Plik zabezpieczony znakiem wodny z danymi kupującego
Katarzyna Kuśmierczyk
ZNAMIĘ RODU
Jegliniszki – kwiecień 2026
© Copyright by Katarzyna Kuśmierczyk
Grafika na okładce:
Katarzyna Kuśmierczyk z wykorzystaniem AI
Wydawnictwo:
VENEFICA
[email protected]
Korekta:
Bożena Sigismund
Janusz Sigismund
Przygotowanie do emisji EPUB:
VENEFICA
ISBN: 978-83-979337-5-0
Wszelkie opisy miejsc, ich historii i znaczeń mają charakter literackiej interpretacji, a przedstawione w powieści postacie i wydarzenia są fikcyjne i nie stanowią opisu stanu faktycznego ani historycznego.
Wszystkim kobietom moich rodówsilnym i złamanym, obecnym i wymazanym,Tym, które zgubiły drogę,i Tym, które ród przestał nieść…
Rozdział I
– Dobromira! Radomir! – krzyknęła w otwarte drzwi
zezłoszczona kobieta. – Cięgiem się ino wałkonią, nijakiej wyręki z nich ni ma
– sarkała pod nosem Jaromira, otrzepując dłonie z mąki i kierując się w stronę
wyjścia.
Jeszcze rosa nie obeschła, tyla co świtać zaczęło, wysłała
dziatki do puszczy, Radomir miał chrustu nanieść na rozpałkę, a jego siostra
nazbierać poziomek i malin do podpłomyków. Latosi bór był łaskawy, nie skąpił
ni zwierza, ni miodu, ni owoców, a i ziemia rodziła obficie. To miał być dobry
rok, Mokosz szczodrze darzyła, coby ludziska komory zapasami zapełnili i w długie zimowe wieczory mogli sobie smak lata przypomnieć.
Teraz słońce wysoko stojało, a dzieciny jeszcze nie wróciły.
Jaromira przestąpiła próg i zmrużyła oczy, porażona jasnością
ze świata bijącą. Na niebie błękitnym niczym pole niezabudek ni jednej chmurki
nie było, jeno słonko błyszczało jak jaki klejnot prześliczny.
Powietrze przesiąknięte żywicznym zapachem drżało od świergotu
ptaków różnorakich i bzyczenia pszczół miodnych, a lekki wietrzyk pochylał
zioła rosnące w ogrodzie. Pachniało piołunem, wrotyczem i szałwią, zmieszanymi
z wonią macierzanki i rumianu.
Kobieta obtarła ręce w zapaskę i osłoniła oczy. Chata ich
stojała na samym skraju puszczy, tuż obok ino wiedząca starucha mieszkała, co
ludzi leczyła i o święty gaj dbała. Reszta dymów nieco niżej w dolinie położona
widoczna teraz jak na dłoni była. Stamtąd dobiegał śmiech i wesołe
pokrzykiwaniadziatek. Jaromira wytężyła wzrok, ale wśród rozbawionej gawiedzi
nie dostrzegła swoich. Odwróciła się w stronę puszczy, lecz droga ginąca w gąszczu splecionych drzew zaś pustką świeciła.
– Dobromira! Radomir! – powtórzyła wołanie mocniejszym
głosem. – Dobromira! Radomir! – spróbowała raz jeszcze, kierując się w stronę
boru.
Nie znała przyczyny swego niepokoju, ale poczuła, że serce
trzepać się w niej poczęło. Zatchnęło ją i ból przemożny poczuła, tak jakby kto
kleszczami piersi jej ścisnął, ani zipnąć nie mogła.
– Dobromira! Radomir! – Teraz nie było to już tylko wołanie
zniecierpliwionej maci, a jej głos przesiąknięty był bojaźnią wielką.
Dobrze wiedziała, że puszcza, choć łaskawa i chętnie
dzieląca się swymi darami, zbyt śmiałych i nieszanujących bogów pochłonąć
potrafiła, w nicość obracając. Od małego dziatki we wsi uczone były, coby w poważaniu bór i zwierza miały, a wyznaczanej, bezpiecznej granicy, nigdy przekroczyć
się nie poważyły. Starzyki prawili, co nawet Leszy trzymał się z daleka od
mrocznej przestrzeni w samym środku lasu przyczajonej i czyhającej na
nieuważnych, a toć on przecie pan borów wszelakich.
– A dyć czego to tak wrzeszczysz? – Podskoczyła, jegdy
znienacka usłyszała głos staruchy.
Tuż za nią stała Czębira – drobna, przygarbiona, z włosami
szarymijak popiół z ogniska, wymykającymi się spod białej, płóciennej chustki
i ślepiami w kolorze ziemi, co jak jaki jastrząb spozierały, tak głęboko, że
nikt niczego skryć przed nią nie potrafił. Teraz jej ogorzałą, pociętą
zmarszczkami twarz wykrzywiał grymas niezadowolenia.
– Dziecka mi z boru nie wróciły, a skoro świt ich posłałam.
Miały z drogi nie zbaczać, w gęstwinę się nie zapuszczać ino chybcikiem…
Czębira nie słuchała dalej, niczym pies, co tropu szuka,
odwróciła się w stronę lasu i wyciągając pomarszczoną szyję, węszyć poczęła.
Oczy na wpół przymknęła tak, że ino bielmem połyskiwały, a bezzębnymi ustami
szeptała słowa, których Jaromira posłyszeć nie potrafiła.
Kobieta w napięciu patrzyła na babkę, a kiedy tamta wpół się
zgięła i zachwiała na nogach, osłaniając sękatym kosturem, jakby broniła się
przed czym, poczuła jak lód wypełnia jej trzewia od gęby po podołek.
– Coście tam dojrzeli? – wyszeptała przez ściśnięte strachem
gardło.
Stara w milczeniu patrzyła na zbolałą kobietę. Jaromira
młoda jeszcze była, ledwie trzeci krzyżyk jej szedł, a już tyla nieszczęścia
doznała. Pierwej jej rodziciele na zarazę padli, potem wybranka, jegdy tylko
zrękowinyprzybili, wilcy rozszarpali, a przeszłego roku ślubny z wyprawy w puszczę nie wrócił, zostawiając ją samą z dwójką drobiazgów. Jak jej teraz
powiedzieć, że kolejna pustka w domostwie zagości?
– Do Tego co nigdy nie śpi, poszli. – Stara odwróciła
spojrzenie. – Rado przez bór ku nam bieży, ale Dobruchna przepadła…
– Co wy gadacie? Jak? Nie może to być… – bełkotała Jaromira.
– Taż wszystkie od maluśkiego przykazane mają prawidła. Nawet najmłodsze
pacholęta wiedzą, że zbliżać się do szczeliny nie wolno. Moje nie poszłyby tam
z własnej woli… – przerwała, słysząc rumor dobiegający od strony boru.
Pisk i zawodzenie, zmieszane z odgłosem łamanych gałęzi,
sprawił, że Jaromira zamarła z półotwartymi ustami, a jej niebieskie jak
bławatki oczy zaszkliły łzy. Drżącą dłonią chyciła ramię staruchy, jak gdyby ta
miała dodać jej sił w bezmiarze rozpaczy.
Czębira ani drgnęła. Dobrze wiedziała, co z boru wyskoczy.
Od chwil kilku czuła wielką bojaźń malca, słyszała jego chrapliwy oddech i przyspieszone bicie serca, a mimo to widok chłopaczka sprawił, że żal ogromny
ją ogarnął.
Radomirowi ledwie siódma wiosna szła, ale będąc dwa roki
starszy od siostry, zawsze robił poważną i chełpliwą minę, jak na jej opiekuna
i jedynego męża w rodzinie przystało. Teraz za to wyglądał jak spłoszona sarna,
którą nagonka zagnała wprost pod siekiery i łuki myśliwców. Jasne kosmyki były
skołtunione i mokre od potu, brud na licu mieszał się ze łzami i śluzem z nosa
cieknącym, a ręce i kolana poklejone miał zaschniętą posoką cieknącą z ran
pociętych ostrymi gałązkami jeżynisk i cierni. Biała koszulina świeciła
dziurami, a tu i ówdzie wystały z niej gałązki głogu, przytulii i jałowca.
