seria z kotwiczką. Bezgłośna Formacja ebook

WIL­LIAM C. CHAM­BLISS

Ty­tuł ory­gi­na­łu:

The si­lent se­rvi­ce

Tłu­ma­cze­nie:

Ma­rek Jur­czyń­ski

Re­dak­cja:

Bar­ba­ra Chy­lak

Przy­go­to­wa­nie okład­ki i ilu­stra­cji oraz skład:

Piotr M. Ro­gal­ski

Ry­su­nek na okład­ce:

Piotr For­ka­sie­wicz

Ilu­stra­cje: z ory­gi­na­łu

Wszel­kie pra­wa za­strze­żo­ne/All ri­ghts re­se­rved

Co­py­ri­ght for Po­lish edi­tion © 2012 by FIN­NA

ISBN 978-83-62913-78-7

Wy­da­nie I

Gdańsk 2012

Ofi­cy­na Wy­daw­ni­cza FIN­NA

80-768 Gdańsk, ul. Dzie­wa­now­skie­go 5/6

tel. 603 892 042

e-mail: fin­na@fin­na.com.pl

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Od wydawcy

Ta książ­ka to hołd zło­żo­ny ame­ry­kań­skim pod­wod­nia­kom. Au­tor wy­brał jego zda­niem naj­bar­dziej dra­ma­tycz­ne losy ame­ry­kań­skich okrę­tów pod­wod­nych i opi­sał je ze szcze­gó­ła­mi. Książ­ka jest tym bar­dziej cen­na, że Cham­bliss oparł ją na re­la­cjach uczest­ni­ków zda­rzeń. Mamy więc cie­ka­wą opo­wieść opar­tą na re­la­cjach człon­ków za­łóg, któ­rych au­tor po­znał oso­bi­ście. Każ­dy z przed­sta­wio­nych tu okrę­tów lub człon­ków za­łóg do­ko­nał cze­goś nie­zwy­kłe­go, coś co w ol­brzy­miej ma­sie hi­sto­rii po­szcze­gól­nych okrę­tów zwró­ci­ło uwa­gę au­to­ra i za­in­te­re­so­wa­ło go na tyle, że losy tych okrę­tów i lu­dzi zna­la­zły się w tej książ­ce. Mamy tu więc i sza­leń­stwo Har­de­ra, któ­ry po­sta­no­wił po­lo­wać na nisz­czy­cie­le, czy­li wro­ga nu­mer je­den okrę­tów pod­wod­nych. Mamy też roz­są­dek i od­wa­gę ofi­ce­ra, któ­ry nie zdra­dził za­ło­dze celu rej­su, dzię­ki cze­mu ta, gdy do­sta­ła się do nie­wo­li nie mo­gła zdra­dzić taj­nych in­for­ma­cji, któ­re da­ły­by Ja­poń­czy­kom pew­ność, że ich kod pur­pu­ro­wy zo­stał zła­ma­ny. W koń­cu po­zna­je­my też nie­sa­mo­wi­te epo­pe­je okrę­tów, któ­re po­win­ny były spo­czy­wać na dnie, a uda­ło im się wyjść z mat­ni i do­trzeć do bazy. Wresz­cie mamy hi­sto­rię je­dy­ne­go chy­ba ta­kie­go przy­pad­ku w dru­giej woj­nie świa­to­wej, gdy prze­ciw­nik nie chciał za­to­pić, a zło­wić okręt pod­wod­ny.

Re­asu­mu­jąc – wcią­ga­ją­ca lek­tu­ra, któ­ra po­zwa­la po­znać naj­bar­dziej dra­ma­tycz­ne mo­men­ty ame­ry­kań­skich okrę­tów pod­wod­nych, bro­ni, któ­ra tak na­praw­dę od­cię­ła Ja­po­nię od do­staw nie­zbęd­nych do pro­wa­dze­nia woj­ny. Trze­ba jed­nak pa­mię­tać, że suk­ce­sy ame­ry­kań­skich okrę­tów pod­wod­nych w wal­ce z ja­poń­ską flo­tą han­dlo­wą były osią­ga­ne o wie­le ła­twiej, niż nie­miec­kich U-bo­otów w woj­nie na Atlan­ty­ku. Ja­poń­czy­cy jed­nak wy­raź­nie nie przy­wią­zy­wa­li wagi do eskor­ty stat­ków, a do­wód­cy nisz­czy­cie­li uzna­wa­li nie­mal za dys­ho­nor za­da­nie ochro­ny stat­ków han­dlo­wych – uwa­ża­li że po­win­ni być wy­ko­rzy­sty­wa­ni do wyż­szych ce­lów.

An­drzej Ryba

Podwodni wojownicy

Nie­ustę­pli­wi ma­ry­na­rze z okrę­tu pod­wod­ne­go Har­der w po­szu­ki­wa­niu ce­lów przedar­li się na od­le­głość dwu­dzie­stu mil od głów­ne­go ko­twi­co­wi­ska ja­poń­skiej Po­łą­czo­nej Flo­ty, ata­ku­jąc raz za ra­zem.

Ka­pi­tan John Mil­ton Hyde swo­im uszko­dzo­nym okrę­tem prze­był dwa ty­sią­ce mil, po­ko­nu­jąc wody kon­tro­lo­wa­ne przez nie­przy­ja­cie­la, i zdo­łał bez­piecz­nie wró­cić do por­tu.

Okręt pod­wod­ny Se­ahor­se spe­ne­tro­wał wą­skie, wart­kie ka­na­ły po­mię­dzy ja­poń­ski­mi wy­spa­mi i spa­ra­li­żo­wał głów­ne szla­ki że­glu­go­we nie­przy­ja­cie­la.

Przed­sta­wia­my praw­dę o wy­czy­nach śmia­łych męż­czyzn i wa­lecz­ne za­ło­gi okrę­tów bez­gło­śnej for­ma­cji – ame­ry­kań­skich sił pod­wod­nych, któ­re w cza­sie dru­giej woj­ny świa­to­wej przedar­ły się do sa­me­go ser­ca nie­przy­ja­ciel­skiej flo­ty i za­da­ły dru­zgo­cą­cy cios po­tęż­nej Ce­sar­skiej Ma­ry­nar­ce Wo­jen­nej.

Wstęp

Cho­ciaż już od 322 roku przed na­szą erą, kie­dy to Alek­san­der Wiel­ki za­sto­so­wał pod­wod­ną tak­ty­kę w ob­lę­że­niu Tyru lu­dzie sta­ra­li się za­pro­jek­to­wać dla ce­lów woj­sko­wych po­jaz­dy dzia­ła­ją­ce w za­nu­rze­niu, to do­pie­ro w ame­ry­kań­skiej woj­nie se­ce­syj­nej okręt pod­wod­ny po­słał na dno nie­przy­ja­ciel­ski sta­tek. Wy­da­rze­nie to oka­za­ło się jed­nak tak samo fa­tal­ne w skut­kach dla na­past­ni­ka, jak i dla ofia­ry, po­nie­waż kon­fe­de­rac­ki okręt pod­wod­ny Hux­ley za­to­nął wraz z całą za­ło­gą od wy­bu­chu swo­jej pry­mi­tyw­nej tor­pe­dy, któ­ra po­sła­ła krą­żow­nik unio­ni­stów Hau­sa­to­nic na dno w po­bli­żu Char­le­ston w Po­łu­dnio­wej Ka­ro­li­nie.

Żad­na więk­sza po­tę­ga mor­ska nie zdra­dza­ła ja­kie­go­kol­wiek za­in­te­re­so­wa­nia bu­do­wą okrę­tów pod­wod­nych aż do 1900 roku, kie­dy w Sta­nach Zjed­no­czo­nych do służ­by wszedł Hol­land. Wiel­ka Bry­ta­nia, Fran­cja, Ja­po­nia i Niem­cy rów­nież włą­czy­ły wów­czas for­ma­cje okrę­tów pod­wod­nych w skład swo­ich flot wo­jen­nych. Sta­ny Zjed­no­czo­ne dys­po­no­wa­ły pew­ną licz­bą ta­kich jed­no­stek pod­czas pierw­szej woj­ny świa­to­wej. Nie­któ­re z nich zo­sta­ły na­wet roz­miesz­czo­ne na wo­dach eu­ro­pej­skich, ale nie ode­gra­ły żad­nej zna­czą­cej roli w tej woj­nie.

W okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym w Ame­ry­kań­skiej Ma­ry­nar­ce Wo­jen­nej sil­nie for­so­wa­no pra­ce pro­jek­to­we nad roz­wi­ja­niem kon­struk­cji okrę­tów pod­wod­nych. W 1941 roku, wraz z wej­ściem do służ­by okrę­tu Gato, przy­ję­to pro­jekt, któ­ry miał się stać stan­dar­dem dla ol­brzy­miej flo­ty pod­wod­nej, tak dziel­nie wal­czą­cej na Pa­cy­fi­ku w cza­sie dru­giej woj­ny świa­to­wej. Jed­nost­ka, na­zwa­na bo­jo­wym okrę­tem pod­wod­nym flo­ty, mia­ła wy­por­ność oko­ło 1500 ton i sto dwa me­try dłu­go­ści, a jej mak­sy­mal­na pręd­kość w wy­nu­rze­niu wy­no­si­ła dwa­dzie­ścia wę­złów. Na­pęd za­pew­nia­ły czte­ry sil­ni­ki die­slow­skie o mocy 1800 koni me­cha­nicz­nych każ­dy. W za­nu­rze­niu dzia­ła­ły na­to­miast sil­ni­ki elek­trycz­ne, za­si­la­ne ener­gią zma­ga­zy­no­wa­ną w aku­mu­la­to­rach, jed­nak mak­sy­mal­na pręd­kość pod wodą wy­no­si­ła tyl­ko dzie­sięć wę­złów i moż­na było ją utrzy­mać przez za­le­d­wie go­dzi­nę.

