Uzyskaj dostęp do tej i ponad 240000 książek od 14,99 zł miesięcznie
- Wydawca: Wydawnictwo Marek Derewiecki
- Kategoria: Religia i duchowość•Filozofia
- Język: polski
Napisane w obliczu śmierci O pocieszeniu, jakie daje filozofia to jedno z najważniejszych dzieł późnej starożytności i zarazem ponadczasowa refleksja nad ludzkim losem, szczęściem i siłą filozoficznej mądrości.
Boecjusz, rzymski filozof i uczony oskarżony o zdradę stanu, oczekuje w więzieniu na wykonanie wyroku. Wówczas odwiedza go Pani Filozofia, która podejmuje z nim dialog o zmienności Fortuny, naturze prawdziwego szczęścia, istnieniu zła, Bożej opatrzności i ludzkiej wolności. Stopniowo prowadzi go ku zrozumieniu, że dobra zewnętrzne – bogactwo, władza i sława – nie mogą zapewnić trwałego spełnienia, a prawdziwe dobro należy odnaleźć w mądrości i wewnętrznej przemianie.
Łącząc filozoficzną argumentację z poezją, mitologią i alegorią, Boecjusz tworzy dzieło, które wyrasta z tradycji platońskiej i neoplatońskiej, a zarazem wywarło ogromny wpływ na myśl średniowieczną. Jego rozważania o szczęściu, sprawiedliwości, przeznaczeniu i wolnej woli pozostają aktualne również dla współczesnego czytelnika.
Niniejsze wydanie zawiera przekład Gabrieli Kurylewicz i Mikołaja Antczaka, wprowadzenie Agnieszki Kijewskiej oraz posłowie Gabrieli Kurylewicz, przybliżające filozoficzne i literackie znaczenie tego niezwykłego utworu.
***
Życie i dzieło Boecjusza zaciekawiało i intrygowało późniejsze pokolenia. Późnośredniowieczny kalendarz z Pawii 23 października wspomina Boecjusza pod imieniem świętego Seweryna jako męczennika. Już w wieku IX Ado z Wenecji pisze w swojej kronice o Boecjuszu i Symmachu jako o tych, którzy oddali życie „za katolicką wiarę”. Dopiero w czasach późniejszych uczonych zaczął intrygować fakt, dlaczego Boecjusz, filozof i teolog, chrześcijanin, w ostatnim swoim dziele, stojąc w obliczu śmierci, szuka pocieszenia w filozofii. Usiłowano doszukać się w O pocieszeniu mniej lub bardziej wyraźnych aluzji do chrześcijaństwa. Wydaje się jednak, że dużo racji ma wybitny znawca Boecjusza, Henry Chadwick, gdy pisze, że O pocieszeniu, jakie daje filozofia to wyznanie wiary platonika, który ma za plecami dzieła św. Augustyna oraz Pismo święte.
Jako dzieło wybitnego platonika O pocieszeniu było czytane i komentowane zarówno przez uczonych karolińskich, jak i przez myślicieli szkoły w Chartres, przez Jeana z Meun, Chaucera i Christine de Pizan. Każda epoka musi – jak widać – przełożyć i odczytać dzieło Boecjusza w języku swego czasu. Jestem przekonana, że to nowe polskie tłumaczenie tekstu O pocieszeniu, jakie daje filozofia znajdzie i dzisiaj swoich gorliwych czytelników (Z Wprowadzenia Agnieszki Kijewskiej).
Spis treści
- Wprowadzenie (Agnieszka Kijewska) 5
- Wybrana bibliografia 22
- O pocieszeniu, jakie daje filozofia
- Księga I 27
- Księga II 42
- Księga III 60
- Księga IV 88
- Księga V 113
- Posłowie (Gabriela Kurylewicz) 130
- Indeks osobowy 138
Ebooka przeczytasz w aplikacjach Legimi na:
Liczba stron: 229
Rok wydania: 2026
Odsłuch ebooka (TTS) dostepny w abonamencie „ebooki+audiobooki bez limitu” w aplikacjach Legimi na:
Kolekcje
Podobne
Anicjusz Manliusz Sewerynus Boecjusz
O pocieszeniu, jakie daje filozofia
Przełożyli i opracowali Gabriela Kurylewicz i Mikołaj Antczak
Kęty 2026
Wydawnictwo Marek Derewiecki
Podstawa tłumaczenia
Boethius. Consolatio philosophiae, w: Boethius,The Theological Tractatus and The Consolation of Philosophy,S. J. Tester, rev. Loeb edition, London 1978
© 2005 for the Polish translation by Gabriela Kurylewicz & Mikołaj Antczak
© 2005 for the Polish edition by Wydawnictwo ANTYK
Przełożyli i opracowali: Gabriela Kurylewicz i Mikołaj Antczak
Przedmowa: Agnieszka Kijewska
Redakcja i korekta: Waldemar Polanowski
Skład tekstu: Łukasz Derewiecki
ISBN 978-83-68182-67-5
Wydawnictwo Marek Derewiecki
ul. Szkotnia 29a, 32-650 Kęty
tel./fax 33 8454149, 603931607
e-mail: [email protected]
Księgarnia: www.derewiecki.pl
Dystrybucja: tel. 502637305
Od redakcji
Opublikowana w 2026 roku elektroniczna edycja dzieła O pocieszeniu, jakie daje filozofia Boecjusza jest pierwszym wydaniem tego utworu w formie elektronicznej w Wydawnictwie Marek Derewiecki. Jej podstawę stanowi wydanie książkowe z 2006 roku. Obie wersje różnią się nieznacznie pod względem układu tekstu, co wynika z zastosowania innej czcionki i odmiennego programu do składu. W edycji elektronicznej skorygowano również kilka błędów tekstowych.