– Matuluuu! – wyrwał mu się z piersi ni to jęk, ni wrzask,
jegdy tylko stojące kobiety dojrzał. – Matulu, ratujcie! – Chlipał, przypadając
jej do kolan i obłapiając co sił w rękach. – Dobrusię Złe dopadło…
* * *
Niewiela czasu potym Rado leżał w cieniu starej gruszy,
kilimkiem lekkim okryty i mlekiem makowym z miodem napojony. Tuż obok zebrała
się niemal cała osada, a Mysłomir raz po raz uciszał zebranych.
– Wszystkie wiemy, że co jak co popadnie do Tego co Otwiera
i Zamyka, to jego jest! Takie prawo! – Odwrócił głowę, żeby nie patrzeć na
zawodzącą Jaromirę. – Od wielu wiosen nikt z naszych nie zginął, ale nie
pierwsza Dobromira do rozłupu wpadła, a nikt, kto tamoj trafił, na powrót do
żywych nie wrócił…
– Nie wpadła! – zawyła Jaromira. – Zwabiło ją! Przyzwało
śmiechem i śpiewem dziatek. Radomir gadał, że jak zaczarowana za głosem poszła.
Ratować ją trzeba! Weźta cepy, widły, kije, tak nie może to być… – zawodziła
zrozpaczona, szukając zrozumienia w oczach sąsiadów.
Ale ludziska jedno wzrok odwracali i głowy w ramionach
kulili. Żal im było wdowy i jej dziecek, lecz nikt nie poważyłby się ręki na
Władcę Cieni podnieść. Mysłomir dobrze prawił, jak wiek wiekiem, pakt między
ludźmi a Panem Spodu zawarty był – co w otchłań trafi, do martwych należy.
Mroczna zapaść, brama graniczna między światami, różnym
siłom żer dawała, ale by mogła trwać i ludzka energia potrzebna jej była. A przecie i tak, choćby kto i pomóc chciał, nic by nie wskórał. Z bogami zwady
szukać? Kto śmiałby rękę podnieść na Tego, co między światami sądzi? Taż za to i całą osadę z ziemią zrównać by mogli!
– Nie! – Głos Mysłomira był twardy i doniosły. – Teraz jeno
opłakać ją możesz. Nikaj nie pójdziemy, nie dam na zatracenie całej osady
sprowadzić dla jednego dzieciaka. Źle córę wychowałaś, że do ciemna poszła. –
Jego słowa kłuły Jaromirę jak sztylety. – Poproś staruchę, coby modły odprawiła
i światło jej dała. Tyle jeno możesz zrobić. A teraz zbierajta się ludzie na
łąki, zlewa idzie, a siano w stogi nie ściągnięte!
* * *
Wszystkie do chat się rozeszły, jeno Czębira tkwiła przy
otępiałej z bólu matce. Nie martwiło jej, że wiatr targa im włosy i pierwsze
ciężkie krople na twarzy siadają. Jeno Rado do chałupy wniesły, tak i pociągnęła Jaromirę za próg.
– Nie sroż się na sąsiadów, nie naprzeciw tobie robią, jeno
paktu wieczystego pilnują. Jegdy weszliby na czarną ziemię, kamień na kamieniu
z osady by nie ostał, a i tak nic by nie zwojowali. Ale jakem jeszcze młódką
była, Sędzimira prawiła – wspomniała imię poprzedniej staruchy – co zanim przymierze z Panem Spodu zawarto, często dziatki z wioski znikały. Naówczas nie tylko to, co na
martwe pole weszło, zabierał. Jego sługi, cień niosący, porywali wszystko co do
kniei zabłądziło. Takoż i razu pewnego dziewkę nadobną wzięli, a córa to była
jedyna starszego osady. Jak i ty teraz, jej mać zaklinała sąsiadów, coby z odsieczą ruszyli, lecz nawet jej mąż słuchać tych błagań nie chciał. Wiedział,
że swoją butą i złością zagładę na dymy ściągnie. – Na te słowa Jaromira oczy
otarła i uszu uważniej nastawiła. – Ale serce matki jeno dla tej dziewki biło.
Gdy wieś do snu się ułożyła, ona pod osłoną nocy, do szczeliny poszła. Nikt nie
wie, co tamoj się zadziałało, ale rankiem dziewucha doma wróciła, a o matuli
słuch zaginął…
– Czekajcie! – przerwała niecierpliwie Jaromira. – Wybłagała
zamianę? Miast córki siebie dała? – dopytywała rozpalona.
– Widać tak. – Starucha smutno pokiwała głową. – Miłość
bezgraniczna być to musiała.
– Zajmiecie się moim potomstwem? – Kobieta zerwała się na
równe nogi, gotowa w każdej chwili ruszyć do boru. – Dopilnujecie ich? Nie
dacie ukrzywdzić? – Głos jej się łamał jegdy na synka spojrzała.
– Idź, dziecko. – Czębira lekko pchnęła ją pomarszczoną
dłonią. – Zrób, co musisz. Póki mnie stanie, twoje dziadki głodu ni chłodu nie
zaznają.
* * *
Jaromira nie wiedziała, jak długo szła przez knieję. Deszcz
dawno ucichł, a słońce, choć ciągle jeszcze wysoko na niebie świeciło, ledwie
przebijało przez gęstwinę zwartych, potarganych gałęzi. Drżące światło nie
białe było, lecz złotozielone i tam gdzie padało, rozjaśniało cień kładziony
przez powyginane wiatrami, omszałe pnie drzew. Wszędzie indziej znaki widome
były,że to nie tylko bór zielony, przez Leszego strzeżony, ale i dom bogów,
starszych niźli świat, co go stworzyli.
W miejscach, do których promienie nie docierały, czaił się
mrok: gęsty, wilgotny, ciężki i oblepiający niczym głodna materia pulsująca
ciemnym rytmem, co żywiciela szuka. Spowijał kamienie, wywroty i plątaninę
krzewów, a stamtąd sączył się chłód, nie taki zwykły, ale na wskroś gnaty
przeszywający. Dookoła pachniało ściółką, grzybami, gnijącym drewnem i żywicą
balsamiczną z kory, niczym z ran wyciekającą.
W puszczy nigdy cicho nie było, ale im bardziej w gęstwinę
wchodziła, tym i mniej ptaków słychać między gałęziami. Zwolna cichło
skrzeczenie srok, pogwizdywanie wilg i wesołe kukanie kukułki, nawet kruki i wrony coraz rzadziej się odzywały. Za to zewsząd otaczały ją głosy lasu:
trzeszczeniekory, szelest liści i trzask łamanych gałęzi. Były jak cichy śpiew
kniei, która nigdy nie zasypia, czasem tylko przerywany głuchym postukiwaniem
dzięcioła.
Nogi pokłute miała od jeżynisk, przedramiona obolałe od
smagających gałęzi, oczy zalewał pot, a w piersi zaczynało brakować tchu, ale z zaciśniętymi ustami i nadzieją w sercu, parła naprzód bez ustanku i odpocznienia.
Dobrze wiedziała, że jest już blisko. Puszcza z zielonej i żyjącej stawała się coraz bardziej głucha i martwa. Teraz mniej było drzew do
słonka gałęzie wystawiających, a więcej drzewnych rumowisk, splątanych tak, że
żadna siła rozdzielić ich nie mogła. Pnie, złamane wpół i wyrwane z korzeniami,
spoczywały jeden na drugim, czarne od wilgoci, spowite poczerniałym, pogniłym
mchem i obklejone obślizgłymi grzybami. Gdzieniegdzie między kłodami woda stojała,
nieruchoma i ciężka, pochłaniająca wszystko co obumarło w lesie. Korzenie
sterczały w powietrzu, poskręcane, z resztkami ziemi i liści, jak ręce
wyciągniętepo pomoc, której nikt dać im nie chciał. Z każdym krokiem powietrze
gęstniało, całkowicie zniknął zapach sosen i świerków, a wkoło unosiła się woń
zgnilizny i śmierci, przesycona chłodem, co mroził nie członki człowiecze, ale duszę.
Puszcza zwierała ramiona, gałęzie splatały się i zamykały, ziemia
nie chciała pokazać, co skrywała w swych trzewiach. Mimo że drzewa były tu
potężniejsze, to nie wyglądały jak żywe. Ich kora była gruba, pocięta siecią
bruzd, a spomiędzy nich sączyły się czarne, oleiste krople, przypominające łzy
pomarłych. Pnie powyginane niczym diabelskim tańcem, liście i ściółka miały
kolor popiołu, a korzenie wystające spod ziemi przypominały palce potępionych,
co o modlitwę błagają.
