Dojrzewanie dziewcząt od A do Z ebook

Dojrzewanie dziewcząt

SAMOUCZEK

m JĘZYKA SB ANGIELSKIEGO

ZE

3 nm ca tam cmns

SAMOUCZEK «■ JĘZYKA ■» NIEMIECKIEGO

WIEl.KA

KSIĘGA RZYSLÓW

|

3. Bunt

4. Rodzice

f ■ \

m m%w>M sMsaifeM

działanie, wady, zalety)

7. Ciąża

pracy)

POLECAMY

|

Dojrzewanie dziewcząt

®& M, dl® 2*

Wydawnictwo Literat

ul. Łazienna 28

87-100 Toruń

tel.: 56 653 95 40

e-mail: [email protected]

www.ksiegamia-najtaniej.pl

Wydanie trzecie

Autor:

Ewa Stompor

Konsultacja merytoryczna: Bożena Grzankowska-Szulc

Korekta:

Agnieszka Kozłowska Paweł Rogiewicz

Rysunki:

Katarzyna Tużylak

Projekt okładki:

Jacek Mroczek

Skład komputerowy: Dariusz Stompor

© Copyright by Literat ISBN 978-83-7527-616-9 ISBN 978-83-7527-617-6

Druk i oprawa:

Wąbrzeskie Zakłady Graficzne Sp. z o.o. ul. Adama Mickiewicza 15 87-200 Wąbrzeźno

1 POZIOM EMOCJONALNY.....................................................................

1. Uczucie.......................................................................................................

Na czym polega adorowanie i marzyciełstwo?.............................

Czym jest flirt?...............................................................................

Czym jest sympatia?......................................................................

Na czym polega chodzenie ze sobą?.............................................

II. Stan zakochania a miłość.........................................................................

Zakochanie (miłość uczuciowa)....................................................

Czym jest zakochanie i co jest charakterystyczne

dla zakochanego człowieka?........................................

Miłość osobowa.............................................................................

Rodzaje miłości.............................................................................

Miłość .jeżeli.." (miłość warunkowa).......................

Miłość „ponieważ..." (miłość „ze względu na.. '").....

Miłość „pomimo..." (miłość bezwarunkowa).............

1.2. Miłość nieodwzajemniona.......................................................................

Jakie mogą być przyczyny rozwoju nieodwzajemnionej miłości?.

1.3. Porzucenie................................................................................................

Jak wyleczyć złamane serce po rozstaniu z ukochanym?..............

2. Przyjaciele..................................................................................................

Jak okazyirać przyjaźń?................................................................

2.1 Grupa.........................................................................................................

2 2 Najbliższa przyjaciółka, przyjaciel..........................................................

Czy dziewczyna zamiast najlepszej przyjaciółki może mieć

najlepszego przyjaciela - chłopaka?.............................................

2.3. Alienacja..................................................................................................

Jakie mogą być przyczyny poczucia alienacji?.............................

Kto jest najbardziej narażony na poczucie alienacji ?...................

Jak można przezwyciężyć poczucie wyobcowania?......................

3. Bunt............................................................................................................

3.1. Strój..........................................................................................................

3.2. Tatuaż.......................................................................................................

Jak się robi tatuaż?........................................................................

Jaką część ciała wytatuować?.......................................................

Jaki rysunek wybrać 7....................................................................

O czym powinnaś pamiętać?.........................................................

Biotatuaż........................................................................................

Mendhi na bazie henny.................................................................

Kalkomanie....................................................................................

Body painting.................................................................................

O czym powinnaś pamiętać przed ozdobieniem ciała7..................

Jak pielęgnować wzorki na skórze?...............................................

Trwały makijaż (permanentny)......................................................

3.3. Piercing.....................................................................................................

Jak przebiega zabieg?....................................................................

Jakie są trendy ir piercingu?..........................................................

Ile czasu trwa gojenie?...................................................................

Jak pielęgnować rany ...................................................................

Jaki jest wpływ piercingu na zdrowie7 Czy warto decydować się na piercing7

3.4. Myśli samobójcze - sygnały.....................................................................

Wewnętrzne narządy płciowe.....................................................................................

Jaki jest wiązek między rozwojem piersi a pierwszą miesiączką................

Jakie odczucia towarzyszą rośmęciu biustu9.................................................

Jak dopasować odpow iedni rozmiar biustonosza7........................................

Jak obliczyć rozmiar stanika?........................................................................

5. Wewnętrzne i zewnętrzne organy płciowe...—.........................................................

Zewnętrzne naiządy płciowe..........................................................................

Wewnętrzne narządy płciowe.........................................................................

6. Menstruacja (period, okres)......................................................................................

6 I. Pierwsza miesiączka (menarche).............................................................................

Kiedy wystąpi pierwsza miesiączka?.............................................................

6 2 Opis procesu, wyjaśnienie pojęć..............................................................................

Czy podczas miesiączki traci się dużo krwi?.................................................

Czy ktoś może zauważyć, że masz miesiączkę7.............................................

Skąd masz wiedzieć, kiedy będziesz miała miesiączkę?................................

Dlaczego niektóre mamy nie rozmawiają z córkami o okresie dojrzewania,

zanim te zaczną miesiączkować?....................................................................

Jak powiedzieć mamie, że zaczęłam miesiączkować?...................................

Czy jest coś, czego powinnaś unikać, gdy masz miesiączkę?........................

Czy podczas okresu możesz się kąpać czy brać prysznic 9............................

Co to takiego zespół napięcia przedmtesiączkowego?..................................

Dlaczego cziyesz się ociężała?......................................................................

Dlaczego przed okresem mogą boleć Cię piersi?..........................................

Czy miesiączka jest chorobą?........................................................................

Mity oraz temat tabu......................................................................................

6.3. Ból.............................................................................................................................

W jaki sposób można złagodzić skurcze?......................................................

6.4 Tampony a podpaski oraz wkładki higieniczne........................................................

Podpaski.........................................................................................................

Jak korzystać z podpasek?............................................................

Jak często zmieniać podpaski?......................................................

Jak pozbyć się zużytej podpaski?..................................................

Tampony.........................................................................................................

Jakich tamponów używać?............................................................

Jak pozbyć się starego tamponu?.................................................

Co jest lepsze: tampony czy podpaski?..........................................................

Co to jest zespół wstrząsu toksycznego (ZWT)7.............................................

Jak postępować, jeśli zauważysz u siebie podobne objawy"'

Wkładki higieniczne.....................................................................................

Skąd bierze się wydzielina?...........................................................................

6.5 Higiena intymna.......................................................................................................

7. Co się dzieje z chłopcami w tym samym czasie?......................................................

7 1 Zmiany emocjonalne i biologiczne...........................................................................

Jakie zmiany zachodzą u chłopców?

