Joanna Chmielewska

Zmarła w 2013 r. polska pisarka i scenarzystka. Jedno z najpopularniejszych nazwisk na polskim rynku wydawniczym ostatnich 5 dekad. Ikona polskiej kultury popularnej. W 2004 r. odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Swoje książki Joanna Chmielewska sprzedawała w imponujących nakładach; w Polsce rozeszło się ponad 6 milionów egzemplarzy jej powieści, a w Rosji, gdzie jej twórczość jest szalenie lubiana aż 8 milionów. Barwna i nietuzinkowa osobowość; miłośniczka koni i namiętna hazardzistka (uwielbiała grać na wyścigach), miłośniczka podróży, choć nie latania samolotami. Z wykształcenia architektka, z temperamentu ironistka. Wypracowała własny oryginalny styl i podgatunek komedii kryminalnej, np. w Rosji zwany kryminałem ironicznym. W jej dorobku znajdują się 42 książki. Joanna Chmielewska tworzyła głównie dla dorosłych, choć ma na swoim koncie również tytuły przeznaczone dla młodego czytelnika oraz kilkuczęściową autobiografię.

Joanna Chmielewska, a właściwie Irena Barbara Kuhn z domu Becker urodziła się w w 1932 r. w Warszawie. Dorastała w Grójcu, a później w Warszawie, z którą była związana przez większość życia. Podobno już jako dziecko uwielbiała czytać Joanna Chmielewska książki i marzyła o pisaniu własnych historii. Jej rodzina z kolei marzyła dla niej o karierze lekarki. Ostatecznie, niepokorna od niemal zawsze, przyszła pisarka wybrała studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Wcześniej zdążyła jeszcze wyjść za mąż za kolegę z liceum. Już w 1951 r. urodziła pierwszego syna, co jednak nie przeszkodziło jej w ukończeniu nauki i w zdobyciu tytułu inżyniera architekta. Po opuszczeniu uczelni rozpoczęła pracę w zawodzie; była zatrudniona m.in. w Samodzielnej Pracowni Architektoniczno-Budowlanej Blok, w Energoprojekcie czy Biurze Projektów Stolica. Pisząc później swoje książki, Joanna Chmielewska (np. w powieści Lesio) wykorzystała niejednokrotnie to doświadczenie. Zresztą, w jej powieściach odnaleźć można niemało elementów jej życia – wiele postaci literackich wzorowanych jest na rodzinie i znajomych pisarki, a sama Joanna, narratorka większości fabuł Chmielewskiej, to jej zabawne alter ego.

Pierwsze książki Joanny Chmielewskiej

Zanim doszło do wydania w 1964 r. jej pierwszej książki, Joanna Chmielewska przez jakiś czas publikowała w prasie, głównie w Kulturze i sztuce teksty o architekturze wnętrz. Jej powieściowym debiutem był Klin, sensacyjna historia zekranizowana już dwa lata po premierze (1966) pod tytułem Lekarstwo na miłość. W tym samym roku ukazał się druga powieść autorki pt. Wszyscy jesteśmy podejrzani, a w 1969 r. jej kolejna komedia kryminalna Krokodyl z Kraju Karoliny.

Najpopularniejsze książki Joanny Chmielewskiej

Duże powodzenie, jakim cieszyły się już jej pierwsze powieści pozwoliły pisarce od początku lat 70-tych skupić się na twórczości literackiej. Od tego momentu przez kolejne 4 dekady książki Joanna Chmielewska wydawała z podziwu godną częstotliwością i regularnością. Wiele z jej najbardziej lubianych, zaliczanych do absolutnej klasyki polskiej literatury popularnej, tytułów powstała jeszcze w PRL, w czasach kiedy pisarka był niekwestionowaną królową polskiego kryminału. Jej mało krwawe za to bardzo zabawne opowieści kryminalne i detektywistyczne były niezwykle popularne i zyskały autorce ogromną rzeszę wiernych fanów, niektóre cytaty z jej książek funkcjonowały jako samodzielne żarty językowe (np. Gdzie reszta kadłuba? Ta dama to wasza mać?).

Jedną ze swoich najpopularniejszych powieści pt. Lesio Joanna Chmielewska wydała w 1973 r. Ta szalenie zabawna historia, a w zasadzie trzy historie, której głównym bohaterem jest roztargniony, lekko gamoniowaty, choć sympatyczny architekt, doczekała się wielu fanów i licznych wznowień. Wiecznie spóźniający się do pracy Lesio knuje przeciwko pani Matyldzie, personalnej, która prowadzi księgę spóźnień i jednocześnie jako niepoprawny romantyk wzdycha do Barbary, zupełnie nieczułej wobec jego zalotów, koleżanki z biura,. Dzięki powieści Lesio Joanna Chmielewska ugruntowała swoją literacką renomę i zapracowała na miano królowej polskiego kryminału.

Rok po Lesiu wydała Joanna Chmielewska Wszystko czerwone, swoją kolejną zwariowaną i bestsellerową komedię kryminalną. Do dziś jest to jedna z najbardziej lubianych książek jej autorstwa. Akcja powieści rozgrywa się na przedmieściach Kopenhagi o nazwie Allerod, czyli tytułowym Wszystko czerwone (tłumaczenie jednej z bohaterek). Śledztwo w sprawie zabójstwa Edka prowadzi duński policjant pan Muldgaard. Jednym z głównych źródeł humoru we Wszystko czerwone Chmielewska uczyniła język tej postaci. Pan Muldgaard bowiem włada językiem polskim w sobie tylko właściwym stylu. Nie tylko mówi niegramatycznie, ale używa nieprzystającej do kontekstu stylistyki, np. archaicznej czy biblijnej. Pan Muldgaard to bez wątpienia jeden z najbardziej zabawnych i kochanych przez czytelników bohaterów pisarki. W wydanej w 2010 r. powieści Byczki w pomidorach, Joanna Chmielewska przypomniała wszystkim swoim fanom tę sympatyczna postać.