Kolaps (Nowe wieki ciemne, tom 2) ebook

Rok 2142

Przed miesiącem krwawy bunt urodzonych na Marsie zachwiał równowagą sił między najpotężniejszymi marsjańskimi korporacjami. Układ, który przez dziesięciolecia zapewniał Newbourne względną stabilność polityczną, załamuje się. Kryzys narasta również wokół koncernu Tomuto, zapewniającego marsjańskiej społeczności żywność. Goran, jego szef, bezpowrotnie utracił sprawność umysłu, a wybór nowego lidera utrudniają skrywane urazy i niezaspokojone ambicje.

Tymczasem na Ziemi niemowlęta zakażone faktorem SDI przechodzą niewytłumaczalną metamorfozę. To jednak tylko zwiastun nadciągającego zagrożenia, wobec którego ludzkość może okazać się całkowicie bezbronna. Naukowcy, rozpaczliwie szukając sposobu na powstrzymanie katastrofy, dokonują odkrycia, które burzy dotychczasowe wyobrażenia o świecie. Nie są jednak przygotowani na prawdę, z jaką przyjdzie im się zmierzyć.

Kolaps to drugi po Kolonii tom serii Nowe wieki ciemne. To historia o utracie kontroli. Opowieść o tym, jak ludzka pycha – nasza rażąca niezdolność do przyznawania się do błędów i zatrzymania się w porę – sprowadza cywilizację na drogę bez powrotu. Drogę wiodącą ku ciemności.

KRÓTKI OPIS WYDARZEŃ Z TOMU PIERWSZEGO

Stacja antarktyczna Amundsen-Scott, biegun południowy Ziemi. Jayleen Honkala, asystentka terenowa przy detektorze neutrin IceCube 2.0, rejestruje niespotykane dotąd natężenie rozbłysku neutrin. Gęstość strumienia cząstek elementarnych jest co najmniej milion razy większa niż największe wartości zarejestrowane kiedykolwiek wcześniej. Wkrótce po rozbłysku neutrin samolot pasażerski Turkish Airlines wlatuje w zimny front nad Jeziorem Edwarda w Ugandzie. Silniki jeden po drugim przestają działać. Piloci wyprowadzają samolot z chmur i widzą pod sobą czarną, kamienistą ziemię, zupełnie niepodobną do ugandyjskiej dżungli, nad którą lecieli. W końcu samolot znika z radarów. Z nieznanych przyczyn giną wszyscy mieszkańcy osady Katwe położonej nad brzegiem Jeziora Edwarda. Jayleen Honkala odkrywa, że prawdopodobne źródło neutrin nie znajdowało się w odległej przestrzeni kosmicznej, ale tuż obok Ziemi, na wysokości kilku kilometrów nad Jeziorem Edwarda. Wybuchy neutrin powtarzają się od czasu do czasu.

W wyniku gwałtownego ocieplenia wód arktycznych wzrasta ryzyko topnienia pokrywy lodowej na dnie Oceanu Północnego. Narusza to równowagę znajdujących się pod nią hydratów metanu, których nagłe uwolnienie może doprowadzić do katastrofy klimatycznej. Coś podobnego miało już miejsce dwieście pięćdziesiąt milionów lat temu i prawdopodobnie stało się przyczyną największego w historii Ziemi wymierania permsko-triasowego. Tyrone Crowder, zastępca szefa Światowej Organizacji Ochrony Środowiska (Global Environmental Organization – GEO), bada, jak daleko posunął się proces rozkładu hydratów metanu na dnie Morza Karskiego. Drugiego dnia po wybuchu neutrinowym nad Ugandą Crowder zostaje wysłany do Katwe. Wśród martwych ciał rozrzuconych po wiosce natrafia na dziewczynę, która otwiera oczy i chwyta go za rękę. W samolocie Crowder dostrzega, że jej serce przestało bić. Próbuje ją reanimować, ale bezskutecznie. Ciało dziewczyny zostaje przewiezione do Kampali, stolicy Ugandy, gdzie podczas sekcji stwierdzono, że zmarła cztery dni temu, a nie przed chwilą (jak twierdzi Crowder) – niektóre jej narządy zdążyły już zamienić się w galaretę. Mężczyzna nie chce uwierzyć, że przez kwadrans reanimował zwłoki. Tego samego dnia zauważa na swoim ciele wysypkę, a w nocy przed wylotem z Ugandy drży z gorączki. Podejrzewa, że zaraził się clodis.

Goran Zaharia, przewodniczący starszyzny Diaspory Ukraińskiej na Marsie i współwłaściciel agroholdingu Tomuto, przybywa do dyrektorki szkoły, do której uczęszcza Maya, córka jego asystenta Marka Veleta. W przeddzień praktyki zawodowej Maya wydrukowała na drukarce 3D pułapkę na niedźwiedzie i zmusiła swojego kolegę z klasy, Rosjanina Leo Kemchebekowa, żeby włożył do niej rękę. Goran załatwia sprawę, chociaż rodzice Leo nie są zadowoleni z rozwiązania problemu. W ramach kary za niedopuszczalny czyn Goran wysyła Mayę do oddziału Łesia Kordasa. Łeś i jego syn Demian zbierają odchody do nawożenia regolitu w kopułach rolniczych. Leo zaczyna drwić z Mai, nazywając ją „gównianą księżniczką”, i podburza przeciwko niej kolegów z klasy. Dowiedziawszy się o tym, Łeś nakazuje Iwanowi Wajdzie, kierownikowi jednostki ochrony w Tomuto, pobić Leo tak, „żeby bez środka przeciwbólowego nie mógł nawet mrugnąć”. Iwan wykonuje polecenie. W międzyczasie Goran Zaharia uzgadnia z Radą Dziewiętnastu, najwyższym organem wykonawczym na Marsie, limit urodzeń na następny rok – określa, ilu ludzi Tomuto będzie w stanie wyżywić. Jörg Florian, przewodniczący Rady, prosi o podwyższenie limitu, a Goran, korzystając z tego, wywalcza preferencje dla Tomuto, w szczególności znacznie większą od planowanej liczbę wiz pracowniczych dla Ukraińców. Pod koniec negocjacji Goran dowiaduje się o znęcaniu się nad Mayą i dodaje jeszcze jeden warunek: deportację z Marsa rodziców Leo Kemchebekowa. W przeciwnym razie nie zgodzi się na wyższy limit urodzeń. Jörg przyjmuje propozycję.

W kraterze Masursky, trzysta kilometrów na południe od Kolonii, Marko Velet znajduje złoża lodu wodnego. To niespodziewane odkrycie, ponieważ Kolonie leżą na południowych szerokościach geograficznych, gdzie gleba jest przeważnie sucha, a lód trzeba dostarczać z kopalni wodnych daleko na północy. Velet wytycza działkę, ogłaszając ją własnością Tomuto. W tym samym czasie Weremij Reus, bratanek i pupil Iwana Wajdy, odkrywa, że ktoś wyłączył router w siedzibie Tomuto. Miesiąc wcześniej mieszkańcy Kamianki skarżyli się na problemy z komunikatorami: logowanie z nieznanych urządzeń, znikanie nieprzeczytanych wiadomości i tym podobne. Weremij domyśla się, że ktoś umieścił obok siedziby fałszywy router i przez jakiś czas korzystał z dostępu do niezaszyfrowanych danych przesyłanych przez sieć. Jeden ze znaczników MPS, którymi Velet wytyczył działkę na zboczu krateru, przestaje wysyłać sygnał do satelity, co uniemożliwia wypełnienie dokumentów w urzędzie do spraw gruntów. Wśród ludzi, którzy wraz z Veletem pilnie udają się do krateru, są Iwan Wajda i Weremij Reus. Po przybyciu na miejsce w pobliżu krateru widzą ślady zmiennopłata, a niedziałający znacznik okazuje się zaminowany. Weremij Reus wchodzi na minę i zostaje rozerwany na kawałki.

Blogerka Zoe kręci film o telomidzie – leku, który wspomaga regenerację komórek i w ten sposób niweluje wpływ promieniowania kosmicznego. Stosowanie telomidu na Marsie jest obowiązkowe i posiada istotny „skutek uboczny” – zatrzymuje proces starzenia się. Zoe przeprowadza wywiad z inżynierem górnictwa Liamem Roordem, który zachorował na raka, ponieważ przez długi czas nie przyjmował telomidu. Yamil Anglada, dyrektor firmy ochroniarskiej Trustline Security, który dostarczał Liamowi lek, zażądał za telomid zapłaty, ale Liam nie był w stanie pokryć kosztów z powodu trudności finansowych. Dwa dni po wywiadzie Liam popełnia samobójstwo. Zoe publikuje swoje wideo. Syn Liama Mervin Roord postanawia zemścić się na Angladzie. Kupuje od Kyryła Wajdy, syna Iwana, kuszę.

Doktor Ronna Galeano-Crowder, siostra Tyrone’a Crowdera, hoduje na orbicie ziemskiej sztuczne serca, ale jej projekt zostaje zamknięty. Kenton Dreagan, cierpiący na progerię karzeł i programista molekularny w projekcie Ronny, informuje, że światowej sławy blogerka Zoe-z-Marsa zgodziła się sfinansować ich badania, tylko teraz zamiast hodować organy do przeszczepów, będą tworzyć technologię kopiowania żywych organizmów. Ronna nie wierzy, że jest to możliwe. Kenton namawia ją, żeby zaczęła od aplysii, morskiego mięczaka z prymitywnym układem nerwowym.

Feliks Kutoraj, będący ojcem Zoe pracownik agencji Frontex, i lekarka Nera Frankiw, która niedawno wróciła z Marsa, udają się na wschód Ukrainy, aby zaszczepić ludzi przeciwko clodis. Po drodze spotykają amerykańską reporterkę Lexi Riverę, szukającą informacji o składach nielegalnego telomidu w DDMZ, strefie zdemilitaryzowanej Donbasu. Kilka dni później do hotelu, w którym zatrzymali się Feliks i Nera, zostaje przywieziona Rivera z odciętą głową.

Kamera monitorująca kopalnię synoitu na północ od bruzd regionu Ceraunius Fossae, trzy tysiące kilometrów od Kolonii, rejestruje przelot nieznanego zmiennopłatu, mimo że najbardziej zaawansowane pojazdy tego typu na Marsie mają maksymalny zasięg lotu czterysta kilometrów. Goran Zaharia podejrzewa, że z pojawieniem się tajemniczego samolotu, podobnie jak z zabójstwem Weremija Reusa, mają związek Rosjanie, w szczególności komendant rosyjskiej Kemergi Łarion Suworkin.

Testy nie wykazały obecności clodis u Crowdera, jednak po powrocie z Ugandy podobne objawy pojawiły się u jego ciężarnej żony Kiany. Jej stan się pogorszył, przez co straciła dziecko. W ciągu kilku dni tajemniczy patogen rozprzestrzenia się po kontynencie – zaraża kobiety w ciąży, wywołując gwałtowną reakcję immunologiczną, prowadzącą do poronienia. Crowder zmusza Ronnę do złożenia obietnicy, że dowie się, co zabiło jego nienarodzoną córkę. Ronna dołącza do grupy specjalistów do spraw bezpieczeństwa biologicznego, na której czele stoi najbardziej utytułowany epidemiolog w kraju, profesor Bo Maynard. Grupa odkrywa, że patogen (nazwany faktorem SDI) jest czymś w rodzaju wysoce zjadliwej bakterii, która zachowuje się jak wirus. Po pewnym czasie rozprzestrzenianie się faktora nagle, jak na komendę, ustaje.