7.2 Wewnętrzne i zewnętrzne organy płciowe.................................................................

Zewnętrzne narządy płciowe..........................................................................

Co to jest wytrysk?.........................................................................................

Co to są polucje nocne?..................................................................................

Wewnętrzne narządy płciowe.........................................................................

Mily oraz temat tabu..................................................................................................

6.3. Ból.........................................................................................................................................

W jaki sposób można złagodzić skurcze?....................................................................

6 4 Tampony a podpaski oraz wkładki higieniczne.....................................................................

Podpaski.....................................................................................................................

Jak korzystać z podpasek?........................................................................

Jak często zmieniać podpaski?..................................................................

Jak pozbyć się zużytej podpaski?...............................................................

Tampony......................................................................................................................

Jakich tamponów używać?.......................................................................

Jak pozbyć się starego tamponu?............................................................

Co jest lepsze: tampony czy podpaski?......................................................................

Co to jest zespół wstrząsu toksycznego (ZWT)7

Jak postępować, jeśli zauważysz u siebie podobne objawy"'

Wkładki higieniczne..............................................................................................

Skąd bierze się wydzielina?......................................................................................

6.5 Higiena intymna................................................................................................................

7. Co się dzieje z chłopcami w tym samym czasie?...................................................................

7 1 Zmiany emocjonalne 1 biologiczne...................................................................................

Jakie zmiany zachodzą u chłopców"'

7.2 Wewnętrzne i zewnętrzne organy płciowe

Zewnętrzne narządy płciowe.................................................................................

Co to jest wytrysk?.....................................................................................................

Co to są połucje nocne?..........................................................................................

Wewnętrzne narządy płciowe.................................................................................

7. Ciąża............................................................................................................................................

7.1. Opis zapłodnienia.....................................................................................................................

Jak jest zbudowana komórka jajowa?............................................................................

Jak zbudowany jest plemnik?........................................................................................

Do czego służy śluz?.......................................................................................................

Od czego zależy płeć dziecka: chłopiec czy dziewczynka?............................................

Dlaczego czasem rodzą się bliźnięta?............................................................................

Jak powstają bliźnięta dwujajowe7................................................................................

Jak powstają bliźnięta jednojajowe?...............................................................................

Co to są bliźnięta syjamskie?.........................................................................................

Co to jest zapłodnienie „ in vitro "?................................................................................

Dlaczego czasami zdarza się, że kobieta rodzi trojaczki, czworaczki lub pięcioraczki7

7.2. Pierwsze oznaki.......................................................................................................................

Jakie są objawy ciąży?....................................................................................................

Jakie są objawy domyślne?.............................................................................................

Jakie są objawy prawdopodobne 7..................................................................................

Co to jest ciąża urojona?................................................................................................

7.3. Test ciążowy...............................................................................................................................

Co to jest ciąża pozamaciczna 7.....................................................................................

Jak często w czasie ciąży wykonuje się badanie USG 1 czemu ono śluzy '

7.4. Rozwój płodu.............................................................................................................................

Pierwsze 4 tygodnie życia................................................................................................

5.-8. tydzień życia dziecka..........................................................................................

3. miesiąc życia......................................................................................................

4. miesiąc życia...............................................................................................................

5. miesiąc życia...............................................................................................................

6. miesiąc życia........................................................................................................

7. miesiąc życia...........................................................................................................

8. miesiąc życia.................................................................................................................

9. miesiąc życia..............................................................................................................

Jaki jest wpływ alkoholu, tytoniu 1 leków na rozwój płodu7............................................

7.5. Poród........................................................................................................................................

Czy można objiczyć datę porodu 7 Co to jest poronienie i martwy poród7

Cri< ciąża może sianowie zagrozenie dla życia lub zdrowia kobiety1 ('zvje zy-cie

lekarz ma wybrać''.....................................................................................

Co robić, jeśli badania prenatalne lub inne przestanki wskazują na prawdopodobieństwo

9. Wykorzystywanie seksualne, pedofilia...................................................................

Co to jest kazirodztwo?................................................................................

Co to jest pedofilia?.....................................................................................

10. Gwałt.......................................................................................................................

Jak powinny postępować ofiary gwałtu''......................................................

10 1. Gwałt przez obcą osobę.......................................................................................

Co to jest pigułka gwałtu?...........................................................................

10.2. Gwałt przez osobę znajomą.................................................................................

Co zrobić, jeśli już doszło do gwałtu?..........................................................

11. Pornografia.............................................................................................................

Jak przebiega proces uzależnienia od pornografii 9

Jakie szkody przynosi uzależnienie od pornografii9

Dlaczego pornografia jest szczególnie groźna dla dzieci9

Jakie są aspekty prawne współżycia z nieletnim, dzieckiem, rodzeństwem 9

Od ilu lat można leganie uprawiać seks i zaw rzeć związek małżeński?

12. Prostytucja..............................................................................................................

Czy prostytucja w Polsce jest przestępstwem9 Jakie są czynniki, które prowadzą do prostytucji9

13. Perwersje seksualne................................................................................................

Jakie są najczęściej występujące perwersje seksualne 9

V SŁOWNIK.................................................................................................................

Od autora

Książkę Dojrzewanie dziewcząt bez tajemnic pragnę zaadresować do dojrzewających dziewcząt, które chcą zrozumieć przemiany zachodzące w ich organizmach w okresie pokwitania. Dojrzewanie i dorastanie jest czasem bardzo trudnym. Nie każda dziewczyna ma z kim na ten temat porozmawiać, nie każda chce o tym mówić.

Mam nadzieję, że informacje dla siebie znajdą zarówno dziewczęta, które dopiero co zaczynają dojrzewać, jak i te nastolatki, które już niedługo będą młodymi kobietami.

Droga Czytelniczko! Jestem przekonana, że ta lektura pochłonie Cię bez reszty i będzie Ci towarzyszyć w kolejnych etapach dojrzewania. Gdybyś jednak nie znalazła czasu na dokładne jej zgłębienie, zajrzyj tylko do rozdziałów, które szczególnie Cię zainteresują. Znajdziesz w nich odpowiedź na nurtujące Cię pytania.

Książka jest syntezą wiedzy i doświadczenia na temat początku i przebiegu procesu dojrzewania. Treści w niej zawarte zostały ujęte w cztery rozdziały: emocjonalny, biologiczny, seksualny i społeczny.

Inspirację do jej napisania zaczerpnęłam z osobistych doświadczeń podczas długoletniej pracy nauczycielki przygotowania do życia w rodzinie w szkole podstawowej, w gimnazjum i liceum. W pracy tej niejednokrotnie miałam okazję uczestniczyć wspólnie z dziewczętami w rozwiązywaniu trudnych problemów rozwojowych.

