40 dni z Matką Bożą Gietrzwałdzką EBOOK ebook

Copyright © Rafał Przestrzelski 2026

Copyright © Bogumił Wykowski 2026

Copyright © for this edition by Wydawnictwo Esprit 2026

All rights reserved

Dokument chroniony elektronicznym znakiem wodnym.

Nihil obstat

Kuria Diecezjalna w Elblągu

nr 513/BE/2025, 18 lipca 2025 roku

ks. kan. dr hab. Paweł Rabczyński, prof. UWM

Imprimatur

Kuria Diecezjalna w Elblągu

nr 513/BE/2025, 18 lipca 2025 roku

bp dr Jacek Jezierski – biskup elbląski

PROJEKT OKŁADKI: Małgorzata Bocian

MATERIAŁY OKŁADKOWE: archiwum Sanktuarium Matki Bożej w Gietrzwałdzie

MATERIAŁY ŚRODKA: ks. Jan Leder CRL

REDAKCJA: Lidia Kozłowska

KOREKTA: Justyna Jagódka

ISBN 978-83-68845-06-8

Wydanie I, Kraków 2026

WYDAWNICTWO ESPRIT SP. Z O.O.

ul. Władysława Siwka 27a, 31-588 Kraków

tel. 12 267 05 69, 12 264 37 09

e-mail: [email protected]

[email protected]

[email protected]

Księgarnia internetowa: www.esprit.com.pl

Słowo od rektora sanktuarium

40 dni z Matką Bożą Gietrzwałdzką nie jest ani klasyczną monografią historyczną, ani zbiorem pobożnych opowieści. To przemyślana, dzień po dniu rozpisana droga duchowa. Można powiedzieć wprost: to propozycja osobistych rekolekcji dla każdego, kto pragnie zatrzymać się, uporządkować swoje życie i doświadczyć spotkania z Maryją.

Książka prowadzi czytelnika przez czterdzieści kolejnych medytacji inspirowanych orędziem z Gietrzwałdu – miejsca jedynych w Polsce objawień maryjnych uznanych przez Kościół. Każdy dzień ma swoją strukturę: punkt wyjścia stanowi konkretne wydarzenie z 1877 roku – scena objawienia, dialog wizjonerek z Maryją, historyczny kontekst prześladowań czy reakcje wiernych. Następnie autorzy rozwijają refleksję w świetle Pisma Świętego i nauczania Kościoła, często sięgając po słowa papieży: Jana Pawła II, Benedykta XVI czy Pawła VI. Rozważania kończą się bardzo konkretnymi pytaniami – nieraz niewygodnymi – które prowadzą do osobistego rachunku sumienia.

Te rekolekcje łączą w sobie cztery wyraźne wątki. Po pierwsze historię objawień gietrzwałdzkich: poznajemy Justynę Szafryńską i Barbarę Samulowską, ich dziecięcą prostotę, badania komisji kościelnych, napięcia wywołane przez kulturkampf, postać ks. Augustyna Weichsela – proboszcza, który zapłacił wysoką cenę za wierność objawieniom. Po drugie nauczanie Kościoła, które porządkuje i pogłębia przesłanie Maryi: o różańcu, Eucharystii, pokucie, czystości, prawdzie i odpowiedzialności za ojczyznę. Po trzecie poruszające świadectwa: o uzdrowieniach, nawróceniach, wyjściu z uzależnień, ocalonych małżeństwach. Po czwarte wreszcie bardzo konkretne pytania do czytelnika: o stan jego wiary, o wierność niedzielnej Mszy Świętej, o relację do prawdy, o czystość serca, o troskę o rodzinę i naród.

Autorzy – kapłani związani z Gietrzwałdem – piszą z doświadczenia miejsca, do którego od pokoleń przybywają ludzie szukający nadziei, nawrócenia i sensu. Ich perspektywa nie jest teoretyczna. To spojrzenie duszpasterzy, którzy słuchają spowiedzi, prowadzą pielgrzymów, modlą się z osobami uzależnionymi, towarzyszą małżeństwom w kryzysie. Dlatego książka ta nie zatrzymuje się na poziomie wzruszenia historią. Ona konsekwentnie prowadzi ku decyzji.

