Moc pasja modlitwa ebook

Zredagowanie dzieła Charlesa G. Finneya to przywilej. Jego autobiografię przeczytałem po raz pierwszy wiele lat temu, gdy byłem młodym pastorem. Naturalnie, fascynowały mnie jego służba i słynne przebudzenia, które miały miejsce na północnym wschodzie Stanów Zjednoczonych, głównie w mieście i stanie Nowy Jork. Jego dokonania wywarły na mnie wpływ i zachęcały do działania we wczesnych latach mojej służby w Nowym Jorku. Redagowanie zbioru kazań na temat modlitwy, również w odniesieniu do pracy, którą obecnie wykonuję, pozwoliło mi spojrzeć na Finneya z innej perspektywy. Przestudiowałem dokładniej wiele zasad, którymi się kierował. Był głębokim i przenikliwym myślicielem biblijnym, który może nas wiele nauczyć na temat dzisiejszych czasów, tak samo jak to czynił w XIX wieku.

W miarę czytania, podobnie jak ja, odkryjecie prawdziwie innowacyjny i konfrontujący materiał. Finney posiadał dar interpretowania abstrakcyjnych izłożonych pojęć biblijnych oraz przedstawiania ich w prosty i zrozumiały sposób. Dodatkowo zachowywał przy tym elegancję myśli.

Pozwólcie, że zaprezentuję Wam próbkę pobudzającą apetyt na więcej:

1. Charles Finney rozważał zależność od Ducha Świętego, mówiąc także o potrzebie niewysłowionych modlitw. Jego myśli na temat doświadczania Boga wydają się proroczo przygotowywać scenę dla ruchów zielonoświątkowych i charyzmatycznych.

2. Finney głosił, że Bóg nie kocha każdego w taki sam sposób. Bóg kocha wszystkich ludzi miłością pełną współczucia, ale swoje dzieci, które są Mu posłuszne, miłuje miłością wyższego rodzaju. Finney nazywa tę miłość miłością upodobania lub miłością zadowolenia. Myśl ta podważyła paradygmat, którego trzymałem się przez długi czas, oparty na wersecie: „Bóg nie ma względu na osobę”1. Stąd wniosek, że kocha wszystkich tak samo. Cytowałem ten werset Pisma Świętego jak mantrę. Nie uświadamiałem sobie, że jeśli za bardzo rozszerzymy jego znaczenie, brzmi on niemalże panteistycznie. Czyni to Boga bezosobową siłą miłości, która wszystkich traktuje tak samo, bez względu na styl życia. W Biblii jednak wyraźnie widać, że Bóg ma ulubieńców, a ponadto z reguły sprzyja ludziom, którzy są Mu posłuszni. Finney uświadomił mi to w jaskrawy sposób.

3. Finney napominał, że zanoszenie modlitw jedynie w mało znaczących sprawach i modlenie się bez śmiałości znieważa Boga. Cytując Ewangelię św. Marka (11,23–24), Finney stwierdził, że Jezus użył tej sposobności do nauczania, by objawić moc, która przenosi góry. Nieśmiałe modlitwy ujawniają brak wiary, który rozprzestrzenia się jak nowotwór. Jego myśli odnośnie do modlitwy z wiarą brzmią, jakby wygłaszał je współczesny kaznodzieja, lecz sto lat wcześniej.

4. Charles Finney nauczał, że grzechy muszą być wyznawane pojedynczo. Twierdził, że skoro grzechy nie są abstrakcyjne, ich wyznawanie nie powinno być pozbawione precyzji. Jedynie siłą woli nie jesteśmy w stanie wywołać u siebie skruchy z powodu grzechu. Jeśli jednak przywołamy w pamięci konkretne sytuacje, w których popełniliśmy grzech, skrucha pojawi się samoistnie. Podobnie działa gniew: nie potrafimy rozgniewać się na zawołanie, lecz kiedy przypomnimy sobie krzywdę, którą ktoś nam wyrządził, gniew przychodzi naturalnie. Finney zakłada, że właśnie z tego powodu grzechy powinny być wyznawane pojedynczo. Bez autentycznego żalu nie ma mowy o prawdziwej pokucie.

5. Finney utrzymywał, że duch modlitwy jest ważniejszy niż jej forma. Opowiadał historię myśliwego, którego koń został zaatakowany przez bizona. Galopujące zwierzę zrzuciło człowieka z siodła, a ten zawisł na jego szyi. Był pewny, że albo zginie pod kopytami pędzącego konia, albo ubodzie go szarżujący bizon. Z dzieciństwa znał jedną jedyną modlitwę: „Teraz, gdy do snu się kładę, modlę się: zachowaj moją duszę”. Ta modlitwa brzmiała formalnie, ale duch wyraźnie wołał: „Boże, uratuj mnie!”. Bóg usłyszał ducha modlitwy i oszczędził życie myśliwego. Finney naucza krok po kroku, jak modlić się duchem.

6. Modlitwa Pańska jest idealna pod względem formy, a gdy modlimy się nią we właściwy sposób, staje się również doskonała duchowo. Finney szczegółowo rozważał każdy jej werset, tym samym dał czytelnikowi wgląd w pełnię Modlitwy Pańskiej.

7. Przebudzenie nie jest cudem. To jedna z kluczowych tez Finneya. Nauczał bowiem, że przebudzenie dokonuje się dzięki świadomemu zastosowaniu konkretnych biblijnych zasad. Nie twierdził przy tym, że Duch Święty nie angażuje się w przebudzenie, ale że Jego działanie jest pewne, gdy Kościół stosuje odpowiednie narzędzia. Jeśli właściwe środki zostaną zastosowane, przebudzenie nadejdzie. Kropka.

W pismach Charlesa Finneya znajdziemy wiele wnikliwych i śmiałych myśli. Warto je przestudiować i rozważyć. Nie twierdzę, że jego rozumowanie czy teologia były bezbłędne, lecz podkreślam, że myślał perspektywicznie i w głębokiej zgodzie z Biblią. Jego nauki okażą się wartościowe dla każdego oddanego ucznia Chrystusa. Finney jest najbardziej znany z płomiennych kazań na temat przebudzenia. Doskonale rozumiał jednak, że dzięki modlitwie może rozpalić ogień w sercach poszczególnych chrześcijan.