Czytelniczko! Pragnę, aby książka ta stała się Twoją przyjaciółką, do której będziesz mogła zwrócić się w różnych okresach życia. A może po jej przeczytaniu podzielisz się refleksją na temat twoich osobistych przeżyć? Spostrzeżenia będą dla mnie cenne w dalszej pracy.

Ewa Stompor

i mmmnmm

Mil ość to wielkie słowo. Trudno wyrazić, j ale olb rzynu ładunek prawdy i dobra ono zawiera. Należy do słów najpiękniejszych, najmilszych i najbliższych człowiekowi.

Każdy mógłby podać inną definicję miłości, ho każdy postrzega ją inaczej. Dla jednych to uczucie do rodziców, dla innych — fascynacja osobowością drugiego człowieka, jeszcze inni powiedzą o niej, że czują „motylki w brzuchu. I choć słowo „kocham wypowiadamy dosyć często, nie zawsze znaczy ono to samo. M iłość to wola czynienia drugiej osobie możliwego dobra: „chcę ci pomagać, okazywać szacunek, chcę cię uszczęśliwiać, troszczyć się o ciebie, dzielić z tobą radości i smutki, uczestniczyć w twoim życiu, bronić cię przed własnym egoizmem .

^Miłość rozwija się, gdy pogłębia się przyjaźń, która prowadzi do budowania więzi duchowej.

Jest ona prawdziwa wtedy, gdy kochający człowiek:

V daje poczucie bezpieczeństwa,

V stara się uszczęśliwiać drugą osobę,

1. Uczucie

Najbardziej znanym symbolem miłości jest serce. Od wieków uważano ten organ za siedzibę uczuć. Dziś naukowcy są pewni, że najważniejszą rolę w uczuciach odgrywa mózg i produkowane przez niego substancje chemiczne - głównie fenyloetyloamina. Hormon ten działa jak narkotyk. Jego podwyższone stężenie w mózgu objawia się stanami podobnymi do tych, jakie odczuwają narkomani po zażyciu środków odurzających: euforią, bezsennością, brakiem koncentracji, uczuciem nieuzasadnionej radości, przeplatającej się z niewytłumaczonym smutkiem. Krótko mówiąc - zakochani to osoby prawie nieprzytomne, w stanie ciągłego zamroczenia, które zamiast odpowiadać na pytania - patrzą, jakby przed chwilą się obudziły.

Zdolność do miłości rozwija się razem z człowiekiem. Jest częścią składową normalnej, zdrowej osobowości. Od początku kochasz. Najpierw mamę i tatę, potem brata, siostrę i swoich rówieśników, z którymi bawiłaś się w przedszkolu. Wtedy było Ci zupełnie obojętne, czy był to chłopczyk czy dziewczynka - bawiliście się, chętnie razem spędzaliście czas. W wieku 8-10 lat dziewczynki i chłopcy są ze sobą raczej na wojennej stopie i bawią się w oddzielnych grupach. Po tym okresie wrogiego nastawienia do siebie, z tym większym zainteresowaniem na nowo zwracają na siebie uwagę w okresie dojrzewania, gdy pod wpływem hormonów płciowych pojawia się w ich psychice nowe zjawisko: zainteresowanie odmienną płcią. Zauważyłaś zapewne, że zaczynają Cię zaciekawiać i fascynować chłopcy. Imponuje Ci ich zwinność, odwaga, siła oraz ich psychika i odmienne zainteresowania. Nawet nie zauważasz momentu, kiedy zaczyna Ci być dobrze z jednym z nich. Tak pojawia się specyficzne uczucie pomiędzy Tobą a chłopcem, które określa się jako miłość erotyczną. W rozwoju tej miłości daje się wyróżnić kilka przejściowych faz rozwoju uczuć. Są to:

v adorowanie i marzycielstwo

* flirt

v sympatia

V chodzenie ze sobą.

Na czym polega adorowanie i marzycielstwo?

Jest to pierwszy i jeszcze nie w pełni uświadomiony przejaw budzących się uczuć. Przedmiotem adoracji i marzeń jest dla Ciebie osoba, która czymś Ci zaimponowała i jest dla Ciebie ideałem do naśladowania, jakiego właśnie w tym czasie szukasz. Adorowanie objawia się jako stan uwielbienia, np. dla nauczyciela, sportowca, piosenkarza. Adorowanym może być także starszy kolega lub ktoś z rówieśników. Przejawia się to jako ustawiczne myślenie o tej osobie i uwielbianie wszystkiego, co ona robi. Okres ten służy do wytworzenia „swojego" doskonałego chłopca. Jest to zwykle ideał bardzo wzniosły. W ten sposób oddala się moment wyboru „swojego" chłopca, gdyż wielu może nie pasować do Twojego wymarzonego wzoru. Uczucie możesz utrzymać w tajemnicy, ukryć głęboko w sercu i nie dążyć do kontaktu. Jest to tzw. „miłość na odległość". Możesz też uzewnętrzniać je, starać się, by zwrócił na Ciebie uwagę. Ten etap trwa zwykle bardzo krótko i szybko przechodzi w drugą fazę młodzieńczej miłości.

Czym jest flirt?

Jest to uczenie się mówienia o własnych uczuciach i ośmielanie się do wzajemnych zwierzeń. Zaczynasz traktować chłopca jak partnera równorzędnego sobie. Uwielbiany ideał nie stoi już na piedestale, jak w poprzednim etapie.

W okresie flirtu - wzajemnych rozmów i kontaktów, pragniesz, by chłopiec wybrany przez Ciebie zasłużył w Twoich oczach na uznanie i zaprezentował się jako wesoły, dowcipny i interesujący. Dlatego w tym okresie szczególnie dbasz o swoją powierzchowność (ładną fryzurę, ubranie). Chcesz zabłysnąć w nauce lub sporcie, a robisz to po to, żeby się podobać. Ten okres cechuje też zainteresowanie wspólnymi zabawami, tańcem, spotkaniami. Jest to bardzo niebezpieczny etap rozwoju miłości. Posiadacie bowiem już biologiczną dojrzałość płciową, ale nie jesteście jeszcze dojrzali psychicznie. Okres ten prowadzi do następnej fazy miłości młodzieńczej.

Czym Jest sympatia?

Słowo „sympatia" pochodzi od greckiego sympatheia, tzn. czuć razem, współprzeżywać. Dominują tu uczucia duchowe, jak życzliwość, upodobanie, zaufanie, myślenie o sobie, tęsknota za sobą, dzielenie się swoimi radościami, tajemnicami i problemami. Rodzi się bliskość psychiczna i duchowa, a nie tylko bycie ze sobą. Na podłożu sympatii tworzą się paczki przyjaciół. Na tym etapie możesz przezywać pierwsze zakochanie. Inaczej mówiąc - cieszysz się, daje Ci wielką radość i szczęście to, że mu się podobasz. Często jest to nadal miłość romantyczna. Chcesz kochać i być kochaną. Dążysz do następnej fazy.