Ale najgorsza była cisza. Puszcza, która nigdy nie zasypia,
teraz milczała. Nie było szumu wiatru, brzęczenia owadów, szelestu drzew, nawet
pękające pod stopami gałązki nie wydawały najcichszego trzasku. Bór trwał w bezruchu, jakby całkiem dech stracił i w martwocie zawisł, a mrok osadzał się
na wszystkim, czego dotknął.
Jaromira już z oddali dostrzegła wyrwę. W rozlewisku
otaczającej czerni pulsowała krwistą, mroczną poświatą, niczym chory, głodny
organizm węszący żer. Nie miała gładkich brzegów, była jak poszarpana rana,
pęknięcie, którego ziemia nie chciała, tak stare, że nikt z ludzi nie pamiętał,
kiedy się rozwarło. Wokół ziejącej grozą rozpadliny nie było niczego – drzew,
krzewinek, kamieni – ino ruda glina, co wyglądała jak ogniem spalona, niczym
popiół z posoką zmieszany.
Jaromira wiedziała, że jest u kresu wędrówki. Choć jej oczy
po raz pierwszy ujrzały rozłup, każdą częścią swojej istoty czuła to miejsce.
Dotarła tam, gdzie kończy się wszystko, a zaczyna to, co niepojęte. Drogi, z której powrotu nie będzie.
* * *
Kobieta przez chwilę trwała w głuchej ciszy, uważnie
wpatrując się w miejsce, które budziło przestrach – otchłań czarną i bezdenną,
ziejącą chłodem i czymś, czego nazwać nie potrafiła, a co tętniło pod spękaną
skorupą.
Nie była pewna cóż teraz zrobić powinna? Starzyki prawili,
że co w krąg wejdzie – Jego jest! Jeśli chciała wymiany, siebie za córkę
ofiarować, to granicy przekroczyć nie mogła. Stała więc jak przykuta, nie mogąc
postąpić do środka, ni cofnąć się do kniei.
Wiedziała, że już o niej wie. Wyczuł ją, zanim do celu
dotarła. Teraz musi przyczaił się i z ukrycia podpatrywał jej poczynania.
Prawem niepisanym, a od wieków szanowanym przez wszystkich, tylko to, co samo
wlezie do środka, zabrać mógł. Ofiara z własnej woli wstąpić do jamy musiała,
dlatego ludziom w głowach mieszał i zwidy na nich sprowadzał, jegdy mu iskry
żywych brakować zaczynało.
– Witajcie, Panie Głębi i Ciemności – wyszeptała przez
zaciśnięte bojaźnią gardło i zamarła w oczekiwaniu.
Nic się nie stało. Powietrze ani drgnęło, cisza nadal kłuła
w uszy, a z wnętrza rozpadliny nic na wierzch nie wylazło.
– O czcigodny, przyszłam prosić cię o zmiłowanie i ofiarę złożyć
– spróbowała raz jeszcze mocniejszym głosem.
Pierwej poczuła chłód, który spowił ją niczym wilgotny
całun, docierając do każdego zakamarka ciała. A potym zmieniła się cisza…
Powietrze zgęstniało i zadrżało niczym najcieńsza skóra na żerdziach napięta.
Jaromira była niemal pewna, że jak dłoń wyciągnie, to opór napotka, albo i co
gorsze ręki wyjąć nie zdoła. Ale za nic to miała. Nie dbała o to, co się z nią
stać może, jeśli tylko zdoła dziecię uratować.
Bez zastanowienia padła na kolana, chylając się jak
najbliżej ziemi. Nie czuła już lęku, a serce jej wypełniało błaganie i nadzieja. Jeśli na zatracenie pójść musi, niech i tak będzie, byle córę oddał.
– Panie mój! – zawyła jak zwierz dziki. – Nie przyszłam się
tu targować, jeno z błaganiem uniżonym. Zlituj się, oddaj co nie twoje jest!
Moją krew, serce moje, Dobrusię ukochaną, a ja ci w zamian siebie ofiaruję!
Zdrowam, sił jeszcze mam wiela, ręce mocne… – łkała. – Co chcesz uczyń ze mną,
ino dziecię oddaj.
Z rozpadliny żaden głos nie dobiegł, jeno ziemia nagle
zadrżała i ugięła się lekko. Ciemność w głębi otchłani poruszała się i zafalowała, a z jej trzewi pogłos głuchy poszedł, niczym smrodliwy wyziew dusz
potępionych. A potym jeden po drugim, cienie wypełzać poczęły. Bez kształtu,
twarzy i życia. Poczerniałe, wyblakłe, upiorne. Przyczajone w gotowości,
wpatrywały się w nią uporczywie, choć oczu żywych nie miały.
Pełzły wolno, ciężko, jakby każdy ich ruch był pamięcią
dawnego bólu. Jedne sunęły tuż przy ziemi, ciągnąc za sobą smugi chłodu i wilgoci, inne chwiały się wysoko, niby dym nad dogasającym ogniskiem.
Jaromira wiedziała, czym są. Były tam topichy, co we wodę
ludzi ciągną i oddech kradną, spaleńce, czarne od ognia, których dusz dym nie
oczyścił, baby cmentarne, pochylone, cicho zawodzące przy mogiłach, paskudniki
bezimienne, zrodzone z lęku i choroby. Były strzygi rozdarte między życiem a śmiercią, południce blade jak popiół, licha przynoszące zgubę i mamuny, które
cudzym płaczem się karmią. Wszystko, co śmierć i niedolę niosło – Jemu służyło.
Ale pośród roju paskudztwa, co wychynął z niebytu,
dostrzegła i inne: cichsze, mniejsze, nieśmiałe – dusze potępione, krwawych
ofiar zwabionych, oddanych nie z woli, lecz z podstępu, by moc wejścia w zaświaty utrzymać. Nie krzyczały i nie jęczały, jeno stały nieruchomo,
skupione, niczym nadal trwające w chwili własnej śmierci.
Jaromira zadrżała, czując, że ostatnia godzina na nią
przyszła, lecz ani o krok się nie cofnęła. Wiedziała bowiem, że kto raz stanął
u tej jamy i został naznaczony spojrzeniem bez oczu, temu odwrotu już nie dano.
I wtedy pojęła, że nie przyszły po nią, a jeno sprawdzić, czy ofiara jest
prawdziwa i z duszy płynąca.
W tej jednej chwili majaki znikły, niczym dym po polach się
rozeszły, śladu po sobie nie dając, a miast tego śmiech usłyszała. Dziecinny,
beztroski, niewinny – umiłowany śmiech Dobrusi.
– Córcia moja – wyszeptała zbielałymi ustami. – Dam ci
wszystko, co zechcesz, tylko oddaj ją. – Chlipała, ślazami spopielałą ziemię
kropiąc, a gdzie łza jej spadła, tam źdźbło zielone z pomarłej skorupy
wyrastało.
– Możeś ty i coś warta – usłyszała nagle głos dochodzący z otchłani. Był głuchy jak rozbity dzban, ale mocny i twardy, taki co słowa
wypowiedziane na zawsze zostawia w głowie człowieczej. – Jeszcze tu nikt taki
nie zbłądził, co jego miłość moc miała tak wielką, że potępieńcom nadzieję
przyniosła, cień śmierci od siebie odsuwając.
Głos umilkł równie niespodziewanie, jak się pojawił, a z wnętrza rozpadliny buchnął chłodny powiew, co woń świeżą niósł i nadzieję. Na chwil zaś kilka wszystko w bezruchu zamarło, a potym nagle na brzegu głębi
pojawiła się dziewuszka złotowłosa, wesoła, bez uszczerbku żadnego, jakby przed
chwilą bawić się skończyła. Nie oglądając się za siebie, do granicy kręgu
podbiegła.
– Głodnam, matulu. – Uśmiechnęła się szczerbatymi usteczkami
i wtuliła całym ciałem w ramiona Jaromiry.