Cho­ciaż bo­jo­wy okręt pod­wod­ny flo­ty mógł na na­pę­dzie die­slow­skim bez tan­ko­wa­nia po­ko­ny­wać ty­sią­ce mil, to jego osią­gi pod wodą – za­rów­no pręd­kość, jak i za­sięg – były nad­zwy­czaj ogra­ni­czo­ne. Sil­ni­ki spa­li­no­we po­trze­bo­wa­ły wiel­kich ilo­ści po­wie­trza, moż­na było ich za­tem uży­wać tyl­ko pły­nąc na po­wierzch­ni. W Ame­ry­kań­skiej Ma­ry­nar­ce Wo­jen­nej nie przy­ję­ły się tak zwa­ne chra­py, wy­na­le­zio­ne przez Niem­ców, po­zwa­la­ją­ce okrę­to­wi pod­wod­ne­mu pły­nąć tuż pod po­wierzch­nią na sil­ni­kach die­slow­skich, dzię­ki wy­sta­wia­nym w górę ru­rom za­sy­sa­ją­cym po­wie­trze.

Z uwa­gi na tak kiep­skie osią­gi pod wodą bo­jo­we okrę­ty pod­wod­ne flo­ty były tak na­praw­dę jed­nost­ka­mi na­wod­ny­mi, któ­re mo­gły się za­nu­rzać na krót­ki czas. Praw­dzi­we okrę­ty pod­wod­ne, mo­gą­ce dzia­łać pod wodą bez żad­nych ogra­ni­czeń, bez po­trze­by czę­ste­go wy­nu­rza­nia się dla uzu­peł­nie­nia po­wie­trza i na­ła­do­wa­nia aku­mu­la­to­rów, po­ja­wi­ły się do­pie­ro wraz z wej­ściem do służ­by w US Navy Na­uti­lu­sa, pierw­sze­go na świe­cie okrę­tu o na­pę­dzie nu­kle­ar­nym – re­ak­tor nie po­trze­bu­je bo­wiem po­wie­trza do wy­twa­rza­nia ener­gii.

Okręt pod­wod­ny za­wdzię­cza zdol­ność do utrzy­my­wa­nia się na po­wierzch­ni i za­nu­rza­nia się zbior­ni­kom ba­la­sto­wym, umoż­li­wia­ją­cym zmia­nę stop­nia pły­wal­no­ści. Kie­dy znaj­du­je się w wy­nu­rze­niu, w zbior­ni­kach po­zo­sta­je tyl­ko tyle wody, by utrzy­mać go na po­wierzch­ni – okręt znaj­du­je się wów­czas w sta­nie „pły­wal­no­ści do­dat­niej”. Gdy ma się za­nu­rzyć, na­bie­ra wody do zbior­ni­ków, zmie­nia­jąc wte­dy stan „pły­wal­no­ści do­dat­niej” w „pły­wal­ność ujem­ną”. Okręt w ta­kim sta­nie pły­wal­no­ści mógł­by opaść na dno, więc kie­dy ka­pi­tan po­sta­no­wi utrzy­mać kon­kret­ną głę­bo­kość, ilość wody w zbior­ni­kach zo­sta­je do­bra­na tak, by osią­gnąć stan „pły­wal­no­ści neu­tral­nej”. Moż­na wów­czas zmie­niać za­nu­rze­nie okrę­tu po­przez od­po­wied­nie usta­wie­nie pła­tów ste­rów głę­bo­ko­ści, dzia­ła­ją­cych na ta­kiej sa­mej za­sa­dzie jak lot­ki po­zio­me w sa­mo­lo­cie – pod wa­run­kiem że sil­ni­ki na­da­ją jed­no­st­ce pręd­kość wy­star­cza­ją­cą do wy­two­rze­nia siły no­śnej na pła­tach. Bez ste­rów głę­bo­ko­ści i pręd­ko­ści za­pew­nia­ją­cej ich dzia­ła­nie nie moż­na by­ło­by utrzy­mać okrę­tu na za­da­nej głę­bo­ko­ści z uwa­gi na fakt, że do­kład­ne wy­zna­cze­nie „pły­wal­no­ści neu­tral­nej” jest w prak­ty­ce nie­moż­li­we do osią­gnię­cia.

Pod wzglę­dem kon­struk­cyj­nym okręt pod­wod­ny zbu­do­wa­ny jest tak na­praw­dę z dwóch ka­dłu­bów: ze­wnętrz­ne­go oraz ci­śnie­nio­we­go. Ze­wnętrz­ny ka­dłub mie­ści zbior­ni­ki ba­la­sto­we i zbior­ni­ki z pa­li­wem i jest za­pro­jek­to­wa­ny tak, by ci­śnie­nie we­wnątrz było za­wsze ta­kie samo jak ci­śnie­nie ota­cza­ją­cej go wody. Ka­dłub we­wnętrz­ny lub ci­śnie­nio­wy mie­ści miesz­kal­ną część okrę­tu pod­wod­ne­go. Ze wzglę­du na bez­pie­czeń­stwo za­ło­gi ci­śnie­nie po­wie­trza we­wnątrz jest utrzy­my­wa­ne na tym sa­mym mniej wię­cej po­zio­mie co ci­śnie­nie na po­wierzch­ni. Dla­te­go ka­dłub we­wnętrz­ny musi być skon­stru­owa­ny tak, by wy­trzy­mał na­pór wody na głę­bo­ko­ści za­ło­żo­nej przez pro­jek­tan­tów. Każ­dy metr głę­bo­ko­ści po­wo­du­je zwięk­sze­nie siły zgnia­ta­ją­cej dzia­ła­ją­cej na ka­dłub we­wnętrz­ny. Na głę­bo­ko­ści stu pięt­na­stu me­trów ka­dłub we­wnętrz­ny okrę­tu pod­wod­ne­go pod­da­wa­ny jest ci­śnie­niu po­nad stu ty­się­cy ki­lo­gra­mów na metr kwa­dra­to­wy.

Ka­dłub ci­śnie­nio­wy bo­jo­we­go okrę­tu pod­wod­ne­go flo­ty na ca­łej dłu­go­ści po­dzie­lo­ny jest na wła­ści­we prze­dzia­ły. Głów­ne sek­cje to: dzio­bo­wy prze­dział tor­pe­do­wy, w któ­rym spo­czy­wa­ją tor­pe­dy przy­go­to­wa­ne do za­ła­do­wa­nia do wy­rzut­ni dzio­bo­wych; przed­nia aku­mu­la­to­row­nia, po­miesz­cze­nie kon­tro­li za­nu­rze­nia, w któ­rym znaj­du­ją się sys­te­my kon­tro­li ste­rów głę­bo­ko­ści oraz zbior­ni­ków ba­la­sto­wych; tyl­na aku­mu­la­to­row­nia; przed­nia ma­szy­now­nia, miesz­czą­ca dwa z czte­rech die­sli okrę­tu; tyl­na ma­szy­now­nia, miesz­czą­ca dwa po­zo­sta­łe die­sle; ste­row­nia, w któ­rej za­mon­to­wa­ne są sil­ni­ki elek­trycz­ne oraz pa­nel kon­tro­l­ny; i na ko­niec ru­fo­wy prze­dział tor­pe­do­wy. Nad po­miesz­cze­niem kon­tro­li za­nu­rze­nia usy­tu­owa­ny jest prze­dział wy­sta­ją­cy z ka­dłu­ba ci­śnie­nio­we­go, zwa­ny cen­tra­lą. To wła­śnie z tego miej­sca ka­pi­tan do­wo­dzi okrę­tem w za­nu­rze­niu.

Na ka­dłu­bie ci­śnie­nio­wym od dzio­bu nie­mal po samą rufę cią­gnie się dek, a po­środ­ku, nad cen­tra­lą, wzno­si się kiosk, na któ­rym za­mon­to­wa­ne są dwa pe­ry­sko­py, dwie an­te­ny ra­da­ro­we oraz maszt an­te­no­wy.

Głów­ne uzbro­je­nie bo­jo­we­go okrę­tu pod­wod­ne­go flo­ty skła­da się z sze­ściu dzio­bo­wych wy­rzut­ni tor­pe­do­wych oraz czte­rech wy­rzut­ni ru­fo­wych. Na po­kła­dzie, za­zwy­czaj na po­mo­ście bo­jo­wym, usy­tu­owa­nym za­raz za kio­skiem, znaj­du­je się dzia­ło prze­zna­czo­ne do dzia­łań w po­ło­że­niu na­wod­nym. Ale dzia­ła szyb­ko z okrę­tów zde­mon­to­wa­no, za­stę­pu­jąc je w cza­sie dru­giej woj­ny świa­to­wej prze­ciw­lot­ni­czy­mi ka­ra­bi­na­mi ma­szy­no­wy­mi, mon­to­wa­ny­mi w czę­ści kio­sku zwa­nym po­mo­stem dla pa­la­czy.

Wej­ście do służ­by za­awan­so­wa­ne­go tech­nicz­nie Na­uti­lu­sa i ko­lej­nych nu­kle­ar­nych jed­no­stek zwia­stu­je ry­chłe wy­co­fa­nie okrę­tów o na­pę­dzie die­slow­sko-elek­trycz­nym z flo­ty Sta­nów Zjed­no­czo­nych. Ale jesz­cze w 1959 roku ogrom­ną więk­szość bo­jo­wych okrę­tów pod­wod­nych we flo­tach ca­łe­go świa­ta sta­no­wi­ły ge­ne­ral­nie jed­nost­ki ta­kie same pod wzglę­dem kon­struk­cyj­nym jak okrę­ty, któ­re za­da­ły Ja­poń­czy­kom na Pa­cy­fi­ku pierw­szy i - zda­niem wie­lu eks­per­tów – naj­bar­dziej zna­czą­cy cios.