Na czym polega chodzenie ze sobą?

Pobudką chodzenia ze sobą jest chęć pokazywania grupie rówieśników, że masz powodzenie. Często jesteś dumna, że „masz chłopaka", który podoba się innym dziewczętom, ale to z Tobą umawia się na randki. Koleżanki mogą Ci zazdrościć. Pragniesz bliskości uczuciowej z nim. Jego obecność daje Ci poczucie bezpieczeństwa, zadowolenia, spokoju. Chcesz dawać i otrzymywać uczucie, chcesz się mu podobać i być podziwiana. Pragniesz, by był przy Tobie, był dla Ciebie dobry, opiekuńczy i czuły. Tego byś chciała, za tym tęsknisz i to Ci wystarcza. Zapewne wiesz, że chłopcy inaczej przeżywają miłość. Jego uwagę przyciąga Twoje ciało i odczuwa pociąg fizyczny. Jest to tzw. miłość zmysłowa. Element uczuciowy, tzn. dążenie do bliskości psychicznej i duchowej, jest na drugim miejscu. Ty kierujesz się wyłącznie uczuciem, a chłopiec może pożądać bez uczuciowego zaangażowania (nie kochając), bo taka jest jego natura. Jeśli będziesz o tym wiedziała, to chęć podjęcia współżycia płciowego przez chłopca, jego natarczywości i agresywności nie odczytasz jako potrzeby czułości i nie będziesz odpowiadała czułością - co mogłoby być dla Ciebie zgubne w skutkach. Stąd też tak ważna jest znajomość natury popędu płciowego chłopca.

Twoja i jego dojrzałość psychoseksualna polega na podporządkowaniu sfery uczuciowej i zmysłowej kontroli rozumu i woli. Właśnie Ty powinnaś pomóc chłopcu, by widział w Tobie nie tylko ciało - piękno zewnętrzne, ale również piękno wewnętrzne. To Ty swoim sposobem zachowania, wyrażania, ubierania się narzucasz chłopcu jego zachowanie.

1.1. Stan zakochania a miłość

Zakochanie się jest początkiem miłości, który charakteryzuje się dużym skupieniem na sobie i na swoich przeżyciach. Zakochana dziewczyna akcentuje stale swoją osobę, jest przejęta swoją miłością, swoim uczuciem i jego przeżywaniem („mam chłopaka, mam z kim iść do kina, na dyskotekę, mogę z nim porozmawiać").

Nastolatki bardzo często nazywają miłością coś, co nią na pewno nie jest. Wystarczy, że chłopak dłużej patrzy Ci w oczy, odprowadzi do domu, dotknie ramienia lub poprawi kosmyk włosów, a Ty już jesteś śmiertelnie zakochana. Wyobrażasz sobie wspólne spacery i wyznania przy księżycu. A potem umierasz z miłości i zazdrościsz, gdy on jest tak samo uprzejmy wobec Twoich koleżanek. Z czasem z tego wyrośniesz.

( Charakterystyczną cechą zakochania jest to, że może ono zaistnieć? / wiele razy. Gdy masz naście lat, Twoje uczucia nie są jeszcze trwałe ) ) i często się zmieniają. \

Aby przekształcić zakochanie w miłość powinnaś:

¥ otworzyć się na sprawy i życie drugiej osoby,

v okazywać jej zainteresowanie,

v starać się razem przeżywać radości i smutki,

v dążyć do tego, by jej pomagać i razem ze sobą współpracować,

¥ okazywać zrozumienie.

Zakochanie się może pomóc w kształtowaniu własnej osoby, lepszym poznaniu siebie i stać się fundamentem rozwoju trwałej miłości.

Zakochanie (miłość uczuciowa)

Czym Jest zakochanie i co jest charakterystyczne dla zakochanego człowieka?

Źródłem miłości uczuciowej jest wrażliwość na wartość konkretnego człowieka, na kobiecość - kojarzącą się z wdziękiem i na męskość - kojarzącą się z poczuciem bezpieczeństwa. Jest to pragnienie bliskości, a równocześnie wyłączności (intymności), bycia „sam na sam" i „wciąż razem". Niezależnie od tego, czy zakochani są od siebie oddaleni, czy są blisko, w jakiś sposób są emocjonalnie nierozłączni. Starają się okazywać sobie wzajemnie czułość w spojrzeniach, gestach, słowach, podarunkach czy układanych dla siebie utworach. Chodząc z chłopakiem, podchodzisz do tego bardziej uczuciowo, on zaś jest bardziej zmysłowy. Z natury jesteś skłonna do uznania za przejaw miłości uczuciowej tego, co dla niego jest bardziej wyrazem działania zmysłowości i budzenia się pożądania. Ty oceniasz go subiektywnie, a ponieważ jesteś zaangażowana uczuciowo, wyolbrzymiasz jego pozytywne cechy, niewspółmiernie do jego prawdziwej wartości. Przypisujesz mu takie, które on niekoniecznie musi mieć. Są to wartości idealne, anie realne. Istnieją w Twojej wyobraźni. Pragniesz, by on był właśnie taki, jak go sobie wyobrażasz i to uczucie powoduje złudzenie, że wszystkie te cechy istnieją naprawdę. To właśnie jest charakterystyczne dla miłości młodzieńczej. Kochana osoba jest bardziej okazją dla miłych przeżyć emocjonalnych niż prawdziwym przedmiotem uczuć. Kochasz samo to, że jesteście zakochani.

Zakochanie jest wspaniałym przeżyciem, gdyż pozwala Ci zaspokoić potrzeby uczuciowe, często również zrozumieć drugą osobę. Jest pewnym etapem w rozwoju osobowości, który przygotowuje do pełnego przeżywania miłości w dalszym życiu. Ważne jest jednak, by nie pozostać na zawsze na etapie zakochania. Słabość miłości uczuciowej polega na tym, że z jednej strony szanujesz bliskość, a z drugiej znajdujesz się daleko od prawdziwej osoby, będąc blisko raczej wymyślonego jej obrazu. Jeśli więc miłość do niego pozostanie tylko na poziomie uczuciowości, w konsekwencji starcia z rzeczywistością - prędzej czy później - możesz się rozczarować. Jeśli miłość pozostanie na etapie zakochania, to nie będzie nigdy miłością dojrzałą i w końcu, w sytuacji rozczarowania - zginie.

