Skuteczne sposoby na nadciśnienie tętnicze ebook

REDAKCJA: Natalia Paszko

SKŁAD: Emilia Dajnowicz

PROJEKT OKŁADKI: Emilia Dajnowicz

TŁUMACZENIE: Krystyna Wójcik

ZDJĘCIA: Mathias Neubauer (pozostałe, spis zdjęć i ilustracji na str. 149)

STYLIZACJA POTRAW: Manuel Weyer

ILUSTRACJE: Pauline Karlson

Wydanie I

Białystok 2026

ISBN 978-83-8429-211-2

Tytuł oryginału: Gesund mit Visite – Bluthochdruck: Wie Sie zu hohe Werte dauerhaft senken

Copyright © Edel Verlagsgruppe GmbH, Neumühlen 17, 22763 Hamburg

www.edel.com

© Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo Vital, Białystok 2026

All rights reserved, including the right of reproduction in whole or in part in any form.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Bez uprzedniej pisemnej zgody wydawcy żadna część tej książki nie może być powielana w jakimkolwiek procesie mechanicznym, fotograficznym lub elektronicznym ani w formie nagrania fonograficznego. Nie może też być przechowywana w systemie wyszukiwania, przesyłana lub w inny sposób kopiowana do użytku publicznego lub prywatnego – w inny sposób niż „dozwolony użytek” obejmujący krótkie cytaty zawarte w artykułach i recenzjach.

Książka ta zawiera porady i informacje odnoszące się do opieki zdrowotnej. Nie powinny one jednak zastępować porady lekarza ani dietetyka. Jeśli podejrzewasz u siebie problemy zdrowotne lub wiesz o nich, powinieneś skonsultować się z lekarzem, zanim rozpoczniesz jakikolwiek program poprawy zdrowia czy leczenia. Dołożono wszelkich starań, aby informacje zaprezentowane w tej książce były rzetelne i aktualne podczas daty jej publikacji. Wydawca ani autor nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki dla zdrowia, mogące wystąpić w wyniku stosowania zaprezentowanych w książce metod.

15-762 Białystok

ul. Antoniuk Fabr. 55/24

85 662 92 67 – redakcja

85 654 78 06 – sekretariat

85 653 13 03 – dział handlowy – hurt

85 654 78 35 – vitalni24.pl – detal

strona wydawnictwa: wydawnictwovital.pl

Więcej informacji znajdziesz na portalusuperodzywianie.pl

Witaj w tej książce!I gratulacje!

Jej lektura może przedłużyć twoje życie. To nie żart. Nadciśnienie tętnicze jest uważane za „cichego zabójcę” i, według Światowej Organizacji Zdrowia, stanowi najgroźniejszy czynnik ryzyka zgonu oraz niepełnosprawności w Europie. Ale jest też dobra wiadomość: w przypadku tego podstępnego czynnika powodującego zawały serca i udary mózgu istnieją skuteczniejsze opcje leczenia, a przede wszystkim samoleczenia, niż w przypadku jakiejkolwiek innej poważnej choroby. Wynika to częściowo z nowoczesnych leków, o których szczegółowo piszemy w tej książce, ale także – co niezwykle istotne – z licznych zmian, które każdy z nas może łatwo wprowadzać każdego dnia, zmniejszając w ten sposób ryzyko nadciśnienia tętniczego.

Książka ta pokazuje, co jest ważne i jak zaskakująco proste może być pozytywne oddziaływanie na złożone mechanizmy w organizmie prowadzące do nadciśnienia tętniczego. Jest łatwa do zrozumienia, zawiera mnóstwo wskazówek, trików i jasnych instrukcji postępowania. Wprowadzenie niewielkich zmian do swojej diety, a także regularne i konkretne ćwiczenia pomagają złagodzić stres. Już drobne zmiany w stylu życia mogą mieć duży wpływ, a czasem nawet zastąpić tabletkę.

Nadciśnienie było częstym tematem poruszanym w naszym programie. Ta książka podsumowuje najważniejsze informacje. Dowiesz się z niej też rzeczy, o których nikt nigdy nie powiedział ci na konsultacji – na przykład dlaczego należy opróżnić pęcherz przed pomiarem ciśnienia albo dlaczego zamiłowanie do lukrecji może prowadzić do poważnych problemów z ciśnieniem.

Cieszę się, że tu jesteś i chcesz dowiedzieć się więcej. A tak przy okazji – pierwszą rzeczą, jaką zrobiłam, było wykonanie testu ryzyka na stronie 34.