– Mojaś ty – pogłaskała małą po główce, z trudem dźwigając
się z kolan. – Leć w stronę chaty, tam Czębira i Rado cię już wypatrują i strawę
na wieczerzę warzą…
– Obie ostańcie! – Głos spod ziemi niemal ogłuszył je swoją
mocą. To nie była prośba, ale rozkaz, co wolę odbierał i do posłuszeństwa
zmuszał.– Nie wezmę cię do siebie, inny plan mam. Puszczę was wolno, ale od
dziś ród wasz, aż do końca dni swoich służyć mi będzie…
Rozdział II
– Jesteś pewna? – głos męża wyrwał Łucję z zadumy. – Może
powinnaś z tym poczekać?
Kobieta z niechęcią oderwała wzrok od białych płatków
wirujących za oknem, pierwszych zwiastunów zimy, które topniały, zanim zdążyły
okryć zrudziałą trawę, i przeniosła roztargniony wzrok na Igora. Jego ciepłe,
brązowe oczy wpatrywały się w nią z troską i oczekiwaniem.
Po dwudziestu trzech latach małżeństwa aż za dobrze znała tę
minę. Mimo że w głosie brzmiało pytanie, to zmarszczone czoło, zaciśnięte
szczęki i lekko wykrzywione kąciki ust, krzyczały – odpuść!
– A kiedy według ciebie mam pojechać? Kupiec chce zobaczyć
dom zaraz po nowym roku, do świąt pozostało ledwie trzy tygodnie, więc to chyba
najlepszy moment? Sam wiesz, że tego nie planowałam. Zresztą myślę, że tydzień
powinien mi wystarczyć na uporządkowanie wszystkich spraw…
– Nie o to pytam – mężczyzna przerwał jej stanowczym głosem.
– Naprawdę jesteś pewna, że chcesz sprzedać ten dom? To dobra lokata kapitału,
ceny nieruchomości na Mazurach rosną z roku na rok, przetrzymajmy go jeszcze. A może Lena zechce tam kiedyś zamieszkać?
– Wcale nie jestem pewna – kobieta westchnęła ciężko. – Ale
nie byliśmy tam od czterech lat, a niezamieszkany, nieogrzewany dom dziczeje i popada w ruinę. Cena, jaką zaproponował ten człowiek, jest bardziej niż
korzystna. Powiedziałabym, że znacznie przewyższa wartość rynkową domu. To
okazja. – Zakończyła zmęczona bezprzedmiotową dyskusją, jaką prowadzili od
kilku dni.
– Ale… – Igor nie zamierzał odpuścić.
– To mój dom – przerwała obcesowo argumentem, którego nie
powinna używać. – A ty dobrze wiesz, że Lena nigdy nie wyprowadzi się z Wrocławia. Nieraz podkreślała, że za nic nie będzie mieszkać na prowincji. –
Przytoczyła zdanie wielokrotnie wypowiadane przez ich córkę, która bezgranicznie
zakochała się w mieście, w którym właśnie kończyła studia.
– Rób, jak chcesz – teraz w głosie męża zabrzmiała uraza i rezygnacja.
– Właśnie taki mam zamiar. Wzięłam cały zaległy urlop i wyjeżdżam jutro z samego rana. – Zakończyła konfrontacyjnie.
Igor spojrzał na nią z zaskoczeniem, ale tym razem nie
pozwolił sobie na żaden komentarz. W milczeniu sięgnął po leżącą na stole
książkę i włożył na głowę staromodne słuchawki.
Łucja wiedziała, że w ten sposób odcina się od świata i tłumi emocje. Mogłaby się założyć o każdą sumę, że w jego uszach dudnił jakiś
utwór Szostakowicza. Pewnie „Babi Jar”, który mąż uwielbiał.
Patrzyła jak w rytm utworu postukuje szczupłymi palcami
spoczywającymi na oparciu fotela i nagle przyszło jej do głowy, jak bardzo oddalili
się od siebie przez te wszystkie lata. Kiedyś pokłóciliby się zawzięcie, a potem równie namiętnie godzili, ale od dawna wszystko między nimi było letnie,
niczympocałunek z obowiązku. Lubili się, szanowali, chyba nawet przyjaźnili,
ale żar, jaki niegdyś płonął, dawno wygasł.
A dom był jej i tylko jej. Odziedziczyła go cztery lata temu
po śmierci matki i po raz ostatni była tam właśnie na jej pogrzebie. Nie miała
rodzeństwa, ojciec zostawił je, kiedy miała niespełna dwa latka. Nawet
testament nie byłby potrzebny, chociaż przezorna rodzicielka i tak go spisała.
Łucja była jedyną spadkobierczynią, a teraz zamierzała
sprzedać siedlisko.
– Posłuchaj! – Delikatnie zsunęła słuchawki z głowy Igora. –
To naprawdę spora szansa. Nie sądziłam, że ktoś będzie chciał go kupić,
szczególnie po tym, co wydarzyło się dwa lata temu – nadal szukała zrozumienia
w jego oczach.
– Może masz rację – przytaknął bez przekonania – ale jeżeli
nabywca chce zapłacić półtora miliona za taki dom, to zapewniam cię, że wart
jest o wiele więcej…
– Tak myślisz?! – Łucja znowu przerwała mu
bezceremonialnie. – Tylko jak to się ma do cen w okolicy? Żaden dom, i to w dużo lepszym stanie, nie sprzedał się za tyle. Przecież tam nawet nie ma
jeziora, w którym można się kąpać. – Starała się zachować spokój.
– Nie wiem. – Wzruszył ramionami. – Zresztą Walisko jest –
dodał niechętnie.
– Cały ty. – Kobieta ledwie pohamowała wybuch złości. – Nie
wiesz, ale jak zwykle, wiesz lepiej! – Rzuciła mu słuchawki na kolana. – Nie
przekonałeś mnie, a teraz idę się pakować!
* * *
Łucja była potwornie zmęczona. Od kilku dni wałkowali ten
temat z równie kiepskim rezultatem.
Kupiec odezwał się do niej z końcem listopada. Poprosiła o kilka dni zwłoki – musiała się zastanowić – ale prawdę powiedziawszy, decyzję podjęła
niemal natychmiast. Sprzeda ten cholerny dom i wszystkie problemy z nim
związane.
Na własne wspomnienia mogłaby machnąć ręką, były tylko jej.
Żadennabywca nie mógł zajrzeć do jej głowy. Ale historia sprzed ponad dwóch
lat kładła się cieniem na tym miejscu, a niezwykłe opowieści i dość nietypowa
okolica, mogły tylko obniżyć cenę, a nie ją podbijać.
Pamięta jak dziś, właśnie minął rok i osiem miesięcy od
chwili gdy pochowała matkę, kiedy zadzwoniła do niej Urszula, koleżanka jeszcze
z liceum. Jedna z nielicznych, z którymi przez te wszystkie lata nadal
utrzymywała kontakt.
Ulka skończyła biologię, była uznanym w środowisku naukowym
mykologiem i miała poprowadzić jakieś ważne badania w Puszczy Boreckiej. Łucja
nie pamiętała już czego dotyczyły, a jedynie to, że koncentrowały się wokół
Rezerwatu Borki. Podekscytowana koleżanka wielokrotnie powtarzała słowo:
zlichenizowane – cokolwiek znaczyło – i błagała ją o wynajęcie domu na miesiąc.
Łucja nie miała najmniejszej ochoty go udostępniać, ale nie
potrafiła odmówić przyjaciółce. Wiedziała, że ich siedlisko leży najbliżej
terenu prac i lepszego miejsca na kwaterę nie znajdą. Wprawdzie tuż przy
Diablej Górze była stacja badawcza, w której czasem nocowali pracownicy
monitoringu środowiska, ale terminy zaplanowane przez Ulkę nieszczęśliwie
zbiegły się z jakimś ważnym, międzynarodowym programem pomiarów klimatycznych,
więc o miejscach noclegowych mogła zapomnieć.
Ich grupa była niewielka. Ula miała przyjechać ze swoim
partnerem – równie znanym lichenologiem i dwoma stażystami, którzy mieli
pomagać im w pobieraniu i opisywaniu materiału badawczego.
Łucja w końcu się zgodziła, wysłała instrukcję, jak
uruchomić wodę, gaz i prąd, za który z niewiadomych przyczyn nadal płaciła, nie
potrafiąc zdecydować się na odłączenie, i powiedziała, gdzie schowane są
zapasowe klucze. Odmówiła też przyjęcia całkiem sowitej zapłaty, bo czuła, że
gdyby wzięła te pieniądze, matka nigdy by jej nie darowała.