Miłość osobowa

Charakteryzuje się całkowitym oddaniem osobie kochanej, rezygnacją z dominacji własnych praw i własnej roli. Ty, jako dziewczyna, będziesz zdolna do prawdziwego oddania siebie, jeśli będziesz przekonana o wartości swojej osoby i swego wybranego chłopaka. By tę miłość sobie wzajemnie dawać, musi istnieć gruntowna świadomość tego daru. Miłość osobowa pozostaje na zawsze również wtedy, gdy przeżycia uczuciowe osłabną i zmniejszy się zewnętrzna atrakcyjność seksualna. Jeśli jest prawdziwym oddaniem, to mimo wszystko będzie wciąż trwała, wzmacniana wspólnie przeżytymi doświadczeniami. Trzeba się jej nauczyć. Wymaga to włożenia pewnej pracy w rozwój własnej osobowości: przemyślenia swojej postawy wobec życia, sposobu myślenia, może też zachowania. Potem zaś konsekwencji we własnej drodze poszukiwania tej jednej, jedynej wybranej osoby i zachowania dla niej wszystkich skarbów, jakie się posiada.

Rodzaje miłości

V V • ' * m

Miłosc „jeżeli..." (miłość warunkowa)

Miłość warunkowa zależna jest od spełnienia przez osobę kochaną postawionego warunku. Tak więc daje się ją za coś, czego pragnie się od osoby kochanej. Niespełnienie warunku oznacza koniec miłości. Nie jest to miłość doskonała. Ważnym jej składnikiem jest miłość egoistyczna-mi ość Avłasna. W takim układzie jedna osoba odnosi korzyść, a druga musi się postarać, by na nią zasłużyć. Bardzo łatwo taką formę mi-osci rozpoznać. Szczególnie często występuje ona w relacji dziewczyna chłopak, np. gdy pada zdanie: „Jeśli nie pójdziesz ze mna do łóżka, nie będę cię kochał . Miłość „jeżeli... nie patrzy na koszty ponoszone przez drugą osobę. Jeśli trafiłaś na takiego chłopaka, to im szybciej zrozumiesz, że utrzymywanie takiej miłości nie jest warte ceny przez niego żądanej, tym lepiej dla Ciebie. Jego miłość jest ukierunkowana nie na Ciebie, ale na swój obraz, będący jego pragnieniem. Może okazać się, że jeżeli przestaniesz spełniać jego warunki - miłość przemieni się nawet w nienawiść. Możesz rozpoznać w swoim otoczeniu takich ludzi. Wystrzegaj się ich uczucia. Jeśli usłyszysz, że ktoś będzie Cię bardzo kochał, jeśli napiszesz za niego wypracowanie czy rozwiążesz zadanie - to znak, że jesteś kochana warunkowo. Niestety, niektórzy ludzie w swoim życiu doświadczają tylko takiej miłości.

H Miłość „ponieważ..." (miłość „ze względu na...")

Polega na tym, że osoba jest kochana ze względu na to, jaka jest, kim jest, jakie ma walory, co ma lub też co robi. Jest to najczęstsza forma miłości. Ile to razy słyszysz, jak on mówi, że jesteś osobą o najpiękniejszym spojrzeniu, o najcudowniejszych oczach. Ty go kochasz, bo z nim jest Ci tak dobrze, bo daje Ci poczucie bezpieczeństwa. To właśnie taką miłością związana jest większość par. Ten rodzaj miłości może Cię dowartościować, bo czujesz, że on Cię kocha dlatego, że jesteś właśnie taka, a nie inna. Podobasz mu się, fascynujesz go, Twój widok, Twoja obecność sprawiają mu radość. Gdy słyszysz takie stwierdzenia, umacniasz obraz własnej osoby, podwyższasz własną samoocenę. Każdy przecież pragnie być kochanym z powodu tego, kim jest i co sobą reprezentuje. W tej miłości może pojawić się problem współzawodnictwa. Kiedy zjawi się ktoś wykazujący jeszcze większe zalety niż te, za które Ty jesteś kochana - miłość jest zagrożona. Drugim słabym punktem tej miłości jest utrata jej źródła. Może ona dotyczyć zdrowia, urody, majątku czy pozycji itp. Teraz jesteś piękna i zgrabna - on za Tobą szaleje. Gdybyś uległa wypadkowi, który by Cię oszpecił i wtedy on zerwałby znajomość z Tobą, byłoby to właśnie przykładem miłości „ponieważ...".

Jest jeszcze inny problem. Często na zewnątrz grasz odrobinę inna osobę, niż jesteś naprawdę, gdyż wstydzisz się pokazać swoje prawdziwe wnętrze. Gdy na tym opiera się związek dwojga ludzi, wówczas jedno z nich albo oboje mogą się bać, żeby druga strona nie poznała. jaL\ są naprawdę. Obawiają się, że byliby wtedy mniej kochani czy nawet odrzuceni. Dlatego dalej będą grać i udawać, ale kiedyś i tak prawda o nich wyjdzie na jaw. Jeśli taka miłość wygaśnie, prowadzi zwykle do

obojętności, a nie wrogości.

Miłość „pomimo..." (miłość bezwarunkowa)

To właśnie ten rodzaj miłości, która nie stawia żadnych warunków („jeżeli ."), oczekiwań („ponieważ...") i pozwala kochać drugiego człowieka z jego zaletami i wadami. Wbrew pozorom miłość ta nie jest ślepa. Gdv kochasz bezwarunkowo, bardzo dobrze znasz osobę, którą darzysz swoim uczuciem, akceptujesz ją w pełni i nie żądasz niczego w zamian. W ten sposób kochają się ludzie dobrze dobrani. Choć wiedzą o swych wadach, kochają się pomimo to. Takiej postawy nie można wzmocnić zasługami ani unicestwić sprawieniem zawodu. W związku takich osób nie ma miejsca na strach. Buduje się w nich poczucie wdzięczności i motywacja do tego, by samemu starać się być lepszym. Jest to najpiękniejszy rodzaj miłości. Może się wydawać, że miłość „pomimo... to tylko nierealny ideał, bo w rzeczywistości, jako ludzie, nie jesteśmy do niej zdolni. Ale nawet gdy nie udaje się nam kochać „pomimo..." w sposób doskonały - to przecież możemy z całego serca i ze wszystkich sił dążyć do tej formy miłości.

1.2. Miłość nieodwzajemniona

O miłości można mówić także wtedy, gdy jest ona jednostronna.

Nie zawsze to, co rodzi się w sercu jednej osoby, jednocześnie odczuwa druga strona. Często istnieje tylko pragnienie, oczekiwanie, nadzieja, że po drugiej stronie coś się obudzi i spowoduje „wybuch i pożar".