Kenton Dreagan demonstruje na żywo hodowlę aplysii od podstaw: najpierw w skanerze na Ziemi rozkłada modelowy organizm na najmniejsze cząstki, a następnie przesyła dane na orbitę, gdzie Yunia Romo, asystentka Ronny, hoduje kopię w komorze asemblerowej. Eksperyment przebiega pomyślnie – skopiowana aplysia ożywa. Później jednak Yunia kontaktuje się z Ronną i wyjawia jej, że Kenton przeprowadza znacznie więcej eksperymentów, a podczas niektórych z nich skopiowane mięczaki znikają; molekularne asemblery sygnalizują zakończenie montażu, ale w komorze nie ma aplysii. Co jeszcze dziwniejsze, każdy zaginiony ślimak powraca podczas kolejnej próby „kopiowania” martwy.

Na Marsie specjaliści, którzy stracili zdolność do pracy lub z jakiegoś powodu zostali zwolnieni, są odsyłani najbliższym oknem powrotnym na Ziemię. Jeśli podczas pobytu na Marsie doczekali się dzieci, te muszą pozostać w Koloniach, ponieważ z powodu zmian morfologicznych wywołanych niską grawitacją marsjańską nie są w stanie normalnie funkcjonować w trzykrotnie wyższej grawitacji ziemskiej. Elandon Thorndike (pierwszy człowiek urodzony na Marsie) i jego przyjaciel Hugo Bessell proszą Jörga Floriana o pozwolenie dla ośmioletniej Mirandy Bugaddi na podróż na Ziemię wraz z rodzicami. Jörg ostatecznie się zgadza. Później Hugo przedstawia Elandonowi Jill Roord, córkę Liama Roorda. Elandon i Jill zakochują się w sobie.

Długotrwała walka o dominację między dwiema największymi marsjańskimi korporacjami – Deep Space Resources i Planetary Solutions – przeradza się w otwarty konflikt. DSR, reprezentująca klan Sommerfeldów i specjalizująca się w wydobyciu lodu wodnego na Acidalia Planitia, jest bogatsza. Z kolei Planetary Solutions, należąca do Malcolma Bradshawa i posiadająca systemy dystrybucji wody w Koloniach, kontroluje Radę Dziewiętnastu poprzez frakcję o nazwie Mur Berliński. W skład Muru Berlińskiego wchodzi siedmiu niemieckojęzycznych radnych. Każdy z nich pracuje dla Planetary Solutions. Jeden z radnych – Finn Bauer – stoi na czele Służby Specjalnej, półmilitarnej organizacji odpowiedzialnej za utrzymanie porządku publicznego w Koloniach. Dlatego też Planetary Solutions, pomimo dochodów znacznie niższych niż DSR, ma większą siłę polityczną na Marsie. Malcolm Bradshaw wykorzystuje to, ustalając ceny wody dla odbiorców końcowych, a jednocześnie zaniżając ceny zakupu brudnego lodu w swoich stacjach wodnych, czym pozbawia DSR zysków. Taylin Sommerfeld, która kieruje sprawami DSR na Marsie, próbuje temu przeciwdziałać. Namawia radnego Svenningsena do wystąpienia przeciwko Murowi Berlińskiemu. Oskarża on Jörga Floriana, że decyzja o zwiększeniu liczby wiz pracowniczych dla Ukraińców została podjęta z naruszeniem regulaminu. Formalnie Svenningsen ma rację, jednak Jörg Florian i Finn Bauer, korzystając z kontaktów w COPUOS na Ziemi, doprowadzają do wyrzucenia Svenningsena nie tylko z Rady, ale także z Marsa. Taylin Sommerfeld przegrywa.

Goran Zaharia otrzymuje nagranie wideo z koncertu marsjańskiego zespołu Critters, na którym dwóch młodych mężczyzn i dziewczyna z Diaspory zachowują się, zdaniem Gorana, nieprzyzwoicie. W szczególności Lana Fray z Kamianki, która pokazuje piersi wokaliście Crittersów. Goran wzywa nastolatków do siebie, strzyże wszystkich troje na krótko i wysyła na odległą farmę Sleeping Hills do wykonywania prac fizycznych niewymagających kwalifikacji. Yamil Anglada, dowiedziawszy się, że Mervin Roord planuje na niego zamach, wraz z Dako Deličem i Sabilą Kan, pracownikami Trustline Security, zwabia chłopaka do magazynów silanu i łamie mu kręgosłup. Wiadomość o okaleczeniu Mervina rozchodzi się po Koloniach, a urodzeni na Marsie udają się do kopuły Centraldome na spontaniczny protest. Golą głowy na znak solidarności z tymi, których Goran Zaharia wysłał do Sleeping Hills. Jill Roord dołącza do protestu i również goli głowę. Elandon Thorndike obiecuje, że pomści jej brata.

Tymczasem w Polsce szybko rozprzestrzeniają się choroby przypominające infekcje, na które cierpią osoby zakażone wirusem HIV w końcowym stadium AIDS. Chorują jednak tylko ciężarne kobiety. Dyrektorka Warszawskiego Centrum Monitorowania Epidemiologicznego Dagmara Drobna wyodrębnia z macic zakażonych kobiet patogen niemal identyczny z faktorem SDI. Jedyna różnica polega na tym, że w genomie polskiego patogenu znajduje się dodatkowy gen kodujący białko, które „wyłącza” układ odpornościowy człowieka. Oznacza to, że czynnik SDI nadal zaraża embriony, ale teraz zamiast zaburzeń immunologicznych powoduje choroby charakterystyczne dla końcowego stadium AIDS. Rozprzestrzenianie się niedoboru odporności w Polsce ustaje tak samo nagle, jak w przypadku czynnika SDI w Stanach Zjednoczonych. Dagmara leci do USA, gdzie podczas spotkania z Ronną i profesorem Maynardem opowiada o zarażonej kobiecie, której ciało po śmierci nie uległo rozkładowi. Mechanizm tego zjawiska jest niezrozumiały. Maynard postanawia wyjąć z lodówek zwłoki kobiet zmarłych jesienią z powodu faktora SDI, których dotąd nikt nie zabrał. Chce sprawdzić, co się z nimi stanie w temperaturze pokojowej. U kobiet nie występują oznaki rozkładu. W tym samym czasie do Ronna dzwoni Jayleen Honkala ze stacji Amundsen-Scott. Jayleen zauważyła, że początek i koniec epidemii SDI zbiegają się w czasie z rozbłyskami neutrin zarejestrowanymi przez detektor IceCube. Zbieżność dotyczy nie tylko dat, ale i miejsc. Ostatni wybuch miał miejsce 27 lutego nad Argentyną, dwa tygodnie przed telefonem Jayleen. Ponieważ nie było żadnych doniesień o zakażonych mieszkankach Argentyny, Ronna przypuszcza, że faktor zmutował po raz trzeci i nauczył się, jak uniknąć wykrycia. Jeśli rzeczywiście tak jest, to ona i Maynard przegapili nową falę epidemii. Maynard wysyła do Buenos Aires grupę szybkiego reagowania. Ta bada niemowlęta urodzone po 27 lutego i stwierdza, że nowa generacja faktora SDI zmienia ich DNA do tego stopnia, że pod względem genomu noworodki różnią się od ludzi bardziej niż ludzie od szympansów. Technicznie rzecz biorąc, niemowlęta te nie są już ludzkimi dziećmi, chociaż z wyglądu pozostają całkowicie normalne. Ronna zdaje sobie sprawę, że daty wybuchów neutrinowych wokół Ziemi pokrywają się również z datami zniknięcia aplysii podczas eksperymentów Kentona Dreagana na orbicie. Dagmara podejrzewa, że faktory SDI mają pozaziemskie pochodzenie – są czymś w rodzaju mikroskopijnych sond, które znacznie bardziej rozwinięta cywilizacja wysyła na Ziemię, a rozbłyski neutrin stanowią jedynie efekt uboczny. Jayleen twierdzi, że można się dowiedzieć, skąd dokładnie zostały wysłane „sondy”. Przejrzała zdjęcia satelitarne Ugandy z momentu zniknięcia tureckiego samolotu. Pomimo zgłoszeń pilotów nad Jeziorem Edwarda nie było żadnych chmur; w pewnym momencie samolot po prostu zniknął ze zdjęć satelitarnych, chociaż przez prawie dwie minuty po tym zdarzeniu piloci pozostawali w kontakcie z dyspozytorem w Entebbe. Innymi słowy, samolotu nie było już na niebie nad Ugandą, ale nadal nadawał sygnał radiowy. Jayleen proponuje, aby podczas następnego rozbłysku neutrin zamiast aplysii skopiować aparat fotograficzny z funkcją natychmiastowego przesyłania zdjęć na zewnętrzny nośnik. Jeśli po zniknięciu łączność z urządzeniem zostanie zachowana, będzie można wykonać zdjęcie miejsca, do którego trafiło.

W zabójstwo reporterki Rivery zamieszane są rosyjskie służby specjalne. Amerykańska prezydentka wprowadza sankcje wobec Rosji, a także wypowiada wojnę nielegalnemu handlowi telomidem – zakazuje jego stosowania na Ziemi, nawet w celach leczniczych. Kenton Dreagan cierpi na progerię i bez telomidu nie przeżyje. Ronna i Tyrone szukają dla niego miejsca na najbliższym statku kosmicznym lecącym na Marsa, gdzie stosowanie telomidu jest obowiązkowe. Kenton odmawia lotu. Podczas rozmowy Ronna pojmuje, dlaczego karzeł jest obsesyjnie przywiązany do projektu finansowanego przez Zoe-z-Marsa; chce udoskonalić algorytm, aby skopiować swój mózg, dołączając do niego ciało bez wad. Ronna udowadnia mu, że to niemożliwe. W końcu Kenton jednak leci na Marsa.

Crittersi zyskują ogromną popularność na Ziemi. Wytwórnia, która zajmuje się dystrybucją ich muzyki, wypłaca zespołowi spore tantiemy, ale Jörg Florian i Rada Marsjańska blokują przelew, uważając, że stworzy to niebezpieczny precedens, ponieważ osoby urodzone na Marsie powinny pracować dla dobra Kolonii – wykonując głównie prace fizyczne. Jeśli Hugo Bessel, menedżer Crittersów, otrzymałby swoją część, natychmiast stałby się jednym z najbogatszych kolonistów. Mervin zostaje wybudzony ze śpiączki farmakologicznej, w którą wprowadzono go po pobiciu, i podaje nazwiska swoich oprawców: Anglada, Delič, Kan. Jill Roord zachodzi w ciążę z Elandonem, ale w Centrum Perinatalnym jest nakłaniana do aborcji, ponieważ nie otrzymała od Rady Dziewiętnastu przydziału na urodzenie dziecka. Mimo wszystko Jill i Elandon postanawiają nie zabijać dziecka. Z Centralnego Szpitala napływa wiadomość o zgwałceniu piętnastoletniej Deneb del Toro. Nastolatka odmawia podania nazwiska sprawcy. W końcu wyznaje to tylko Elandonowi po tym, jak ten obiecuje zabić gwałciciela. Sprawcą okazuje się Medard Bradshaw, syn Malcolma Bradshawa. Medard ucieka na orbitę. Tymczasem Miranda Bugaddi przybywa na Ziemię, gdzie faszerują ją sterydami, jej krew zostaje poddana immunizacji, a ją samą umieszczają w specjalnym egzoszkielecie, aby nie obciążać kości. Miranda wytrzymuje kilka dni, lecz po zachorowaniu na grypę umiera w ciągu jednego dnia przez nadmierną reakcję układu odpornościowego, nieprzystosowanego do ziemskich patogenów. Urodzeni na Marsie, którzy zebrali się w Central­dome, z ogromnym bólem przyjmują wiadomość o jej śmierci. Jednocześnie umacnia się wśród nich przekonanie, że Miranda została zabita, aby Ziemianie nadal mogli przetrzymywać ich na Marsie.