Tytuł książki – Moc, pasja i modlitwa – nie jest przypadkowy. To trzy filary, na których opiera się jej treść. Umacnia je świadectwo życia Finneya – służba Bogu w XIX wieku, która doprowadziła do zbawienia pół miliona ludzi, oraz jego trwała duchowa spuścizna w postaci kazań.

Zapraszam Was do wspólnej podróży. Spędźmy kilka głęboko osobistych godzin z Charlesem Grandisonem Finneyem.

Robert A. Engelhardt

Miejsce narodzin Finneya – Warren w stanie Connecticut

Tablica pamiątkowa wykonana przez Oberlin College

Nagrobek Charlesa G. Finneya na cmentarzu Westwood Cemetery w Oberlin w stanie Ohio

Arthur Tappan Pierson2

[Uwaga: poniższy tekst stanowi zapis mowy wygłoszonej podczas spotkania upamiętniającego Finneya3, która została spisana dopiero po wystąpieniu. A.T.P.]

Kiedy studiujemy życie wybitnego człowieka, dostrzegamy cechy wyraźnie się wyróżniające – jak góry w krajobrazie – które nadają postaci indywidualność, szczególność, a czasami osobliwość. Odróżniają one tego człowieka od wszystkich innych i przypominają nam przy okazji słynny dwuwiersz Byrona:

Tylko jednego takiego człowieka natura ukształtowałaI popsuła matrycę, tworząc Sheridana4.

Gdyby szczególne cechy były wszystkim, co odkryjemy na temat interesującej nas postaci, biografia na niewiele by się zdała. Mamy skłonność do uchylania się przed heroicznym wysiłkiem, dlatego moglibyśmy stwierdzić, że takich osób nie da się naśladować, i wciąż zadowalać się niskim poziomem własnego życia.

Bez wątpienia niektórych sekretów Finneya nie uda się łatwo posiąść, na przykład jego wglądu w ludzką naturę, umiejętności analizowania i argumentowania, energii fizycznej i psychicznej, żywej wyobraźni, szybkości myślenia i mowy oraz atletycznej wręcz siły w sytuacjach antagonizmu. Ale czy powinniśmy jedynie z dystansu podziwiać jego poświęcenie Bogu i duszom ludzkim oraz odrzucić wszelką myśl o naśladowaniu go czy wzorowaniu się na nim? Jeśli tak, jego życie pozostawiło swój ślad na żywych liściach historii w dużej mierze na próżno. Bóg rzucił rycerską rękawicę na życiowe Pole Złotogłowia5, wzywając nas wszystkich do prawdziwego chrześcijańskiego rycerstwa! Finney pokazuje, na wielką skalę, jak cenne może okazać się jedno życie i jak dużo można zdziałać w pojedynkę, a gdyby był tutaj teraz, powiedziałby za apostołem Pawłem: „Bądźcie naśladowcami moimi, jak i ja jestem naśladowcą Chrystusa” (I Kor. 11,1).

Mówiąc o sekretach jego mocy, które i my możemy posiąść, zaczynamy i kończymy na najważniejszym źródle wszelkiej siły – na charakterze. Finneya cechowały w szczególności szczerość, odwaga, sumienność i poświęcenie.

Szczerość nie jest powszechną cnotą. Niewielu ludzi odznacza się uczciwością wobec samych siebie; wolą uciekać i unikać przekonania o grzechu, które zmusiłoby ich do potępienia sposobu życia z przeszłości i zreformowania obecnych praktyk. Finney był stale szczery wobec samego siebie, wobec Boga oraz wobec ludzi. Miał otwarty umysł, który raduje się z prawdy, nawet gdy się go upomina, i który postępuje uczciwie, niezależnie od tego, czy bada samego siebie, modli się do Boga, czy przemawia do innych. Jego uczciwość zadziwiała, a czasami nawet obrażała. Dopiero druga, trzeźwa myśl rodziła w ludziach przekonanie, że ten, który powiedział im czystą prawdę, jest człowiekiem, do którego trzeba pójść, gdy szuka się zbawienia lub uświęcenia.

Odwaga to nie tylko fizyczna niezłomność, która często jest jedynie przekonaniem o dysponowaniu brutalną siłą. Finney był nieustraszony moralnie. Dzięki temu mógł stawiać czoła niewłaściwemu nauczaniu i walczyć ze złymi praktykami. W postępowaniu z duszami był zdecydowany i stanowczy. Nie zważając na ograniczenia wynikające z konwenansów, śmiało uderzał w popularne bożki. Z odwagą stosował wszelkie środki, jak wierzył, słuszne i skuteczne. Ta nieustraszoność pochodziła ze świadomej społeczności z Bogiem, tej samej, która Lutra uczyniła odważnym jak lew przed sejmem wormackim, Knoxowi dała motto „Jeden człowiek z Bogiem tworzy większość” i sprawiła, że Paweł pytał: „[…] Jeśli Bóg za nami, któż przeciwko nam?” (Rzym. 8,31).

Sumienność Finneya uwidaczniała się w natychmiastowym i nieustannym posłuszeństwie wobec każdego przekonania o obowiązku, niezależnie od tego, czy wynikało ono z poczucia moralnego, zapisanego Słowa Bożego czy żywego Ducha Świętego. Poznać dobro znaczy dążyć do niego; ujrzeć prawdę znaczy przyjąć ją; widzieć wolę Bożą znaczy poddać się jej, zarówno w służbie, jak i w cierpieniu. Finney dowiódł, że Ducha Świętego „[…] Bóg dał tym, którzy mu są posłuszni” (Dz. 5,32). Nauczył się bowiem, że każdy akt posłuszeństwa przynosi nowy chrzest, podczas gdy inni biernie oczekują, że Duch Święty ich napełni i przyoblecze w moc.