Trudno zmusić kogoś do uczucia. Wiele osób - ok. 93% - cierpi z powodu nieodwzajemnionych uczuć. Można próbować różnych sztuczek, żeby zwrócić czyjąś uwagę, ale bardzo rzadko zdarza się zyskać w ten sposób prawdziwe uczucie. Na pewno byłaś kiedyś w sytuacji, gdy podrywał Cię chłopak, którym wcale nie byłaś zainteresowana. Czy mógł on zrobić coś, żebyś się w nim zakochała? Raczej nie... Inna sprawa to stworzenie pozorów sympatii, dawania złudnych nadziei drugiej osobie.

Miłość bez wzajemności wiąże się z poczuciem bezsilności człowieka, odczuciem, jakby biło się w mur nie do skruszenia. Sytuacja taka może dotyczyć osoby, która zna kierowane do siebie uczucia, lecz nie potrafi ich odwzajemnić. Może być ona również adresowana do osób tego nieświadomych. Trudno bowiem określić, co jest większym cierpieniem: świadomość, że ukochana osoba wie o miłości do niej czy też nie. W obu przypadkach nieszczęśliwa miłość staje się tragedią dla młodej osoby, która najczęściej samotnie musi zmagać się ze swoim losem. Najczęściej też „zbawienne" rady typu: „czas wszystko leczy", „można znaleźć kogoś innego", „takich jak on, jest wielu" - pogłębiają tylko dramat.

Jakie mogą być przyczyny rozwoju nieodwzajemnionej miłości?

Brak wzajemności uczuć. Dziewczyna postrzega obiekt swej miłość jako ideał, ten chłopak „jest w jej typie". Fascynacja jest jednak jednostronna. Różne starania wzajemnego zbliżenia nie dają rezultatów. Istnieje więc ból niespełnienia, poczucie odrzucenia.

Młodzieńcze zauroczenie. Często zdarza się, że dziewczyna we wczesnym okresie dojrzewania zakochuje się w aktorze, nauczycielu czy piosenkarzu - osobie postrzeganej jako szczególnie atrakcyjna. Taka miłość, o której jej obiekt nie ma zwykle najmniejszego pojęcia, pozostaje też nieodwzajemniona. Zauroczenie na szczęście szybko przemija lub jest przenoszone na inną osobę.

Idealizacja wzorca miłości. Każdy ma jakieś własne ideały. Im dokładniej zostaje określony wzór chłopaka i im większe stawiamy wymagania, tym bardziej zmniejsza się prawdopodobieństwo jego spotkania. Spotkanie „tego wymarzonego" jest tym większym olśnieniem, im dłużej był poszukiwany. Wówczas jednak dramat braku wzajemności uczucia jest szczególnie bolesny. Powstaje walka o zyskanie akceptacji - o uczucie dla siebie.

jiL.lv Niemożność pogodzenia się z odrzuceniem. Sam fakt braku wzajemności, u osób ambitnych, może dopingować miłość. Nie chodzi już wówczas o samą miłość, lecz o własny honor, ambicję, akceptację. Może się zdarzyć, że uzyskanie tej akceptacji oznacza praktj cznie koniec miłości - cel został osiągnięty. Są też osoby jakby „stworzone"' do przeżycia jednej wielkiej miłości. W przypadku, gdy powstaje ona wobec obiektu, który tej miłości nie odwzajemnia - trudno zakochać się w kimś innym. Ta jedyna miłość, choć niespełniona, „nie umiera" i nadal pozostaje w myślach i marzeniach.

-ii Miłość nieodwzajemniona może być też realizacją fantazji i życzeń, wtedy gdy aktualny związek nie zaspakaja różnych potrzeb. Wówczas inna osoba staje się dopełnieniem brakujących zalet - jest darzona miłością platoniczną, marzycielską. Podświadomie wybiera się taki obiekt miłości, aby niemożliwe było jej spełnienie.

Nieodwzajemniona miłość często pozbawia radości życia, utrwala stany przygnębienia i wewnętrznej pustki, a nawet prowadzi do stanów agresji w stosunku do obiektu miłości lub siebie samego. Wymaga własnego zmagania się z nią, a wszelka pomoc z zewnątrz powinna polegać na okazywaniu życzliwości i delikatności. Pomaga tu głównie, tak jak i we wszystkich przeżyciach uczuciowych, poznanie samego siebie, prześledzenie sytuacji, która doprowadziła do takiego stanu emocjonalnego. Często świadomość, dlaczego tak się stało - przynosi ulgę.

1.3. Porzucenie

Porzucenie oznacza ból nieporównywalny z niczym innym. Zerwanie zawsze boli, niezależnie od wieku. Jeśli przeżywasz to po raz pierwszy i nie masz żadnej skali porównawczej, nie umiesz też odczytywać sygnałów ostrzegawczych. Jest więc to dla Ciebie tym bardziej okrutne. Dla starszej nastolatki związek z chłopakiem może być bardziej intymny fizycznie i bardziej złożony emocjonalnie. Może ich łączyć więcej wspólnych spraw, wspólni znajomi itp. W oczach dziewczyny związek ten bywa nieraz podstawą jej wizerunku w szkole. Zerwanie oznacza również lęk o własną pozycję społeczną. Dziewczyna odrzucona przez chłopaka czuje się wykorzystana, potraktowana instrumentalnie i ośmieszona. Jeśli to chłopak zrywa, zwykle usiłuje dociec, co żle zrobiła, po czym stosownie do wyciągniętych wniosków będzie starała się zmienić część swojej osobowości. Nawet jeżeli zdaje sobie sprawę, że była przez niego żle traktowana, najprawdopodobniej nie przestanie darzyć go uczuciem i tęsknić. Może też znosić jego powrroty i kolejne rozstania, niezależnie od towarzyszącego im upokorzenia.

Jeśli ukochany skierował swoje uczucia na kogoś innego, pojawia się dodatkowo uczucie piekącej zazdrości. Trudno dać sobie radę z rozczarowaniem, odrzuceniem czy zniewagą, a drogi Ci chłopak wydaje się być oszustem. Ale czy mamy prawo winić kogoś za to, że nie jest taki, jakim go sobie wyobrażaliśmy?

Cierpienie nie jest przeżywane jednakowo. Prawie wszystkie nastolatki przechodzą podobne rozterki. Każde rozczarowanie jest nauczką, jak lepiej kogoś poznać i czego oczekiwać od ukochanego. Po takim wydarzeniu każdy jest nieco ostrożniejszy, zanim znów się zakocha.

Młodzi ludzie zakochują się i odkochują bardziej gwałtownie i szybciej niż starsi, dlatego też warto zrobić wszystko, by uniknąć przykrych doświadczeń. Jeśli oboje są ze sobą szczerzy, to informują się o zmianie swoich uczuć. Przeważnie, gdy jedna osoba zaczyna mieć wątpliwości, druga jest wciąż na umór zakochana. Nie chcesz też zadawać bólu, boisz się reakcji i argumentów. Im dłużej jest to skrywane, tym dla obojga rozstanie będzie potem bardziej bolesne. Dlatego warto być szczerym od początku. Szczerość wcale nie musi być brutalna, może być stonowana i łagodna.