Hugo Bessel namawia Elandona do poprowadzenia buntu przeciwko Ziemianom i pierwszy urodzony na Marsie ogłasza przed tłumem zgromadzonym w Centraldome suwerenność planety: „Nikt urodzony na Marsie nigdy więcej nie będzie wykonywał rozkazów z Ziemi”. Po pobiciu Mervina, zgwałceniu Deneb i śmierci Mirandy Marsjanie chętnie popierają Elandona, jednak zarówno na Ziemi, jak i w Radzie Dziewiętnastu jego manifest jest ignorowany. Elandon prosi Zoe o pomoc w nagłośnieniu sprawy, ale blogerka odmawia. Hugo zaczyna szukać broni, aby zmusić Radę do wysłuchania go. Dzięki sieci fałszywych routerów rozrzuconych po Koloniach dowiaduje się o tym Łarion Suworkin. Dostarcza Elandonowi karabiny szturmowe i tej samej nocy truje Jill substancją paraliżującą układ nerwowy. Jill przeżywa, lecz traci dziecko. Tak jak oczekiwał Suworkin, Elandon podejrzewa o ten czyn Jörga Floriana. Wraz z grupą radykalnie nastawionych nastolatków Elandon porywa Dako Deliča i Sabilę Kan. Oboje zostają publicznie straceni w Centraldome. Następnie Elandon włamuje się do domu Zoe i groźbami uzyskuje dostęp do jej kanału na YouTubie. Pracownicy Trustline Security, z zemsty za śmierć Deliča i Kan, łapią pierwszą lepszą osobę urodzoną na Marsie – trzynastoletniego Baszira el-Nuraniego, który nawet nie brał udziału w protestach – zaciągają go na najwyższy poziom kopuły Kronfingen w Neunstadt, owijają szyję pętlą i zrzucają w dół. Kiedy lina się napina, ciało Baszira nabiera takiej prędkości, że pętla odrywa mu głowę.

Jörg Florian dowiaduje się, że Finn Bauer był świadomy polowań Medarda Bradshawa na nieletnie dziewczyny, a także o tym, że w tajemnicy przed nim Finn uzbroił Służbę Specjalną w broń palną. Finn proponuje stłumienie buntu siłą. Florian, oszołomiony zdradą Finna, sprzeciwia się mu. Taylin Sommerfeld postanawia wykorzystać rozłam między nimi i obiecuje Björnowi Metzingerowi, członkowi Muru Berlińskiego, miejsce Finna na czele Służby Specjalnej. Kolejna członkini Muru Berlińskiego, radna Tilgner, zszokowana bezczynnością Finna w sprawie Medarda, zamierza głosować za dymisją Bauera, nawet bez poparcia Taylin. Ta ostatnia przekonuje Jörga, aby poddał pod głosowanie kwestię dymisji Bauera, a ten, wciąż przygnębiony postawą Finna, wyraża zgodę. Jedenaścioro członków głosuje za usunięciem Finna ze składu Rady Dziewiętnastu. Chociaż Jörg pozostaje przewodniczącym Rady, Mur Berliński de facto przestaje istnieć, a era dominacji Planetary Solutions dobiega końca. Taylin kontroluje większość w Radzie, a zatem władza przechodzi do Sommerfeldów i DSR.

Pomimo wydarzeń w Centraldome Jörg ma nadzieję na pokojowe rozwiązanie konfliktu. Stoi na czele delegacji, która przybywa do willi Zoe, aby negocjować z Elandonem. Ten zabija wszystkich – odcina im głowy. Nagrywa egzekucję na wideo i umieszcza materiał na kanale Zoe. Film oglądają miliony ludzi na Ziemi. Po rzezi amerykańska prezydentka Donna Dawson publicznie przyznaje się do bezradności. Okno na start statków na Marsa zamknęło się i przez następne dwa lata Ziemia nie będzie w stanie pomóc Koloniom. Wyznanie to staje się jedną z przyczyn, dla których Dawson przegrywa wybory z populistą Arlem Bierlingiem.

Maya Velet i Demian Kordas wpadają w zasadzkę w parku maszyn do prac ziemnych. Czekają na nich Leo Kemchebekow, Lana Fray, Kyryło Wajda i Tommy Nemet (przyjaciel Kyryła). Leo i Lana chcą zemścić się na Mai. Nemet zabija Demiana, a Mai udaje się uciec. Jest pewna, że Goran wyrówna rachunki, ale w Kamiance dowiaduje się, że stary Zaharia cierpi na demencję (telomid zapobiega większości chorób starczych, ale nie wpływa na chorobę Alzheimera ani szereg innych patologii neurodegeneracyjnych).

Sytuacja z hydratami metanu w Oceanie Północnym się pogarsza, a Crow­der, mimo osobistej niechęci do Bierlinga, zgadza się objąć stanowisko sekretarza stanu w administracji nowego prezydenta. W międzyczasie Bierling uzgadnia z Gieorgijem Niedielajewem, władcą Rosji, możliwość przeprowadzenia karnej ekspedycji na Marsa. Rosjanie dysponują statkami kosmicznymi zdolnymi dotrzeć na Marsa pomimo zamknięcia okna startowego. W zamian za to Bierling znosi sankcje wobec Rosji. Feliks Kutoraj okazuje się dilerem, który pod przykrywką służby we Frontexie przez lata rozprowadzał nielegalny telomid. Postanawia zerwać z Kolcami – kartelem, dla którego pracował – i zgłasza się na ochotnika do zorganizowanej przez Bierlinga ekspedycji karnej w celu odnalezienia i uratowania swojej córki Zoe. Po rzezi przeprowadzonej przez Elandona nic nie wiadomo o losie, jaki ją spotkał. Feliks opuszcza już Charków, kiedy Miriam Tajsajewa, dowódczyni polowa Kolców, dowiaduje się, że kradł jej telomid. Tajsajewa bierze za zakładniczkę partnerkę Feliksa Nerę Frankiw i grozi, że ją zabije – tak jak zabiła Lexi Riverę – jeśli Feliks nie wróci.

Profesor Maynard odkrywa, co dokładnie faktor SDI zmienia w genomie argentyńskich niemowląt. Najpierw sądzi, że zmodyfikowane fragmenty to po prostu genetyczne śmieci, ale potem zauważa dwukierunkowy promotor na końcu jednego ze zmienionych odcinków. Jest to sekwencja nukleotydów zdolna aktywować odczyt DNA w dwóch kierunkach: zarówno do przodu, jak i do tyłu. Występuje ona głównie u bakterii, dlatego Maynard nie rozumie, co taki promotor robi w ludzkim DNA. Mimo to modeluje, co się stanie, jeśli fragment DNA u niemowląt zakażonych czynnikiem SDI zostanie odczytany w kierunku odwrotnym – „od tyłu”. Wówczas genetyczne śmieci nagle nabierają sensu. Maynard widzi geny kodujące wiele hormonów i białek. Część z nich jest ludzka, część zwierzęca, a przeznaczenie wielu z nich pozostaje niejasne. Profesor zdaje sobie sprawę, że zmiany w genomie niemowląt tylko wydają się chaotyczne. W rzeczywistości czynnik SDI ukrył instrukcje dotyczące produkcji tysięcy białek, zapisując je w DNA w odwrotnej kolejności. Maynard chce podzielić się tym z Ronną, ale nie może znaleźć swojego tabletu. Przypomina sobie, że zostawił go w kostnicy, gdzie obok lodówek leżą ciała czterech kobiet zmarłych po zarażeniu faktorem SDI, który w jakiś dziwaczny sposób nie pozwala rozkładać się ich ciałom. Maynard idzie do kostnicy i zauważa, że jednego z ciał brakuje. Słyszy, jak za jego plecami zamykają się drzwi, odwraca się i rozpoznaje zaginioną zmarłą. Młoda kobieta, która przez wiele miesięcy leżała martwa, stoi przed nim i patrzy na niego szeroko otwartymi oczami.

W stacji Amundsen-Scott badacze odnotowują kolejny rozbłysk neutrin – tym razem nad kraterem Ngorongoro w Tanzanii. Ronna, Dagmara, Jayleen i Yunia zbierają się w laboratorium, gdzie Kenton kiedyś badał aplysie, i uruchamiają przygotowany wcześniej aparat fotograficzny. Aparat znika, ale połączenie z nim zostaje zachowane, a Jayleen robi zdjęcie. Na pobranej fotografii widać czarne, skaliste zbocze i szczątki tureckiego samolotu pasażerskiego, który zaginął nad Ugandą dziesięć miesięcy temu.

Postaci Ziemia

Postacie oznaczone zmarły lub zginęły.

Greta FERRON

mikolożka badająca śmierć fitoplanktonu spowodowaną grzybem „biała zgnilizna włóknista”

Dora BERGERON

dyrektorka Obserwatorium Ziemi Lamonta-Doherty’ego

Jambo MALOUF

strażnik parku w kraterze Ngorongoro, Tanzania

Shauri BAONE

strażniczka parku w kraterze Ngorongoro, Tanzania

Feliks KUTORAJ

sierżant sztabowy, były pracownik 4. Wschodnioeuropejskiej Brygady agencji Frontex, handlarz nielegalnym telomidem; ojciec Zoe-z-Marsa

Nina

była żona Feliksa, mieszka w Polsce; matka Zoe-z-Marsa

Nera FRANKIW

lekarka, która wróciła na Ziemię po dziesięciu latach spędzonych na Marsie; kierowniczka oddziału medycznego 4. Wschodnioeuropejskiej Brygady agencji Frontex

Ed RUSOŁ

kapitan, dowódca 1. Kompanii 4. Wschodnioeuropejskiej Brygady agencji Frontex

Miriam TAJSAJEWA

dilerka narkotykowa, dowódczyni polowa paramilitarnej organizacji Kolce

BOGROW

bojownik paramilitarnej organizacji Kolce

BEWZA

bojownik paramilitarnej organizacji Kolce

KALUTA

bojownik paramilitarnej organizacji Kolce

SULIMA

bojownik paramilitarnej organizacji Kolce

ZOTOW

bojownik paramilitarnej organizacji Kolce

CAL

bojownik paramilitarnej organizacji Kolce, stracony przez Tajsajewę za kradzież telomidu

Lubomyr HAJUK

bojownik paramilitarnej organizacji Kolce, stracony przez Tajsajewę za kradzież telomidu

Jan CHALAWKA

bojownik paramilitarnej organizacji Kolce, stracony przez Tajsajewę za kradzież telomidu

Ingve DAUD

porucznik lotnictwa Królewskich Sił Powietrznych Wielkiej Brytanii, dowódczyni załogi czwartego Minoga

Mario CHAGOS

ochroniarz wieży wiertniczej z Brazylii, członek załogi czwartego Minoga

Nick LOMBARDI

menedżer nielegalnego kasyna z Luizjany, członek załogi czwartego Minoga

Adele ROMERO

autorka skrajnie prawicowego podcastu z Argentyny, członkini załogi czwartego Minoga

Ravi PINTONG

oficer policji morskiej Tajlandii, członek załogi czwartego Minoga

Tyrone CROWDER

sekretarz stanu USA, ekolog, w przeszłości zastępca Głównego Komisarza Światowej Organizacji Ochrony Środowiska

Kiana CROWDER

architektka krajobrazu, żona Tyrone’a Crowdera, straciła dziecko z powodu zakażenia faktorem SDI na początku inwazji

Colson IRWOOD

adwokat Kiany Crowder

Jake DELHOMME

asystent Tyrone’a Crowdera

Tonia RODIONOWA

koordynatorka w Międzyrządowym Zespole ds. Zmian Klimatu; jesienią 2141 roku towarzyszyła Tyrone’owi Crowderowi w podróży po Syberii

Lauren LYNCH

ekologiczna aktywistka, była administratorka Agencji Ochrony Środowiska Stanów Zjednoczonych