Poświęcenie, które cechowało Finneya, było złożeniem siebie jako ofiary całopalnej na ołtarzu Bożym. Wyzbywając się wszelkich egoistycznych ambicji, podnosił ku górze puste naczynie, aby zostało napełnione łaską Bożą, a Bóg uświęcił swoją chwałą ten przybytek. Finney znalazł wielu uczniów, którzy, podobnie jak ci napotkani przez Pawła w Efezie, nie otrzymali Ducha Świętego, co więcej, nawet o Nim nie usłyszeli, gdy uwierzyli. Byli ochrzczeni jedynie Janowym chrztem upamiętania, ale nie chrztem Jezusa – chrztem duchowego życia i mocy. Finney nauczał Kościół, że wierzący mają zdążać od łaski zbawienia do łaski uświęcenia, a potem dalej do służby, aby każdy wierzący mógł być „[…] naczyniem do celów zaszczytnych, poświęconym i przydatnym dla Pana, nadającym się do wszelkiego dzieła dobrego” (II Tym. 2,21).

Jak dotąd przykład Charlesa Finneya z pewnością nie jest poza zasięgiem naśladowania. Jednak czy możemy doścignąć go w wielkiej wierze? Jak doszło do tego, że stała się ona tak głęboka? Czy została udzielona bezpośrednio jako dar Boży, czy też Finney ją pielęgnował?

Oto odpowiedź: karmił wiarę Słowem Bożym – na takim podłożu wzrastała. Finney badał Biblię i modlił się jej słowami na kolanach. Gromadził jej obietnice, aż niewiara upadła – została powalona i pochłonięta ogniem świadectwa niesionych przez nią prawd. Jego wiara rosła dzięki praktykowaniu modlitwy. Doświadczenie jest najbardziej przekonującym argumentem, który Bóg przedstawia wątpiącej duszy: „Wejdź do swojej komory. Wystaw mnie na próbę, czy nie otworzę przed tobą okien niebieskich i nie wyleję na ciebie błogosławieństwa ponad miarę”6. Każda nowa obietnica, której uchwyci się modląca się dusza, a już szczególnie doświadczenie wysłuchanej modlitwy, wzmacnia wiarę.

Czy można posiąść moc Finneya jako kaznodziei? Tu ponownie zauważamy cztery charakterystyczne cechy godne naśladowania. Finney był zwyczajny, szczery, biblijny i duchowy.

Jego prostota uwidaczniała się w skoncentrowaniu na jednym celu – jego świętej gorliwości, by uwielbić Boga poprzez zbawianie i uświęcanie dusz. Zależało mu bardziej na westchnieniach jednego człowieka, który został zraniony strzałą prawdy, niż na okrzykach stu ludzi, którzy wychwalali umiejętności łucznika. Starał się dotknąć tego, co jest najbardziej skryte w człowieku; nie grał na przemijających uczuciach i emocjach, ale chciał wywoływać trwałe odczucia, przekonania i postanowienia. Unikał dogmatyzmu, zastępował autorytet argumentem, niczego nie zakładał i krok za krokiem prowadził umysł, by przyjął prawdę. A potem uderzał w wolę. Kiedy rozpalił żelazo do białości, pracował młotem, by nadać mu kształt; kładąc potężny nacisk na osobistą odpowiedzialność i obowiązek wybrania życia od razu, nalegał na podjęcie natychmiastowego, zdecydowanego i widocznego działania!

Nakierowanie na jeden cel zrodziło prostotę treści oraz sposobu jej przedstawienia. Jego słowa nie ukrywały myśli, a ilustracje nie przyciągały uwagi. Były oknami, które wpuszczały światło, podczas gdy misternie wykonane framugi i witraże, które zdobią okno, zaciemniają światło. Finney nie ośmielił się stawiać swej wielkości pomiędzy umierającą duszą a krzyżem. Pragnął być jedynie palcem wskazującym i głosem mówiącym: „Oto Baranek Boży!”.

Jego oczywista szczerość robiła wrażenie na słuchaczach, dając im przekonanie, że wie, co mówi i wierzy w to, o czym mówi. Swoim uczniom nakazywał, by zwiastowali jedynie to, co zakorzenione w ich bogatym i osobistym doświadczeniu. Tak zwane sensacyjne kazania były dla niego przerażającą zabawą, nakładaniem gorących okładów na śmiertelnego raka, który pożera wewnętrzne organy i wymaga natychmiastowego użycia skalpela! Ta żarliwa szczerość dawała mu autorytet i dostojność we wnikliwym demaskowaniu zwodniczych przeżyć i fałszywych nadziei. Należą do nich rytualizm, który posiada pozór pobożności pozbawionej mocy, lub faryzeizm bez ducha i pragnienia świętej moralności bądź opierający się na martwej przeszłości, której przeczy tętniąca życiem teraźniejszość. Pozwalało mu to stanowczo ganić tych, którzy postępowali nieuczciwie wobec Boga, co objawiało się nawet w badaniu własnego sumienia i w modlitwie, gdy prosili o coś, czego ani nie oczekiwali, ani nie chcieli otrzymać, jak również w nieustannym lekceważeniu głosu sumienia i Ducha Świętego.

Jego nauczania były biblijne. Studiował Biblię niemal bezustannie i z oddaniem, przykładając jej prawdy do ludzkich dusz. Pismo Święte traktował jak arsenał, w którym znajdował oręż do obrony i ataku – z niego brał zbroję Bożą. Myślał o nim jak o skarbcu, z którego niczym gospodarz dobywał rzeczy nowe i stare.

Finney głosił pełną Ewangelię. Używał Zakonu, z jego surowymi wymaganiami i doskonałym standardem, jako pługu, aby odrzucić na bok warownie kłamstw i wyrwać z korzeniami fałszywe nadzieje. Potem pokazywał Bożą miłość, jako siewca, który delikatnie rzuca w bruzdy nasiona nasiąknięte Jego łzami. Miecz Ducha jest obosieczny. Jedynie ostrzeżenie lub zaproszenie może zadać skuteczny cios, jak szabla, tylko w jednym kierunku; ale gdy dwa ostre ostrza trafiają razem w punkt, przygotowują nas na pchnięcie miecza, który rozdziela stawy i szpik.

W ten sposób Finney budził głębokie przekonanie o grzechu. Sokrates starał się prowadzić ludzi od nieświadomej niewiedzy do świadomej niewiedzy, zaś celem Finneya było wytworzenie świadomości winy i zagrożenia, bez których nie nastąpi głębokie poczucie potrzeby czy obowiązku.