Na początku nic nie wskazywało na nadciągającą tragedię. Dwa
pierwsze tygodnie upłynęły im na intensywnej pracy: gromadzeniu próbek,
sporządzaniu opisów, zbieraniu materiału fotograficznego oraz eksploracji
terenów bagiennych, do których, ze względu na zakaz wstępu i surowe kary
administracyjne nakładane na niepokornych, docierali tylko nieliczni.
To był schyłek lata, jeden z ostatnich dni sierpnia, kiedy
Ula i Sławek zakończyli pierwszy etap badań, a uczcili to dniem wolnym i wycieczką rowerową. To był też ostatni dzień, kiedy ktokolwiek ich widział.
Kiedy zapadł zmrok zaniepokojeni stażyści zgłosili zaginięcie.
Zakrojone na szeroką skalę poszukiwania nie przyniosły
żadnego rezultatu. Ich rowery odnaleziono nieopodal jeziora Walisko, ale bez
żadnych śladów wskazujących na użycie przemocy. Stały pod rozłożystym dębem,
tak jakby czekały na powrót właścicieli, którzy rozpłynęli się w kniei. Jeszcze
ciekawszy był fakt, że wraz z nimi zniknęły wszystkie prowadzone zapiski i zdjęcia. Zostały ubrania, rzeczy osobiste, drogi sprzęt elektroniczny. Zniknęły
tylko laptopy i notesy.
Mnożyły się plotki, cała okolica żyła tym niewyjaśnionym
zniknięciem, a kilkunastu turystów odwołało swoje rezerwacje w pensjonatach.
Jeżeli Igor uważa, że ta historia nie jest powodem do
obniżenia ceny, to grubo się myli – rozmyślała, kończąc pakowanie.
Rozdział III
Łucja zjechała z trasy szybkiego ruchu i ledwie minęła Stare
Juchy, gdy z nieba posypały się kłęby białego, wilgotnego puchu.
– Cholera jasna, jeszcze i to – syknęła, włączając
wycieraczki i ogrzewanie tylnej szyby.
Przed wyjazdem dokładnie sprawdziła prognozy. Zarówno te
długoterminowe, jak i te godzinowe na dzisiaj, zapowiadały słońce i lekki plus.
Ale rzeczywistość spłatała jej niemiłą niespodziankę. Termometr w aucie
wskazywał minus dwa stopnie, a mokry, ciężki śnieg leciał grubymi płatami i szczelnie obklejał wszystko, co napotkał na drodze.
Szosa natychmiast pokryła się mazistą breją, zwolna
zmieniającą się w szklistą ślizgawkę. Brak aut jadących przed nią i asfalt
szczelnie otulony białą okrywą, nie poprawiały jej humoru. Wiedziała, że o pługu i piaskarce może zapomnieć. Skoro opadów nikt się nie spodziewał przez
kilkanaście najbliższych dni, to sprzęt pewnie nawet jeszcze nie przeszedł
przeglądu przed sezonem zimowym. A droga na Wolisko nie była w pierwszej
kategorii odśnieżania. Cóż – nie była nawet w dziesiątej. Tu czas, miejsca i ludzie rządzili się zupełnie innymi prawami, a śnieżycę najlepiej było
przeczekać w domu.
– Pięknie, po prostu cudownie! – jęknęła, kiedy auto
podskoczyło na niewidocznej pod śniegiem dziurze i niebezpiecznie zjechało do
lewego pobocza.
Łucja mocniej zacisnęła ręce na kierownicy i w myślach
pogratulowała sobie pomysłu podmiany samochodu. Zostawiła jęczącemu Igorowi
swoją zgrabniutką Yariskę, a w zamian zażądała kluczyków od jego Land Cruisera.
Wychowała się na Mazurach, dobrze wiedziała, że bez napędu
4X4 daleko nie zajedzie, a szczególnie późną jesienią, zimą i wczesną wiosną,
kiedy wiele lokalnych dróg zamieniało się w surwiwalowe szlaki, pełne błota,
kolein i połamanych gałęzi. Jedyny minus zmiany auta to ręczna skrzynia biegów,
a od tego już trochę odwykła. W głowie ciągle dźwięczały jej ostatnie słowa
męża: – Tylko delikatnie z nią… – krzyczał,
kiedy zamykała drzwi.
Jak gdyby w odpowiedzi na tę myśl coś zachrobotało
zgrzytliwie, kiedy próbowała zredukować bieg, ale auto nadal parło do przodu
niczym czołg.
Czas miała bardzo dobry, dopiero minęła dziewiąta. Z Warszawy do Ełku dojechała w dwie i pół godziny. Ze Starych Juch zostało jej
niewiele ponad dwadzieścia kilometrów, ale już wiedziała, że ten odcinek będzie
najtrudniejszy i czasowo najgorszy do pokonania. Wlekła się więc niecałe
czterdzieści kilometrów na godzinę i modliła w duchu, żeby nic gorszego się już
nie wydarzyło.
* * *
Kiedy tylko wjechała do Puszczy Boreckiej, poczuła dziwne
kłucie w okolicy serca, niepokój mieszał się z radością, że w końcu wraca do
domu. Odpędziła te myśli i skupiła się na drodze, która w gęstwinie poplątanych
drzew stawała się coraz węższa i bardziej wyboista. Nagle wszystko spowolniło:
krajobraz, oddech, wspomnienia. Nawet śnieg przestał padać, jakby wirujące
płatki mogły zaburzyć jej postrzeganie tego niezwykłego miejsca.
Patrzyła na mijane, poprzyginane do ziemi i oblepione
porostami drzewa, jakich próżno szukać w innych polskich lasach. Ich poskręcane
pnie wyglądały jakby rosły w bólu i pod ciężarem czegoś, co kryło się w zwartej, puszczańskiej gęstwinie. Cienkie gałęzie spowijały szarozielone pasma,
które zwisały niczym wilgotne, omszałe włosy, podrygując przy każdym podmuchu
wiatru. Niektóre, całkowicie porośnięte szarymi porostami, zdawały się uginać
pod ich ciężarem, błagając, by ktoś zdjął z nich ten balast.
Nie była tu przez tyle lat, a mimo to potrafiła odtworzyć
każdy zakręt, ścieżkę i bagno. Czuła, że wraz z kolejnym przejechanym
kilometrem zbliża się do czegoś, co jest jej i co dobrze zna, ale do czego
wcale nie chce i nie powinna wracać.
Łucja potrząsnęła głową, chcąc odgonić ponure myśli i włączyła radio, od zawsze nie znosiła ciszy. Miała uczucie, że czai się w niej
coś złego i prastarego. Zamiast muzyki usłyszała jedynie biały szum, przerywany
cichymi trzaskami. Spojrzała na wyświetlacz, zakres był ustawiony prawidłowo i wskazywał pasmo wybranej stacji, ale pewnie i tak nie złapie zasięgu w środku
lasu. Niezadowolona przeniosła wzrok na drogę.
– Matko jedyna! – jęknęła i w ostatniej chwili wbiła nogę w pedał hamulca.
Auto zakołysało się, jakby chciało tańczyć, a potem, jak w zwolnionym tempie, wykonało pełny obrót i zatrzymało się o kilka centymetrów
przed ogromnym czarnym jeleniem.
Łucja czuła jak wali jej serce, była niemal pewna, że jego
łomotwypełnia echem okolicę i stworzenie, które zagrodziło jej drogę, też go
słyszy. Z trudem przełknęła ślinę przez ściśnięte strachem gardło i dopiero wtedy
dokładnie przyjrzała się zwierzęciu, które stało przed maską.
Powiedzieć, że to był jeleń, to nic nie powiedzieć. Nigdy w życiu nie widziała takiej istoty. Musiał mieć ponad dwa metry wzrostu, był
zwalisty i potężny. Jego czarna jak sadza sierść skrzyła się drobinami lodu,
który okrywał go niczym dera, a z wieńca srebrzystych rogów mógłby obdzielić ze
trzy kozły. Ale najbardziej niezwykła była głowa. Nie przypominała typowego
jelenia. Jego ciemne, ogromne oczy miały w sobie upiorną poświatę mroku, a z pyska – bardziej wilczego niż jeleniego – buchały kłęby pary i kapała
spieniona, brunatnoczerwona ślina.