Nie­za­leż­nie jed­nak od tego, jaki okręt pod­wod­ny ma kształt, wiel­kość czy ro­dzaj na­pę­du, to i tak jego osta­tecz­na sku­tecz­ność za­le­ży od umie­jęt­no­ści i od­wa­gi lu­dzi, któ­rzy nim kie­ru­ją. Z pew­no­ścią w dłu­giej hi­sto­rii wo­jen na mo­rzu żad­na for­ma­cja nie wy­ka­za­ła się więk­szą wa­lecz­no­ścią, po­świę­ce­niem i kom­pe­ten­cja­mi niż za­ło­gi okrę­tów pod­wod­nych Flo­ty Pa­cy­fi­ku, sa­mot­nie i bez żad­nych wi­do­ków na wspar­cie wdzie­ra­ją­cych się do por­tów wy­spiar­skie­go ce­sar­stwa, by nisz­czyć stat­ki wro­ga, od któ­rych za­le­ża­ła cała zdol­ność Ja­po­nii do pro­wa­dze­nia woj­ny. Ame­ry­ka, któ­rej słu­ży­li i któ­rą oca­li­li, na za­wsze po­zo­sta­nie ich dłuż­ni­kiem.

1UTRATA PERCHA

Przed wy­bu­chem dru­giej woj­ny świa­to­wej ame­ry­kań­skie siły mor­skie na Pa­cy­fi­ku po­dzie­lo­ne były na dwa zgru­po­wa­nia: Flo­tę Azja­tyc­ką oraz Flo­tę Pa­cy­fi­ku.

Flo­ta Azja­tyc­ka skła­da­ła się cięż­kie­go krą­żow­ni­ka, dwóch lek­kich krą­żow­ni­ków, trzy­na­stu nisz­czy­cie­li, pew­nej licz­by tra­łow­ców i rzecz­nych ka­no­nie­rek oraz trzy­dzie­stu okrę­tów pod­wod­nych. Nie­któ­re jed­nost­ki tej gru­py, na przy­kład Czwar­ty Re­gi­ment Pie­cho­ty Mor­skiej, sta­cjo­no­wa­ły w Chi­nach, inne – na Fi­li­pi­nach i na Mo­rzu Po­łu­dnio­wo­chiń­skim.

Ad­mi­rał Tho­mas C. Hart, do­wód­ca Flo­ty Pa­cy­fi­ku, wy­ka­zał się wiel­ką da­le­ko­wzrocz­no­ścią, wca­le nie tak czę­stą w tych ostat­nich mie­sią­cach po­zor­ne­go po­ko­ju w tej czę­ści świa­ta, i prze­su­nął pod­le­głe mu okrę­ty i pie­cho­tę mor­ską z Chin na Fi­li­pi­ny, aby unik­nąć od­cię­cia od głów­nych sił przez Ja­poń­czy­ków, któ­rych agre­sja – jak to słusz­nie prze­wi­dział – była nie­unik­nio­na.

Więk­sza część ame­ry­kań­skich sił mor­skich zgru­po­wa­na była we Flo­cie Pa­cy­fi­ku, roz­lo­ko­wa­nej głów­nie na Ha­wa­jach i na Wy­brze­żu Za­chod­nim, za­sad­ni­cza zaś stra­te­gia sta­wie­nia czo­ła ja­poń­skiej ofen­sy­wie po­le­ga­ła na moż­li­wie jak naj­dłuż­szym utrzy­ma­niu Fi­li­pin przez Flo­tę Azja­tyc­ką, a na­stęp­nie wy­co­fa­niu się tego zgru­po­wa­nia na po­łu­dnie i do­łą­cze­niu do sił bry­tyj­skich i ho­len­der­skich bro­nią­cych Ma­la­jów. W tym cza­sie Flo­ta Pa­cy­fi­ku mia­ła się skie­ro­wać na po­łu­dnio­wy za­chód, ude­rzyć na Ka­ro­li­ny i po­łą­czyć się z Flo­tą Azja­tyc­ką.

Tym­cza­sem dwa wy­da­rze­nia kom­plet­nie zni­we­czy­ły ten plan. Ja­poń­ski atak na Pe­arl Har­bor spra­wił, że Flo­ta Pa­cy­fi­ku sta­ła się nie­zdol­na do ni­cze­go wię­cej niż tyl­ko bro­nie­nia sa­mych Ha­wa­jów. Do tego do­szło cał­ko­wi­te znisz­cze­nie lot­nic­twa Flo­ty Azja­tyc­kiej na Fi­li­pi­nach – Ja­poń­czy­cy za­sko­czy­li Ame­ry­ka­nów i roz­pra­wi­li się z sa­mo­lo­ta­mi, za­nim zdo­ła­ły wy­star­to­wać. Kosz­to­wa­ło to Flo­tę Azja­tyc­ką utra­tę wspar­cia lą­do­wych baz lot­ni­czych.

Jed­nost­ki na­wod­ne zgru­po­wa­nia zgod­nie z pla­nem wy­co­fa­ły się na po­łu­dnie i do­łą­czy­ły do sił bry­tyj­skich i ho­len­der­skich. Jed­nak brak ko­or­dy­na­cji do­wo­dze­nia si­ła­mi mię­dzy­na­ro­do­wy­mi do­pro­wa­dził do pa­sma na­stę­pu­ją­cych po so­bie po­ra­żek i obro­na Ma­la­jów za­ła­ma­ła się kom­plet­nie. Na Mo­rzu Ja­waj­skim, w cie­śni­nie Ban­dung, na mo­rzu Sulu i w Cie­śni­nie Sun­daj­skiej na dno po­szły ko­lej­no wszyst­kie ame­ry­kań­skie, bry­tyj­skie i ho­len­der­skie okrę­ty oraz ich za­ło­gi.

Z ca­łej Flo­ty Azja­tyc­kiej po­zo­sta­ły Ame­ry­ka­nom tyl­ko okrę­ty pod­wod­ne, było to jed­nak zbyt mało, by po­wstrzy­mać bez­względ­ne na­tar­cie zwy­cię­skiej Ce­sar­skiej Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej. W tych po­nu­rych dniach klę­ski ame­ry­kań­scy pod­wod­nia­cy, po­dej­mu­jąc za­cię­te, he­ro­icz­ne pró­by za­trzy­ma­nia ofen­sy­wy nie­przy­ja­cie­la, wda­wa­li się w bi­twę za bi­twą. Ale ich umie­jęt­no­ści i bo­ha­ter­stwo ni­we­czy­ły uster­ki tech­nicz­ne, za­wi­nio­ne przez lu­dzi sie­dzą­cych bez­piecz­nie w Sta­nach. Tor­pe­dy, któ­re ma­ry­na­rze wy­strze­li­wa­li z na­ra­ża­niem ży­cia, oka­za­ły się wa­dli­we – albo nie tra­fia­ły w cel na sku­tek uster­ki kon­struk­cyj­nej me­cha­ni­zmu od­po­wia­da­ją­ce­go za utrzy­ma­nie głę­bo­ko­ści, albo ude­rza­ły w cel, ale nie eks­plo­do­wa­ły z po­wo­du wa­dli­wych de­to­na­to­rów.

W po­cząt­ko­wych mie­sią­cach woj­ny na Pa­cy­fi­ku ame­ry­kań­skie okrę­ty pod­wod­ne za­da­ły wro­go­wi bar­dzo nie­wiel­kie stra­ty. Nie wy­ni­ka­ło to jed­nak z bra­ku od­wa­gi, wręcz prze­ciw­nie: mę­stwo za­wsze już bę­dzie się ko­ja­rzyć z tymi ludź­mi, któ­rzy ru­sza­li do boju osa­mot­nie­ni, bez ja­kich­kol­wiek szans na suk­ces. W tym okre­sie wy­da­rzy­ło się wie­le świad­czą­cych o tym in­cy­den­tów. Jed­nym z nich jest utra­ta Per­cha. Ko­man­dor po­rucz­nik Da­vid A. Hurt wie­le razy prze­pro­wa­dzał okręt pod­wod­ny Perch przez ka­nał wio­dą­cy z Ca­vi­te do Za­to­ki Ma­nil­skiej i da­lej na peł­ne mo­rze. Tym ra­zem wszyst­ko wy­glą­da­ło in­a­czej. Pro­wa­dził swo­ją jed­nost­kę po­wo­li i ostroż­nie, by bez­piecz­nie omi­nąć nowe, po­spie­sze­nie po­sta­wio­ne za­gro­dy mi­no­we, ma­ją­ce chro­nić stocz­nię Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej w Ca­vi­te przed nie­spo­dzie­wa­nym ata­kiem.

Hurt obej­rzał się szyb­ko za rufę, gdzie w miej­scu ruin zbom­bar­do­wa­nej stocz­ni w Ca­vi­te wi­dać było słu­py ognia i bły­ski eks­plo­zji amu­ni­cji. Za­ry­sy szkie­le­tów dźwi­gów por­to­wych i wie­ży ci­śnień po­chy­la­ły się pod wa­riac­ki­mi ką­ta­mi w po­wol­nym upad­ku po­wo­do­wa­nym przez żar to­pią­cy bol­ce mo­cu­ją­ce ich pod­sta­wy. Była noc 10 grud­nia 1941 roku cza­su wschod­nie­go – dru­ga noc za­cie­kłe­go ata­ku Ja­poń­czy­ków, któ­rzy na parę lat mie­li za­jąć Fi­li­pi­ny. W ciem­no­ściach sły­chać było war­kot bez­kar­nych nie­przy­ja­ciel­skich bom­bow­ców, nie­po­dziel­nie pa­nu­ją­cych w po­wie­trzu po za­ska­ku­ją­cym na­lo­cie na ame­ry­kań­skie lot­ni­ska i znisz­cze­niu nie­mal wszyst­kich ma­szyn US Air For­ce, za­nim te zdą­ży­ły po­de­rwać się z zie­mi. Na­lot na­stą­pił do­słow­nie w parę go­dzin po ata­ku na Pe­arl Har­bor.

In­stynkt przy­na­glał Hur­ta do zwięk­sze­nia pręd­ko­ści; okręt szedł z za­wrot­ną pręd­ko­ścią pię­ciu wę­złów, co bar­dzo po­wo­li od­da­la­ło go od pie­kła ku otwar­te­mu mo­rzu, gdzie przy­najm­niej mógł pod­jąć wal­kę, mimo bar­dzo nie­rów­nych szans. Hart, przez lata szko­le­nia na­uczo­ny dys­cy­pli­ny, zwal­czył w so­bie im­puls na­ka­zu­ją­cy mu uciecz­kę z mak­sy­mal­ną szyb­ko­ścią. Skru­pu­lat­na na­wi­ga­cja była nie­zbęd­na do prze­do­sta­nia się przez za­gro­dy mi­no­we, po­sta­wio­ne w Za­to­ce Ma­nil­skiej przez ame­ry­kań­skie sta­wia­cze min.