W centrum rekolekcji stoi orędzie Gietrzwałdu: codzienny różaniec, pokuta, wierność sakramentom – szczególnie Eucharystii – oraz przemiana życia. Maryja nie przynosi sensacji ani nowych prawd wiary. Przypomina to, co istotne. Upomina się o trzeźwość, ostrzega przed rozwiązłością, wzywa do mówienia prawdy i słuchania Kościoła. W kontekście dziewiętnastowiecznych prześladowań miało to wymiar narodowy; dziś autorzy pokazują, że ma wymiar równie aktualny – w świecie relatywizmu, kryzysu rodziny i osłabionej wiary.

40 dni z Matką Bożą Gietrzwałdzką to zatem nie tylko książka o przeszłości. To duchowy program na teraźniejszość. Gietrzwałd niesie orędzie, które domaga się odpowiedzi. Te rekolekcje pomagają je na nowo odkryć – i uczą, jak nim żyć dziś: osobiście, we wspólnocie i jako naród, który Maryja w tym miejscu wzywa do wierności Bogu, do modlitwy i przemiany serca.

ks. Przemysław Soboń CRL, rektor Sanktuarium Matki Bożej Gietrzwałdzkiej

Wstęp

Gietrzwałd (Dietrichswalde), królewska wieś chłopska, jest częścią katolickiej Warmii Południowej. Położony w otoczeniu pagórków i malowniczych lasów, przyciąga nie tylko pątników, ale także miłośników niepowtarzalnych krajobrazów i tych, którzy zachwycają się pięknem i bogactwem przyrody tego miejsca.

Według Johanna Friedricha Goldbecka, autora Vollständige Topographie des Königreichs Preussen [„Kompletnej topografii Królestwa Prus”], w Gietrzwałdzie w 1785 roku było 57 dymów1. Ten osiemnastowieczny historyk w zebranych danych statystycznych nie uwzględnił liczby mieszkańców. Dokładniejszy był Samuel Gottlieb Wald. Według jego ustaleń Gietrzwałd w 1820 roku zamieszkiwały 353 osoby. Natomiast z informacji księdza Augustyna Weichsela wynika, że w roku 1877 miejscowość liczyła 900 mieszkańców. Wszyscy byli katolikami, poza rodziną żandarma.

Gietrzwałdzka parafia ku czci Narodzenia Najświętszej Maryi Panny ma długą i bogatą przeszłość religijną, związaną z kultem maryjnym. Już w XVI wieku wierni otaczali czcią słynący cudami obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem na ręku. W 1877 roku parafia liczyła 1414 osób, natomiast według sprawozdania wizytacyjnego z 2024 roku – 1819. Na podstawie tych danych można powiedzieć, że mimo zmian narodowościowych i rozwoju ruchu pielgrzymkowego nie odnotowano tu gwałtownego przyrostu wiernych.

W Roku Jubileuszowym 2025 wieś Gietrzwałd, nawet na tle gminy, której stanowi ważną część, nie była liczebnie duża. Znana jest przede wszystkim z objawień Najświętszej Maryi Panny.

Objawienia maryjne w Gietrzwałdzie są jedynymi w Polsce uznanymi przez Kościół. W 1877 roku Maryja ukazała się tu dwóm dziewczynkom i pozostawiła konkretne przesłanie dla ludzi tamtego okresu, dla których wierność Bogu była najważniejsza. Maryjne przesłanie nie utraciło nic ze swej aktualności także dla nas, spadkobierców bogatej spuścizny duchowej minionych pokoleń.

Dzieje parafii od początku jej powstania aż po rok 1877 przebadał i opracował ksiądz Stefan Ryłko z Zakonu Kanoników Regularnych. O parafii tej pisali także inni autorzy, zarówno z uwzględnieniem aparatu naukowego, jak i z jego pominięciem, w wersji popularnej.

Pomysł do napisania niniejszej książeczki, u progu sto pięćdziesiątej rocznicy objawień maryjnych w Gietrzwałdzie, powstał po emitowanych w TV Trwam w marcu i kwietniu 2025 roku krótkich rozważań wielkopostnych w kontekście tego wydarzenia. Autorzy uznali za słuszne nadanie im charakteru uniwersalnego, wykraczającego poza konkretny okres liturgiczny, z gietrzwałdzkich objawień maryjnych można bowiem w każdym czasie wysnuć przesłanie i zachętę Maryi do porzucenia grzechu oraz pogłębienia wierności Bogu i Jego przykazaniom, co jest najlepszym i najpewniejszym drogowskazem wskazującym drogę do nieba.

Niniejsza książeczka ma charakter popularny, choć autorzy odwołują się także do konkretnych ustaleń historycznych, nie tylko w obszarze objawień gietrzwałdzkich, łącząc je z duchowością katolicką i nauczaniem Kościoła. Na potrzeby niniejszego opracowania zestawili na końcu literaturę przedmiotu.