A od czego ty zaczniesz...?

ABY LECZENIE BYŁO SKUTECZNE

CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ O NADCIŚNIENIU KRWI

Jeśli po zdiagnozowaniu nadciśnienia tętniczego nie chcesz być zdany wyłącznie na leki, warto dowiedzieć się czegoś więcej o tej powszechnej chorobie. Jak rozwija się nadciśnienie? Dlaczego tak długo pozostaje niezauważone? Jak duże jest moje ryzyko i jaki to ma związek z moim stylem życia? Dalej znajdziesz wiele cennych informacji, które pomogą ci w trakcie leczenia.

Nadciśnienie tętnicze: cichy zabójca

U ponad 60% osób po 60. roku życia krew przepływa pod zbyt dużym ciśnieniem przez zbyt wąskie naczynia. Jest to nadciśnienie tętnicze, uważane za główną przyczynę śmiertelnych chorób układu krążenia. Na szczęście nadciśnienie tętnicze jest łatwe do leczenia, jeśli zostanie wcześnie wykryte.

Przez długi czas nie daje praktycznie żadnych objawów. Nadciśnienie tętnicze rozwija się stopniowo przez bardzo długi czas. Nie tylko ciśnienie w naczyniach krwionośnych jest szkodliwe dla zdrowia, ale także jego skutki. Ze wszystkimi możliwymi konsekwencjami nadciśnienie tętnicze pochłania więcej ofiar niż palenie tytoniu, alkohol i znaczna otyłość. W Niemczech co roku z jego powodu umiera około 150 000 osób. Średnio cierpi na nie od 30 do 40% dorosłych. Ryzyko znacznie wzrasta wraz z wiekiem; ponad 60% osób po 60. roku życia ma nadciśnienie tętnicze. Według szacunków około 20% osób dotkniętych tą chorobą nie zdaje sobie sprawy ze swojego stanu. Nie jest to zaskoczeniem, ponieważ zanim pojawią się pierwsze objawy, takie jak zawroty głowy, niewyraźne widzenie czy ucisk w klatce piersiowej, choroba jest już w zaawansowanym stadium.

Czym właściwie jest nadciśnienie?

Aby dostarczyć tlen i składniki odżywcze do wszystkich komórek i narządów w organizmie, krew musi stale przepływać przez układ krwionośny. Krew wywiera nacisk na wewnętrzne ściany żył i tętnic. Ilość energii, jaką serce musi wydatkować, zależy od ciśnienia, elastyczności i średnicy naczyń. Ciśnienie krwi mierzy się w milimetrach słupa rtęci (w skrócie mmHg). Uwzględnia się przy tym dwie wartości: ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Ciśnienie skurczowe, zwane również systolicznym, to ciśnienie powstające w tętnicach, gdy mięsień sercowy kurczy się i pompuje do tętnic krew bogatą w tlen. Rozkurcz mięśnia sercowego (tj. tuż przed kolejnym skurczem) odzwierciedla się w ciśnieniu rozkurczowym, czyli dolnym. Optymalne ciśnienie krwi wynosi od 120 (skurczowe) do 80 (rozkurczowe) lub mniej. Jeśli wielokrotne pomiary wskazują na wartości 140/90 mmHg, lekarze określają to jako nadciśnienie tętnicze 1. stopnia, 160/100 mmHg jako stopień 2., a 180/110 lub wyższe jako nadciśnienie tętnicze 3. stopnia, czyli nadciśnienie ciężkie.

W gabinecie lekarskim lub w domu

Każdy może zmierzyć ciśnienie krwi w gabinecie lekarskim. Górna granica jest wówczas nieco wyższa, a mianowicie 140/90 mmHg, ponieważ „efekt białego fartucha” (czyli obecność lekarza) często je nieco podnosi. Dlatego samodzielne pomiary w domu są bardziej wiarygodne (patrz ramka na stronie 13). Po wstępnych badaniach lekarz może zalecić 24-godzinny pomiar ciśnienia tętniczego w warunkach domowych. Te długoterminowe wartości są znacznie dokładniejsze. Otrzymasz urządzenie pomiarowe, które mierzy ciśnienie krwi w stałych odstępach czasu przez całą dobę, częściej w ciągu dnia niż w nocy. Średnie wartości nie powinny przekraczać 135/85 mmHg w ciągu dnia i spadać do 120/70 mmHg w nocy. Pomocne mogą być również cyfrowe pomiary za pomocą nowoczesnych smartwatchy lub tzw. wearables – urządzeń ubieralnych, które przesyłają wyniki cyfrowo do gabinetu lekarskiego i oszczędzają podróży.

