salonu. Tylko nie mamy pomysłu, jak inaczej ruszyć z miejsca.

– Zdaję sobie sprawę, że też jesteście pod ścianą – odpowiedziałam. – Ale widzę tylko własną.

Kamila się rozpłakała. Nie na pokaz. Po prostu łzy zaczęły jej płynąć po twarzy, a ona ich nie ścierała. Mama podała jej chusteczkę.

Tamtego dnia nie podjęliśmy decyzji. Ustaliliśmy za to coś ważniejszego. Że wstrzymujemy wszystkie pisma i działania prawne. Że to koniec konfliktu prawnego między mną i bratem. Że sprawdzimy poniesione koszty, porozmawiamy z bankami, doradcą kredytowym, rzeczoznawcą, ale bez wrogości. Że żadna ze stron nie będzie podejmowała kroków za plecami drugiej. I jeśli mieszkanie miałoby zostać sprzedane, to nie w atmosferze wojny, lecz jako ostatnia możliwość, po uczciwym wyczerpaniu innych rozwiązań. Było to dojrzałe. Rozeszliśmy się zmęczeni, ale bez dawnej zaciekłości. Po raz pierwszy od dawna nie miałam wrażenia, że uciekam z pola po przegranej batalii.

Nie miałam jeszcze pojęcia, ile czasu zajmie nam znalezienie rozwiązania, które nie kosztowałoby nikogo tego, na czym mu zależało najbardziej. Wiedziałam tylko jedno: tym razem szukaliśmy go razem, a nie w sądzie.