Jeśli jednak chłopak Cię porzucił, to pamiętaj, że bardzo ludzką skłonnością jest zabijanie w sobie poczucia porażki przez szybkie zakochanie się w kimś innym - „na złość". Nie jest to jednak dobrą metodą.

Powinnaś wiedzieć, że chłopiec w okresie dorastania przeżywa silne napięcie seksualne pod wpływem wysokiego poziomu hormonów płciowych we krwi. Jeśli nie wyczerpie on swoich sil w nauce, w sporcie lub innym hobby - a przede wszystkim nie ćwiczy się w opanowaniu popędu, wygaszaniu napięć - wtedy w mózgu chłopca, w podwzgórzu, silnie rozwija się ośrodek seksualny, który blokuje rozwój ośrodka uczuć wyższych, zlokalizowanych w płacie czołowym. Wówczas potrzeba kochania i tworzenia więzi uczuciowej zostaje zepchnięta na dalszy plan, a dominuje potrzeba seksualna. Taki chłopak zakochanej w nim dziewczynie może mówić na randce piękne słowa miłości, które w rzeczywistości są słowami pożądania. Z jego strony jest to potrzeba seksu, pozbawiona więzów i czarów miłości. Ze strony dziewczyny natomiast jest to miłość uwielbienia, pragnienie czułości i przyjaźni. Taki układ jest bardzo niekorzystny dla młodych. Chłopak często żąda od dziewczyny „dowodu miłości". W rzeczywistości jest to szantaż: „Jeśli mnie kochasz, to się zgódź". Jeśli jednak dziewczyna mu ulegnie, to może, sama będąc jeszcze prawie dzieckiem, zostać matką, w dodatku bez gwarancji zapewnienia swemu dziecku ojca. Chłopiec, kierujący się tylko pożądaniem, zaspokoi swoje napięcie seksualne „używając" do tego dziewczyny - związek uznaje z reguły za nieobowiązujący, za zakończony i porzuca dziewczynę. Ona pozostaje z rozdartym sercem, z zawalonym „gmachem miłości", który traktowała tak poważnie.

Porzucenie kryje w sobie bardzo dotkliwe cierpienie i niebezpieczeństwo załamania się wiary w trwałą miłość. Często w wyniku porzucenia dziewczyna na zawsze uprzedza się do mężczyzn, nie chcąc więcej angażować się uczuciowo. Boi się, ponieważ nie chce więcej cierpieć z powodu porzucenia.

Może się też zdarzyć, że dziewczyna proponuje chłopcu, bv „jeżeli ją kocha, poczekał", aż ona dojrzeje do współżycia cielesnego. Jeśli mimo to chłopak porzuca dziewczynę, to znaczy, że nie ma ona czego żałować, gdyż nie była to prawdziwa miłość. Porzucenie wted\ jest mniej dramatyczne.

zacieśnić więź z przyjaciółką, która będzie bardzo pomocna, gdy to Ty masz zamiar zerwać z chłopakiem. Może wtedy pomóc w wyborze odpowiedniej strategii „wyplątania się" z niechcianego związku.

Jak wyleczyć złamane serce po rozstaniu z ukochanym?

Przyjmij jego decyzję z godnością. Masz prawo rozpaczać, ale nie rób tego przy nim. Możesz za to uśmiechać się i płakać, gdy nie będzie go w pobliżu.

Zadzwoń do przyjaciółek. Na pewno od razu przybiegną, przyniosą czekoladę i udowodnią na tysiąc sposobów, że jesteś wspaniała i on na Ciebie nie zasługuje.

Głęboko schowaj pamiątki - zdjęcia, zasuszone kwiaty, a nawet kamyk z pierwszego spaceru. Nie wyrzucaj ich jednak, bo za kilka lat na pewno zechcesz przypomnieć sobie, z czyjego powodu tak rozpaczałaś.

Jeśli złapiesz się na tym, że myślisz o swoim „byłym" jako o „najwspanialszym chłopaku na świecie", natychmiast zrób listę jego wad!

Pomyśl, że nareszcie możesz bez ograniczeń robić wszystko, co przedtem go denerwowało.

Zacznij udzielać się towarzysko - umawiaj się ze znajomymi do kina lub na dyskotekę. Być może spotkasz tam nową miłość.

2. Przyjaciele

Człowiek jest istotą społeczną i musi czuć się potrzebny. A to uczucie potrafią zaspokoić tylko inni. Nic więc dziwnego, że od urodzenia wprost instynktownie szukamy przyjaźni innych. Najpierw najbliższych: rodziców, dziadków, rodzeństwa, potem, poza domem, szukamy przyjaciół -rówieśników. Im jesteśmy starsi, tym bardziej są nam potrzebni inni, jeszcze nieznani, ludzie. Najpierw znajdujemy ich zwykle blisko domu. Są to więc przyjaźnie podwórkowe. Potem przyjaciół mamv w szkole, na studiach, w pracy itd.

Niektóre z tych przyjaźni potrafią przetrwać cale życie lub przynajmniej wiele lat. Inne rozpływają się w czasie, aż do zapomnienia. Czasem jednak odżywają po latach.

( Nastolatki szczególnie potrzebują przyjaciół. Trzeba przecież zwierzyć ( / się komuś, kto jest w jakimś sensie podobny do nas, ma podobne ) ) przeżycia, doświadczenia czy hobby. )

W ciągu całego życia spotyka się mnóstwo różnych ludzi, a gdy ma się „naście lat", nie jest jeszcze łatwo rozeznać się w tym, komu warto powierzyć uczucie przyjaźni. Często zdarza się, że obdarzamy przyjaźnią kogoś, kto na nią nie zasługuje, a skutki tego wyboru bywają opłakane. Dlatego należy być ostrożnym. Czasem warto zawierzyć doświadczeniu dorosłych: rodziców, innych bliskich osób, nauczycieli, psychologów.

Prawdziwych przyjaciół - takich „od serca", ma się zwykle w życiu niewielu. Są tacy ludzie, którym jedna przyjaźń starcza na całe życie. Ale ludzi „przyjacielskich" ma się obok zwykle bardzo dużo. Im ktoś jest sympatyczniejszy, umie okazywać zainteresowanie i życzliwość innym -tym więcej ma przyjaciół. Przysłowie mówi, że prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie. Wśród tych wielu ludzi, z którymi przyjaźnimy sie w życiu, niewielu sprawdza się w potrzebie. Nie muszą to być nawet nasi najlepsi przyjaciele, ale po prostu dobrzy, szlachetni ludzie.

Jak okazywać przyjaźń?

Często się widywać i okazywać radość z kontaktu z przyjacielem, telefonować do siebie.