Jakże duchowy był również ton jego kazań! Z żarliwością i pasją usilnie wzywał ludzi, by przyjęli usprawiedliwienie i uświęcenie przez wiarę. Z płomienną gorliwością atakował sekciarstwo, które bardziej dba o swoją społeczność niż o Chrystusa, jak również konwencjonalizm, którego okropna przyzwoitość hamuje kaznodziejów i zbory z powodu fałszywej drobiazgowości, nie pozwalając im wyzwolić się z więzów zwyczajów, by przyjęli nowe środki, nawet w celu zbawienia duszy! Z surową naganą obnażał zaniedbanie i bezczynność, które skazują pokolenia na śmierć bez Ewangelii, a gdyby każdy uczeń zdobył jedną duszę dla Chrystusa w roku, w ciągu życia jednego pokolenia nawróciłby się cały świat!

Jego głoszenie było duchowe zarówno w mocy, jak i w tonie. Polegał na Duchu Świętym, którego błogosławione namaszczenie uzdalnia nas wszystkich, byśmy wzywali ludzi do upamiętania i pomagali im zrozumieć Ewangelię. Finney szukał mocy, aby świadczyć w boju podobnym do tego, jaki stoczył Jakub nad potokiem Jabbok. Jego maksymą było: „Uczcij Ducha Świętego, a On uczci ciebie”. Nauczał, że bez uznania stałej zależności od Ducha Świętego przebudzenia nie będą trwały, a nawet się nie pojawią.

Jeżeli należałoby podkreślić jeden sekret mocy Finneya, to jest on następujący: oddał Bogu całą swoją duszę. Istnieje pewna szkocka legenda, za której prawdziwość historyczną nie ręczę, że gdy zmarł Bruce – wyzwoliciel Szkocji – Douglas zabierał jego zabalsamowane serce na bitwy z Edwardem IV. W ogniu walki ciskał sercem w kierunku linii wroga i krzyczał: „Naprzód, serce Bruce’a. Douglas pójdzie za tobą lub zginie!”. Charles Finney rzucił swoje serce do stóp Boga, ponad całym światem, z jego próżnymi skarbami i płytkimi przyjemnościami ku temu, co duchowe i wieczne! A potem podążał za Jego sercem, aż jako odkupiony i święty, doprowadzony do doskonałości dotarł do celu, w którym już dawno umieścił swoje uczucia.

Oddaj siebie Bogu i Jego służbie z taką samą wzniosłą prostotą celu; pozbądź się całkowicie świeckich i egoistycznych ambicji; szukaj tak samo gorąco napełnienia i prowadzenia Ducha, a Bóg będzie tak samo gotowy, by użyć cię jako wybranego naczynia dla Jego chwały!

Zaczerpnięte z: „The Oberlin Evangelist”7

2 lipca 1845 roku

Rozkoszuj się Panem, A da ci, czego życzy sobie serce twoje!

(Ps. 37,4)

Na podstawie tego fragmentu:

I.Pokażę, na czym polega rozkoszowanie się Panem.

II.Pokażę, co zawiera obietnica „da ci, czego życzy sobie serce twoje”.

III.Pokażę, dlaczego obietnicy towarzyszy warunek.

Na czym polega rozkoszowanie się Panem?

1. Rozkoszowanie się Panem to całkowite utożsamienie się z Nim. Prawdziwe zachwycanie się Panem jest możliwe tylko w jednym przypadku: jeśli w pełni utożsamiamy się z wielkim celem, na który nastawione jest serce Boże, oraz ze środkami, dzięki którym On stara się ten cel osiągnąć. Człowiek musi przyjąć Boże zasady oraz przejąć Jego poglądy i uczucia. Z całego serca powinien powiedzieć „Amen” na charakter Boga, dzieła i sposoby Boże, wszystkie prawdy Jego Słowa oraz zrządzenia Opatrzności. Ten, kto całkowicie utożsamia się z Bogiem i jest głęboko zainteresowany poznawaniem Jego charakteru, rządów, polityki, celów i środków do ich osiągania, z pewnością będzie rozkoszował się Panem; nikt mu tego nie odbierze.

2. Rozkoszowanie się Panem pociąga za sobą najwyższy poziom zadowolenia w Bogu. To przejaw życzliwej i pełnej dobrej woli postawy wobec Boga wynikającej z rozważania Jego charakteru i relacji z Nim. Takie nastawienie zawsze prowadzi do rozkoszowania się Panem.

O zadowoleniu często mówi się, jakby całkowicie polegało na rozkoszy zakorzenionej w uczuciowej sferze duszy. Prawdę mówiąc, tak nie jest. Zadowolenie uważane za cnotę zależy od woli lub serca. Oznacza przede wszystkim odpowiedni stan wrażliwości, ale też rozkosz i przyjemność wynikającą z obcowania z charakterem, rządami, relacjami, dziełami i sposobami działania Boga. Bez płynącego z serca poczucia zadowolenia w Bogu nie możemy prawdziwie powiedzieć, że się Nim rozkoszujemy.

3. Rozkoszowanie się Panem oznacza, że wybieramy Go jako najwyższe dobro duszy. Wyżej cytowany werset psalmu niewątpliwie to wyraża. Powinniśmy skierować najwyższe uczucia na Niego i wybrać Go jako nasz w pełni satysfakcjonujący dział – postawić Go w centrum naszego życia, w którym z upodobaniem umieszczamy uczucia i w którym znajduje się rozkosz naszej duszy.

4. Rozkoszowanie się Panem wiąże się z całkowitą ufność, którą w Nim pokładamy. Nie można prawdziwie powiedzieć, że rozkoszujemy się Bogiem, jeśli nie obdarzamy najwyższą, absolutną ufnością Jego charakteru, Opatrzności i Słowa. Nie możemy uznać, że coś jest naszym działem, który przynosi pełne zaspokojenie, jeśli nie uważamy tego za nieskończone i doskonałe. Umysł jest zbudowany w taki sposób, że nie da się go zadowolić niczym innym.

