Upadek komunizmu Kl8n.. ebook

Upadek komunizmu

@mz_learning_know

Tytuł: Upadek komunizmu

Tytuł serii: Hit na klasówkę

Autor: @mz_learning_know

Copyright © 2026 Magdalena Zelmańska-RecławISBN: 978-83-68792-03-4

Gdańsk, 2026

Spis treści

Upadek komunizmu

Początki opozycji demokratycznej w Polsce

Powstanie „Solidarności”

Stan wojenny w Polsce

Rozpad bloku wschodniego

Początek III Rzeczypospolitej

@mz_learning_know

Bibliografia / Warto przeczytać

Upadek komunizmu

Początki opozycji demokratycznej w Polsce

Czerwiec 1976 r.

Kryzys gospodarczy w drugiej połowie lat 70. XX w. wynikał z:

- polityki gospodarczej Gierka,

- błędnych inwestycji,

- rosnącego zadłużenia zagranicznego.

W sklepach brakowało podstawowych produktów spożywczych.

Władze zdecydowały o podniesieniu cen żywności. Decyzję ogłosiły 24 czerwca 1976 r.

Już następnego dnia w wielu przedsiębiorstwach rozpoczęły się strajki i demonstracje. Największe odbyły się w Radomiu, Ursusie i Płocku.

Do stłumienia zamieszek władze skierowały:

- jednostki milicji,

- specjalnie przeszkolone do walki z demonstrantami Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej (ZOMO).

Gierek zakazał użycia broni palnej.

By zamieszki się nie rozprzestrzeniły, władza odwołała podwyżki.

Przyczynywystąpień robotniczych w czerwcu 1976 r.

- drastyczne podwyżki cen żywności,

- brak dialogu społecznego.

Skutki:

- represje wobec protestujących,

- powstanie opozycji antykomunistycznej.

Represje wobec uczestników czerwca 76:

- aresztowania,

- dyscyplinarne zwolnienia z pracy,

- bicie zatrzymanych.

Powstanie opozycji antykomunistycznej

Do powstania antykomunistycznej opozycji przyczyniły się:

- kryzys gospodarczy,

- wydarzenia z czerwca 1976 r.,

- łagodniejsza polityka wewnętrzna.

We wrześniu 1976 r. powstał niezależny od władzKomitet Obrony Robotników (KOR).

Organem prasowym KOR był „Biuletyn Informacyjny KOR”, a następnie pismo „Robotnik”.

Cele działań KOR:

- zorganizowanie pomocy materialnej i prawnej dla osób prześladowanych przez władze komunistyczne,

- uzyskanie amnestii dla aresztowanych i skazanych oraz przywrócenie do pracy zwolnionych osób.

Działania KOR (jawne i w granicach prawa):

- pomoc prawna oskarżonym przez władze,

- zbiórki pieniędzy dla rodzin uczestników protestów wyrzuconych z pracy,

- listy i petycje do władz o zaprzestanie prześladowań,

- głodówki.

KOR założyła 14-osobowa grupa ludzi kultury, znanych działaczy demokratycznych i niepodległościowych, m.in. Jerzy Andrzejewski (pisarz), Stanisław Barańczak (poeta), ksiądz Jan Zieja (były kapelan AK), Jan Józef Lipski (inicjator Listu 34), Antoni Macierewicz, Jacek Kuroń.

Wśród działaczy były setki anonimowych współpracowników wspierających KOR.

Wobec członków KOR stosowano:

- podsłuchy,

- nękanie anonimowymi telefonami,

- pobicia.

W maju 1977 r. funkcjonariusze SB zamordowaliStanisława Pyjasa (studenta polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego i współpracownika KOR).

Manifestacja związana z jego pogrzebem przerodziła się w starcia z milicją. Doszło do kolejnych aresztowań.

Ze względu na głodówki, listy i petycje władze zaprzestały prześladowań i ogłosiły amnestię dla osób, które protestowały:

- w czerwcu 1976 r.,

- po zabójstwie Pyjasa.

Rozwój opozycji

Ujawnione przykłady łamania prawa w PRL skłoniły opozycjonistów do dalszej działalności.

Powstawały kolejne organizacje opozycyjne uważane przez władze za nielegalne.

Drugi obieg – ruch wydawniczy ugrupowań opozycyjnych, nielegalne wydawaniepublikacji zakazanych przez władze.