Cieszyć się, gdy przyjaciel jest wyróżniony i chwalony.

Dziękować mu za każdy objaw jego życzliwości.

Wysyłać SMS-y, MMS-y, kontaktować się przez Internet (Gadu -Gadu), szczególnie gdy jest się daleko od niego, np. na wakacjach.

Składać życzenia, dawać drobne upominki, dowody pamięci, gdy przyjaciel ma imieniny, urodziny lub gdy odniesie jakiś sukces.

X Być przy nim, pocieszać, gdy przeżywa kłopoty czy tragedie. Od-_ Jl Pomagać - gdy tego potrzebuje.

Być wiernym, pilnym słuchaczem i doradcy, gdy zwierza się lub po prostu potrzebuje słuchacza.

Stawać po jego stronie, bronić i nie pozwolić go skrzywdzić, gdy jest atakowany.

2.1. Grupa

Życie towarzyskie zaspokaja potrzebę bycia z kimś, poczucie uznania, a także uzyskiwania i udzielania pomocy.

Najszerszy krąg towarzyski tworzą zwykłe znajomości. Ogranicza się on do osób, które znamy, wiemy kim są, a one wiedzą o nas. Kontakty wynikają w sposób naturalny ze spotkania, np. na podwórku, w szkole czy w jakimś innym miejscu. Niektóre ze zwykłych znajomości przeradzają się potem w przyjaźń.

Przyjaciół coś łączy - wspólne zainteresowania, zwierzenia, tajemnice. Każde doświadczenie przyjaźni przyczynia się do rozwoju osobowości człowieka. Im jesteśmy starsi, tym większe mam}' opory, aby komuś w pełni zaufać, tym bardziej większej liczbie osób. Nabieramy z czasem ostrożności. Przyjaciół jednak wcale nie jest aż tak łatwo znaleźć. Aby grupę można było określić jako przyjaciół, powinna być ona zżyta, a poszczególne osoby nie powinny mieć przed sobą tajemnic.

Z reguły kobiety mają więcej przyjaciół niż mężczyźni. Młodsze dziewczęta mogą iść do szkoły, trzymając się za ręce, brać się w objęcia, płakać i mówić: „Jesteś moją przyjaciółką", całować się na powitanie. Chłopcy nie ośmieliliby się tak postępować, gdyż obawialiby się, że mogą zostać posądzeni o homoseksualizm. To właśnie powoduje inne zachowanie w stosunku do mężczyzn, którzy mogliby zostać ich przyjaciółmi. W postrzeganiu kobiet, przyjaźń rozumiana jest jako rodzaj zaufania. Chłopcy zaś mianem przyjaciela określają kogoś, z kim „chodzą" lub osobę, której towarzystwo lubią.

Tworzą się małe grupy nieformalne, tzw. „paczki". Wieź psychiczna, łącząca ich członków, występuje w postaci uczuć przyjaźni.

Grupy przyjaciół tworzą się wśród młodzieży o zbliżonym statusie społecznym, zdolnościach intelektualnych i zainteresowaniach pozaszkolnych. Wzajemny wpływ przyjaciół sprawia, że staja się oni coraz bardziej

I 24

do siebie podobni. Czują się wtedy ze sobą szczęśliwi. Rodzaj przyjaźni* jej głębia i trwałość zależą od płaszczyzny, na jakiej porozumiewają się przyjaciele. Symbolem przyjaźni jest wspólne patrzenie „ramię w ramię" w jednym kierunku, dążenie do tego samego celu. Przyjaciele „coś" tworzą, budują razem. Im większa jest wspolnota myślenia, odczuwania i działania w tym wspólnym budowaniu, tym większa i głębsza jest przyjaźń. Jedną z istotnych cech charakterystycznych dla przyjaźni jest otwarcie emocjonalne na innych. Stąd grupie przyjaciół obce jest uczucie zazdrości. Przyjaciele nie ograniczają wzajemnie swojej wolności. Ich wspólny cel nie jest jedynie ich własnością, a może i powinien stać się własnością wielu przyjaciół. Prawdziwa i czysta przyjaźń nie posiada charakteru wyłączności emocjonalnej, nie zakłada całkowitego oddania uczuciowego jednej osoby dla drugiej. Słuszne jest więc powiedzenie: „Przyjaciel mojego przyjaciela jest moim przyjacielem". Przyjaźń w grupie trwa tak długo, jak długo jej członkowie „idą we wspólnym kierunku", jak długo trwają wspólne zainteresowania, cele. Kiedy kończy się wspólna płaszczyzna spotkań, w jakimś sensie kończy się przyjaźń. Stąd wiele dziecięcych przyjaźni wygasa w naturalny sposób, kiedy w okresie dojrzewania drogi wspólnych zainteresowań rozchodzą się. Np. po skończeniu szkoły podstawowej, pójście do różnych gimnazjów może, choć nie musi, być przyczyną osłabienia przyjaźni w grupie. Wiele przyjaźni z okresu młodości zmienia się w piękne wspomnienia, kiedy rozpoczyna się etap dojrzałego życia. Autentycznych przyjaźni, w których nie było nieuczciwych zachowań, nie wspomina się z rozżaleniem, ponieważ prawdziwi przyjaciele nie obiecują sobie dozgonnego i wyłącznego trwania przy sobie. I choć życie ich często rozdziela, to jednak wspominają się z wdzięcznością. Przyjaciół, którzy odeszli do innych przyjaciół, wspomina się z pewną tęsknotą.

Czasami tworzą się grupy, których członkowie jednoczą się w „złych celach i idą w „złym" kierunku. Tak dzieje się właśnie w okresie dojrzewania, gdy nastolatkowie, którzy wychodzą ze swoich środowisk rodzinnych z głębokimi urazami wobec świata dorosłych, mogą gromadzie się właśnie „przeciwko nim". Kiedy celem wspólnych spotkań jest „być przeciwko", wówczas taka przyjaźń ma oczywiście charakter negatyw n\. Istnieje zagrożenie, że taki „krąg przyjaciół" może przerodzić się w gang. nieformalną grupę. Warunkiem przyjęcia do takiego „kręgu jest wy -znawanie tego samego „systemu wartości" i tych samych celów. Fundamentem przyjaźni budowanej przeciwko innym jest oczywiście zawsze nienawiść i chęć niszczenia. Takie grupy bywają niebezpieczne. Naleź\ się ich wystrzegać.

2.2. Najbliższa przyjaciółka, przyjaciel

Przyjaźń to największy' skarb, bo miłość zwykle przemija, kochający ludzie się rozstają, a przyjaciele pozostają i zawsze można na nich polegać. Nic jednak nie przychodzi samo i - jak wszystko w życiu - wymaga pewnych starań. Tak samo jest w przypadku przyjaźni.