Umysłu nie sposób zaspokoić tym, co postrzega jako niedoskonałe – wynika to z jego natury, wewnętrznej potrzeby doskonałości. Proces rozkoszowania się Bogiem polega na tym, że umysł uważa Go za kogoś, kto dysponuje nieskończoną pełnią, doskonałością i prawdomównością, a także posiada każdy atrybut, który może wypełnić i zaspokoić duszę. Ludzie często szukają tego, co według nich uczyni ich szczęśliwymi. Starają się znaleźć szczęście w stworzeniu. Nic jednak nie zaspokoi pragnień i potrzeb duszy poza nieskończenie doskonałym Stwórcą.

Rozkoszowanie się Panem w sensie przedstawionym powyżej oznacza, że czujemy się zaspokojeni w Bogu oraz że Jego pełnia i doskonałość spełniają wszystkie wymagania naszej istoty. Ponadto w Nim mamy wszystko, a umysł uważa Go za niezmiernie obfitą nagrodę, nieskończenie bogaty dział – zadowalający, pełny, przelewający się, chwalebny i wieczny.

5. Rozkoszowanie się Bogiem oznacza bezwzględne poddanie naszej woli Jego woli. Dusza, która nie jest całkowicie poddana Bogu, nie może się Nim rozkoszować. Człowiek jest wtedy podobny do dziecka, którego wola nie podporządkowuje się woli rodzica. Staje się on niespokojny pod rządami Boga i często nieszczęśliwy w obliczu przejawów Opatrzności oraz ciężaru wymagań Jego Słowa.

Jeśli chcemy znajdować prawdziwą rozkosz w Bogu, musimy wyrzec się własnej woli – pragnąć jedynie, aby wypełniała się wola Boża. Taka postawa oznacza, że dusza zaczęła prawdziwie uważać Boga za nieskończenie mądrego i dobrego oraz odczuwać najwyższe zadowolenie z Jego postanowień i zarządzeń, jakiekolwiek by były.

6. Rozkoszowanie się Bogiem to posiadanie ducha całkowitego posłuszeństwa wobec Niego. Takie poddanie rodzi w nas nastawienie, w którym nieustannie szukamy woli Bożej z gotowością, by bez oporu i wahania wykonać ją całą oraz całkowicie poświęcamy się temu, by Go zadowolić. Krótko mówiąc, cała nasza istota się temu oddaje – nie mamy żadnego innego celu czy zamysłu poza tym, aby we wszystkich rzeczach, w każdym czasie, w każdym miejscu, zawsze żyć całkowicie dla Niego.

7. Rozkoszowanie się Bogiem wynika z upodobania w posłuszeństwie wobec Niego i w służeniu Mu. Jedną rzeczą jest bycie posłusznym,a inną zaznawanie przyjemności w posłuszeństwie. Nasza natura została tak ukształtowana, że w autentycznym posłuszeństwie zawsze odnajdujemy głęboką radość. Jednak posłuszeństwo i przyjemność nie są tym samym. Kiedy pojawi się w nas prawdziwy duch posłuszeństwa, odczujemy rozkosz i szczęście w służbie dla Boga. Zawsze znajdziemy upodobanie w kursie, na który nasze serce jest całkowicie nastawione.

Musimy przynosić zadowolenie Bogu i żyć dla tego celu. Kiedy działamy w poświęceniu dla chwały Bożej i z ochotnym sercem wykonujemy Jego zadania, nic nie sprawia nam większej przyjemności i rozkoszy niż czekanie na kolejne polecenia od Boga – całkowite zaangażowanie w Jego służbę staje się naszym pokarmem i napojem. Rozumiemy wtedy, co Chrystus miał na myśli, gdy powiedział: „Ja mam pokarm do jedzenia, o którym nic nie wiecie. Moim pokarmem jest pełnić wolę tego, który mnie posłał. Pragnę czynić wolę Twoją, Boże mój”8.

8. Rozkoszowanie się Bogiem oznacza głębokie zainteresowanie Jego czcią i chwałą. To, co czynimy i mówimy, powinno się odnosić do Boga. Innymi słowy, Bóg powinien stać się najwyższym celem tego, co wypowiadamy i robimy. We wszystkim powinniśmy utożsamiać się z samym Bogiem. Bóg bowiem najwyżej ceni własny interes i własną chwałę – On sam jest głównym celem wszystkich swoich dzieł.

Bynajmniej, to nie egoizm ze strony Boga. Nie chodzi o Jego własną chwałę w ścisłym sensie, lecz o to, że stanowi ona najwyższe dobro, które On ma na względzie. Szczęście Boga ma nieskończenie większą wartość niż szczęście wszystkich stworzeń, które kiedykolwiek zostały lub dopiero będą stworzone. Szczęście Boga jest nieskończone, podczas gdy szczęście stworzeń nie trwa wiecznie. Nic nie może być nieskończone, jeśli nie jest takie z natury. Nic, co jest skończone, nie wzrośnie i nie rozwinie się na tyle, by stać się nieskończone. Dlatego szczęście wszystkich stworzeń o ograniczonej naturze będzie zawsze skończone i nieskończenie mniejsze niż szczęście Boga.

Jeśli Bóg miałby traktować rzeczy zgodnie z ich relatywną wartością, z konieczności musiałby położyć nieskończenie większy nacisk na swoje własne szczęście i chwałę niż na szczęście i chwałę wszystkich stworzeń razem wziętych. Nie da się porównać tego, co skończone, do tego, co nieskończone, i dlatego wartość niekończącej się szczęśliwości wszystkich stworzeń jest niczym, jeśli popatrzymy na nią w skali szczęścia Boga.

Bóg tak to widzi i jest to rozsądne, słuszne i nieskończenie ważne. W konsekwencji On sam, Jego własna chwała i Jego szczęście stanowią najwyższy cel wszystkich Jego dzieł. Kiedy wiele lat temu przeczytałem, jak tej prawdy naucza Jonathan Edwards w swych pismach, nie od razu pojąłem prawdziwość tej myśli. Ponadto od tamtej pory często słyszałem, jak ludzie mówili, że takie nauczanie ich gorszy, gdyż sugeruje egoizm Boga.

