Biblia pisarzy, cz. I: Stary Testament, t. 3: Prorocy, poeci i mędrcy ebook

W pierwszej części tomu 3. omówiono księgi prorockie. W języku polskim przez słowa ‘prorok’, ‘prorokować’ rozumiemy zazwyczaj przepowiadanie przyszłości. Inne znaczenie przypisywali im Izraelici. Zadaniem proroka było (…) być głosem Boga upominającego Naród Wybrany, ustami mówiącymi w imieniu Jahwe (…). Znamy imiona kilkudziesięciu proroków, ale wyrocznie tylko szesnastu z nich (czterech wielkich proroków i dwunastu mniejszych). Niektórzy z nich byli utalentowanymi pisarzami, a ich dzieła zawierają piękne pod względem literackim fragmenty poetyckie, jak choćby pieśń o winnicy Izajasza, żale Jeremiasza czy opis ożywionych kości u Ezechiela.

W drugiej części tego tomu zajmujemy się księgami mądrościowymi, czyli odnoszącymi się do wątków zarazem dydaktycznych, jak i poetyckich. Do grupy ksiąg mądrościowych z przewagą elementów pouczająco-mądrościowych zaliczamy Syracha, Księgę Mądrości i Księgę Przysłów. Przysłowia należą do gatunku typowego nie tylko dla poezji hebrajskiej, ale i dla całego Wschodu, dlatego ich zbiory znajdujemy również w Biblii (…). Te księgi rzadko były komentowane i cytowane w literaturze, co bynajmniej nie znaczy, że nie posiadają wartości literackiej. Natomiast trzy księgi poetycko-mądrościowe znacząco różniące się między sobą, stanowią wielkie arcydzieła literatury i poruszają ważne tematy ogólnoludzkie. Są to Księgi Hioba, Koheleta i Pieśń nad pieśniami. Księga Hioba to wielka medytacja nad ludzkim cierpieniem. Kohelet, ukrywający się za postacią i imieniem Salomona, zastanawia się nad problemem przemijania. Z kolei Pieśń nad pieśniami to poemat o miłości zarazem mężczyzny do kobiety, jak i miłości Boga: w judaizmie do Izraela, w chrześcijaństwie – do Kościoła.
(ze Wstępu ks. Marka Starowieyskiego)

W księgach mądrościowych, a także niektórych prorockich, musieliśmy przyjąć nieco inne założenia dotyczące doboru cytowanych tekstów. Ze względu na stosunkowo niewielką liczbę utworów nawiązujących do owych ksiąg, podajemy tu, podobnie jak w innych tomach, liczne parafrazy poetyckie utworów biblijnych lub przekłady tekstów dokonane przez polskich poetów. Pierwszy z tych gatunków był popularny w XIX wieku. Uprawiali go między innymi Kazimierz Brodziński czy Felicjan Faleński. Jeśli zaś chodzi o przekłady ksiąg biblijnych, to tłumaczyli je, choćby ograniczyć się do tych trzech nazwisk, Czesław Miłosz, Roman Brandstaetter czy Harry Duda.

Sądzę, że te cztery tomy, zawierające teksty odnoszące się do Ksiąg Starego Testamentu, wykazują, jak wielką miały one wartość dla pisarzy – często laureatów nagrody Nobla – którzy wczytywali się w nie i nawiązywali do nich w swoich utworach. Pismo Święte zawiera bowiem nie tylko fundamentalne zasady wiary dla milionów chrześcijan czy żydów, ale znajdują się w nim wspaniałe dzieła literatury, które stanowiły dla wielu pisarzy natchnienie. Jeśli włączymy do tego grona arcydzieł dzieła muzyczne: opery, oratoria, utwory liturgiczne Kościoła czy Synagogi, dzieła malarstwa i rzeźby o tematyce biblijnej, zrozumiemy, że Biblia stanowi zaiste „wielki kod” kultury europejskiej. (fragment Wstępu ks. Marka Starowieyskiego)

Skrócony spis treści

Skróty 12
Wstęp 15
O prorokach 19
PROROCY WIĘKSI
I. Izajasz 39
II. Jeremiasz i jego krąg 70
III. Ezechiel 150
IV. Daniel 186
PROROCY MNIEJSI
I. Ozeasz 260
II. Joel 265
III. Amos 267
IV. Abdiasz 272
V. Jonasz 277
VI. Micheasz 306
VII. Nahum 310
VIII. Habakuk 311
IX. Sofoniasz 315
X. Aggeusz 319
XI. Zachariasz 320
XII. Malachiasz 323
POECI I MĘDRCY
I. Literatura mądrościowa 329
II. Księga Hioba 333
III. Księga Koheleta (Eklezjastesa) 394
IV. Pieśń nad pieśniami 454
V. Księga Przysłów 509
VI. Księga Mądrości 519
VII. Księga Syracha (Eklezjastyk) 537
Dodatek – Klucz do duchowej lektury wybranych fragmentów 506
Autorzy 552
Bibliografia 563
Indeks osobowy 573
Indeks miejsc, narodów, postaci i pojęć biblijnych 579
Indeks biblijny 585
Indeks dzieł starożytnych cytowanych bądź wzmiankowanych 591