Łucja zamarła w bezruchu. Powinna być przerażona, ale po
pierwszej fali strachu spowodowanej poślizgiem, powoli wracało opanowanie. Nie
umiałaokreślić, ile to trwało, ale zachłannie wpatrywali się w siebie, nie
potrafiąc oderwać od siebie oczu. Jak dwoje przeciwników mierzących swoje
możliwości i siły. Instynktownie czuła, że stwór przyszedł sprawdzić, czy to
rzeczywiście ona wraca do domu i przywitać ją na progu rodzinnego gniazda.
Gdzieś w tyle głowy czaiła się myśl, że to nie było ich pierwsze spotkanie…
Głośne trąbienie wyrwało ją ze stanu odrętwienia. Spojrzała
we wsteczne lusterko. Tuż za nią stał niewielki bus oklejony logo znanej firmy
przewozowej, a kierowca nerwowo wymachiwał rękami. Już miała krzyknąć, żeby
przypadkiem nie wysiadał z auta, kiedy przeniosła wzrok na przednią szybę.
Tam gdzie stał jeleń, nie było nic, nawet najmniejszego
śladu po kopytach. A śnieg znowu zaczął prószyć.
* * *
Łucja odetchnęła z ulgą, kiedy zobaczyła dachy czerwieniące
się pośród czerni bezlistnych gałęzi. Miejsce, do którego zmierzała nie było
nawet wsią. Wolisko to niewielka osada części Możdżan, w której mieszkało
zaledwiekilkadziesiąt osób, a po drugiej stronie jeziora znajdowała się
tutejsza atrakcja turystyczna – pokazowa zagroda żubrów.
Siedlisko należące do jej rodziny było pierwszym od puszczy.
Stało na samym jej skraju, niemalże wrastało w knieję, albo raczej puszcza nie
chciała go puścić ze swoich kleszczy. Na nic były wszelkie próby wykarczowania
pobliskich drzew. Na miejscu jednego pojawiało się kilka kolejnych, które rosły
dużo szybciej niż wszystkie rośliny w okolicy. Las nie pozwalał odebrać sobie
tego, co do niego należało.
Podobnie rzecz się miała z ogrodem, wszelkie wysiłki
zmierzające do jego uszlachetnienia spełzały na niczym. Miejsce, które zwykle
przyciąga zadbanym trawnikiem lub grządkami warzyw i kwiatów ozdobnych, tu
porośnięte było dzikimi smosiejkami, ziołami, trzmieliną, leśną różą i wilczym
łykiem. Tylko wczesną wiosną omszałe podłoże, bardziej przypominające ściółkę
leśną niż domowe rabaty, pokrywało się biało-fioletowym dywanem zawilców i przylaszczek, a latem gdzieniegdzie połyskiwały purpurowe koszyczki lilii
złotogłów i fioletowe orliki.
Las nawet domu nie zostawił w spokoju, duży, przeszklony
ganek i płot graniczny porastał bluszcz, którego wiecznie zielone,
pięcioklapowe liście przypominały małe dłonie mocno zaciskające się na starych
belkach, bezgłośnie oznajmiając – to miejsce jest moje!
Teraz Łucja, mijając siedlisko, nie odwróciła nawet głowy.
Poza wczesnym dzieciństwem nie łączyły jej z tym miejscem żadne dobre
wspomnienia, a przez najbliższe kilka dni będzie musiała tam przesiadywać po
kilka godzin dziennie. Ale dziś zmierzała do domu najbliższej sąsiadki, której
gospodarstwo położone było kilkaset metrów dalej.
Ciocia Wiesia była pierwszą osobą, o której pomyślała,
planując wyjazd. Dobrze wiedziała, że rodzinny dom będzie wyziębiony i zawilgocony. Cztery lata dla drewnianej chaty to szmat czasu. Bała się, że
mogły wkraść się tam jakieś drobne gryzonie albo ptaki, a sprzęty i pościel nie
będą nadawały się do użytku. Wolała więc zanocować u sąsiadki, która tak
naprawdę nie była żadną ciocią, ale najlepszą, o ile nie jedyną, przyjaciółką
jej matki, no i miała na górce dwa pokoje do wynajęcia.
Rydzewscy wyremontowali strych w czasach covidu, kiedy cała
„cywilizowana Polska” szturmem ruszyła na agroturystyczne wakacje. Niestety
eldorado skończyło się równie szybko, jak się zaczęło, a dwa pokoje z łazienkami, małym aneksem kuchennym i osobnym wejściem, świeciły pustkami. Dla
Łucji to było idealne rozwiązanie. Dokupiła śniadania i obiadokolacje – na
razie tylko na dwa dni, ale jeżeli nie dałoby się zamieszkać w jej rodzinnym
domu, to z opcją przedłużenia pobytu nawet do świąt – i wiedziała, że jedzie do
suchego, ciepłego i przytulnego miejsca.
Mimo że zabudowania oddalone były o „rzut beretem”, tu
wszystko wyglądało już inaczej. Ładnie zagospodarowana posesja, formowane
krzewy, otulone włókniną hortensje, drewniana huśtawka, wygracowane ścieżki –
sprawiały, że wjeżdżając na podwórko czuło się tylko spokój przesycony
normalnością. Drewniany dom niedawno obłożono świeżą deską, a białe firanki w oknach i pachnący drewnem dym buchający z komina, czyniły to miejsce oazą bezpieczeństwa.
Kobieta zaparkowała auto na podjeździe, kiedy drzwi
otworzyły się i wyszła z nich gospodyni. Posiwiała, lekko przygarbiona, ale
postawna, z zaróżowioną od pieca twarzą poprzecinaną delikatną siateczką
zmarszczek, prostymi brwiami i świdrującymi oczami – tutejszym zwyczajem
opatulona była grubą, wełnianą chustą. Uśmiechała się szeroko do swojego gościa
i natychmiast chwyciła jedną z toreb, które dźwigała przyjezdna.
– No jesteś wreszcie. Dzień dobry! – Zanim Łucja zdążyła
odskoczyć, ucałowała ją siarczyście w oba policzki, a wolną ręką prawie
zgniotła w niedźwiedzim uścisku. – Ile to już lat? – pytała, ciągnąc ją za
kurtkę i najwyraźniej wcale nie czekając na odpowiedź. – No chodź, chodź, bo
zimnica. Tu postaw! – Jak tylko zamknęła drzwi, wyjęła resztę bagaży z jej rąk.
– Potem pokażę ci pokój, a teraz siadaj, zagrzej się trochę i opowiadaj.
Upiekłam drożdżówkę, zaraz herbatę zaparzę. Naszą, z lipy, liści malin i porzeczki – wyrzucała z siebie zdania z szybkością karabinu maszynowego – a nie
jakieś kupne śmieci. I miód mam spod lasu, wrzosowy, pyszny… – zachwalała, nie
dając dojść do głosu Łucji. – Ładnie wyglądasz, służy ci ta Warszawa – paplała,
krzątając się przy piecu. – A u Lenki co? Dalej w tym Wrocławiu siedzi?
– Dalej – w końcu wykrztusiła z siebie Łucja, nie mając
pojęcia skąd sąsiadka jest tak dobrze poinformowana. – Dziękuję, ale ja nie
jestem głodna – próbowała zaprotestować. – Chciałabym się rozpakować i pójść
napalić w…
– Głupstwa gadasz – nie dała jej skończyć gospodyni. – Po
takiej drodze i głodna nie jesteś? Też coś – prychnęła, podsuwając jej ciepłą
jeszcze bułkę z kruszonką i gliniany garnuszek z płynnym, złocistym miodem. –
To czemu przyjechałaś? – Nagle zamilkła, wpatrując się w Łucję wyczekująco.
– Mam kupca na dom. – Uciekła spojrzeniem w stronę okna, za
którym białe płatki zastąpiły szarobure strugi deszczu obficie spływającego po
szybach.– Przyjechałam go uporządkować. Nie byłam tu od śmierci mamy –
westchnęła ciężko.
– Raczej od dwudziestu sześciu lat, odkąd wyjechałaś na
studia! – W głosie Wiesławy zabrzmiała przygana. – Przecież po pogrzebie nawet
nie weszłaś do chałupy. Wpadliście jak po ogień, ani nawet na różańcu nie
byliście – utyskiwała. – Matki i ludzi żeście nie uszanowali. Bez pożegnania?