Egoizm polega na stawianiu własnych interesów ponad interesy bliźnich wyłącznie dlatego, że to nasz interes. Egoizmem nie jest stawianie naszego szczęścia ponad szczęście gęsi, ponieważ nasze zadowolenie jest w tym zestawieniu cenniejsze. Z kolei egoizmem wykazuje się ten, kto stawia swoje szczęście ponad szczęście bliźniego, gdyż jego szczęście ma taką samą wartość jak szczęście innych ludzi.

Powtarzam: Boże serce nie jest nastawione w najwyższym stopniu na Jego szczęście i chwałę tylko dlatego, że są Jego, ale z powodu ich wartości, ponieważ są nieskończenie najwyższym dobrem. Rozkoszowanie się Bogiem oznacza, że traktujemy tę sprawę tak samo poważnie, jak On ją traktuje, na ile pozwala nam zdolność rozumienia. Tym samym utożsamiamy się w tym z Bogiem, uważamy Jego interesy za najwyższe i nieskończone dobro oraz znajdujemy upodobanie w działaniu na rzecz Jego chwały i czci we wszechświecie. To wszystko sprawia, że dostrzegamy w takiej postawie nasze najwyższe szczęście i zaspokojenie duszy.

9. Rozkoszowanie się Bogiem prowadzi do intensywnego poszukiwania i pragnienia więzi oraz społeczności z Nim – to jest wszystko, o co prosimy w kwestii własnego szczęścia. Jeżeli otrzymamy wieczną więź i społeczność z błogosławionym na wieki Bogiem, nie będzie nam brakowało niczego istotnego do szczęścia, ale jeżeli zostaniemy tego pozbawieni – nie zaspokoi nas nic innego w całym wszechświecie.

Co zawiera obietnica „da ci, czego życzy sobie serce twoje”?

Obietnica „da ci, czego życzy sobie serce twoje” oznacza, że otrzymamy rzeczy, ku którym skierowane są nasze uczucia. Innymi słowy, ziści się marzenie, spełnią się pragnienia, które prawdziwie żywimy, jeśli tylko rozkoszujemy się Panem. On „da ci, czego życzy sobie serce twoje” – nie ma żadnych ograniczeń, jasno wybrzmiewa, że jeżeli nakierujemy na coś serce i będziemy się o to modlić, dostaniemy to w darze.

Wydaje mi się, że ten werset należy rozumieć w taki sposób: nie zostanie zaspokojone przelotne pragnienie czy rozbudzona na chwilę chęć, ale niezawodnie spełnione zostanie najwyższe pragnienie duszy, o którym możemy szczerze powiedzieć, że na nim koncentrują się nasze uczucia i serce.

Dlaczego obietnicy towarzyszy warunek?

1. Taka obietnica nie byłaby bezpieczna dla wszechświata. Gdyby Bóg obiecał, że bezwarunkowo spełni pragnienia naszych serc, nie wiedząc, czy utożsamiamy się z Nim całkowicie, postąpiłby nierozsądnie. Okazałoby się to niebezpieczne – nie mógłby tego uczynić. Co by się stało, gdyby jednak Bóg złożył tego typu bezwarunkową obietnicę? Skończyłoby się to spełnianiem naszych samolubnych pragnień.

Gdy uśmiercimy egoizm, największe pragnienia skupią się na Bogu i cała dusza głęboko się z Nim utożsami, stanie się jasne, że nasze pragnienia mogą zostać spełnione. Zrealizowanie pragnień jest wówczas zgodne zarówno z wolą Bożą, jak i z najwyższym dobrem istnienia. W takim przypadku Bóg staje się najważniejszy i jest centrum pragnień duszy – dając duszy samego siebie, spełnia jej pragnienia.

2. Bóg nie mógłby w bezpieczny sposób spełnić bezwarunkowej obietnicy. Załóżmy, że złożyłby każdemu człowiekowi obietnicę realizacji wszystkich pragnień serca. Zważywszy na to, że ludzie nieustannie pożądają rzeczy, które ich otaczają, jak często zdarzałoby się, że różni ludzie pragnęliby tej samej rzeczy, a tylko jeden człowiek mógłby ją otrzymać?

3. Każdy, kto rozkoszuje się Panem, nie może pragnąć czegoś, co nie jest zgodne z wolą Bożą. Duch Boży w nim mieszka, dlatego wszystkie jego uczucia i pragnienia znajdują się pod wpływem Ducha Świętego. Ponadto gdy rozkoszuje się Bogiem, nie skupi swego serca na czymś, do czego Duch Boży go nie pociągnie. Można więc z pewnością stwierdzić, że nie da się jednocześnie pragnąć zakazanej rzeczy i rozkoszować się Panem.

4. Bóg znajduje upodobanie w spełnianiu pragnienia serca, które się Nim rozkoszuje. On uwielbia obdarowywać sobą samym, udzielać ze swojej pełni tym, których serca skoncentrowane są na Nim. Kocha tych, którzy Jego kochają.

To prawda, Bóg miłuje także nieprzyjaciół, lecz Jego miłość do nich nie jest upodobaniem w ich osobowościach i charakterach. On ogromnie się raduje, kiedy objawia siebie tym, którzy się Nim rozkoszują. Uwielbia ich do siebie przyciągać, aby mieli udział w Jego radości i mogli pić ze strumienia Jego rozkoszy. Znajduje przyjemność w czynieniu ich uczestnikami Jego boskiej natury, świętości i szczęścia.

5. Dla wszechświata to sprawa najwyższej wagi, aby Bóg spełniał pragnienia serca, które się Nim rozkoszuje. Postępowanie w taki sposób służy najwyższemu dobru istnienia. Oddaje Mu to chwałę i przyczynia się do stabilności Jego rządów. Prawda, że Bóg spełni pragnienia tych, którzy na Nim skupiają swoje serca, nie tylko przynosi wielką cześć Bogu, ale jest także pożyteczna dla Jego stworzenia.