Ronna GALEANO-CROWDER

genetyk molekularny, siostra Tyrone’a Crowdera, kierowniczka naukowa projektu „Sheol” na Ziemi

Arrigo GALEANO

były mąż Ronny, biolog molekularny

Turi Nathaniel GALEANO-CROWDER

dziewięcioletni syn Ronny i Arrigo, niezdrowo zainteresowany martwymi zwierzętami

Anita

niania Nathaniela

Yunia ROMO

asystentka Ronny Galeano-Crowder, kierowniczka naukowa projektu „Sheol” na Księżycu

Rem GILLESPIE

generał, przewodniczący Połączonego Komitetu Szefów Sztabów, inicjator i szef projektu „Sheol”

Seth BOWDEN

pułkownik, dowódca jednostki Space Delta 7, kierownik projektu „Sheol” na Księżycu

John WOOLFORD

sierżant sztabowy jednostki Space Delta 7 na Księżycu

Zena APOLLO, znana również jako Syntax

hakerka molekularna

Rex BARBEAU

astronauta, pilot, pierwszy człowiek, który postawił stopę zarówno na Księżycu, jak i na Marsie; alkoholik

Lexi RIVERA

reporterka, zabita przez Rosjan w DDMZ

Kenton DREAGAN

programista molekularny

Bo MAYNARD

profesor regent Uniwersytetu Georgetown, epidemiolog, kierował grupą specjalistów ds. bezpieczeństwa biologicznego, którzy przeciwstawili się faktorowi SDI na początku epidemii

Arialdo BENZONI

doktor nauk, przewodniczący Narodowego Instytutu Alergii i Chorób Zakaźnych, były student profesora Maynarda

Tia RASGADO

fixerka, która towarzyszyła Arialdo Benzoniemu podczas podróży służbowych do Argentyny

Lynn FIGUEROA

jedno z pierwszych niemowląt zarażonych wirusem SDI w Argentynie

Dagmara DROBNA

doktor nauk, dyrektorka Warszawskiego Centrum Monitorowania Epidemiologicznego

Thelma BARRETT

astrofizyk, specjalistka w dziedzinie kosmologii i fizyki cząstek subatomowych, w przeszłości koordynatorka badań nad detektorem neutrin IceCube 2.0

Jayleen HONKALA

absolwentka wydziału astronomii w Berkeley, asystentka Thelmy Barrett

Stellan YOUNG

doktor nauk, biolog morski, kierownik antarktycznej stacji Amundsen-Scott

Gail CONNER

dziennikarz naukowy

Bella BLOTTO

reporterka, która zaraziła grypą urodzoną na Marsie Mirandę Bugaddi, co doprowadziło do śmierci tej ostatniej wkrótce po przybyciu na Ziemię

Arlo BIERLING

68. prezydent USA

Philip VALVERDE

obecny wiceprezydent USA (od 2142 r.)

Donna DAWSON

prezydentka USA w latach 2138–2142

Elm GROMER

były sekretarz stanu USA

Ned LENAGHAN

minister obrony USA

Glana VINTO

była dyrektorka NASA, zwolniona przez Bierlinga zaraz po objęciu przez niego stanowiska

Guy DARDANO

nowy dyrektor NASA

Leon BOCANEGRA

dyrektor CIA

Shane DYER

dyrektor Wywiadu Narodowego, mianowany przez Bierlinga

Luc CHEVALIER

pierwszy zastępca szefa Biura ONZ ds. Przestrzeni Kosmicznej

Dorian BOLDEN

prezydent USA w latach 2130–2138

Jewgienij CZERIEPANOW

władca Rosji w latach 2122–2132

Gieorgij NIEDIELAJEW

władca Rosji od 2132 r., dyktator

Lei YIJUN

sekretarz generalny Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Chin

Hao CHEN

minister spraw zagranicznych ChRL

Lazar CZESELSKI

szef zespołu ds. współpracy dwustronnej

w funduszu inwestycyjnym Clipper-SBR, prawdopodobnie rosyjski szpieg

Farid al-AKBARI, „Czarny kalif”

islamski fanatyk religijny, terrorysta

Hasan JEHEMBERDIJEW

kapitan 2. rangi, dowódca trzeciego Minoga

Duke

makak doświadczalny

Saylor

makak doświadczalny

Loco

makak doświadczalny

Ziggy

makak doświadczalny

Jolt

makak doświadczalny

Feather

makak doświadczalny

Kiki

makak doświadczalny

Flash

makak doświadczalny

Salsa

makak doświadczalny

Rocky

szympans doświadczalny

Postaci Mars

Kursywą zaznaczono imiona osób urodzonych na Marsie.

Postaci oznaczone zmarły lub zginęły.

Postaci oznaczone ° mają związek z wydarzeniami na Marsie, ale mieszkają na Ziemi.

Postaci oznaczone * należały do ugrupowania Mur Berliński, wchodzącego w skład

Rady Dziewiętnastu, które przestało istnieć 15 Skorpiona 46 roku.

Taylin SOMMERFELD

szefowa korporacji Deep Space Resourcesna Marsie, jedna z najbogatszych kolonistek

Ferdinand SOMMERFELD°

magnat przemysłowy, założyciel i honorowy prezes korporacji DSR

Egon SOMMERFELD

młodszy syn Ferdinanda, były mąż Taylin

Ariana SOMMERFELD

córka Egona i Taylin, urodzona na Marsie

Renaud CHAUCER

osobisty ochroniarz Taylin

Skyla DORN

szefowa straży Taylin, jednocześnie kierowniczka działu bezpieczeństwa korporacji DSR

Lottie NESSLER

pracownica działu bezpieczeństwa DSR

Carmen ARANDA

pracownica działu bezpieczeństwa DSR

Malte LAGARD

pracownik działu bezpieczeństwa DSR, przydzielony do ochrony posiadłości Taylin Sommerfeld w Miraflores

Heike BRAUN

pracownica działu bezpieczeństwa DSR, przydzielona do ochrony posiadłości Taylin Sommerfeld w Miraflores

Rainer MOHR

pracownik działu bezpieczeństwa DSR, przydzielony do ochrony posiadłości Taylin Sommerfeld w Miraflores

Linda BARCELO

pracownica działu bezpieczeństwa DSR w Acidalia Planitia

Thiago AMARAL

pracownik działu bezpieczeństwa DSR w Aciadalia Planitia

Erna HIMMELBLAU

obecna przewodnicząca Rady Dziewiętnastu, dyrektor operacyjna DSR na Marsie

Mikaela MATTSON

doradczyni Rady Dziewiętnastu, dyrektorka ds. zrównoważonego wykorzystania zasobów DSR

Malcolm BRADSHAW

prezes korporacji Planetary Solutions

Medard BRADSHAW

syn Malcolma Bradshawa, pedofil

Tim NORTON

dyrektor generalny firmy Norton Industries

Aurora SOMMERFELD

wnuczka Ferdinanda Sommerfelda, która przeniosła się na Marsa; pomimo wszelkich prób od dłuższego czasu nie może zajść w ciążę

Kyden DILLARD

bratanek Tima Nortona, mąż Aurory Sommerfeld

Viggo SVENNINGSEN

były dyrektor Laboratorium Biologii Syntetycznej i były radny Rady Dziewiętnastu, którego Taylin Sommerfeld namówiła do wystąpienia przeciwko Murowi Berlińskiemu – i ostatecznie przegrała: Jörg Florian i Finn Bauer, wykorzystując swoje kontakty w COPUOS, doprowadzili do wyrzucenia Svenningsena nie tylko z Rady, ale także z Marsa

Elandon THORNDIKE

pierwszy urodzony na Marsie

Florence THORNDIKE

matka Elandona, specjalistka w dziedzinie nanotechnologii, w latach 30. kierowała projektem budowy farm owadów na odległych stacjach DSR; latem 33 roku brała udział w wyprawie do Noctis Labyrinthus, która zakończyła się śmiercią czterech z siedmiu jej uczestników

Andre PELTZER

kierownik wyprawy do Noctis Labyrinthus, jeden z jej zmarłych uczestników, którego ciała nigdy nie odnaleziono

Hugo BESSEL

menedżer zespołu Critters, który po otrzymaniu tantiem od wytwórni muzycznych z Ziemi miał stać się jednym z najbogatszych mieszkańców Kolonii; niechęć Rady Dziewiętnastu do wypłacenia tak dużych środków była powodem, dla którego Hugo namawiał Elandona do ogłoszenia suwerenności i przez pewien czas szukał dla niego broni

Zoe KUTORAJ, znana również jako Zoe-z-Marsa

lifecasterka i blogerka, córka Feliksa Kutoraja

Arya TERANEN

współlokatorka Zoe, zabita przez Elandona Thorndike’a

Liam ROORD

inżynier górniczy, przedsiębiorca; popełnił samobójstwo

Hester ROORD°

żona Liama, zmuszona do powrotu na Ziemię

Mervin ROORD

syn Liama i Hester, częściowo sparaliżowany po urazie kręgosłupa spowodowanym przez Yamila Angladę

Jill ROORD

siostra Mervina

Yamil ANGLADA

dyrektor firmy ochroniarskiej Trustline Security

Sabila KAN

pracownica Trustline Security, zamordowana przez urodzonych na Marsie 15 Skorpiona 46 roku w ramach zemsty za pobicie Mervina Roorda

Dako DELIČ

pracownik Trustline Security, zamordownay przez urodzonych na Marsie 15 Skorpiona 46 roku w ramach zemsty za pobicie Mervina Roorda

Tuomas AALTO

pracownik Trustline Security

Jörg FLORIAN*

były przewodniczący Rady Dziewiętnastu, stracony podczas rzezi w willi Zoe 17 Skorpiona 46 roku

Finn BAUER*

były przewodniczący Służby Specjalnej, usunięty ze stanowiska 15 Skorpiona 46 roku

Randy GANNON

oficer Służby Specjalnej

Björn METZINGER*

członek Rady Dziewiętnastu, stracony podczas rzezi w willi Zoe

Emma FLAMMARION*

członkini Rady Dziewiętnastu, stracona podczas rzezi w willi Zoe

Alfred KELLER*

członek Rady Dziewiętnastu

Rita DÜRRER*

członkini Rady Dziewiętnastu, stracona podczas rzezi w willi Zoe

Bertha TILGNER *

członkini Rady Dziewiętnastu

Aina LEÑERO

kierowniczka banku UniCredit Mars

John F. HORNE

wiceprezydent Stanów Zjednoczonych w latach 2114–2122, stracony podczas rzezi w willi Zoe

Reuven O’GORMLEY

radny społeczności irlandzkiej w Middledon

Toby FARRELL

osobisty ochroniarz Reuvena O’Gormleya

Cassia RUEDA

dyrektorka Pierwszej Szkoły Publicznej w Newbourne

Luana ANDRADE

Lekarka Centralnego Szpitala w Newbourne

Jim DOVER

właściciel sklepu z używanymi skafandrami kosmicznymi w Newbourne

Therania GETU

pilotka i była dyspozytorka orbitalnego centrum kontroli lotów, która pomimo urazu kręgosłupa nie przestała latać, ucząc się sterować marsjańskimi AUV za pomocą neurointerfejsu

Leif HARLOWE

porucznik komandor, pilot myśliwca przechwytującego z DSR, który holował asteroidę 1235 Schorria na orbitę Marsa

Lia HARLOWE

ciężarna żona Leifa

Beon JI

pilot

Tulio TEIXEIRA

bioinformatyk z centrali Planetary Solutions

Aymar FERREIRA

planista ruchu w jednym z zakładów Planetary Solutions

Judy CHANG

dyspozytorka orbitalnego centrum kontroli lotów (CKL)

Łarion SUWORKIN

szef Kemergi (od 2138 r.)

