Filozofia-nauka-religia. Studia i szkice z dziejów kultury intelektualnej ebook

Tom ukazuje bogactwo i skomplikowanie przemian w zakresie nowożytnej i współczesnej kultury intelektualnej, w szczególności przemiany, które ujawniły się w ówczesnej filozofii wobec powstania „naukowego” przyrodoznawstwa. Równocześnie wskazuje uwarunkowania i implikacje światopoglądowe uwidaczniające się w rozwoju filozofii i science, które bynajmniej nie usuwały religii z nowożytnej kultury intelektualnej.

Spis treści

Przedmowa 5
Zamiast wstępu. Między filozoficzną historią filozofii a historią kultury 11
1. Historia intelektualna warszawskiej szkoły historyków idei 12
2. Historia intelektualna a historia kultury filozoficznej 19
Część I. Oryginalność a standardy w kulturze europejskiej 29
Nowożytny arystotelizm chrześcijański 31
1. Ukonstytuowanie się nowożytnego arystotelizmu w XV w. 34
2. Nowożytny arystotelizm chrześcijański doby reformacji i kontrreformacji 49
Racjonalizm a empiryzm w historii nowożytnej teorii nauki – Francis Bacon i René Descartes 73
1. Francis Bacon 75
2. René Descartes 79
Integralność poznania ludzkiego w ujęciu Błażeja Pascala 91
1. Kontekst interpretacyjny 92
2. Epistemologia Pascala 110
3. Epilog oświeceniowy 126
Racjonalizm kultury intelektualnej Johna Locke’a 137
1. Między empiryzmem a racjonalizmem 139
2. Racjonalistyczne uprawomocnienie różnych rodzajów poznania 146
Przejawy refleksji metafizycznej w filozofii Étienne’a Bennota de Condillaca 158
1. Psychologia poznania jako swoista „metafizyka” 159
2. Elementy tradycyjnej metafizyki 167
Kartezjanizm teorii nauki Étienne’a Condillaca 175
1. Integralność wymiarów oczywistości poznania 177
2. Metodologiczny eklektyzm 181
Koncepcja nauki Jeana le Rond d’Alemberta 184
1. Między empiryzmem, racjonalizmem i intuicjonizmem 188
2. Integralność klasyfikacji nauk 203
Rola oświecenia chrześcijańskiego w kulturze wieku XVIII 216
1. Oświecenie chrześcijańskie wobec racjonalizmu 219
2. Oświecenie chrześcijańskie w Europie 227
3. Oświecenie chrześcijańskie w Rzeczpospolitej 235
Część II. Oblicza polskiej kultury 245
Od filozofii Boga do filozofii religii w dobie oświecenia 247
1. Filozofia Boga początków oświecenia 247
2. Filozofia religii schyłku oświecenia 258
Sylwetka intelektualna Stanisława Staszica 275
1. Biografia i spuścizna pisarska 276
2. Poglądy 280
„Ojcze nasz” Augusta Cieszkowskiego – ideologia, filozofia religijna, katolicka nauka społeczna? 291
1. Interpretacje dokonania Cieszkowskiego 295
2. Uwagi krytyczne 313
Idzi B. Radziszewski – filozof i założyciel KUL 328
1. Biografia 328
2. Piśmiennictwo filozoficzne 335
Metodologia historii filozofii w ujęciu Stefana Swieżawskiego 342
1. Kontekst historycznoorganizacyjny 343
2. Koncepcja historiografii filozofii 354
Mieczysław A. Krąpiec – twórca Lubelskiej Szkoły Filozofii Klasycznej 382
1. Lubelska Szkoła Filozoficzna 382
2. Filozofia M.A. Krąpca 389
Zamiast zakończenia. Rozważania Jana Pawła II nad znaczeniem filozofii nowożytnej dla współczesnej kultury 395
1. Uwagi wstępne 395
2. Charakterystyka kultury oświecenia 397
3. Ocena wartości oświeceniowych kategorii etycznych 399
4. Konsekwencje społeczno-kulturowe dokonań oświecenia 403
Indeks osób 410