Uwagi

1. Ci, którzy rozkoszują się Panem, będą odznaczać się doskonałą pogodą ducha z dwóch powodów: zachwycanie się Bogiem samo w sobie wprowadza umysł w stan radości oraz spełnianie się pragnień serca objawia się radosnym usposobieniem. Niezaspokojone pragnienie, rodzące poczucie nieszczęścia, przygnębienia, zniechęcenia i rozpaczy, nie znajduje się w tej części umysłu, która rozkoszuje się Bogiem. Dusza nieustannie zachwycająca się Panem jest zadowolona ze wszystkiego, co się przydarza. Nie kroczy własną drogą i nie ma własnej woli, dlatego nie czuje rozczarowania. Nie żywi pragnień ani żądz o samolubnym charakterze, dlatego nie jest zawiedziona, jeżeli ktoś się jej przeciwstawi lub odmówi rzeczy, których bardzo pragnie. Jej uczucia koncentrują się jedynie na Bogu. Kiedy rozkoszuje się Panem, jest pogodna i szczęśliwa niezależnie od okoliczności – zawsze się raduje, bez ustanku się modli i za wszystko dziękuje.

2. Na podstawie tego, co zostało powiedziane, rozumiemy już, dlaczego tak niewiele zwycięskich modlitw zanosimy do Boga. Prawda jest taka: tyle w nas niezadowolenia z Boga i tak wielkie pożądanie rzeczy tego świata, że Bóg nie może spełnić naszych pragnień; uczynienie tego byłoby nieskończenie niemądre i niebezpieczne. Dlatego warunkiem zwycięskiej modlitwy jest konieczność rozkoszowania się Panem. Jeśli żyjemy w ten sposób, Duch Boży prowadzi nasze modlitwy i dlatego otrzymujemy na nie odpowiedź.

Teraz rozejrzyjmy się wokół, po całym świecie. Jak niewielu ludzi wydaje się rozkoszować Bogiem. Jak niewielu szuka z Nim społeczności i wspólnoty. Jak niewielu czyni więź z Bogiem najwyższym celem swego życia. Nic więc dziwnego, że modlitwy pozostają bez odpowiedzi – warunki zwycięskiej modlitwy nie są spełnione.

Wielu ludzi modli się, ponieważ czują się do tego zobowiązani, a nie dlatego, że ich dusza pragnie społeczności z Bogiem i znajduje w Nim upodobanie. Zamiast uwielbiać spędzanie czasu z Biblią, w domu Bożym i w komorze – krótko mówiąc, zamiast rozkoszować się Bogiem – dusza nieustannie błąka się to tu, to tam, jakby szukała innych korzyści. Zdaje się stale pytać: „Kto ukaże nam dobro?”. Ci, którzy znajdują się w takim stanie, nie otrzymają tego, czego pragną.

Przyczyną tak wielu niespełnionych próśb jest fakt, że żywimy niewłaściwe pragnienia. Jeśli ktoś naprawdę rozkoszuje się Panem, otrzyma odpowiedź na tęsknoty serca. Zamiast żyć w udręczeniu i tęsknić za czymś, czego nie da się zdobyć, człowiek, który zaczyna rozkoszować się Panem, przestaje odczuwać rozdarcie i pożądanie tego, co pozostaje poza jego zasięgiem; jest jak dziecko odstawione od piersi – całkowicie spokojny. Umysł przesiąknięty Bogiem niczego innego nie potrzebuje.

Wiele modlitw – czy raczej tego, co nazywamy modlitwami – to nic innego jak pożądliwość w biblijnym znaczeniu tego słowa. To żądza umysłu, by posiąść coś, co zaspokoi ego. Niejednokrotnie modlitwa jest wylewaniem egoistycznych pragnień serca. Apostoł Jakub mówi o takim stanie umysłu: „Pożądacie, a nie macie; zabijacie i zazdrościcie, a nie możecie osiągnąć; walczycie i spory prowadzicie. Nie macie, bo nie prosicie. Prosicie, a nie otrzymujecie, dlatego że źle prosicie, zamyślając to zużyć na zaspokojenie swoich namiętności” (Jak. 4,2–3).

3. Kiedy rozkoszujemy się Bogiem, naszym najwyższym pragnieniem staje się jedność i społeczność z Nim. Takie dążenie umysłu całkowicie pochłania wszystkie inne pragnienia. Pozwólcie, że wyjaśnię.

Często dzieje się tak, że jedno pragnienie pochłania wszystkie inne. Umysł zajmuje się jednym obiektem pragnienia, a o inne przestaje dbać. W świecie, w którym żyjemy, możemy zaobserwować, jak jedno dążenie człowieka wydaje się pożerać całą resztę. Dostrzeżemy to na przykład u wyjątkowo niegodziwych ludzi. Łaknienie pijaka, by napić się mocnego napoju, zabije i całkowicie zniszczy każde inne pragnienie; nawet podstawowe potrzeby wydają się przez nie unicestwione. Czasami też uczucie męża wobec żony jest tak mocne, że nie obchodzi go nic innego. Kiedy straci obiekt miłości, mówi: „Cóż mi pozostało? Nie mam już nic, o co mógłbym się troszczyć”. Jego zainteresowanie wszystkim innym zostało wcześniej zniszczone.

Wytłumaczę teraz, co konkretnie mam na myśli. Kiedy umysł poznaje Boga, a wrażliwość wobec Niego rozwija się we właściwy sposób – co zawsze następuje, zanim dusza zazna pokoju – i wszystkie jego pragnienia skupiają się na Bogu, dociera on do najważniejszego celu duszy. Jeżeli zabierzesz mu wszystko, co tylko chcesz, ale zostawisz Boga, nie naruszysz jego szczęścia. Pragnienie Boga pochłonęło bowiem wszystkie pozostałe. W przypadku takiej duszy nic nie ma znaczenia w porównaniu z Bożą miłością.

Pewnego razu Chrystusa pochłonęła ta wielka myśl: „I rzekł mu ktoś: Oto matka twoja i bracia twoi stoją na dworze i chcą z tobą mówić. A On, odpowiadając, rzekł temu, co mu to powiedział: Któż jest moją matką? I kto to bracia moi? I wyciągnąwszy rękę ku uczniom swoim, rzekł: Oto matka moja i bracia moi! Albowiem ktokolwiek czyni wolę Ojca mojego, który jest w niebie, ten jest moim bratem i siostrą, i matką” (Mat. 12,47–50). Chciał w ten sposób zganić myśl, że naszą cielesną rodzinę powinniśmy uważać za o wiele droższą niż duchowa rodzina.