Bez stypy? Tak się nie godzi – przymawiała bez ogródek. – A zaraz po pogrzebie
w samochód wsiadłaś i tyle cię widzieli. Do domu nie weszłaś, do mnie nie
zajrzałaś. Wstyd, dziewczyno!
Łucja oderwała wzrok od zaparowanego okna i spojrzała na
starą. W oczach Rydzewskiej zaszkliły się łzy. Nie udawała, była naprawdę
przejęta.
Wiedziała, że nie powinna dać się tak traktować. Miała prawo
do własnych wyborów i nie musiała się z nich nikomu tłumaczyć, a mimo to nagle
posmutniała.Już dawno nauczyła się bycia stanowczą i asertywną. W pracy ją
szanowali, sąsiedzi z osiedla kłaniali się w pas pani doktor, która nigdy nie
odmawiała pomocy, a tu dostaje burę od starki, która uważa, że wciąż ma prawo
ją pouczać. A mimo to wiedziała, że tamta ma rację. Powinna zostać i pożegnać
matkę z szacunkiem, a ona uciekła jak pies z podkulonym ogonem.
– Wiem, ciociu – odezwała się po chwili. – Ale tego już nie
cofnę. Muszę uporządkować do końca swoje sprawy związane z tym miejscem. –
Zamilkła na chwilę, znowu odwracając spojrzenie od bacznych oczu Rydzewskiej. –
I muszę sprzedać ten dom – dodała ciszej.
– Rób, co musisz, dziecko. – Ciotka nalała jej herbaty z pękatego, glinianego imbryka, który pamiętała jeszcze z dzieciństwa. – Rób, co
musisz, to twoje dziedzictwo – powtórzyła smutno, ale w jej głosie nie było
aprobaty. – Pij, bo zziębnięta jesteś, a potem zaprowadzę cię do pokoju. A może
chcesz, żebym z tobą do chałupy poszła?
– Nie, ale dziękuję za propozycję. Sama muszę to załatwić –
dodała stanowczo.
– A Igor czego z tobą nie przyjechał? – Zainteresowała się
nagle ciotka.
– Pracuje. – Łucja wepchnęła do ust ostatni kęs bułki, popiła
parzącą herbatą i poderwała się z krzesła. – To możemy iść na górę.
– To chodźmy. – Wiesława wstała, ale w jej głosie nie było
entuzjazmu.
Rozdział IV
Łucja mocowała się z zamkiem i klęła pod nosem. Była na
siebiewściekła. Spacerów jej się zachciało! W ciągu niecałych pięciu minut,
kiedy szła do siedliska, przemokła do suchej nitki. Po wcześniejszym śniegu
nie było już ani śladu, zamiast tego przebrnęła przez kałuże pełne błota i zastanawiała się, czemu nie została meteorologiem? W takiej pracy nic nie
musiało się sprawdzać – deszczu też nie nadawali w ciągu kilku najbliższych
dni.
Jej smętne rozważania przerwał zgrzytliwy chrobot. Zapadka
odskoczyła i w końcu udało jej się otworzyć drzwi. Uchyliła je nieśmiało, jakby
nie była pewna, czy dom pozwoli jej wejść do środka. Wzięła głęboki wdech i siłą woli zmusiła się do przekroczenia progu.
Zaskoczyła ją woń, która otuliła ją już w sieni. Spodziewała
się ciężkiego, stęchłego zapachu zbutwiałego drzewa, przesyconego wilgocią,
kurzem i odorem myszy. Ale dom pachniał tak, jak gdyby gospodyni przed chwilą z niego wyszła. Świeżym dymem z paleniska, suszonymi ziołami, szarym mydłem – bo
matka innego nie uznawała – i świeżo upieczonym chlebem.
– Ja chyba śnię. Przecież to jakiś absurd – mruknęła,
próbując przekręcić staromodny włącznik światła.
Mimo że ledwie przeszło południe, dom tonął w mroku. Z tego
wszystkiego zapomniała szerzej otworzyć okiennice, a nie uśmiechało jej się
ponownie wychodzić na zacinającą, lodowatą ulewę, która znowu właśnie przeszła
w śnieg z deszczem.
Włącznik przeskakiwał, ale światło się nie zaświecało. Przez
chwilę stała skonsternowana, marszcząc czoło, a potem przypomniała sobie rozmowę
na cmentarzu. Ciotka mówiła jej, że kiedy mamę zabrało pogotowie, to wykręciła
korki i wyłączyła hydrofor, a klucz włożyła do skrytki przy schodach. Potem,
kiedy wynajmowała dom Uli, wszystko zostało uruchomione, ale po ich zaginięciu,
klucze od stażystów znowu odbierała Rydzewska, więc pewnie i tym razem wszystko
powyłączała.
Z nadzieją cofnęła się do sieni i przyświecając sobie
światłem z komórki, namacała licznik. Tuż nad nim, na drewnianej, zakurzonej
półce stały trzy kremowe, ceramiczne korki. Delikatnie wkręciła je, jeden po
drugim, i jeszcze raz pstryknęła włącznikiem.
Staromodny żyrandol ozdobiony pająkiem z bibuły, zapłonął
mlecznym blaskiem, a Łucja z ulgą wypuściła powietrze.
Dopiero teraz mogła się rozejrzeć. Przez te wszystkie lata
nic się tu nie zmieniło. Dom wyglądał prawie dokładnie tak samo, jak w dniu,
kiedy wyjeżdżała na studia.
Stała w obszernej kuchni z pięknym piecem z białych,
szkliwionych kafli. Obok tradycyjnych fajerek wbudowana była wnęka na duchówkę.
Poza tym w pomieszczeniu znajdował się zlew, stary dębowy stół przykryty
płócienną serwetą haftowaną w pęki polnych różyczek, masywne stołki i pasujące
do kompletu szafki kuchenne, a pod oknem stała rozkładana kanapa nakryta
pasiastym kilimem. Na ścianach zawieszono ceramiczne, ręcznie malowane talerze
pokryte kobaltowymi motywami roślinnymi, a pomiędzy nimi poutykano pęki
suszonych ziół. Na wymytych do białości deskach, na których próżno szukać było
kurzu, leżał niewielki dywanik tkany jeszcze przez babcię Łucji.
Pomieszczenie było podobne do setki innych w okolicy, jedyne,
co je różniło, to brak obrazów świętych na ścianach i krzyża przy wejściu.
Łucja delikatnie otworzyła przeszkloną szafkę. Wszystko
wyglądało tak, jakby czekało na powrót gospodyni. Pudełka z kawą, herbatą, solą
i cukrem były pełne, poustawiane równiutko kubki gotowe do użycia. W szufladzie
leżał ryż i makaron, a w spiżarni stało kilka konserw, worek mąki, trochę
przetworów i zgrzewka butelkowanej wody. Śmiało mogła się wprowadzać.
Z drżeniem serca pchnęła drzwi prowadzące do kolejnego
pomieszczenia. W pokoju matki również zmieniło się niewiele, tu odmalowano
jedynie ściany i wymieniono zasłonki, których żywe geometryczne wzory
rozjaśniały trochę to ponure miejsce.
Najwięcej przestrzeni zajmowały kaflowy piec i trzyskrzydłowa, lakierowana na wysoki połysk szafa, stojąca w samym kącie. Tuż
obok ustawiono utrzymany w podobnym stylu kredens nadbudowany przeszkloną
nadstawką, obok stało niezbyt szerokie małżeńskie łóżko z drewnianym zagłówkiem
zdobionym w kwietne rozetki i małe biurko z metalowym krzesłem, nakrytym
ulubioną, wełnianą chustą matki.
Nikt nie odgadłby, że mieszkała tu kobieta. Brakowało
jakichkolwiek osobistych akcentów: zdjęć, bibelotów, a nawet kwiatów, które
uschnięte powinny smętnie tkwić w doniczkach. Tu nie było niczego zbędnego.
Pokój matki zawsze był zimny i bezosobowy, całkiem jak ona sama. Jedyny wyjątek
stanowił stary zegar z kukułką, wiszący na ścianie, który pewnie został tylko
dlatego, że poza funkcją ozdobną miał i użytkową.
– No w to, to już na pewno nikt mi nie uwierzy – wyszeptała,
jak zaczarowana, wpatrując się w ciągle pracujący czasomierz.
