Trwanie i utrwalanie. Problem poznania intelektualnego w filozofii Henriego Bergsona ebook

W pracy starałam się uchwycić istotne cechy Berg­sonowskiej teorii potocznego oraz naukowego poznania świata zewnętrznego. Z drugiej strony analizuję też w pewnej mierze zjawiska, które filozof przeciwstawia operacjom rozumu, chodzi oczywiście o aktywność głębokiej części ludzkiej psychiki i poznanie intuicyjne. W tym celu skupiam się na analizie kluczowych dla poznania intelektualnego kategorii: intelektu, trwania, przestrzeni i innych schematów działaniowych oraz pamięci. Podczas gdy dwie ostatnie kategorie posiadają charakter czysto umysłowy, status ontyczny przestrzeni i trwania w teorii Bergsona ulegają stopniowo zmianie. Wraz z nim zmienia się zaś znaczenie i zasięg poznania intelektualnego, w szczególności zaś wiedzy naukowej. Kategoria trwania zostaje ponadto wykorzystana w oryginalnej teorii ludzkiej jaźni, a następnie pamięci. Sposób funkcjonowania pamięci posiada z kolei przemożny wpływ na poznanie zmysłowe świata zewnętrznego. (…)

Na początku podaję główne cechy jaźni głębokiej, która w Materii i pamięci zostanie do pewnego stopnia utożsamiona z pamięcią. Warunkuje ona sposób widzenia i interpretacji świata oraz stanowi siłę, która przeciwstawiona zostaje intelektowi. Z drugiej strony dokonuję podsumowującej charakterystyki statusu i funkcji przestrzeni w poznaniu. Przedstawiam również kilka uwag na temat miejsca rozumu w filozofii oraz w ewolucji życia, aby jak najlepiej naświetlić jego status w całości Bergsonowskiej koncepcji epistemologicznej. W dalszej kolejności zastanawiam się, czy poznanie zmysłowe umożliwia nam poznanie świata w jego prawdziwej naturze. W tym kontekście skupiam się na funkcji ludzkich schematów umysłowych, jak również pamięci będącej specyficznym rodzajem struktury poznawczej (fragment Zakończenia autorki).

Spis treści

Wprowadzenie 3
Część pierwsza: Struktury poznawcze 9
Krytyka asocjacjonistycznej koncepcji umysłu 11
Kategoria trwania 16
Status przestrzeni 21
Krytyka determinizmu psychicznego 28
Zagadnienie jedności jaźni 34
Charakter jaźni głębokiej 38
Część druga: Udział zewnętrznych spostrzeżeń w procesie poznawczym 45
Świat rozciągły jako punkt wyjścia 47
Kategoria spostrzeżenia i wrażenia 54
Status ontologiczny świata materialnego 59
Porządek nauki i porządek świadomości 64
Obraz materialny versus obraz świadomości 70
Część trzecia: Charakter ludzkiej pamięci 75
Argumenty przeciw stanowisku materialistycznemu 77
Dualizm pamięć-mózg 82
Dwa rodzaje pamięci 87
Budowa i sposób funkcjonowania pamięci 94
Koncepcja poziomów pamięci 101
Część czwarta: dział pamięci w procesie 
poznawczym 107
Charakter ludzkiej świadomości 109
Pamięć versus czyste spostrzeżenie 115
Twórczy charakter pamięci 120
Subiektywny wkład pamięci w spostrzeżenie 127
Część piąta: Udział podmiotowych schematów w procesie poznawczym 133
Schematy działania 135
Status jakości zmysłowych 141
Kategoria jednorodnego czasu i przestrzeni 146
Polemika z Kantem 151
Intelekt versus intuicja 158
Metoda intuicyjna 163
Część szósta: Zakres poznania intelektualnego 171
Charakter poznania intelektualnego 173
Zakres prawdziwości poznania intelektualnego 180
Krytyka koncepcji poznania intelektualnego Kanta 185
Dwa rodzaje porządku w świecie – przestrzeń i trwanie 190
Mózg versus świadomość 197
Intelekt versus instynkt 203
Poznanie intuicyjne 210
Zakończenie 217
Status jaźni głębokiej 218
Cechy jaźni głębokiej 219
Kategoria przestrzeni oraz status intelektu 221
Adekwatność poznania zmysłowego świata zewnętrznego 227
Bibliografia 233
A. Cytowane i wykorzystane dzieła H. Bergsona 233
B. Cytowane i wykorzystane polskie przekłady dzieł H. Bergsona 233
C. Wykorzystane prace dotyczące filozofii H. Bergsona 233
D. Pozostałe wykorzystane prace 237
Indeks osobowy 240
Indeks pojęć 242
Spis treści – język francuski 244
Spis treści – język polski 247