Tym, którzy mają podobną relację z Bogiem, Jezus powiedziałby: „Wy jesteście moją matką i moimi braćmi”. Każdy, w kim wrażliwość na Boga osiągnęła dojrzałość, odczuwa, że wszystko, co istnieje, musi pozostawać w pewnej relacji do najwyższego celu. Inaczej nie ma żadnej wartości. Nie zadowala wtedy nic, co nie ma związku z Bogiem, Jego panowaniem i Jego chwałą. Dopiero w powiązaniu z Nim nabiera znaczenia dla umysłu.

Rzeczy z pozoru najbliższe i najdroższe ludziom zostaną odrzucone jako bezwartościowe, jeśli nie będą służyły relacji z Bogiem. Raz pewien człowiek powiedział innemu: „Modlę się, by Pan zniszczył twoje wpływy”. Drugi zauważył: „No cóż, mam nadzieję, że Pan wysłucha twoich modlitw, jeśli moje wpływy naprawdę nikomu nie służą, ponieważ dla mnie są bezużyteczne, jeśli nie przynoszą chwały Bogu. Jeżeli zatem nie wynika z nich nic dobrego, mam nadzieję, że zostaną zniszczone”. Załóżmy, że ten człowiek szczerze odpowiedział, że jego wpływy niewiele znaczą. Jeśli nie czyniły niczego dobrego dla wszechświata, nie zależało mu na nich. Kiedy ktoś dochodzi do takiego stanu umysłu, wszystko widzi w tym właśnie świetle – rzeczy muszą mieć wartość w oczach Boga, w przeciwnym razie nie ma sensu o nie zabiegać.

Czasami ludzie są tak bardzo przywiązani do siebie nawzajem, że wydaje się, jakby nie cieszyło ich nic innego tylko utrzymywanie relacji z obiektem uczuć. Małżeństwom zdarza się pielęgnować tego rodzaju więź, co prowadzi ich do tego, że wartość wszystkich innych rzeczy zależy od tego, jakie zdanie na ten temat ma współmałżonek. Wyobraźmy sobie teraz, że umysł staje się całkowicie pochłonięty Bogiem, jest wręcz chory z miłości, tak bardzo zauroczony miłością do Boga oraz znajduje tak wielką rozkosz w Nim, że stan ten ilustruje słowa psalmisty: „Kogóż innego mam w niebie, jeśli nie ciebie, o Boże? […]” (Ps. 73,25).

Psalmista wiedział, co mówi. Kiedy jego ojciec i matka, oraz wielu innych, których bardzo kochał, poszli do nieba, nadal wołał: „Kogóż innego mam w niebie, jeśli nie ciebie, o Boże?”. Kiedy jego dzieci oraz ci, z którymi był bardzo związany, byli wokół niego, gdy myślał o Bogu, jego cała dusza wołała: „[…] I na ziemi w nikim innym nie mam upodobania!” (Ps. 73,25). Tak funkcjonuje umysł zauroczony Bożą miłością i przez tę miłość pochwycony. Człowiek umiera wtedy dla wszystkich rzeczy tego świata, w tym dla swojego ja i swoich bliskich, nie dba o nic, nawet o to, by zjeść – żyje tylko dla Bożej chwały. Jest martwy dla wszystkiego poza Bogiem.

Jakże to bezpieczne dla Boga, gdy składa obietnicę spełnienia pragnień serca komuś, kto się Nim rozkoszuje!

4. Człowiek, który rozkoszuje się Bogiem, odsunie wszystko, co mu przeszkadza w społeczności z Nim. Nie usłyszysz, jak wymyśla wymówki, żeby usprawiedliwić swoją nieobecność na spotkaniu modlitewnym lub niespędzanie czasu w komorze na modlitwie, lub brak społeczności z Bogiem. Chodzi o człowieka, który wydaje się szczerze mówić, że chciałby pogłębiać relację z Bogiem lub uczestniczyć w spotkaniach modlitewnych, ale ciężko pracował cały dzień albo ma tak wiele obowiązków – zawsze znajdzie pretekst dla nieobecności na spotkaniu. Odkryłem, że kiedy ludzie zaczynają prawdziwie rozkoszować się Panem, tego rodzaju powody nie wydają się znaczące.

Pokażcie mi człowieka, którego dusza łaknie Boga i który powtarza wraz z psalmistą: „Jak jeleń pragnie wód płynących, tak dusza moja pragnie ciebie, Boże!” (Ps. 42,2). Taki człowiek uwielbia chodzić tam, gdzie spędzi czas z Bogiem. Odsunie wszystko, co mu przeszkadza w społeczności z Nim, w tak samo naturalny sposób, jak oddycha. Prawda jest taka, że gdy ktoś czyni wymówki odnośnie do czytania Biblii i uczestniczenia w spotkaniach, przestał już odczuwać słodką przyjemność płynącą ze społeczności z Bogiem oraz stracił pragnienie rozkoszowania się Nim.

5. Kiedy rozkoszujemy się Bogiem, On rozkoszuje się nami, dokładnie w takiej mierze, w jakiej my rozkoszujemy się Nim. Tak jak my szukamy społeczności z Nim, tak On szuka społeczności z nami. Bóg uwielbia towarzystwo świętych. Jeśli przylgniemy do Niego, On przylgnie do nas. Jeśli będziemy Go pragnąć, On będzie pragnął nas. Jeśli przybliżymy się do Niego, On przybliży się do nas. Taka zasada rządzi umysłem. To niemożliwe, aby Bóg nie rozkoszował się duszą, która rozkoszuje się Nim; to nie do pomyślenia, aby nie podążył za duszą, która z tęsknotą podąża ku Niemu.

Gdyby On nie rozkoszował się tymi, którzy rozkoszują się Nim, zaparłby się samego siebie. Ilekroć dusza szuka zjednoczenia z Bogiem, On zwraca ku niej swe serce. Jest cenna dla Niego jak źrenica oka. Miłuje ją jak własną duszę. Dlaczego nie miałby tego czynić? Taka dusza jest podobna do Niego, jest Jego częścią; można by powiedzieć, że jest ciałem z Jego ciała i kością z Jego kości9