Odruchowo spojrzała na zegarek, nadal chodził idealnie!
Czując, jak zjedzony niedawno placek podchodzi jej do
gardła, nacisnęła kolejną mosiężną klamkę trochę mniejszych drzwi, schowanych
za zasłonką z chrzęszczących, drewnianych koralików. Uchyliła je delikatnie, a w odpowiedzi usłyszała dobrze znane, przeciągłe skrzypienie.
Klitka, do której prowadziły, była jej panieńskim pokojem.
W porównaniu z tym maleństwem, pokój matki można było uznać niemal za salon. Tu
mieściło się zaledwie wąskie, jednoosobowe łóżko, regał z książkami i wbudowanym
mikroskopijnym blatem, przy którym odrabiała lekcje, stary, drewniany fotel na
biegunach i kilka drewnianych półek zawieszonych dookoła upstrzonego plamami
lustra, gdzie niegdyś trzymała kosmetyki, a które teraz świeciły pustkami. Na
szafę czy komodę zabrakło już miejsca, wszystkie swoje ubrania zawsze trzymała
w pokoju matki.
Nie miała pojęcia, czym tak naprawdę był ten pokój i do
czego używano go wcześniej, ale nie znosiła go jeszcze bardziej niż pozostałych
części domu. Nie wstawiono tu nawet pieca, matka uważała, że skoro ściana
przylega do głównego komina, to daje jej wystarczająco ciepła. Za całe zaś doświetlenie
służył niewielki lufcik, przez który nawet w najbardziej słoneczne dni nie
docierało zbyt wiele naturalnego światła.
Pomieszczenie wyglądało raczej na składzik niż pełnoprawną
sypialnię i rzeczywiście, całe życie Łucja odnosiła wrażenie, że matka
traktowała ją jak kogoś, kto pojawił się w tym domu tylko na chwilę i nie mogła
się doczekać, kiedy w końcu z niego zniknie.
Wbrew sobie podeszła do łóżka i pogładziła lekko
wybrzuszony, kraciasty pled. Nawet tu nie było ani odrobiny wilgoci. Wszystko
pachniało czystością. Woń mydła mieszała się z sosnowym dymem i aromatem
czegoś, czego nie mogła sobie przypomnieć, trochę jak jaśmin połączony z fiołkami.
– Coś podobnego. – Lekko się uśmiechnęła. – Ale jakim cudem?
– Rozglądała się, szukając logicznego wytłumaczenia zagadki.
Właśnie do niej dotarło, że w pomieszczeniu ciągle unosił
się zapach jej perfum, które dostała na osiemnaste urodziny. Najbardziej
zbytkownej i wymarzonej fanaberii, jaką kiedykolwiek miała w Woliskach.
– Kukuu, kuku…
Ostry dźwięk dochodzący z pokoju matki sprawił, że poderwała
się na równe nogi. Nawet teraz ten zegar miał magiczną moc i potrafił zmusić
Łucję do działania. Strzepnęła nieistniejący okruch z biurka i opuściła pokój.
Została jej do sprawdzenia łazienka i uruchomienie hydroforu
w piwnicy. Uporała się z tym w pięć minut, a pół godziny później siedziała w kuchni przy rozgrzanym piecu i popijając herbatę, próbowała ułożyć jakiś
logiczny plan działania.
Najchętniej odwołałaby rezerwację i jeszcze dzisiaj
przeniosła się do rodzinnego domu, ale nie chciała tego robić Rydzewskim.
Wiedziała, że liczy się u nich każdy grosz, więc jakoś wytrzyma te dwie noce, a żeby zrekompensować im szybką wyprowadzkę, wykupi na cały tydzień obiadokolacje.
Ciotka i tak codziennie gotuje, a ona nie ma teraz do tego głowy.
Nie była nawet pewna, czy będzie tu mieszkać cały tydzień, tak
jak to wcześniej planowała. Nieruchomość była w zaskakująco dobrym stanie,
wystarczyło usunąć rzeczy osobiste i można podpisywać umowę sprzedaży. A na to
wystarczyłyby jej góra trzy dni.
Zamierzała zacząć jeszcze dziś i to od ubrań matki. Szybko
dopiła herbatę i przygotowała dwa worki: jeden na rzeczy, które jeszcze można
było komuś oddać, drugi na te, które zamierzała wywieźć na PSZOK. Trzeciego
worka nie było. Sobie nie zamierzała zostawiać niczego!
Złapała za uchwyt szafy i instynktownie zamarła w oczekiwaniu, tak jakby spodziewała się, że za moment usłyszy kolejną połajankę.
Przez chwilę w jej głowie ożyły wszystkie zapomniane zdania: Nie pozwalam… Nie dotykaj… Ile razy mam to powtarzać…
– dudniło echo dawnych zakazów.
Odkąd sięgała pamięcią nie wolno jej było ruszać rzeczy
rodzicielki. Nie tylko ubrań, ale czegokolwiek co należało do niej: otwierać
listów, przeglądać dokumentów, zaglądać do szuflad… Teraz czuła mściwą
satysfakcję, że z całym tym majdanem może zrobić wszystko, na co tylko
przyjdzie jej ochota.
Zacisnęła zęby i metodycznie poczęła wyciągać odzież. Nie
czuła przy tym nic, żadnych emocji. Mechanicznie układała ubrania w zgrabne
stosy, a potem pakowała je do worków. Ani jedna z tych rzeczy nie wywołała u niej fali wspomnień i rozrzewnienia. Do pierwszego wora zapakowała bieliznę,
rajstopy i wszystko to, co wydawało się zbyt zużyte, do drugiego poszła cała
reszta – i zgodnie z jej przewidywaniem, dwa worki w zupełności wystarczyły.
Równie szybko uporała się ze swoją częścią szafy, zresztą
niewiele w niej zostawiła. Dwie sukienki, dres, kilka koszulek… wyblakłe, lecz
namacalne ślady, że jednak kiedyś tu mieszkała.
Zawiązała torby i ustawiła przy wyjściu, zabierze je jak
będzie wyjeżdżała i po drodze podrzuci do Kruklanek. Zadowolona rozejrzała się
po pomieszczeniu, już tylko zasypać piece na noc i może wracać do domu ciotki.
Kilkanaście minut później Łucja skończyła pracę, zgasiła
górne światło i już miała wyciągnąć klucze, kiedy poczuła, że w domu zaszła
jakaś zmiana. Nie potrafiła jej nazwać, ale cisza, przerywana natrętnym
cykaniem zegara, nagle stała się zbyt dojmująca, dusząca i natarczywa, jak
gdyby ktoś próbował zamknąć ją w szczelnym kokonie, oddzielając od świata i jego emocji.
Wręcz fizycznie czuła, jak przestrzeń przed nią zaczyna
falować i drżeć, niczym żywa istota, która zwiera siły, żeby zagrodzić jej
drogę. Najpierw poczuła lodowaty powiew na karku, a potem chłód ogarniający
całe ciało. Był tak dojmujący, że zdołał przeniknąć zimową kurtkę, w którą była
już ubrana.
Instynktownie obejrzała się przez ramię. Zatrzeszczały deski
starej podłogi, a ona kątem oka zauważyła ruch w pokoju matki. Przez krótki
ułamek sekundy wydawało jej się, że widzi sunący w jej kierunku rozmyty,
wydłużony cień.
W tej samej chwili wróciły wspomnienia nocy, kiedy naciągała
kołdrę na głowę, nawet w te najbardziej gorące. Wtedy też widywała zarys
ciemnej postaci i czuła czyjąś obecność. Ale kiedy opowiadała o tym matce,
tamta tylko wzruszała ramionami i nazywała małą kłamczuchą…
– Nie wariuj – potrząsnęła głową, próbując sobie dodać
animuszu. – To tylko twoje wspomnienia – powtórzyła głośniej, jak gdyby słowa
wypowiedziane na głos mogły rozwiać oblepiającą ciszę i zagnać stare demony do
szafy, z której wylazły.
Wzięła głęboki oddech i jeszcze raz skierowała się w stronę
wyjścia. Tym razem nie mogła udawać, że niczego nie czuje. To nie był już tylko
chłód, a wilgotny, śliski uścisk, wyciskający z piersi ostatni dech. Coś
próbowało wpełznąć nie tylko pod ubranie, ale pod skórę, wnikając w każdą
kom