Rzu­ca­jąc jesz­cze raz okiem w kie­run­ku, z któ­re­go szedł Perch, Hurt do­strzegł czer­wo­ną boję pod­ska­ku­ją­cą na umiar­ko­wa­nej fali wzbu­rzo­nej przez pół­noc­no-wschod­ni mon­sun. Kie­dy boja prze­su­nę­ła się bli­sko le­wej bur­ty, ka­pi­tan przy­gar­bił się nad na­mier­ni­kiem kom­pa­so­wym za­mon­to­wa­nym na po­mo­ście, chwy­cił za uchwy­ty i ob­ró­cił tar­czą, by wziąć na­miar na wie­żę ci­śnień w Ca­vi­te. Za­do­wo­lo­ny, że zdo­łał usta­lić do­kład­ną po­zy­cję, na­chy­lił się nad wła­zem do kio­sku i za­wo­łał do ster­ni­ka:

– Idź lewo na zero zero pięć!

Perch po­słusz­nie od­po­wie­dział na ruch ste­rem. Hurt od cza­su do cza­su czuł na twa­rzy do­cie­ra­ją­ce aż do po­mo­stu drob­ne bry­zgi fal, po zmia­nie kur­su roz­bi­ja­ją­cych się o pra­wą bur­tę. Na czar­nej po­wierzch­ni za­to­ki doj­rzał bły­ski boi, mi­ga­ją­cych jak świe­tli­ki, nie­na­wy­kłe do ta­kich ciem­no­ści, spo­wi­ja­ją­cych mrocz­nym ca­łu­nem Ma­ni­lę, zwy­kle tęt­nią­cą noc­nym ży­ciem. Za­sta­no­wił się, czy dane mu bę­dzie jesz­cze kie­dy­kol­wiek zo­ba­czyć ja­skra­wą masę świa­teł, któ­ra w bar­dziej ra­do­snych, przed­wo­jen­nych cza­sach, skło­ni­ła ma­ry­na­rzy z US Navy i ich ro­dzi­ny do osie­dle­nia się w sto­li­cy Wspól­no­ty Fi­li­piń­skiej.

Wspo­mnie­nie ro­dzin przy­wio­dło mu na myśl mą­drość i da­le­ko­wzrocz­ność ad­mi­ra­ła Tho­ma­sa C. Har­ta, głów­no­do­wo­dzą­ce­go Flo­tą Pa­cy­fi­ku, któ­ry już kil­ka mie­się­cy wcze­śniej prze­zor­nie na­ka­zał wszyst­kim ro­dzi­nom pod­le­głych mu ma­ry­na­rzy ewa­ku­ację do Sta­nów i roz­trop­nie wy­co­fał pie­cho­tę mor­ską z Szan­gha­ju, kie­dy po­li­ty­cy z Wa­szyng­to­nu ba­wi­li się w dy­plo­ma­tycz­ne prze­py­chan­ki z Ja­poń­czy­ka­mi. Dave nie miał po­ję­cia, jak sy­tu­acja przed­sta­wia­ła się w rze­czy­wi­sto­ści. Sły­szał tyl­ko przez ra­dio la­ko­nicz­ny, po­zba­wio­ny szcze­gó­łów mel­du­nek o ata­ku na Pe­arl Har­bor; mowa w nim była je­dy­nie o na­lo­cie prze­pro­wa­dzo­nym z nie­przy­ja­ciel­skie­go lot­ni­skow­ca oraz o bli­żej nie­okre­ślo­nych stra­tach za­da­nych Flo­cie Pa­cy­fi­ku. Wię­cej po­wie­dzia­ły mu miny ofi­ce­rów ze szta­bu Cin­ca­sia­tic1 niż in­for­ma­cje po­da­ne na od­pra­wie po­prze­dza­ją­cej wyj­ście w mo­rze. Uznał, że Flo­ta Pa­cy­fi­ku otrzy­ma­ła naj­pew­niej śmier­tel­ny cios i że Flo­ta Azja­tyc­ka bę­dzie mu­sia­ła sama się o sie­bie za­trosz­czyć. Po­czuł na­pływ współ­czu­cia dla ko­le­gów z okrę­tów na­wod­nych Flo­ty Azja­tyc­kiej: krą­żow­ni­ków, nisz­czy­cie­li i jed­no­stek po­moc­ni­czych. My­ślał o tym, jak dłu­go zdo­ła­ją prze­trwać i czy po­wie­dzie im się sza­leń­cza pró­ba do­łą­cze­nia do jed­no­stek alian­tów, for­mu­ją­cych na Ma­la­jach li­nię obron­ną prze­ciw­ko nie­przy­ja­cie­lo­wi, dys­po­nu­ją­ce­mu ogrom­ną prze­wa­gą na mo­rzu i nie­po­dziel­nie pa­nu­ją­ce­mu w po­wie­trzu. Perch i bliź­nia­cze okrę­ty pod­wod­ne za­wsze mo­gły szu­kać uciecz­ki w za­nu­rze­niu, kie­dy sy­tu­acja sta­wa­ła się zbyt groź­na; okrę­ty na­wod­ne mo­gły tyl­ko pró­bo­wać sta­wić nie­przy­ja­cie­lo­wi czo­ła.

Dave, spo­glą­da­jąc przez dal­mierz, tym ra­zem w kie­run­ku masz­tu ra­dio­we­go na przy­ląd­ku San­gley, wi­dział tra­wią­ce Ca­vi­te pło­mie­nie, ja­śnie­ją­ce za rufą po le­wej. Na­ka­zał zmie­nić kurs jesz­cze bar­dziej w lewo, kie­ru­jąc smu­kły dziób okrę­tu w Ka­nał Po­łu­dnio­wy, po­mię­dzy przy­ląd­kiem Li­mit i wy­spą Cor­re­gi­dor. Nie­dłu­go mie­li wejść na Mo­rze Po­łu­dnio­wo­chiń­skie, w któ­rym wy­stę­po­wa­ły za­rów­no eks­tre­mal­ne głę­bi­ny, jak i nie­spo­dzie­wa­ne wy­pły­ce­nia. Dave skrzy­wił się na wspo­mnie­nie map upstrzo­nych wręcz zło­wiesz­czy­mi ostrze­że­nia­mi z ozna­cze­niem „Nie­zba­da­ne” i ze zło­ścią po­my­ślał, że nie dość iż do­szło do woj­ny, to w do­dat­ku ame­ry­kań­skie okrę­ty nie dys­po­no­wa­ły na­wet po­rząd­ny­mi ma­pa­mi.

Ob­ró­cił się w stro­nę po­sta­ci mło­de­go ma­ry­na­rza ze słu­chaw­ka­mi na uszach i mi­kro­fo­nem przy ustach, sto­ją­ce­go w tyle za­ciem­nio­ne­go po­mo­stu.

– Po­wia­dom so­nar, aby uwa­ża­li na ha­ła­sy śrub – po­le­cił.

Oczy­ma wy­obraź­ni wi­dział syl­wet­kę Per­cha, ry­su­ją­cą się ostro na tle od­le­głe­go bla­sku pło­ną­ce­go Ca­vi­te i sta­no­wią­cą prze­pięk­ny cel dla każ­de­go ja­poń­skie­go okrę­tu pod­wod­ne­go, któ­ry cza­ił­by się na po­dej­ściu do Ma­ni­li. Wie­dział jed­nak, że w ka­na­le nie moż­na było za­nu­rzyć okrę­tu, po­nie­waż sil­ne prą­dy mo­gły rzu­cić ośle­pio­nym, pły­ną­cym pod wodą Per­chem pro­sto na cza­ją­ce się pod po­wierzch­nią ostre ska­ły.

– We­zwa­nie z pra­wej, pa­nie ka­pi­ta­nie! – ode­zwał się ob­ser­wa­tor.

Dave za­klął ci­cho. Oczy­wi­ście po­tra­fił zro­zu­mieć żoł­nie­rzy z po­ste­run­ku obron­ne­go na wy­spie Cor­re­gi­dor, któ­rzy chcie­li spraw­dzić toż­sa­mość nie­oświe­tlo­nej jed­nost­ki, ale z nie­chę­cią po­my­ślał, że sy­gna­ły świetl­ne zdra­dzą po­zy­cję okrę­tu.

– Od­po­wiedz za po­mo­cą za­ciem­nio­nej lam­py – roz­ka­zał.

Sy­gna­li­sta uniósł do ra­mie­nia urzą­dze­nie wiel­ko­ści krót­kiej ar­ma­ty i wy­pu­ścił se­kwen­cję umó­wio­nych bły­sków. Lam­pa sy­gna­ło­wa osło­nię­ta była dłu­gim cy­lin­drem, któ­ry ogra­ni­czał wiąz­kę emi­to­wa­ne­go świa­tła do bar­dzo wą­skie­go kąta, co zmniej­sza­ło ry­zy­ko przy­pad­ko­we­go wy­kry­cia okrę­tu przez nie­przy­ja­cie­la. Ob­ser­wa­to­rzy z po­ste­run­ku na wy­spie od­po­wie­dzie­li sy­gna­łem ozna­cza­ją­cym po­zwo­le­nie przej­ścia przez cie­śni­nę.

– Pra­wo na burt – po­le­cił Dave i po gwał­tow­nej zmia­nie kur­su o pięt­na­ście stop­ni na­ka­zał utrzy­my­wać nowy kurs przez mi­nu­tę, po czym wy­dał roz­kaz po­wro­tu na po­przed­ni kurs.