Książka zawiera liczne teksty w języku greckim, dlatego zalecamy korzystanie z fontów osadzonych w pliku, aby zapewnić poprawne wyświetlanie znaków greckich. W przypadku problemów z ich wyświetlaniem zalecamy użycie fontu Times New Roman.
Niniejsza edycja pozwala ponownie sięgnąć po dzieło, które od wieków inspiruje Czytelników do refleksji nad ludzkim losem, szczęściem i rolą filozofii w życiu człowieka. Mamy nadzieję, że ułatwi ona lekturę myśli Boecjusza i przyczyni się do jej dalszego poznawania przez kolejne pokolenia Czytelników.
Wprowadzenie
1. Joseph Koch w klasycznym już artykule Augustinischer und Dionysischer Neuplatonismus und das Mittelalter wyróżnił dwie podstawowe postacie średniowiecznego neoplatonizmu: Augustyńską oraz Dionizjańską1. Ksiądz profesor Marian Kurdziałek wielokrotnie sugerował, że podział Kocha należałoby uzupełnić o jeszcze jedną, niezwykle istotną formę średniowiecznego neoplatonizmu, a mianowicie neoplatonizm Boecjański. Znaczenie tego typu neoplatonizmu profesor Kurdziałek podkreślał w swoich wykładach, dyskusjach i publikacjach, np. w artykułach: Zachęta Boecjusza do jednania poglądów Arystotelesa i Platona oraz Boecjańskie i Augustyńskie wezwanie do łączenia wiary z rozumem, czy Odbiór Boecjuszowej „Zachęty” w XII wieku zawartych w tomie Średniowiecze w poszukiwaniu równowagi między arystotelizmem a platonizmem2. Boecjusz zatem reprezentował odrębny typ nauczania neoplatońskiego, który wpłynął i ukształtował w sposób wyraźny i wyodrębniony styl myślenia wieków średnich. Mimo tego, że neoplatonizm Boecjański nawiązywał raczej do neoplatońskiej szkoły aleksandryjskiej, to jednak nie przeciwstawiał się podejściu Augustyna, ale je raczej uzupełniał. Boecjusz starał się bowiem, aby zalążki myśli (semina rationum), które przyszły do niego z pism św. Augustyna, przyniosły w jego dziełach jakiś owoc3.
2. Anicjusz Manliusz Sewerynus Boecjusz (480–525) pochodził z arystokratycznej rodziny Anicjuszów: był synem Mariusza Manliusza Boecjusza, który służył Odoakrowi jako prefekt Rzymu i prefekt pretorium. Po stracie rodziców Boecjusza zaadoptował Kwintus Memmiusz Symmachus, reprezentant jednego z pierwszych wówczas rzymskich rodów. To zapewne dzięki niemu Boecjusz otrzymał niezwykle staranne wykształcenie filozoficzno-literackie w szkołach późnej starożytności, najprawdopodobniej w Aleksandrii. Więzy z rodziną Symmacha zostały jeszcze bardziej zacieśnione przez to, że Boecjusz pojął za żonę jedną z jego córek, Rustycjanę4.
1 Por. J. Koch, Augustinischer und Dionysischer Neuplatonismus und das Mittelalter, w: Platonismus in der Philosophie des Mittelalters, wyd. W. Beierwaltes, Darmstadt 1969, s. 317 i n.
2 Por. M. Kurdziałek, Średniowiecze w poszukiwaniu równowagi między arystotelizmem a platonizmem, Lublin 1996.
3 Por. Boecjusz, W jaki sposób Trójca jest jednym Bogiem, a nie trzema Bogami? w: Traktaty teologiczne, przeł. R. Bielak, A. Kijewska, Kęty 2001, s. 40.
4 Por. J. Moorhead, Theoderic in Italy, Clarendon Press, Oxford 1992, s. 162.
O pocieszeniu, jakie daje filozofia
Księga I
I
1Pieśni, które kiedyś z radością i siłą tworzyłem,
teraz płacząc w smutku zaczynam.
Tak każą mi pisać Muzy bolesne, zranione
i elegii łzami szczerymi zalewają mi twarz.
5Tylko ich strach złamać nie zdołał
i nie powstrzymał, gdy ze mną w drodze szły.
Były chwałą w szczęśliwej zielonej młodości
i dziś w smutnym starym życiu wspierają mnie.
Starość przyszła nagle, przyśpieszona klęskami,
10ból nakazał wiekowi późnemu dłużej trwać.
Moja głowa przed czasem wybuchła siwizną,
obwisła skóra na ciele znużonym drży.
Śmierć szczęściem wtedy, gdy nie w słodkie lata,
lecz gdy w smutne przychodzi proszona.
15Czemu, głucha, nie słyszy, gdy ją wołam nieszczęsny,
okrutna, oczu nie daje zamknąć, gdy cierpię?
Kiedyś los był mi łaskaw darząc błahymi dobrami
i jedna godzina smutku przygniotłaby mnie.
Teraz los odwrócony, pochmurny, zdradliwy,
20moje przeklęte życie ciągnie się niechciane.
Bracia, tak pewnie mówiliście o moim szczęściu,
a przecież chwiejnie musiał iść ten, kto upadł.