***

Autorzy wyrażają nadzieję, że ta niewielka książka trafi do wielu Czytelników, ożywi ich przywiązanie do Chrystusa i Jego Matki oraz przynagli do codziennego odmawiania modlitwy różańcowej i regularnego uczestnictwa w niedzielnej Eucharystii.

Gietrzwałd, 27 czerwca 2025 roku

ks. Rafał Przestrzelski CRL

ks. Bogumił Wykowski

1Matka Nadziei

27 czerwca 1877 roku Justyna Szafryńska, po odmówieniu modlitwy Anioł Pański w południe, zobaczyła na klonie koło plebanii niezwykłą jasność, a w niej postać z długimi włosami, siedzącą na złocistym tronie udekorowanym perłami. „Po chwili zauważyła jasny blask zstępujący z nieba i anioła ze złotymi skrzydełkami w białej szacie złotem przetykanej […], który złożył niski ukłon postaci siedzącej na tronie. Gdy Justyna odmówiła Pozdrowienie Anielskie, postać podniosła się z tronu i wraz z aniołem uniosła się do nieba. Tak rozpoczęły się głośne objawienia Matki Boskiej w Gietrzwałdzie”2.

Zanim rozpoczęły się objawienia maryjne w Gietrzwałdzie, w wielu okolicznych miastach i wsiach Polski przedrozbiorowej ludzie dostrzegali na niebie niewytłumaczalne zjawiska. Tak było między innymi w Przasnyszu czy Myszyńcu.

Był dzień 27 czerwca 1877 roku, a Rzeczpospolitej, mimo zrywów powstańczych, nadal brakowało na mapach Europy i świata. Z polecenia władz pruskich na Warmii trwał od kilku lat, z różnym nasileniem, kulturkampf. Głównym jego celem było wyeliminowanie lub znaczne ograniczenie oddziaływania na tutejszą ludność kultury polskiej, a przede wszystkim wiary katolickiej. Jednak w Gietrzwałdzie, oddalonym o siedemnaście kilometrów od Olsztyna, dzięki maryjnej pobożności wiernych nadzieja na wolność i lepsze jutro nigdy nie zgasła. Nieustannie obecna dzięki Maryi ma w każdej epoce swoje najwznioślejsze świadectwo wiarygodności. To właśnie w tym miejscu Piękna Pani, którą widziała na klonie najpierw trzynastoletnia Justyna Szafryńska, a potem dwunastoletnia Barbara Samulowska, po raz kolejny w dziejach swoich objawień przekonała świat, że nadzieja nie jest naiwnym optymizmem, ale darem łaski w realizmie życia. Warto podkreślić, że z chwilą pierwszego objawienia nastąpiło ożywienie religijne w parafii. Maryja, przychodząc z nieba, przyniosła nadzieję nie tylko Warmiakom zatroskanym o język polski w szkołach i w kościołach, lecz także Polakom mieszkającym pod zaborami, którzy tęsknili za niepodległą ojczyzną.

Każde przesłanie, by dotarło do człowieka, wymaga czasu, jego dobrej woli, a przede wszystkim łaski Bożej. W dziele naszej przemiany i zbliżania się do Boga obecna jest Najświętsza Maryja Panna – Stella Maris (Gwiazda Morza). Zwracając się do Niej, wyrażamy nadzieję, że w burzliwych wydarzeniach życia to Ona przychodzi nam z pomocą, wspiera nas w drodze do świętości i wskazuje pewną drogę do nieba.

Drogi Bracie i droga Siostro! Otrzymaliśmy wolność, nie tylko w wymiarze politycznym czy religijnym, ale przede wszystkim w możliwości osobistego wyboru między dobrem a złem, między Bogiem a Jego przeciwnikiem. Co zrobimy z tym darem? Wolność nie jest dana raz na zawsze! Przekonaliśmy się o tym boleśnie my, Polacy, kiedy nie potrafiliśmy utrzymać tego, co odziedziczyliśmy po ziemskich ojcach i matkach.