Było to dzia­ła­nie pre­wen­cyj­ne, ma­ją­ce za­po­biec ata­ko­wi nie­przy­ja­ciel­skie­go okrę­tu pod­wod­ne­go lub szyb­kie­go ku­tra tor­pe­do­we­go, gdy­by któ­ryś z nich pró­bo­wał za­sta­wić pu­łap­kę przy po­dej­ściu do Ma­ni­li. W spra­wie bez­pie­czeń­stwa okrę­tu Dave nie zda­wał się nig­dy na przy­pa­dek i tak mia­ło po­zo­stać do cza­su, aż okręt za­cu­mu­je w bez­piecz­nej przy­sta­ni. Z każ­dą go­dzi­ną alian­ci mie­li jed­nak co­raz mniej por­tów, w któ­rych mo­gły­by się schro­nić ich jed­nost­ki.

Gdy na le­wym tra­wer­sie zna­lazł się przy­lą­dek Li­mit i do świ­tu po­zo­sta­ła już tyl­ko go­dzi­na, Dave wy­dał dwa roz­ka­zy: – Opu­ścić po­kład! – I za­raz po­tem: – Za­nu­rze­nie! – Ob­ser­wa­to­rzy i sy­gna­li­ści, przy ochry­płym akom­pa­nia­men­cie sy­re­ny sy­gna­li­zu­ją­cej alarm za­nu­rze­nia, przy­po­mi­na­ją­cej mo­du­lo­wa­ne, zgrzy­tli­we trą­bie­nie sa­mo­cho­du z lat dwu­dzie­stych, prze­pchnę­li się przed nim przez cia­sny właz kio­sku. Po­kry­wa luku za­trza­snę­ła się za nim z hu­kiem. Z cen­tra­li pod kio­skiem do­szły do nie­go wy­da­wa­ne przez po­rucz­ni­ka John­ny’ego Ry­de­ra, ofi­ce­ra za­nu­rze­nia, po­le­ce­nia do ma­ry­na­rzy ob­słu­gu­ją­cych po­szcze­gól­ne urzą­dze­nia okrę­tu.

– Pły­wal­ność ujem­na… Kąt scho­dze­nia pięć stop­ni.

Ucichł jęk die­sli i za­stą­pił go le­d­wo sły­szal­ny sko­wyt głów­nych sil­ni­ków elek­trycz­nych, za­si­la­nych przez ba­te­rie aku­mu­la­to­rów, w któ­rych zma­ga­zy­no­wa­na była ener­gia wy­ko­rzy­sty­wa­na przez Perch w trak­cie za­nu­rze­nia. Dave Hurt miał za sobą set­ki wy­ko­na­nych za­nu­rzeń i zej­ście pod wodę po­win­no być dla nie­go ru­ty­no­wym ma­new­rem. Ale te­raz sy­tu­acja przed­sta­wia­ła się in­a­czej. Staw­ką było prze­ży­cie, a w tej grze wszel­kie atu­ty zna­la­zły się w ręku prze­ciw­ni­ka i aby prze­trwać, nie wol­no było po­peł­nić naj­mniej­sze­go błę­du. W cza­sach po­ko­ju błąd tak­tycz­ny ozna­czał mniej­szą licz­bę punk­tów w wy­ni­kach ćwi­czeń prak­tycz­nych, może na­wet zmy­cie gło­wy przez wyż­sze szar­że czy ko­le­żeń­skie na­śmie­wa­nie się w ka­sy­nie ofi­cer­skim. Ale to wszyst­ko ule­gło zmia­nie rano 8 grud­nia 1941 roku cza­su wschod­nie­go. Ża­den prze­ło­żo­ny nie skry­ty­ku­je po­mył­ki i ża­den ko­le­ga pod­wod­niak nie bę­dzie się draż­nić z pro­ste­go po­wo­du: nig­dy się o tym nie do­wie­dzą. Ci, któ­rzy po­peł­nią błąd, w więk­szo­ści znik­ną na za­wsze w głę­bi­nach. A cały cię­żar po­dej­mo­wa­nia de­cy­zji o tym, co w da­nej sy­tu­acji jest wła­ści­we, spo­czy­wał na bar­kach tyl­ko jed­ne­go czło­wie­ka – ofi­ce­ra do­wo­dzą­ce­go okrę­tem.

– Wy­po­zio­mo­wać… Wy­dmu­chać nad­miar.

John­ny Ry­der try­mo­wał okręt na głę­bo­ko­ści, na jaką Dave po­le­cił spro­wa­dzić Per­cha po wy­da­niu ko­men­dy do za­nu­rze­nia. Okręt wy­rów­nał i strzał­ka na głę­bo­ko­ścio­mie­rzu wska­za­ła do­kład­nie licz­bę stu stóp. Dave ma­chi­nal­nie za­ob­ser­wo­wał, że cały ma­newr zo­stał prze­pro­wa­dzo­ny płyn­nie i pre­cy­zyj­nie. Ży­wił tyl­ko na­dzie­ję, że tak samo bę­dzie w wa­run­kach bo­jo­wych, w sy­tu­acji, ja­kiej ża­den z nich jesz­cze nie do­świad­czył – ata­ku nie­przy­ja­cie­la, zde­ter­mi­no­wa­ne­go, by po­słać ich na dno.

– Mówi ka­pi­tan. – Za­ło­ga uci­chła, kie­dy Dave z cen­tra­li za­czął przez in­ter­kom po­da­wać in­for­ma­cje o sy­tu­acji. Po­wia­do­mił ich bez­ce­re­mo­nial­nie, że okrę­ty na­wod­ne, któ­re prze­trwa­ły pierw­szy atak Ja­poń­czy­ków, ucie­ka­ły te­raz peł­ną parą na po­łu­dnie, gdzie ist­nia­ła na­dzie­ja na do­łą­cze­nie do sił bry­tyj­skich i ho­len­der­skich w po­bli­żu Jawy i po­wstrzy­ma­nie na­tar­cia nie­przy­ja­cie­la, prą­ce­go na­przód przez Po­łu­dnio­wo-Wschod­nią Azję jak bu­rza ognio­wa gna­na sil­nym wia­trem.

– Z na­szych jed­no­stek w tym re­jo­nie po­zo­sta­ły tyl­ko okrę­ty pod­wod­ne – oznaj­mił. – Gdy­by­śmy zdo­ła­li do­rwać do­sta­tecz­nie dużo jed­no­stek nie­przy­ja­cie­la, to spo­wol­ni­li­by­śmy na­pór jego sił w kie­run­ku po­łu­dnio­wym i od­cią­ży­li­by­śmy na­sze siły bro­nią­ce Fi­li­pin. Nie mo­że­my li­czyć na żad­ną po­moc. Je­ste­śmy zda­ni tyl­ko na sie­bie. Mamy roz­kaz pa­tro­lo­wać re­jon wzdłuż wschod­nie­go wy­brze­ża Lu­zo­nu do akwe­nu na pół­noc od For­mo­zy2. Po­win­ni­śmy na­tra­fić tam na wie­le stat­ków.

Ale prze­po­wied­nia ka­pi­ta­na nie spraw­dzi­ła się. Przez cały ty­dzień Perch pa­tro­lo­wał wy­zna­czo­ny re­jon, jed­nak wszyst­kie do­strze­żo­ne nie­przy­ja­ciel­skie jed­nost­ki znaj­do­wa­ły się za da­le­ko i pły­nę­ły zbyt szyb­ko, by okręt pod­wod­ny mógł je za­ata­ko­wać. W koń­cu Perch po­rzu­cił opu­sto­sza­ły akwen i omi­nąw­szy pół­noc­ny kra­niec For­mo­zy, skie­ro­wał się cie­śni­ną mię­dzy wy­spą i kon­ty­nen­tal­ny­mi Chi­na­mi na po­łu­dnie, by za­jąć po­zy­cję przy wy­brze­żu Chin po­łu­dnio­wych, na wy­so­ko­ści Kwang­tun­gu. Po­cząt­ko­wo Dave za­cho­wy­wał ostroż­ność i utrzy­my­wał okręt na głę­bo­kich wo­dach, w któ­rych Perch mógł wy­ko­rzy­stać swój je­dy­ny spo­sób obro­ny przed nie­przy­ja­ciel­ski­mi nisz­czy­cie­la­mi. Ale po pię­ciu dniach bez­owoc­ne­go krą­że­nia wzdłuż izo­ba­ty dwu­stu­me­tro­wej na za­chód od ła­wi­cy Ve­re­ker po­sta­no­wił wejść po­mię­dzy zdra­dli­we wy­pły­ce­nia uj­ścia rze­ki Per­ło­wej.

Była Wi­gi­lia Bo­że­go Na­ro­dze­nia. Perch na jed­nym die­slu, ła­du­jąc aku­mu­la­to­ry, le­ni­wie su­nął po spo­koj­nej, za­mu­lo­nej wo­dzie Mo­rza Po­łu­dnio­wo­chiń­skie­go. W od­le­gło­ści dwu­dzie­stu mil łuna świa­tła od­bi­ja­ją­ca się od ni­skiej po­kry­wy chmur za­zna­cza­ła po­ło­że­nie Hong­kon­gu, któ­ry tego wła­śnie dnia zo­stał za­ję­ty przez ar­mię ja­poń­ską.

– So­nar mel­du­je o od­gło­sach śrub pra­cu­ją­cych na na­mia­rze trzy zero pięć.

Mel­du­nek z po­mo­stu prze­rwał Dave’owi gniew­ne roz­pa­mię­ty­wa­nie prze­pięk­ne­go i nie­gdyś cy­wi­li­zo­wa­ne­go por­tu, któ­ry tak czę­sto od­wie­dzał w szczę­śliw­szych cza­sach, a któ­ry te­raz bez­li­to­śni, okrut­ni na­jeźdź­cy za­pew­ne ob­ró­ci­li w ru­inę.

– Wszyst­kie ma­szy­ny cała na­przód – po­le­cił. – Ster pra­wo trzy zero pięć.

Perch za­dy­go­tał od wi­bra­cji wy­wo­ła­nych przez czte­ry wiel­kie die­sle, pcha­ją­ce okręt z pręd­ko­ścią sie­dem­na­stu wę­złów w kie­run­ku nie­wi­docz­ne­go jesz­cze celu.