Jurij PIERIEWORTOW

szef Kemergi (2124–2138)

Lea ROBILLIARD

astronautka ESA, pierwsza osoba, która postawiła stopę na powierzchni Marsa

Becca BAUMANN

urodzona na Marsie

Luigi „Karaluch” BRIZZOLARA

urodzony na Marsie, zbliżył się do Elandona Thorndike’a po rozpoczęciu buntu

Miranda BUGADDI

pierwsza i jedyna z urodzonych na Marsie, której pozwolono polecieć na Ziemię; na Ziemi Miranda złapała grypę i w ciągu kilku dni zmarła w wyniku nadmiernej reakcji układu odpornościowego

Jonah DONOGUE

urodzony na Marsie

Leonid „Leo” KEMCHEBEKOW

urodzony na Marsie

Ike LEDGER

urodzony na Marsie, z którym Mervin Roord mieszkał w jednym module po przeprowadzce do Newbourne

Gwenlen Lewis

urodzona na Marsie

Tomislav „Tommy” NEMET

urodzony na Marsie

Baszir el-NURANI

urodzony na Marsie, stracony przez pracowników Trustline Security w ramach zemsty za zabójstwo Dako Deliča i Sabili Kan

Sean O’GALLORAN

urodzony na Marsie

Amber O’MORAN

urodzona na Marsie

Trela ROQUERON

urodzona na Marsie, z którą Jill Roord zaprzyjaźniła się po przeprowadzce do Newbourne

Deneb del TORO

urodzona na Marsie, zgwałcona przez Medarda Bradshawa

Riona FITZGERALD

urodzona na Marsie, zaszła w ciążę z Danyłem Zaharią i pod presją Gorana i Reuvena była zmuszona go poślubić

Mirta GODOY

urodzona na Marsie

Jaad HOSSEINI

urodzony na Marsie

DIASPORA UKRAIŃSKA

Olga KARAMAN

pierwsza Ukrainka na Marsie, założycielka Diaspory

Goran ZAHARIA

współzałożyciel i były przewodniczący Rady Dyrektorów agroholdingu Tomuto, niezdolny do działania z powodu gwałtownego rozwoju demencji

Pawło ZAHARIA

starszy syn Gorana, doradca Rady Dziewiętnastu

Hryhor ZAHARIA

średni syn Gorana, kierownik działu departamentu biologii molekularnej w agroholdingu Tomuto

Kaja DOMEK

żona Hryhora

Danyło ZAHARIA

syn Hryhora i Kai, mąż Riony Fitzgerald

Łukian ZAHARIA

najmłodszy syn Gorana

Marko VELET

jeden z najbliższych współpracowników Gorana

Eleonora VELET

kierowniczka działu patentowego w Sektorze Przemysłowym Rady Dziewiętnastu, żona Marka Veleta

Maya VELET

córka Marka i Eleonory

Fiona BRAJKO

dyrektorka ds. rozwoju agroholdingu Tomuto, współwłaścicielka sieci marketów warzywnych BeFresh

Darij BRAJKO

kierownik działu budowlanego w agroholdingu Tomuto, mąż Fiony

Iwo MARYCZ

operator urządzeń technologicznych w budynkach typu zamkniętego

Melania MARYCZ

żona Iwo

Ustym „Benji” MARYCZ

starszy syn Iwo i Melanii, gitarzysta Crittersów

Danka MARYCZ

córka Iwo i Melanii

Marian MARYCZ

młodszy syn Iwo i Melanii z trisomią (zespołem Downa)

Łeś KORDAS

kierownik działu ds. poprawy właściwości odżywczych gleby w agroholdingu Tomuto

Gaja KORDAS

współwłaścicielka sieci marketów warzywnych BeFresh

Demian KORDAS

syn Łesia i Gai, zastrzelony przez Tommy’ego Nemeta w parku maszyn ziemnych DSR podczas napadu z udziałem Lany Fray, Leo Kemchebekowa i Kyryła Wajdy

Iwan WAJDA

kierownik działu bezpieczeństwa w agroholdingu Tomuto

Taira TATARYN

współlokatorka Iwana Wajdy

Kyryło WAJDA

nierozgarnięty syn Iwana Wajdy

Potap DZEGA

były mistrz Ukrainy w boksie, zastępca Iwana Wajdy

Jakow KUFTA

technolog w czerwonojarskim oddziale Tomuto

Włada KOHUT

technolożka w czerwonojarskim oddziale Tomuto

Jarko KUFTA

syn Jakowa i Włady

Anton TARUTA

kierownik reaktora elektrowni jądrowej Kamianka

Amina FRAY

administratorka motelu Patera w Newbourne

Lana FRAY

córka Antona i Aminy

Jarema ODNOWOŁ

urodzony na Marsie

Artem STECH

urodzony na Marsie

Weremij REUS

urodzony na Marsie, który zginął w kraterze Masursky na ładunku wybuchowym podłożonym pod znacznik MPS; ulubieniec Iwana Wajdy

Anna REUS

matka Weremija, siostra Iwana; popełniła samobójstwo, zatruwając się tlenkiem węgla

Andrij REUS

ojciec Weremija

Zahar SZOSTAK

technolog produkcji żywności, który uciekł z Kamianki w obawie przed zemstą za udział w zabójstwie Demiana Kordasa

Kost MACHNO

pracownik oddziału bezpieczeństwa Tomuto

Stas SZKABARA

pracownik działu bezpieczeństwa Tomuto

ZESPÓŁ CRITTERS

Benny LOWE

basista, wokalista

Chad MICHAELS

perkusja

Courtney PALMER

klawisze, wokal

Ustym „Benji” MARYCZ

gitara rytmiczna, bandura, wokal

Mervin ROORD

flet

Maeve O’NEILL

dudy

Riona FITZGERALD

wiolonczela, wokal

RADA DZIEWIĘTNASTU

Sektor

Zakres odpowiedzialności

Członek Rady

Grupa wpływu, z jaką powiązany jest doradca lub doradczyni

Naukowy

biologia molekularna

wakat

geologia

Nadin ROATTA

FR

—

astrofizyka

Herman TAUSHEV

RU

—

przedstawicielka NASA

Inka PALANDER

US

—

przedstawiciel ESA

wakat

Przemysłowy

górnictwo i asteroidy

wakat

paliwo i energetyka wodna

Michaela MATTSON

SE

Deep Space Resources

rolnictwo

Pawło ZAHARIA

UA

Tomuto

zasoby gruntów, kataster i odkażanie gleby

Bertha TILGNER*

CH

Planetary Solutions

elektrownie jądrowe i sieci energetyczne

Tanner GILMORE

US

Norton Industries

robotyka i druk 3D

Aika TANO

JP

Toyota Robotics

przemysł maszynowy

Alfred KELLER*

DE

Daimler

Infrastruktura

budownictwo przemysłowe i cywilne

wakat

transport i stacje orbitalne

Nina GRAY

US

Boeing

sieci komunikacyjne i komunikacja międzyplanetarna

Amanda KLEBBA

GB

IPN Services

Koordynacji i kontroli

utrzymanie (HWO) i zaopatrzenie z Ziemi

wakat

budżet i regulacja działalności marsjańskich banków

wakat

Służba Specjalna

wakat

przewodniczący rady

Erna HIMMELBLAU

DE

Deep Space Resources

LISTA SKRÓTÓW

AFSS

Automated Flight Safety System (automatyczny system bezpieczeństwa lotów)

ALC

Airlock Chamber (śluza powietrzna)

AR

Augmented Reality (rzeczywistość rozszerzona)

ATP

adenozynotrifosforan (cząsteczka organiczna, która jest uniwersalnym źródłem energii dla wszystkich procesów biochemicznych w organizmach żywych, w szczególności skurczu mięśni, przekazywania impulsów nerwowych, produkcji białek itp. Synteza ATP zachodzi w mitochondriach podczas oddychania komórkowego, a także w chloroplastach roślin podczas fotosyntezy)

ATV

All Terrain Vehicle (marsjański pojazd terenowy, łazik)

AUV

Aerial Utility Vehicle (statek powietrzny ogólnego przeznaczenia; zmiennopłat lub hopper)

CDSCC

Canberra Deep Space Communication Complex (kompleks komunikacji kosmicznej dalekiego zasięgu w Canberze)

CME

Coronal Mass Ejection (koronalny wyrzut masy, patrz: KWM)

COPUOS

United Nations Committee on the Peaceful Uses of Outer Space (Komitet ONZ ds. Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej)

DARPA

Defense Advanced Research Projects Agency (Agencja Zaawansowanych Obronnych Projektów Badawczych – naukowo-badawcza agencja przy Ministerstwie Obrony Stanów Zjednoczonych; DARPA koncentruje się na przełomowych badaniach, które wykraczają poza bieżące potrzeby wojskowe)

DDIA

US Department of Defense Intelligence Agency (Agencja Wywiadu Departamentu Obrony USA)

DDMZ

Donbas Demilitarized Zone(strefa zdemilitaryzowana Donbasu)

DP-4

sygnał alarmowy ostrzegający o wybuchowej dekompresji czwartego stopnia (trwałe naruszenie szczelności lokalnej infrastruktury, które może doprowadzić do długotrwałego wyłączenia systemów podtrzymywania życia)

DP-5

sygnał alarmowy informujący o eksplozji powodującej rozszczelnienie najwyższego, piątego stopnia (całkowite zniszczenie kopuły lub pomieszczenia)

DSR

firma Deep Space Resources

EAD

Emergency Adrenaline Device (automatyczny podajnik adrenaliny)

EASA

European Aviation Safety Agency (Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego)

EMH

Earth-Moon Hub (stacja orbitalna służąca jako punkt przeładunkowy między Ziemią a Księżycem)

EPA

Environmental Protection Agency (Agencja Ochrony Środowiska Stanów Zjednoczonych)

ESA

European Space Agency (Europejska Agencja Kosmiczna)

EVA

Extravehicular Activity (aktywność pozapojazdowa; przyrostek odnoszący się do sprzętu wspomagającego działania w otwartej przestrzeni kosmicznej, poza statkiem kosmicznym; np. skafander EVA)

EVS

Enhanced Vision System (system ulepszonego widzenia – kompleks zaawansowanych technologicznie środków optycznych i cyfrowych, zintegrowanych z hełmami i tabletami marsjańskimi, przeznaczony do kompensacji ograniczeń wizualnych podczas pracy na powierzchni Marsa. Główne funkcje: korekcja oświetlenia, widzenie w podczerwieni, filtrowanie szumu wizualnego spowodowanego burzami pyłowymi, aktywne wykorzystanie rzeczywistości rozszerzonej)

Faktor SDI

Severe Disruption of Immunotolerance(ostre zaburzenie tolerancji immunologicznej – biologiczny patogen niewyjaśnionego, prawdopodobnie pozaziemskiego, pochodzenia, który zaraża kobiety w ciąży, modyfikując genom niemowląt w ich łonach. Pierwsza generacja patogenu powodowała ostre zaburzenie tolerancji immunologicznej i odrzucenie płodu; nazwa utrwaliła się pomimo tego, że kolejne generacje patogenu nie powodowały poronień

FCC(o)

Orbital Flight Control Center (Orbitalne Centrum Kontroli Lotów)

FCC(g)

Ground Flight Control Center (Naziemne Centrum Kontroli Lotów)

FDO

Flight Dynamic Officer (specjalista ds. dynamiki lotu)

FEMA

Federal Emergency Management Agency (Federalna Agencja Zarządzania Kryzysowego – kluczowa instytucja koordynująca działania rządu USA w sytuacjach kryzysowych; głównym celem jest koordynacja reagowania na katastrofy, jeśli lokalne władze nie mają wystarczających zasobów, aby sobie z nimi poradzić)

FMC

Flight Management Computer (pokładowy komputer systemu zarządzania lotem)

FTS

Flight Termination System (system przerywania lotu)

GEO

Global Environmental Organization (Światowa Organizacja Ochrony Środowiska)