Wahania w ciągu dnia

Pojedynczy pomiar nie daje miarodajnego wyniku, ponieważ ciśnienie krwi naturalnie waha się w ciągu dnia – nieco inaczej u każdej osoby. Zazwyczaj rośnie powoli rano po przebudzeniu, po czym ponownie spada w nocy. Spada, gdy odpoczywamy, ale rośnie, gdy musimy się wysilić fizycznie i jesteśmy obciążeni psychicznie. Gdy jesteśmy podenerwowani, hormony stresu, adrenalina i kortyzol zwężają naczynia krwionośne i przyspieszają bicie serca, wskutek czego ciśnienie krwi odpowiednio wzrasta. Zasadniczo jest to całkowicie normalny proces, gdy naprzemiennie wykonujemy wysiłek i odpoczywamy. Lekarze nazywają to rytmem naturalnym, tzw. dobowym. Staje się on szkodliwy dla zdrowia dopiero wtedy, gdy ciśnienie krwi pozostaje stale wysokie i nie spada.

Konsekwencje zagrażające życiu

Utrzymujące się wysokie ciśnienie krwi wpływa w pierwszej kolejności na naczynia krwionośne i serce. Niezauważenie uszkadza wewnętrzne ściany naczyń krwionośnych, powodując ich twardnienie i zwężenie. U wielu pacjentów z nadciśnieniem rozwijają się wczesne objawy zwapnienia tętnic (w medycynie znanego jako miażdżyca). Zwiększa się ryzyko zakrzepicy i chorób układu krążenia, które w konsekwencji mogą skrócić życie. W dłuższej perspektywie pacjentom z nadciśnieniem zagrażają zawały serca i udary mózgu. Dziś wiemy, że około połowie wszystkich udarów można by zapobiec, gdyby nadciśnienie tętnicze zostało leczone wcześnie. Uszkodzeniu mogą ulec jednak również inne narządy. Nadciśnienie tętnicze może na przykład wpływać na oczy i uszkadzać siatkówkę. Zwiększa się również ryzyko niewydolności nerek, pogrubienia mięśnia sercowego i choroby tętnic obwodowych. Ostatecznie nadciśnienie tętnicze odgrywa również rolę w demencji, ponieważ wskutek zbyt wysokiego ciśnienia w naczyniach zmniejsza się przepływ krwi do mózgu.

Typowe objawy

Czujność pacjentów powinno wzbudzić najpóźniej pojawienie się pierwszych objawów. Chociaż nie zawsze są one wyraźne, mogą stanowić wyraźny sygnał, zwłaszcza jeśli występuje kilka typowych objawów ostrzegawczych. Jeśli objawy ostrzegawcze są już widoczne, można domniemywać, że choroba zwykle rozpoczęła się już wiele lat temu. Do lekarza należy udać się, jeśli na przykład odczuwa się duszność podczas wysiłku, ból i ucisk w klatce piersiowej, szybsze tętno z powodu nerwowości oraz silniejsze bicie serca. Wewnętrzny niepokój może również wskazywać na zwężenie naczyń krwionośnych. Poranne bóle z tyłu głowy lub pulsowanie w skroniach, częste krwawienia z nosa, widoczne zaczerwienienie oczu, dzwonienie w uszach i niewyraźne widzenie to również alarmujące objawy. Chociaż problemy ze snem, nudności, wymioty i zawroty głowy bez wyraźnej przyczyny mogą mieć również inne przyczyny, w wielu przypadkach wskazują one także na nadciśnienie.

Inne choroby jako czynniki wyzwalające

W przypadku powszechnego nadciśnienia pierwotnego rzadko identyfikuje się czysto organiczne przyczyny nadciśnienia. Inaczej jest w przypadku tzw. nadciśnienia wtórnego, które dotyka około 10% wszystkich pacjentów. Za to zjawisko odpowiadają również inne choroby. Należą do nich zaburzenia czynności tarczycy, zaburzenia metaboliczne, nocne przerwy w oddychaniu („bezdech senny”) oraz problemy z nerkami. Leki (takie jak leki obkurczające w sprayu do nosa, tabletki antykoncepcyjne, tabletki na choroby psychiczne oraz preparaty ziołowe, takie jak dziurawiec) mogą również wywoływać lub zaostrzać nadciśnienie wtórne.

Polecamy