– Ob­sa­dzić sta­no­wi­ska tor­pe­do­we! – krzyk­nął Dave w luk kio­sku.

– So­nar mel­du­je, że cel jest te­raz na na­mia­rze trzy je­den zero.

Zna­czy­ło to, że nie­przy­ja­ciel­ski sta­tek zmie­nił kurs w pra­wo i za­czął od­da­lać się od Per­cha. Dave na­tych­miast po­le­cił po­ło­żyć okręt na kur­sie trzy dwa pięć, by spró­bo­wać zna­leźć się w punk­cie zbież­nym. Wy­si­la­jąc wzrok w oku­la­rach noc­nej lor­net­ki, zdo­łał doj­rzeć za­ma­za­ną syl­wet­kę za­ciem­nio­ne­go stat­ku – głę­bo­ko za­nu­rzo­ne­go frach­tow­ca o no­śno­ści oko­ło dzie­się­ciu ty­się­cy ton. Przy­glą­dał się jed­no­st­ce przez dłuż­szą chwi­lę i nie za­ob­ser­wo­wał zmia­ny na­mia­ru na cel – przy­pad­ko­we ob­ra­nie kur­su trzy dwa pięć oka­za­ło się traf­ną de­cy­zją. Przy­bli­ża­li się do frach­tow­ca kur­sem zbież­nym. Było zbyt ciem­no, by użyć dal­mie­rza do usta­le­nia dy­stan­su; kurs i pręd­kość stat­ku moż­na było osza­co­wać tyl­ko wzro­ko­wo. Ale Dave miał go­to­we roz­wią­za­nie na wy­pa­dek ta­kiej sy­tu­acji: zbli­ży się do­słow­nie na rzut be­re­tem do celu, ry­zy­ku­jąc wy­kry­cie i ostrze­la­nie z dzia­ła frach­tow­ca, aby zmi­ni­ma­li­zo­wać moż­li­we w ta­kich wa­run­kach błę­dy w wy­li­cze­niach.

– Wszyst­kie wy­rzut­nie go­to­we! – za­wo­łał Ken Schacht z po­mo­stu. Schacht był ofi­ce­rem ar­ty­le­ryj­skim i tor­pe­do­wym Per­cha. Dave wy­czuł eks­cy­ta­cję w jego gło­sie – Schacht miał od­pa­lić tor­pe­dę w wa­run­kach bo­jo­wych po raz pierw­szy w swo­jej ka­rie­rze ofi­ce­ra ma­ry­nar­ki wo­jen­nej.

– Usta­wić głę­bo­kość na czte­ry me­try – za­rzą­dził Dave. – Dy­stans je­den je­den zero zero. Po­zo­stać w go­to­wo­ści.

Dave od­czu­wał na­pię­cie, cze­ka­jąc na wła­ści­wy mo­ment do po­sła­nia tor­pe­dy w nie­przy­ja­ciel­ski sta­tek, jed­nak uśmiech­nął się prze­lot­nie na myśl, że na ćwi­cze­niach w cza­sach po­ko­ju nig­dy nie na­po­tkał tak do­god­nej sy­tu­acji do od­da­nia sal­wy. Prze­ciw­nik pły­nął sta­łym kur­sem, Perch pod­cho­dził do nie­przy­ja­cie­la od dzio­bu pod ką­tem czter­dzie­stu pię­ciu stop­ni, a dy­stans zmniej­szył się do mniej niż ty­sią­ca me­trów.

Czyż­by cel zno­wu zmie­niał kurs? Dave oparł się po­ku­sie wy­da­nia roz­ka­zu od­pa­le­nia tor­ped – nie pod­dał się oba­wie, że nie­przy­ja­ciel mógł pró­bo­wać wy­ko­nać unik. Lata dys­cy­pli­ny na­uczy­ły go, że za­cie­kły, de­spe­rac­ki atak mógł z du­żym praw­do­po­do­bień­stwem przy­nieść po­raż­kę. Mi­nę­ła dłuż­sza chwi­la i ko­lej­ny na­miar wy­ka­zał, iż ka­pi­tan frach­tow­ca nadal mu­siał być kom­plet­nie nie­świa­do­my obec­no­ści okrę­tu pod­wod­ne­go.

– Ży­ro­kom­pas kąt zero. Dy­stans dzie­więć zero zero.

To miał być jego ostat­ni roz­kaz dla ob­słu­gi dzio­bo­we­go prze­dzia­łu tor­pe­do­we­go przed od­da­niem sal­wy. Usta­wie­nie me­cha­ni­zmów ży­ro­kom­pa­so­wych ste­ru­ją­cych tor­pe­dą na pły­nię­cie na wprost zaj­mo­wa­ło za­le­d­wie kil­ka se­kund.

– Pal!

Za­raz po wy­da­niu ko­men­dy do­szedł do nie­go mel­du­nek Kena Schach­ta:

– Pierw­sza po­szła.

Jesz­cze trzy tor­pe­dy ko­lej­no wy­strze­li­ły w krót­kich od­stę­pach z wy­rzut­ni; przez chwi­lę z otwar­te­go po­mo­stu wi­dać było ich bia­łe kil­wa­te­ry, ale po stu me­trach zni­kły w ciem­no­ściach. Fos­fo­ry­zu­ją­ca wska­zów­ka jego ze­gar­ka po­wo­li od­li­cza­ła mi­ja­ją­ce se­kun­dy. Upły­nął już czas, w któ­rym pierw­sza tor­pe­da po­win­na ude­rzyć w cel, ale noc­ne­go nie­ba nie roz­darł ocze­ki­wa­ny roz­błysk eks­plo­zji. Ja­poń­ski frach­to­wiec wciąż utrzy­my­wał wcze­śniej­szy kurs i pręd­kość w bło­giej nie­świa­do­mo­ści fak­tu, że ame­ry­kań­ska tor­pe­da wła­śnie prze­pły­nę­ła pod jego ki­lem. Tor­pe­dy nu­mer dwa i trzy po­szły w śla­dy pierw­szej i też nie tra­fi­ły. A kie­dy bra­ko­wa­ło jesz­cze paru se­kund do wy­li­czo­ne­go cza­su tra­fie­nia tor­pe­dy nu­mer czte­ry, na po­wierzch­ni mo­rza obok okrę­tu pod­wod­ne­go po­ja­wił się ośle­pia­ją­cy roz­błysk i po­tęż­ny wstrząs ude­rzył z miaż­dżą­cą siłą w Per­cha. O po­kład za­bęb­ni­ły mniej­sze i więk­sze ka­wał­ki me­ta­lu, ude­rza­jąc z wiel­ką mocą o kiosk nie­da­le­ko otwar­te­go po­mo­stu, na któ­rym stał Dave Hurt.

Te­raz w koń­cu ja­poń­ski frach­to­wiec zmie­nił kurs i od­wró­cił się rufą od miej­sca, w któ­rym do­szło do eks­plo­zji. Za­bu­czał roz­pacz­li­wie sy­re­ną, wzy­wa­jąc na po­moc jed­nost­ki pa­tro­lo­we, jed­no­cze­śnie na­da­jąc przez ra­dio we­zwa­nie o wspar­cie do bar­dziej od­da­lo­nych okrę­tów. Sie­dem­dzie­się­cio­pię­cio­mi­li­me­tro­we dzia­ło na jego ru­fie roz­bły­ska­ło zło­wro­go, wy­plu­wa­jąc se­rię po­ci­sków, któ­re z gwiz­dem prze­le­cia­ły nad okrę­tem pod­wod­nym.

– Za­nu­rze­nie alar­mo­we! – roz­ka­zał Dave.

Perch był w sta­nie roz­wi­nąć pod wodą tyl­ko dzie­sięć wę­złów, jed­nak Hurt chciał naj­pierw skryć się pod po­wierzch­nią i do­pie­ro po­tem usta­lić, czy w po­bli­żu znaj­do­wa­ły się ja­kieś szyb­kie nie­przy­ja­ciel­skie do­zo­row­ce. Okręt zszedł na trzy­dzie­ści me­trów i skie­ro­wał się na wschód w stro­nę głęb­szej wody, nie­mal ocie­ra­jąc się ka­dłu­bem o mu­li­ste dno, któ­re nie­kie­dy znaj­do­wa­ło się tyl­ko o sześć me­trów ni­żej.

– Co się sta­ło? – za­py­tał Schecht. – Do­my­ślam się, że pierw­sze trzy tor­pe­dy chy­bi­ły, ale czwar­ta puk­nę­ła na­praw­dę gło­śno. Za­brzmia­ło to tak, jak­by wy­bu­chła tuż przy na­szym okrę­cie.

– Bo tak było – od­parł Dave. – Za­to­czy­ła koło i skie­ro­wa­ła się pro­sto na nas. Mie­li­śmy kupę szczę­ścia, że wy­bu­chła przed­wcze­śnie, in­a­czej roz­nio­sła­by nas na strzę­py. Ten sko­śno­oki maru na­wet się pew­nie spe­cjal­nie tym nie wy­stra­szył.

– A po­zo­sta­łe trzy też za­wró­ci­ły? – do­py­ty­wał się Schacht.

– Wy­da­je mi się, że do­strze­głem od­blask ich kil­wa­te­rów bli­sko śród­o­krę­cia stat­ku. Moim zda­niem prze­szły za głę­bo­ko i nie za­dzia­ła­ły ma­gne­tycz­ne za­pal­ni­ki3.

Ale wte­dy nie było jesz­cze wia­do­mo, co o tym wszyst­kim są­dzić. Dave mógł prze­sza­co­wać za­nu­rze­nie celu – a może to tor­pe­dy­ści wpro­wa­dzi­li nie­wła­ści­we usta­wie­nia głę­bo­ko­ścio­mie­rzy tor­ped. Od­su­nął na ra­zie na bok tę kwe­stię, po­nie­waż i tak nic nie mógł na to po­ra­dzić, i wró­cił do spra­wy naj­waż­niej­szej: za­pew­nie­nia bez­pie­czeń­stwa okrę­tu.