GDSCC

Goldstone Deep Space Communications Complex (kompleks komunikacji kosmicznej dalekiego zasięgu w Goldstone)

GSE

Ground Support Equipment (sprzęt obsługi naziemnej)

HEO

Highly Elliptical Orbit (wysoka orbita eliptyczna, patrz: dodatek Orbity na końcu książki)

HFC-reaktor

Hydrogen Fuel Cell(ogniwo paliwowe wodorowe – generator elektrochemiczny, który przekształca energię chemiczną wodoru i tlenu w energię elektryczną i ciepło)

HISS

Heavy Interplanetary Spaceship (ciężki statek międzyplanetarny)

HLB

Highland-Lowland Boundary (granica wyżynno--nizinna, umowna linia oddzielająca południowe, głównie górskie regiony, od nizin na północy Marsa; istnienie HLB może być konsekwencją zderzenia Marsa z dużym ciałem niebieskim na wczesnym etapie ewolucji Układu Słonecznego)

HU

Hospital Unit (jednostka szpitalna)

HWO

Heat, Water, Oxygen (ciepło, woda, tlen – skrót oznaczający systemy podtrzymywania życia na Marsie poziomu I, których awaria stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia kolonistów)

INCO „inko”

Integrated Communications Officer (specjalista ds. środków komunikacji i łączności; łącznik)

IPN

Interplanetary Network (sieć międzyplanetarna)

ISRU

In-Situ Resource Utilization (wydobycie, przetwarzanie i wykorzystanie w procesie badań kosmicznych lokalnych surowców i materiałów zamiast dostarczania ich z Ziemi)

KPM

kosmiczne promieniowanie mikrofalowe

KWM

koronalny wyrzut masy – potężny wyrzut plazmy z korony słonecznej, spowodowany nagłą i złożoną przebudową pól magnetycznych w atmosferze słonecznej

KSL

kompleks startowo-lądowy

LAMP

Lithology And Mineralogy Probe (sonda litologiczna i mineralogiczna)

LEO

Low Earth Orbit (niska orbita okołoziemska; patrz: dodatek Orbity na końcu książki)

LIMS

Laboratory Information Management System (system zarządzania informacjami laboratoryjnymi – program komputerowy, który automatyzuje procesy robocze w laboratorium, zapewniając efektywne zarządzanie danymi, sprzętem i raportami)

LRV

Lunar Roving Vehicle (pojazd do poruszania się po Księżycu, łazik księżycowy)

MAD

Militärischer Abschirmdienst (niemiecka służba kontrwywiadowcza)

MCRT

Martian Crater Radio Telescope (marsjański radioteleskop kraterowy)

MEO

Medium Earth Orbit (średnia orbita okołoziemska; patrz: dodatek Orbity na końcu książki)

MPPS

modułowy przedział do przechowywania sprzętu

MPS

Mars Positioning System (marsjański satelitarny system globalnego pozycjonowania, odpowiednik GPS na Ziemi)

MRSS

Mars Remote Sensing Satellite (satelita teledetekcyjny Marsa)

MSA

Martian Surface Activity (przyrostek odnoszący się do sprzętu wspomagającego działania na powierzchni Marsa, np. skafander MSA)

MTS

Martian Transport Service (Marsjańska Służba Transportowa)

NASA

National Aeronautics and Space Administration (Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej)

NCH

Newbourne Central Hospital (Centralny Szpital w Newbourne)

NRO

National Reconnaissance Office (Narodowe Biuro Wywiadu Wojskowego USA)

PAP

pomocniczy agregat prądotwórczy

PKAR

podziemny kompleks akwakultury recyrkulacyjnej

PLSS

Portable Life Support System (przenośny system podtrzymywania życia)

PPF

Power, Provisions, Fuel (energia, zapasy, paliwo – skrót oznaczający systemy podtrzymywania życia na Marsie poziomu II, które mają niższe wymagania dotyczące niezawodności niż systemy poziomu I, patrz: HWU; oczekiwany czas przetrwania w przypadku awarii systemów PPF wynosi od kilku godzin do tygodnia)

Prop

Propulsion System Controller (kontroler układu napędowego)

PS, „pees”

Payload Specialist (specjalista ds. ładunków użytkowych)

PS

Firma Planetary Solutions

PVS

Primary Vital Signs (podstawowe parametry życiowe)

RAS

Range Awareness System (system kontroli zasięgu w skafandrze MSA, określa maksymalną odległość, na jaką można bezpiecznie oddalić się od łazika lub miejsca zamieszkania)

RLV

Reusable Launch Vehicle (klasa rakiet nośnych wielokrotnego użytku, które są wykorzystywane do wystrzeliwania orbitalnych statków towarowych Starliner)

RTG

radioizotopowy termogenerator

SAT-M

Scholastic Assessment Test (Mars) (szkolny test oceniający – standaryzowany test służący do określenia stopnia gotowości ucznia do przejścia do następnej klasy lub podjęcia nauki w szkole wyższej)

SBL

Synthetic Biology Laboratory (laboratorium biologii syntetycznej)

SBD

Służba Bezpieczeństwa Dyplomatycznego

SDI-syndrom

stan krytyczny związany z faktorami SDI pierwszej generacji, w którym układ odpornościowy kobiety w ciąży przestaje tolerować płód, będący genetycznie w połowie obcym organizmem

SDL, „esdel”

specjalista ds. dynamiki lotu

Serwery DRS

Data Relay System(system retransmisji danych – zespół autonomicznych serwerów kosmicznych, krążących wokół Słońca na pięciu eliptycznych orbitach między Marsem a Ziemią, za których pośrednictwem realizowana jest sieć międzyplanetarna; wprowadzone do eksploatacji w 2135 r.)

SEU

Single Event Upset (awaria urządzenia elektronicznego spowodowana jedną cząstką jonizującą)

SOL4

Solar Observatory L4 (obserwatorium słoneczne w punkcie Lagrange’a L4 układu Ziemia-Słońce)

SOL5

Solar Observatory L5 (obserwatorium słoneczne w punkcie Lagrange’a L5 układu Ziemia-Słońce)

SRC

system regulacji ciśnienia

SS

Special Service (Służba Specjalna – połączona służba bezpieczeństwa i ratownictwa, odpowiedzialna za ochronę porządku publicznego, udzielanie pomocy w nagłych wypadkach, prowadzenie akcji poszukiwawczo-ratowniczych i likwidację skutków sytuacji nadzwyczajnych w Koloniach)

STDK

system transportowy desantu kosmicznego

SuMaG

Superschwerer Mars Geländewagen (superciężki marsjański pojazd terenowy, wyposażony w modułowy reaktor z ołowianym nośnikiem ciepła; największy środek transportu naziemnego na Marsie)

SZT

system zabezpieczenia tlenu

TNP

tymczasowe nadmuchiwane pomieszczenie

USK

urządzenie sanitarno-kanalizacyjne

UNOOSA

United Nations Office for Outer Space Affairs (Biuro ONZ ds. Przestrzeni Kosmicznej – stały organ Sekretariatu Organizacji Narodów Zjednoczonych, utworzony w celu wspierania międzynarodowej współpracy w zakresie pokojowego wykorzystania i badania przestrzeni kosmicznej)

VR

Virtual Reality (wirtualna rzeczywistość)

ZIW

zamknięte instalacje wodociągowe

Gdyż jest to plemię niemądre i nie mające rozwagi.

Jako roztropni zdołaliby pojąć, zważaliby na swój koniec.

Pwt 32, 28–29

PROLOG

Krater Ngorongoro, Tanzania27 czerwca 2142 roku

Greta gestem kazała Maloufowi się zatrzymać.

– Czekaj… muszę… daj mi chwilę… – Jej puls przyspieszył, a przed oczami tańczyły mroczki.

Próbowała wstrzymać oddech, ale już po kilku sekundach głośno wypuściła powietrze. Jej płuca płonęły.

W ciągu chwili do bólu w piersi dołączyła irytacja. No naprawdę, przecież nie jest jeszcze taka stara! A do tego utrzymuje świetną formę! W ciągu ostatnich dwunastu miesięcy nie było nawet dziesięciu dni, podczas których Greta zlekceważyłaby poranne bieganie, a wśród kolegów z Obserwatorium Ziemi Lamonta-Doherty’ego[1] krążyły legendy o jej obsesji na punkcie tego sportu. Nawet na Gemmie, statku badawczym, na którym Greta spędziła połowę z tych dwunastu miesięcy, wymusiła na kapitanie, aby zorganizował dla niej kącik z bieżnią.

Jambo Malouf, przewodnik Grety, wyjął z plecaka przezroczystą maskę tlenową. Był Masajem[2] – starszym mężczyzną o przeraźliwie chudych rękach i ponurym wyrazie twarzy.

– Myślę, że już czas. – Malouf rozplątał rurkę i podał maskę Grecie.

Shauri Baone, strażniczka parku, która dołączyła do Grety jeszcze w Dar es Salaam, zmarszczyła brwi.

– Już? – zapytała.

Malouf, nie patrząc na strażniczkę, skinął głową.

Opierając ręce na biodrach, Greta rozejrzała się po ścieżce przez zarośla, którą się wspinali. „Jeszcze nie jesteśmy w kraterze” – pomyślała. Czterdzieści minut temu Malouf zatrzymał ich terenówkę przed posterunkiem Loduare, najbardziej wysuniętym na południe wejściem do rezerwatu przyrody Ngorongoro, aby dalej poruszać się pieszo. Wędrowali bez pośpiechu, podejście nie było strome, a upał, który męczył Gretę w Aruszy, na wysokości dwóch kilometrów nad poziomem morza nie był już tak dokuczliwy. Mimo to po kilkuset metrach nie mogła uspokoić oddechu. Czuła się, jakby wspinała się na szczyt Everestu. Malouf powiedział, że od Loduare do krawędzi krateru jest około kilometra drogi, a Greta od razu pomyślała, że to prawdopodobnie najdłuższy kilometr w jej życiu.

– Jeszcze nie jesteśmy w kraterze – stwierdziła, patrząc, jak stary Masaj podłącza wolny koniec rurki do butli z tlenem.

Malouf zarzucił maskę na szyję, ale nie zakrywał jeszcze twarzy.

– Tam są tysiące martwych zwierząt. – Skinął głową w kierunku krateru. – Gniją już od kilku tygodni.

– Nic nie czuję – zwątpiła Greta.

Malouf założył maskę, zapiął paski i odkręcił zawór na butli.

– Ale twój organizm wyczuwa dwutlenek węgla. – Spojrzał wymownie na klatkę piersiową Grety, która szybko unosiła się i opadała. – Gazu jest tak dużo, że przelewa się przez krawędź i wypiera tlen po tej stronie, na zewnętrznym zboczu. – Wciągając nosem mieszankę z butli, dodał: – Jeszcze kilkaset metrów i się zatrujemy.

Greta pokręciła głową. Pomimo daremnych prób wyrównania oddechu trudno było w to uwierzyć. Jej mózg po prostu nie mógł pojąć, jak to możliwe, że wewnątrz Ngorongoro zgromadziło się tyle CO2, że gaz przelał się przez krawędź i zaczął wypierać tlen na otwartym zboczu. Jednak nie spierała się z przewodnikiem. Obserwowała, jak Shauri dopasowuje maskę, i przyłożyła swoją do twarzy. Kiedy mieszanka powietrza wypełniła płuca, ból w klatce piersiowej ustąpił, jakby ktoś go wyłączył. Greta poprawiła butlę i gestem dała przewodnikowi znak, żeby kontynuował wspinaczkę.

Po około dziesięciu minutach krzewy się rozstąpiły, a Jambo Malouf wyprowadził ich na murowaną platformę, która wystawała daleko nad wewnętrznym zboczem krateru.

– Punkt widokowy – skomentowała Shauri.