Abyśmy nie zapomnieli, kim jesteśmy i dokąd zmierzamy, warto w krótkim rachunku sumienia zastanowić się, jak wykorzystujemy na co dzień otrzymany dar wolności i jak realizujemy przyrzeczenia chrzcielne. By to zadanie nieco ułatwić, proponujemy wykorzystanie zamieszczonych tu czterdziestu krótkich rozważań. Liczba ta została wybrana świadomie, nawiązuje bowiem do wielu wydarzeń biblijnych, szczególnie do modlitwy i postu Jezusa na pustyni, gdzie poddawany był pokusom szatana i je skutecznie przezwyciężył. Pustynia, miejsce oddalone od zgiełku i hałasu, ułatwia każdemu wyciszenie, pozwala człowiekowi się odmienić, tak jak to było między innymi w przypadku Mojżesza.

Kościół, dostrzegając dobrodziejstwa ciszy, skupienia, modlitwy, postu i pokuty, zachęca do ich praktykowania nie tylko w okresie Wielkiego Postu, ale także w ciągu roku. Praktykowaniu tej formy pobożności sprzyja na pewno żywy kult Matki Bożej w Gietrzwałdzie.

Jako uczniowie Chrystusa idźmy w pielgrzymce nadziei z Panią Gietrzwałdzką, wierząc, że Ona – Matka Pięknej Miłości, nie zawiedzie nas teraz i w przyszłości, tak jak nie zawiodła poprzednich pokoleń wpatrzonych w Jej matczyne oblicze!

2Królowa Nieba i Ziemi

„Potem wielki znak się ukazał na niebie: Niewiasta obleczona w słońce i księżyc pod jej stopami, a na jej głowie wieniec z gwiazd dwunastu” (Ap 12, 1)3.

Ta apokaliptyczna wizja św. Jana ukazuje szczególną godność i wybranie Maryi. 28 czerwca 1877 roku, a więc w drugim dniu objawień, Matka Boża przedstawiła się Justynie i Barbarze jako Królowa. Scenę tę utrwalono na polichromii stropu starej części kościoła w Gietrzwałdzie. Najpierw pojawił się złoty tron, a następnie ukazała się Matka Boża, która zasiadła na nim. Po bokach tronu zjawili się aniołowie. Maryja była ubrana w białą szatę spiętą przepaską. Nad Jej głową dwaj aniołowie unosili błyszczącą koronę, natomiast trzeci trzymał złote berło. Po dłuższej chwili aniołowie przynieśli Dzieciątko Jezus ubrane w białą szatę obszytą złotą nicią. Boże Dziecię trzymało w rękach złotą kulę z krzyżem – symbol władzy nad światem. Nad wszystkimi postaciami górował krzyż. Widzenie to trwało mniej więcej pół godziny.

Czerwcowe objawienie ukazało autorytet Maryi, pierwszej ze wszystkich świętych, Tej, której kłaniają się nawet aniołowie. Jest Ona Królową wszystkich stworzeń, ponieważ jest Matką Syna Bożego – Słowa Odwiecznego, przez które wszystko się stało. Królewskość Maryi jest konsekwencją Jej zjednoczenia z Synem, przebywania z Nim w niebie, czyli trwania w komunii z Bogiem. Na królewską godność Bożej Rodzicielki składa się pokora, zaufanie, służba i miłość. Ona nieustannie prosi Boga, aby obdarował ludzkość wszelkimi skarbami swojej miłości i otaczał ją opieką.

Czasem dostrzegamy nawet wokół siebie ogrom zła i wydaje się nam, że na świecie ciemność zatryumfowała na wieki. W znaku Niewiasty obleczonej w słońce widzimy ostateczny tryumf dobra nad złem, który może stać się i naszym udziałem. Wszak jesteśmy dziećmi Maryi.

Bracie i Siostro! Czy jesteś jednym z nich? A może wyparłeś/wyparłaś się tego, że Ją znasz, podobnie jak Piotr uczynił to wobec Jezusa na dziedzińcu arcykapłana Kajfasza? Tylko że on wyraził żal i skruchę z powodu zdrady swojego Mistrza i Pana. Ostatecznie oddał życie za wiarę w Niego. A jak jest z twoją wiernością i przywiązaniem do Jezusa i Maryi?

1 Dym to dawne określenie wiejskiej chałupy lub pojedynczego gospodarstwa, stanowiące podstawę do obliczania podatku, tak zwanego podymnego [przyp. red.].

2 J. Obłąk, Objawienia Matki Boskiej w Gietrzwałdzie. Ich treść i autentyczność w opinii współczesnych (W stulecie objawień 1877–1977), „Studia Warmińskie” 1977, t. 14, s. 16.

3 Cytaty biblijne podano za: Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Biblia Tysiąclecia, wyd. piąte, Poznań 2015.