– Za­py­taj so­nar, czy wy­ła­pa­li ja­kieś od­gło­sy śrub pra­cu­ją­cych na wy­so­kich ob­ro­tach – po­le­cił spi­ke­ro­wi.

– Nic, poza od­da­la­ją­cy­mi się od­gło­sa­mi maru pły­ną­ce­go z małą pręd­ko­ścią – usły­szał od­po­wiedź.

– Wy­nu­rze­nie! – za­rzą­dził.

Kie­dy Perch zna­lazł się na po­wierzch­ni, Dave na­tych­miast na­ka­zał uru­cho­mić wszyst­kie czte­ry die­sle i skie­ro­wał okręt z mak­sy­mal­ną pręd­ko­ścią na wschód, by zna­leźć się jak naj­da­lej od miej­sca­nieu­da­ne­go ata­ku, do któ­re­go z pew­no­ścią pły­nę­ły już nie­przy­ja­ciel­skie okrę­ty. W mil­cze­niu za­ło­gi wy­czu­wał to samo przy­gnę­bie­nie, któ­re sam te­raz prze­ży­wał. Po ty­go­dniach bez­owoc­ne­go prze­szu­ki­wa­nia Mo­rza Fi­li­piń­skie­go fru­stru­ją­ce było chy­bie­nie w sy­tu­acji, kie­dy we­dług wszel­kich re­guł sztu­ki wo­jen­nej po­win­ni byli za­to­pić sta­tek. Moż­li­we, że nie­któ­rzy – a może wszy­scy – ma­ry­na­rze z jego za­ło­gi my­śle­li so­bie, że to on spar­ta­czył atak, po­nie­waż źle prze­pro­wa­dził wy­li­cze­nia. Sam w du­chu przy­znał, że mo­gli mieć ra­cję. Tyl­ko dziw­ny kurs, ja­kim po­szła tor­pe­da nu­mer czte­ry, mógł wska­zy­wać na to, iż przy­czy­ną fia­ska była ra­czej uster­ka za­pal­ni­ka, niż błęd­ny wy­bór me­to­dy ata­ku. Nie­po­ko­iła go myśl, że człon­ków jego za­ło­gi mo­gły nur­to­wać wąt­pli­wo­ści co do jego umie­jęt­no­ści. Taka sy­tu­acja mo­gła do­pro­wa­dzić do ka­ta­stro­fy szyb­ciej niż zde­cy­do­wa­ny atak nie­przy­ja­cie­la.

W dwie go­dzi­ny póź­niej Perch zwol­nił i pły­nąc na jed­nym die­slu – dru­gi w tym cza­sie ła­do­wał aku­mu­la­to­ry, a dwa po­zo­sta­łe były wy­łą­czo­ne – roz­po­czął prze­cze­sy­wa­nie tras że­glu­go­wych pro­wa­dzą­cych do Hong­kon­gu. W nocy przy­szedł za­ko­do­wa­ny ko­mu­ni­kat ra­dio­wy in­for­mu­ją­cy, że do­wód­ca Flo­ty Pa­cy­fi­ku, ad­mi­rał Hart, na po­kła­dzie okrę­tu pod­wod­ne­go Shark opu­ścił Ma­ni­lę i udał się na Mo­rze Ja­waj­skie, by do­łą­czyć do resz­ty pod­le­głych mu jed­no­stek. Po­da­no też, że w rę­kach alian­tów po­zo­sta­ły tyl­ko Ma­lak­ka i Sin­ga­pur, a kwa­te­ra głów­na do­wódz­twa flo­ty pod­wod­nej Po­łu­dnio­wo-Za­chod­nie­go Pa­cy­fi­ku zo­sta­ła prze­nie­sio­na do Dar­win w Au­stra­lii. Dla Dave’a i jego za­ło­gi sta­ło się oczy­wi­ste, że sko­ro Ja­poń­czy­cy zdo­ła­li po­su­nąć się tak da­le­ko w cią­gu za­le­d­wie trzech ty­go­dni woj­ny, to ode­pchnię­cie ich za­po­wia­da­ło się na bar­dzo dłu­go­trwa­łe i kosz­tow­ne przed­się­wzię­cie.

Od­cię­cie więk­szo­ści wy­brze­ża po­łu­dnio­wych Chin zmu­sza­ło Dave’a Hur­ta do roz­wa­że­nia od nowa kwe­stii za­pa­sów pa­li­wa. Dar­win był od­le­gły o dwa ty­sią­ce mil, a Perch zu­żył już spo­rą część ole­ju na­pę­do­we­go. Hurt po­sta­no­wił po­zo­stać na ra­zie na wo­dach na po­łu­dnie od Sin­ga­pu­ru, by nie od­da­lać się zbyt­nio od bazy, i do cza­su zu­ży­cia po­zo­sta­łe­go w zbior­ni­kach pa­li­wa kon­ty­nu­ować po­lo­wa­nie na ja­poń­skie okrę­ty na­wod­ne roz­lo­ko­wa­ne wo­kół Ho­len­der­skich In­dii Wschod­nich.

Noc 28 grud­nia za­sta­ła Per­cha na po­kry­tych mie­li­zna­mi wo­dach przy­brzeż­nych Ko­chin­chi­ny, dwa­dzie­ścia mil od Saj­go­nu. Noc była ja­sna – co praw­da bez­k­się­ży­co­wa, ale za to nie­bo roz­świe­tla­ły gwiaz­dy. Stwa­rza­ło to świet­ne wa­run­ki dla pod­wod­nia­ków, któ­rzy dużo ła­twiej mo­gli do­strzec wy­so­kie syl­wet­ki swo­ich ce­lów, pod­czas gdy nie­przy­ja­ciel­scy ob­ser­wa­to­rzy byli w sta­nie wy­pa­trzeć za­rys le­d­wo wy­sta­ją­ce­go z wody ka­dłu­ba okrę­tu pod­wod­ne­go. Dave, któ­re­mu nie da­wa­ło spo­ko­ju wspo­mnie­nie nie­uda­ne­go ata­ku pod Hong­kon­giem, nie­zmor­do­wa­nie krą­żył po po­mo­ście, usi­łu­jąc my­śla­mi przy­wa­bić Ja­poń­czy­ków. Jako re­ali­sta i czło­wiek zdol­ny do kry­tycz­ne­go oce­nia­nia sa­me­go sie­bie, zda­wał so­bie spra­wę z tego, że tyl­ko ko­lej­ny atak na nie­przy­ja­ciel­ską jed­nost­kę mógł do­star­czyć wia­ry­god­nych do­wo­dów, na pod­sta­wie któ­rych do­pie­ro moż­na by­ło­by wy­snu­wać dal­sze wnio­ski co do tego kto był win­ny nie­po­wo­dze­nia: wa­dli­we tor­pe­dy, za­ło­ga czy on sam.

– Cel przed dzio­bem z pra­wej!

– So­nar mel­du­je o od­gło­sach śrub, ni­skie ob­ro­ty, na­miar dwa dwa pięć.

Mel­du­nek ob­ser­wa­to­ra, po­twier­dzo­ny nie­mal na­tych­miast przez ope­ra­to­ra so­na­ru, po­zwa­lał bez żad­nych wąt­pli­wo­ści stwier­dzić, że ciem­no­ści skry­wa­ły ja­kiś sta­tek. Hurt na­kie­ro­wał po­tęż­nie po­więk­sza­ją­ce ob­raz szkła dal­mie­rza w po­da­nym kie­run­ku i od razu do­strzegł syl­wet­kę śred­niej wiel­ko­ści frach­tow­ca. Przez mo­ment na­szły go wąt­pli­wo­ści. Czy mógł to być sta­tek na­le­żą­cy do Fran­cji Vi­chy? Był to kraj ma­ją­cy sta­tus pań­stwa neu­tral­ne­go, jed­nost­ki no­szą­ce jego ban­de­rę sta­no­wi­ły po­wszech­ny wi­dok na Mo­rzu Po­łu­dnio­wo­chiń­skim i cał­kiem uza­sad­nio­na by­ła­by obec­ność ta­kie­go stat­ku w po­bli­żu jed­ne­go z głów­nych por­tów Fran­cu­skich In­do­chin. Ale nie­mal na­tych­miast od­rzu­cił wszel­kie wąt­pli­wo­ści. Gdy­by sta­tek na­le­żał do pań­stwa neu­tral­ne­go, to miał­by za­pa­lo­ne świa­tła po­zy­cyj­ne. Frach­to­wiec, któ­re­mu przy­glą­dał się przez szkła dal­mie­rza, prze­kra­dał się na­to­miast po­mię­dzy przy­brzeż­ny­mi pły­ci­zna­mi w to­tal­nym za­ciem­nie­niu.

– Od­gło­sy śrub, wy­so­kie ob­ro­ty, na­miar dwa dwa zero!

Otrzy­maw­szy mel­du­nek od ope­ra­to­ra so­na­ru, Dave skie­ro­wał dal­mierz lek­ko w lewo i te­raz do­strzegł mniej­szą syl­wet­kę ja­poń­skie­go okrę­tu eskor­ty. Nig­dy jesz­cze nie miał z nimi do czy­nie­nia, ale czuł przed nimi zro­zu­mia­ły re­spekt. Trze­ba było po­waż­nie trak­to­wać wszel­kie jed­nost­ki na­le­żą­ce do flo­ty, któ­ra z tak bez­względ­ną sta­ran­no­ścią zmia­ta­ła z po­wierzch­ni mo­rza wszyst­ko, co tyl­ko na­po­ty­ka­ła na swo­jej dro­dze.

– Ob­słu­ga tor­ped na sta­no­wi­ska bo­jo­we! Atak na po­wierzch­ni!

Na­wet gdy­by pe­ry­sko­py Per­cha po­zwa­la­ły do­strzec nie­przy­ja­cie­la w nocy (a nie były na tyle sil­ne), to Dave i tak zde­cy­do­wał­by się prze­pro­wa­dzić atak na po­wierzch­ni mimo groź­nej obec­no­ści eskor­ty. Tyl­ko w taki spo­sób mógł spró­bo­wać za­ob­ser­wo­wać kil­wa­te­ry tor­ped i roz­wiać wąt­pli­wo­ści, ja­kie wzbu­dzi­ło fia­sko ata­ku pod Hong­kon­giem.