– Trzydzieści lat temu igły by się tu nie wcisnęło – dodał Masaj.

Greta próbowała wyobrazić sobie kolejkę samochodów terenowych z otwartymi dachami, które wożą turystów na safari – ale nie była w stanie. Drogę za jej plecami zasłaniały zarośla, nie było widać nawet śladów kół, a panorama krateru przed nią zamiast wrażenia majestatu wywoływała raczej przygnębienie.

Greta podeszła do poręczy, tak szczelnie oplecionej figowcami dusicielami, że za wijącymi się łodygami nie było widać rdzy. Nie opierając się o nią, obrzuciła cały krater uważnym spojrzeniem. Wewnętrzne zbocze było bardziej strome niż zewnętrzne. Pięćdziesiąt metrów od platformy unosiła się już mgła; jej białe strzępy wisiały na gałęziach krzewów jak łachmany. Jeszcze niżej wznosiła się ściana lasu Lerai. Wydawało się, że drzewa są pokryte dwiema warstwami wilgoci: podszyt otaczała mleczna mgła, a najwyższe korony opierały się o szare chmury.

Jednolita zasłona brudnej zieleni ciągnęła się na północ, jak okiem sięgnąć. Oczy Grety dostrzegały jedno po drugim znajome drzewa: grube baobaby, kolczaste akacje, kigelie z owocami podobnymi do serdelków. Pół wieku temu rosły one w całej Afryce Wschodniej. Teraz zachowały się tylko tutaj, w Ngorongoro. Nagle Greta wyczuła gnijący zapach. Na razie słaby. Spojrzała ukradkiem na Shauri, po czym obie kobiety jak na komendę mocniej przycisnęły maski do twarzy.

Krater Ngorongoro był wyjątkowy. Trzy miliony lat temu w tym miejscu wznosił się czterokilometrowy wulkan tarczowy. W wyniku erupcji jego centralna część zawaliła się, tworząc kalderę o średnicy dwudziestu kilometrów i głębokości sześciuset metrów. Ściany wulkanu pozostały nienaruszone i w ten sposób odcięły kalderę od okolicznych wyżyn. Powstał zamknięty ekosystem o wyjątkowym klimacie. Greta na własne oczy widziała, jak wyjątkowym. Dziesiątki kilometrów wokół krateru niebo było czyste, aż raziło w oczy, ale nad kalderą, jakby uwięziona w pułapce skalistego pierścienia, wisiała zasłona chmur. Na początku wieku, kiedy równina Serengeti zamieniła się w pustynię, do Ngorongoro migrowały nawet najlepiej przystosowane do suszy zwierzęta. Zebry, antylopy, żyrafy, lwy, słonie. Na znacznej wysokości upał nie dokuczał im tak bardzo, a ściany krateru chroniły przed pustynnymi wiatrami. Im bardziej upalnie było na wyżynach, tym więcej zwierząt trafiało do Ngorongoro. Już ćwierć wieku temu strażnicy parku nazwali krater „arką na ziemi”, a dziś po to porównanie sięgają nawet czasopisma naukowe.

A potem coś się wydarzyło i „arka” stała się komorą gazową.

Po raz pierwszy o zmianie składu atmosfery w kalderze Ngorongoro Greta usłyszała od Dory Bergeron, dyrektorki Obserwatorium Ziemi Lamonta-Doherty’ego. Dzień wcześniej z Dorą skontaktował się mało znany kenijski biochemik. Według niego rośliny w lesie Lerai na dnie krateru z nieznanych przyczyn przestały pochłaniać CO2. Dora zwróciła się do administracji obszaru chronionego. Potwierdzono wzrost stężenia tego związku chemicznego, zaznaczając, że w ciągu ostatnich kilku tygodni objawy zatrucia dwutlenkiem węgla obserwowano zarówno u zwierząt, jak i u strażników parku. Za przyczynę uznano gazy wulkaniczne przenikające przez skały na dnie krateru. To zdawało się wszystko wyjaśniać, a o doniesieniach kenijskiego biochemika, które wyglądały raczej na pseudonaukową fantazję, zapomniano.

Jednak nie na długo.

Pod koniec maja, już na pokładzie Gemmy, Greta natknęła się na raport Światowego Funduszu na rzecz Przyrody, w którym pojawiła się informacja o masowej śmierci zwierząt w Ngorongoro, w szczególności gepardów. Krater był jedynym miejscem, gdzie gepardy żyły w naturalnych warunkach, więc oznaczało to w zasadzie wyginięcie tego gatunku. Autorzy raportu podkreślali, że procesy wulkaniczne pod kraterem wygasły miliony lat temu i nie odnotowano żadnych nowych przejawów wulkanizmu, a zatem dwutlenek węgla nie mógł pochodzić z wnętrza ziemi. Wniosek dotyczący pochodzenia takiej ilości CO2 był jednocześnie niejasny i przerażający: wygląda na to, że kenijski biochemik miał rację i coś przeszkadzało roślinom z Ngorongoro w przeprowadzaniu fotosyntezy. Rośliny nie wiązały już atmosferycznego CO2 w procesie fotosyntezy ani nie wytwarzały tlenu, więc pod baldachimem lasu Lerai gromadził się dwutlenek węgla wydychany przez zwierzęta i wytwarzany przez bakterie glebowe. Gdyby las stał na równinie, wiatry by go rozproszyły i nie doszłoby do masowej śmierci zwierząt. Jednak w głębokiej kalderze gaz cięższy od powietrza nie miał gdzie uciec, co sprawiło, że „arka” Ngorongoro stała się śmiertelną pułapką.

Trzy dni temu statek badawczy Gemma dryfował po Zatoce Adeńskiej między wyspą Abd al-Kuri a najbardziej wysuniętym na wschód cyplem Rogu Afryki. Greta analizowała próbki wody morskiej pobrane wzdłuż wybrzeża Somalii, kiedy zadzwoniła do niej dyrektorka Bergeron i kazała zbierać się do Ngorongoro. Dzień wcześniej zginęło tam dwóch strażników – udusili się w pobliżu jeziora Magadi w centrum krateru. Stężenie CO2 osiągnęło taki poziom, że gaz zaczął wypierać tlen, a mieszkańcy Tanzanii w końcu podnieśli alarm.

Greta rozumiała, dlaczego Dora zwróciła się właśnie do niej. Była mikologiem[3] i przez ostatnie kilka lat badała wymieranie fitoplanktonu w Oceanie Indyjskim, spowodowane grzybem zwanym „białą zgnilizną włóknistą”[4]. Jesienią 2141 roku wymieranie tak przyspieszyło, że nad wodami Morza Andamańskiego zawartość tlenu w atmosferze spadła z 20,9% do 20,4%. Spadek wydawał się nieznaczny, ale nie wyhamowywał. Dyfuzja O2 z sąsiednich regionów powinna była wyrównać stężenie, lecz tak się nie stało. Co więcej, kiedy Gemma z Gretą na pokładzie wpłynęła na wody terytorialne Tajlandii, strefa niskiego stężenia na zachód od Phuket, zamiast się zwężać, zaczęła się rozszerzać. W ciągu tygodnia Greta odkryła, że dalej na północ, u wybrzeży Birmy, tlenu w powietrzu było jeszcze mniej.

W lutym 2142 roku odnotowano spadek stężenia tlenu nad wodami Zatoki Adeńskiej. Udział O2 w atmosferze u wybrzeży Jemenu spadł do 19,4%, a takie powietrze uznaje się już za ubogie w tlen. Przyczyna była wszędzie ta sama: spadek populacji fitoplanktonu. Problem nie jest nowy. Tlen jest pierwiastkiem chemicznie aktywnym, tworzy związki z większością pierwiastków układu okresowego, więc stabilna atmosfera tlenowa na Ziemi jest możliwa dzięki niezliczonym mikroskopijnym organizmom fotosyntetyzującym, które stale go uzupełniają. Wbrew opinii, że lasy tropikalne są „płucami planety”, tlen atmosferyczny jest wytwarzany głównie przez fitoplankton. Armia niewidzialnych stworzeń morskich pochłania fotony światła słonecznego i dwutlenek węgla, a jako produkt uboczny swojej aktywności generuje ponad 70% tlenu atmosferycznego. Według szacunków samej Grety w ciągu ostatnich dziesięciu lat populacja wszystkich grup fitoplanktonu w północnej części Oceanu Indyjskiego zmniejszyła się o jedną trzecią, a ponieważ na obszarach oddalonych od kontynentu nie było skąd czerpać tlenu poza oceanem, jego stężenie w atmosferze zaczęło spadać.

Dora Bergeron wysłała ją do Ngorongoro, ponieważ uznała, że z roślinami w kraterze dzieje się coś podobnego do tego, co z planktonem w Oceanie Indyjskim, i nikt lepiej niż doktor Greta Ferron nie rozwikła tej zagadki. Przed opuszczeniem pokładu Gemmy Greta porozmawiała z dyrektorką. Dora przypuszczała, że wśród roślin w kraterze rozprzestrzenił się grzyb lub jakiś wirus, ale Greta nie była tego samego zdania.

– Chodźmy. – Malouf gestem wskazał, żeby iść za nim.

Wyszli na ledwo widoczną ścieżkę, która biegła wzdłuż krawędzi krateru, i skierowali się na zachód. Malouf odpiął od pasa kij trekkingowy i przesuwał nim przed sobą, z przyzwyczajenia rozchylając trawę w poszukiwaniu węży. Shauri trzymała się tuż za nim. Greta szła jako ostatnia, gdy nagle zamarła.

W dole ich oczom ukazała się luka, przez którą widać było jezioro Magadi. Nad wodą wisiała mgła, a brzeg pokrywała grudkowata, brudnoróżowa masa. Wskazała na nią:

– Co to jest? – Z takiej odległości trudno było cokolwiek dostrzec i kobieta mrużyła oczy.

– Różowe flamingi – wyjaśniła Shauri.

– Ciała różowych flamingów – poprawił Malouf posępnie.

Ngorongoro słynęło z tych ptaków. Przed pojawieniem się dwutlenku węgla lokalna populacja liczyła ich tysiące. Teraz Greta wpatrywała się w jasną plamę pośród ponurej zieleni i nie wierzyła własnym oczom.

– One też? – Zwierzęta lądowe jeszcze można zrozumieć, ale flamingi? One także zginęły? – Dlaczego nie odleciały?

– Ponieważ CO2 jest bardzo podstępnym gazem, proszę pani – rzucił przez ramię Malouf.

Ścieżka zapętlała się, a potem powoli opadała. Przewodnik mruknął, żeby patrzyli pod nogi, i zaczął schodzić.

Ziemia była śliska. Greta próbowała utrzymać równowagę, machając rękami, ale potem musiała chwycić się traw. Kiedy przystanęła, by złapać oddech, odnotowała jakąś nienaturalną stagnację atmosfery wewnątrz krateru. Nie było ani podmuchu, ani nawet śladu wiatru. Ciepło i wilgoć sprawiały, że powietrze było lepkie, a Greta miała wrażenie, jakby zanurzała się w ciepłej kąpieli.

Kiedy zbocze zaczęło się wyrównywać, trawę po obu stronach ścieżki zastąpiły krzewy, z których tu i ówdzie wystawały wilczomlecze kandelabrowe. Przy jednym z drzew Malouf zwolnił i kijem zaczął skrobać śluz z miejsca, gdzie rozgałęział się pień.

– Proszę. – Podniósł kij w kierunku Grety. – Właśnie o tym mówiłem.

Greta spojrzała na kij, a potem obejrzała wilczomlecz. Śluz był gęsty, o obrzydliwej żółtozielonej barwie i przypominał smarki. Pokrywał zarówno pień, jak i gałęzie.

– Dalej jest go jeszcze więcej – zauważyła Shauri.