Dave na­kie­ro­wał ce­low­nik dal­mie­rza na frach­to­wiec i wci­snął gu­zik prze­kaź­ni­ka prze­sy­ła­ją­ce­go dane z na­mia­ru do cen­tra­li, gdzie Ken Schacht, ra­zem z na­wi­ga­to­rem Be­ver­lym Van Bu­skir­kiem, wpi­sy­wał otrzy­ma­ne dane do kom­pu­te­ra kie­ru­ją­ce­go ogniem – pro­ste­go prze­li­cza­ją­ce­go urzą­dze­nia ana­lo­go­we­go – i wy­li­czał dla tor­ped kur­sy prze­chwy­ce­nia celu. Dave’a kor­ci­ło, żeby po­le­cić ope­ra­to­ro­wi so­na­ru po­sła­nie prób­ne­go „pin­gu” dla zwe­ry­fi­ko­wa­nia dy­stan­su od stat­ku, ale zda­wał so­bie spra­wę z tego, że za­alar­mo­wa­ło­by to ja­poń­ski do­zo­ro­wiec, któ­ry na ra­zie był tak samo nie­świa­do­my obec­no­ści okrę­tu pod­wod­ne­go jak frach­to­wiec na­mie­rza­ny przez ka­pi­ta­na Hur­ta.

– Oce­na od­le­gło­ści: je­den pięć zero zero. – Dave miał na­dzie­ję, że dy­stans mniej wię­cej się zga­dzał. We wcze­snym okre­sie woj­ny ame­ry­kań­skie okrę­ty nie mia­ły ra­da­rów, a od­le­gło­ścio­mierz za­mon­to­wa­ny w pe­ry­sko­pie był w nocy bez­u­ży­tecz­ny z po­wo­du so­cze­wek nie­przy­sto­so­wa­nych do pra­cy w ciem­no­ściach. Aby za­tem usta­lić tak istot­ny dla wy­strze­le­nia tor­ped pa­ra­metr jak dy­stans do celu, trze­ba było po­le­gać na ostro­ści wzro­ku ob­ser­wa­to­ra.

– Przy­go­to­wać dzio­bo­we wy­rzut­nie do od­pa­le­nia.

– Dzio­bo­we wy­rzut­nie go­to­we.

Na otwar­tym po­mo­ście i we­wnątrz okrę­tu za­pa­no­wa­ła peł­na na­pię­cia ci­sza.

– Ob­ser­wa­to­rzy pod po­kład – za­rzą­dził spo­koj­nie Dave.

Chciał, aby wszyst­ko było przy­go­to­wa­ne do szyb­kie­go za­nu­rze­nia, gdy okręt eskor­ty rzu­ci się do ata­ku. Po­zo­stał sam na po­mo­ście, skon­cen­tro­wa­ny cał­ko­wi­cie na ciem­nej syl­wet­ce, z każ­dą mi­nu­tą co­raz wy­raź­niej­szej. Tra­pio­ny wąt­pli­wo­ścia­mi, do­wód­ca musi pod­jąć de­cy­zję w sy­tu­acji, gdy nie dys­po­nu­je peł­ny­mi da­ny­mi, któ­re są prze­cież klu­czem do suk­ce­su.

– Dy­stans je­den je­den zero zero. Go­tów. Pal!

Syk sprę­żo­ne­go po­wie­trza z wy­rzut­ni nu­mer je­den za­po­wie­dział od­pa­le­nie tor­pe­dy nu­mer je­den. Ko­lej­ne trzy po­spie­szy­ły za pierw­szą w pre­cy­zyj­nie od­mie­rzo­nych prze­dzia­łach cza­so­wych; ich kil­wa­te­ry wi­dać było wy­raź­nie w od­bla­sku roz­gwież­dżo­ne­go nie­ba. Po cią­gną­cych się w nie­skoń­czo­ność mi­nu­tach ocze­ki­wa­nia kil­wa­ter tor­pe­dy nu­mer je­den na­ło­żył się na śród­o­krę­cie celu. Ci­sza. Hur­ta ogar­nę­ło tępe, bez­na­dziej­ne po­czu­cie fru­stra­cji i znie­chę­ce­nia. Ku­si­ło go, by rzu­cić lor­net­ką i od­wró­cić się.

Ale wtem noc­ne nie­bo roz­ja­śnił ja­skra­wo­żół­ty roz­błysk, któ­ry kom­plet­nie go na chwi­lę ośle­pił. A za­raz po­tem na­stą­pił ogłu­sza­ją­cy huk – od­le­gły grzmot, któ­ry nad­szedł mniej wię­cej z na­mia­ru je­den je­den zero zero.

– So­nar mel­du­je o po­tęż­nej eks­plo­zji i od­gło­sach roz­ry­wa­nia ka­dłu­ba – roz­legł się pod­eks­cy­to­wa­ny głos ope­ra­to­ra so­na­ru.

Dave pra­wie nie zwró­cił uwa­gi na to, że tor­pe­dy nu­mer trzy i czte­ry nie do­się­gły celu.

Kie­dy od­zy­skał zdol­ność wi­dze­nia, uj­rzał frach­to­wiec wciąż prą­cy na­przód mimo słu­pów ognia, któ­re z czę­ści dzio­bo­wej roz­prze­strze­nia­ły się ku ru­fie, ogar­nia­jąc po dro­dze nad­bu­dów­kę i mo­stek. A za­raz po­tem do­strzegł w so­czew­kach coś jesz­cze – po­dwój­ne masz­ty do­zo­row­ca plu­ją­ce­go zło­wro­go po­ma­rań­czo­wy­mi roz­bły­ska­mi ognia i dwa słu­py wody w od­le­gło­ści dwu­stu me­trów od pra­wej bur­ty.

– Za­nu­rze­nie alar­mo­we! Pięć­dzie­siąt me­trów!

Gdy za­my­kał za sobą właz kio­sku, za­bul­go­ta­ło po­wie­trze wy­pusz­cza­ne ze zbior­ni­ków ba­la­sto­wych. Wie­dział, że za­nu­rze­nie na pięć­dzie­siąt me­trów nie za­pew­ni mu bez­piecz­nej osło­ny przed bom­ba­mi głę­bi­no­wy­mi. Zda­wał so­bie jed­nak spra­wę z tego, że pły­ci­zny na tych wo­dach nie po­zwa­la­ły za­nu­rzyć się na wię­cej niż pięć­dzie­siąt trzy me­try. Wciąż scho­dzi­li w dół, kie­dy ja­poń­ski okręt za­czął zrzu­cać pierw­sze bom­by głę­bi­no­we. Śmier­cio­no­śne cy­lin­dry spa­dły z nie­ubła­ga­ną pre­cy­zją w kie­run­ku Per­cha. Okręt naj­pierw za­drżał od eks­plo­zji, ale już fala ude­rze­nio­wa na­stęp­nej bom­by rzu­ci­ła nim tak gwał­tow­nie na bur­tę, że in­stru­men­ty na­wi­ga­cyj­ne i wszel­kie drob­ne przed­mio­ty po­spa­da­ły na pod­ło­gę.

– Ma­szy­ny stop – po­le­cił Dave. – Wy­ci­szyć okręt. Przejść na pły­wal­ność ujem­ną.

Bez na­pę­du i z na­peł­nio­ny­mi zbior­ni­ka­mi ba­la­sto­wy­mi, Perch opadł głę­biej i spo­czął w grzą­skim mule. Osa­dze­nie okrę­tu na dnie było ak­tem de­spe­ra­cji, po­nie­waż unie­ru­cho­mio­na jed­nost­ka sta­wa­ła się zu­peł­nie bez­bron­na wo­bec ata­ków z po­wierzch­ni. Jed­nak tyl­ko taki spo­sób po­zwa­lał na kom­plet­ne wy­ci­sze­nie okrę­tu.

Do­bie­ga­ły stłu­mio­ne od­gło­sy pę­ka­nia ka­dłu­ba tra­fio­ne­go frach­tow­ca. Szum śrub eskor­tow­ca ucichł nie­co – na­past­nik za­pew­ne zwol­nił ob­ro­ty, by prze­pro­wa­dzić na­słuch. Kom­plet­ną ci­szę za­kłó­cał tyl­ko lek­ki szum mo­to­ru nie­przy­ja­ciel­skiej jed­nost­ki. Po chwi­li ja­poń­ski okręt na­brał zno­wu pręd­ko­ści. Cała za­ło­ga z na­pię­ciem za­par­ła się na swo­ich miej­scach. To mógł być ko­niec ich mi­sji.

Bum! Bum!

Eks­plo­zje bomb głę­bi­no­wych przy­bli­ży­ły się, po czym za­czę­ły za­ni­kać. Do­zo­ro­wiec mio­tał bom­by głę­bi­no­we na kur­sie, któ­ry od­da­lał go od wy­ci­szo­ne­go, tkwią­ce­go w mule okrę­tu pod­wod­ne­go. Po dal­szych dwu­dzie­stu mi­nu­tach dał im spo­kój – jego śru­by wy­raź­nie zwięk­szy­ły ob­ro­ty i prze­ciw­nik od­szedł w kie­run­ku, w któ­rym znaj­do­wał się stor­pe­do­wa­ny sta­tek han­dlo­wy. Wciąż do­cho­dzi­ły do nich od­gło­sy pę­ka­nia ka­dłu­ba. Ale z tego maru mu­sia­ła być twar­da sztu­ka! Do­brze by­ło­by za­cze­kać i po­twier­dzić za­to­pie­nie frach­tow­ca, ale praw­do­po­do­bień­stwo, iż za­raz zja­wi się wię­cej okrę­tów nie­przy­ja­cie­la i po­szu­ki­wa­nia zo­sta­ną wzno­wio­ne było tak duże, że roz­sąd­nym roz­wią­za­niem wy­da­wa­ło się jed­nak jak naj­szyb­sze od­da­le­nie od tego miej­sca.