Greta zmarszczyła brwi i milczała. Przewodnik i strażniczka parku podzielali opinię biochemika, który wykrył spadek stężenia tlenu w Ngorongoro: coś atakuje chloroplasty w roślinach i w ten sposób utrudnia fotosyntezę. Prawie na pewno chodzi o jakiś mikroorganizm. Śluz uznano za produkt jego aktywności.

– Chcecie pobrać próbki? – zapytała Shauri.

– Nie. – Greta pokręciła głową.

Shauri była zaskoczona, ale nic nie powiedziała.

Tymczasem Greta zmarszczyła brwi jeszcze bardziej. Coś było nie tak. Badany przez nią plankton przestał wytwarzać tlen, ponieważ obumierał. Niewielu wiedziało lepiej niż Greta, dlaczego i jak do tego dochodzi: oprócz „białej zgnilizny” (grzyba, którego badała i którego rozprzestrzenianiu sprzyjał wzrost temperatury wody) była jeszcze zbyt kwaśna woda, która niszczyła błony komórkowe, a także nieznane bakteriofagi, które niszczyły sinice. Zawsze było coś, co zabijało organizmy fotosyntetyzujące. Jednak tutaj, w Ngorongoro, wszystko wyglądało inaczej. Pomijając śluz, drzewa, krzewy i trawa wyglądały normalnie. Nie mogły po prostu przestać wytwarzać tlenu. Zatrzymanie fotosyntezy oznaczałoby zatrzymanie produkcji związków organicznych, a tym samym wysychanie roślin. Gdyby Dora Bergeron miała rację i jakiś nieznany mikroorganizm zaczął infekować chloroplasty, rośliny by zginęły, tak jak ginął fitoplankton w Oceanie Indyjskim. Tymczasem drzewa w lesie Lerai były żywe. Były przerażająco ciche i pokryte obrzydliwym śluzem, ale zdecydowanie żywe. Jak to możliwe? Greta wahała się, zagryzając wargę pod maską. W jej głowie krążyła logiczna konkluzja: rośliny nadal fotosyntetyzują, nie wydzielając O2. W naturze to się zdarza. Chloroplasty w roślinach czy plankton w oceanie nie mają za zadanie wytwarzać tlenu. Fotosynteza jest im potrzebna do uzyskania energii, a tlen jest jedynie produktem ubocznym. A jeśli pojawia się inny sposób wytwarzania energii, natura z niego korzysta. Istnieją na przykład bakterie przeprowadzające fotosyntezę beztlenową. Zamiast wody wykorzystują siarkowodór, wiążąc dwutlenek węgla i wytwarzając związki organiczne, wodę oraz siarkę. Bez tlenu. Jednak w Ngorongoro chodziło o coś innego. Tak, fotosynteza beztlenowa istnieje, ale Greta nie potrafiła podać powodu, dla którego rośliny czerpiące energię z fotosyntezy tlenowej nagle przestawiłyby się na fotosyntezę beztlenową. To nie tylko niemożliwe, to bzdura. To tak, jakby założyć, że metabolizm człowieka nagle stanie się beztlenowy. Beztlenowy metabolizm, podobnie jak beztlenowa fotosynteza, nie jest czymś niespotykanym. Komórki nowotworowe doskonale się rozmnażają i rosną nawet bez tlenu. Mimo to Greta nie mogła sobie wyobrazić, że ludzkie płuca nagle przestaną dostarczać tlen do komórek, a same komórki będą nadal funkcjonować. Każdy organizm tlenowy umrze, gdy tylko przestanie oddychać. Tak samo umrze roślina, jeśli przestanie fotosyntetyzować.

A jednak…

Greta spojrzała na kolejny wilczomlecz. Wszystko było z nim w porządku. Nadal wytwarzał substancje odżywcze, nie produkując tlenu. I choć wydawało się to szaleństwem, nie znalazła innego wyjaśnienia dla tego, co widziała.

Zeszli ze zbocza i skierowali się na północ. Malouf nadal na czele, a za nim Shauri i Greta. Z boku pojawiła się zarośnięta droga – dwie ledwo widoczne koleiny, które szybko zniknęły w trawie. Przed nimi ciemniał las Lerai. Otaczająca ich cisza była bezdenna, a przez to bardzo nieprzyjemna.

Kiedy ściana krateru znalazła się daleko za nimi, niebo pociemniało, a powietrze stało się tak ciężkie, że wydawało się, iż można je gryźć. Grecie było gorąco, czuła kłucie w piersi, ale tym razem nie z powodu zadyszki. Jej myśli wciąż wracały do ostatniej rozmowy z Dorą Bergeron. Dyrektorka martwiła się, że śmierć fitoplanktonu w Oceanie Indyjskim i anomalia węglowa w Ngorongoro mogą być przejawami tego samego procesu. Zarówno Dora, jak i Greta zdawały sobie sprawę, że ludzka wiedza o Ziemi jest wciąż daleka od tego, by uznać ją za wyczerpującą, więc naukowcy mogli przeoczyć coś ważnego i nie zauważyć zbliżającej się katastrofy. Coś jeszcze straszniejszego niż wybuch hydratu metanu w Oceanie Północnym. Greta rozmyślała o tym przez całą drogę do Dar es Salaam. Jak szybko atmosfera ziemska stanie się niezdatna do oddychania, jeśli cały plankton w oceanie i wszystkie rośliny na lądzie przestaną produkować tlen tak samo nagle, jak doszło do tego w Morzu Andamańskim i kraterze Ngorongoro? Próbowała nawet to obliczyć, ale wiele parametrów pozostawało nieokreślonych, a wynik wahał się od kilku miesięcy do tysięcy lat.

Przewodnik zatrzymał się i machnął kijem w prawo. Greta odwróciła głowę w tamtą stronę.

– Co tam jest?

– Nosorożec czarny – wyjaśnił Malouf.

Dopiero wtedy zdała sobie sprawę, że szara bryła, która z daleka wyglądała jak pokryty plamami głaz, była tuszą ogromnego zwierzęcia. Greta nie powstrzymała się; z jej ust wydobyło się głośne westchnienie, a potem, gdy zapach padliny przedostał się pod maskę, mocniej przycisnęła plastik do twarzy. Nosorożec czarny – kolejny gatunek, którego obszar występowania ogranicza się do kotliny Ngorongoro. A raczej ograniczał się. Wielotysięczna populacja, którą przez stulecie z trudem chroniono przed wyginięciem, przestała istnieć kilka dni temu.

Greta, Shauri i Malouf stali przez chwilę, oddając hołd poległemu gigantowi, a potem zanurzyli się w cieniu lasu Lerai.

Z każdym krokiem drzewa otaczały ich coraz gęściej, światło przenikające przez liściasty baldachim słabło, a wokół było coraz więcej śluzu. Jeśli wcześniej Malouf wskazywał na jego skupiska, to teraz Greta nie mogła znaleźć miejsca, w którym jej wzrok nie natknąłby się na obrzydliwą zielonkawą substancję. Śluz pokrywał pnie, spadał z liści i chlupał pod stopami. W końcu nagromadziło się go tak dużo, że Greta poczuła się, jakby była na innej planecie. Nie rozpoznawała znanych jej roślin.

Zatrzymała się i spojrzała na rzadkie drzewo ołowiowe, które rozciągało przerzedzoną koronę nad jej głową. Nici śluzu oplatały delikatne gałęzie jak pajęczyna. Kora przypominająca smocze łuski była pokryta grubą warstwą śluzu.

– Chce pani pobrać tutaj próbki? – zapytała Shauri.

– Czy to nie jest trujące? – Greta, nie podchodząc bliżej, oglądała grudki śluzu w zagłębieniach między „łuskami” kory. – Zbadaliście jego skład?

– Nic specjalnego – odpowiedział Malouf. – Polisacharydy, jakieś białka. Zwykły śluz bakteryjny.

„Śluz bakteryjny” – powtórzyła w myślach Greta. Wszyscy są przekonani, że to mikroorganizm. Ale skąd on się wziął? Nie spuszczała wzroku z drzewa. Żółte skrzydlaki[5] na końcach gałęzi zwisały pod ciężarem śluzu, ale wyglądały na całkowicie zdrowe. Podobnie jak drobne szarozielone liście. Jedyny problem: nie wydzielały tlenu. Czy przyczyną tego mógł być jakiś patogen?

– Ale nie wykryto żadnych bakterii – mruknęła Greta spod maski.

– Nikt nawet nie próbował. – Shauri spojrzała na nią wymownie, jakby miała powiedzieć: „właśnie po to tu jesteś”. – W Aruszy nie ma sprzętu, a w Dar es Salaam nikt się tym nie przejmował.

– Dobrze. – Greta skinęła głową. – Bierzcie próbki.

Strażniczka wyjęła z plecaka zestaw do pobierania próbek biologicznych, podeszła do drzewa, ale nie zdążyła przyłożyć probówki do pnia, gdy niepokojącą ciszę pod baldachimem przerwał szelest liści. Przy całkowitym braku wiatru dźwięk jakby pochodził z innego świata. Dobiegał z lewej strony, z góry, a przewodnik i jego towarzyszki jednocześnie podnieśli głowy.

Przez koronę sąsiedniego drzewa przedzierało się jakieś stworzenie.

– Co to jest? – zapytała Greta ostrożnie.

– Cicho. – Malouf uniósł rękę.

Shauri odrzuciła probówkę i sięgnęła do kabury przy pasie.

Po chwili do szelestu dołączył trzask gałęzi, a przez szczelinę w gałęziach wyłonił się pysk z wyszczerzonymi kłami. Stworzenie zsunęło się po pniu w dół.

– Co to jest? – powtórzyła Greta, cofając się.

– Spokojnie. – Malouf gestem kazał jej się nie ruszać. – To tylko pawian. Pawian anubis[6].

Stworzenie było wielkości sporego psa. Oliwkowobrązowa sierść sterczała mu na karku.

– Małpa? – Greta się skrzywiła. Stworzenie schodziło po pniu głową w dół, poruszając łapami jak jaszczurka i wyginając pysk w sposób zupełnie niepodobny do małpy.

– To nie jest anubis – szepnęła Shauri. – Za duże jak na anubisa.

– Pawian masajski[7]? – Malouf uniósł brwi.

Stworzenie odepchnęło się od pnia i rozłożyło łapy, upadając na ziemię. Stanęło na tylnych kończynach, wyprostowało się i wytrzeszczyło oczy na ludzi.

Teraz Greta zrozumiała, że ma przed sobą naczelnego: wąsko osadzone oczy, czarny wydłużony pysk, długie przednie kończyny, ogon. To był pawian.

– Nie, to nie on. – Shauri aż zachrypła z napięcia.

– Ale… – Malouf zamilkł.

– Widzisz wyrostki na pysku? – Shauri odpięła zatrzask kabury i położyła dłoń na rękojeści pistoletu.

Greta też to zauważyła. Stworzenie przypominałoby pawiana, gdyby nie dziwaczne kolczaste i skórzaste narośle otaczające głowę. Przez nie jego pysk przypominał głowę pachycefalozaura[8].

– Na piersi też – zauważyła Greta. – Widzisz?

Wyrostki spływały po ramionach, wystawały spod pach i rozsypywały się po klatce piersiowej.

– Co to, do diabła, jest? – Malouf zmarszczył brwi, a potem, zdając sobie sprawę, że stoi zbyt blisko stworzenia, opuścił rękę i się cofnął.

W tym samym momencie istota, rozrzucając na wszystkie strony grudki ziemi, rzuciła się do przodu.

– Hej! – Shauri wyciągnęła lewą dłoń przed siebie. – HEJ! – Drugi okrzyk był tak głośny, że Greta aż schowała głowę w ramionach, ale, co najważniejsze, zadziałał. Przypominający pawiana potwór się zatrzymał. – Ani drgnijcie – syknęła Shauri.