Polska i świat w nowej epoce ebook

Polska i świat w nowej epoce

@mz_learning_know

Tytuł: Polska i świat w nowej epoce

Tytuł serii: Hit na klasówkę

Autor: @mz_learning_know

Copyright © 2026 Magdalena Zelmańska-RecławISBN: 978-83-68792-04-1

Gdańsk, 2026

Spis treści

Polska i świat w nowej epoce

Europa po rozpadzie ZSRS

Konflikty na świecie po 1989 r.

Polska w latach 90. XX w.

Polska w NATO i UE

Wyzwania współczesnego świata

@mz_learning_know

Bibliografia / Warto przeczytać

Polska i świat w nowej epoce

Europa po rozpadzie ZSRS

Europa na przełomie XX i XXI w.

Dzięki rozpadowi ZSRS kraje Europy Środkowo-Wschodniej uwolniły się spod władzy Moskwy. Większość z nich chciała integracji z Europą Zachodnią.

Integracja gospodarcza

Od 1993 r. istniała Unia Europejska (na mocy traktatu z Maastricht). W kolejnych latach poszerzano Unię o państwa byłego bloku wschodniego.

Integracja wojskowa.

Cel – bezpieczeństwo militarne.

Rozszerzenie NATO zapowiedział w 1995 r. prezydent USABill Clinton.

W 1999 r. po raz pierwszy od zakończenia zimnej wojny do sojuszu przyjęto trzy nowe państwa: Polskę, Czechy i Węgry z byłego Układu Warszawskiego.

Rosja w epoce kryzysu

Po upadku ZSRS (1991) prezydentem Federacji Rosyjskiej był Borys Jelcyn (1991-1999). Gospodarka Rosji była w stanie upadku. Wpływ Rosji na politykę międzynarodową był niewielki.

By Rosja zachowała wpływy, w obszarze byłego ZSRS w 1991 r. powstała Wspólnota Niepodległych Państw (WNP), która zrzeszała Rosję oraz większość krajów postsowieckich (byłych republik sowieckich). WNP miała zajmować się współpracą między byłymi republikami, ale w rzeczywistości umożliwiała Rosji oddziaływanie na nie.

Jedynym krajem, który podjął ścisłą współpracę z Rosją, była Białoruś.

Od 1994 r. Białorusią rządzi Aleksander Łukaszenko.

W 1997 r. powstał Związek Białorusi i Rosji.

Ze względu na kryzys gospodarczy, zaniechanie reform i opór społeczny Federacja Rosyjska stała się krajem ogromnych różnic majątkowych między zubożałą większością społeczeństwa a grupą wpływowych oligarchów, którzy zdobyli fortuny często w nieuczciwy sposób dzięki przejęciu państwowego majątku.

Oligarchia – grupa najbogatszych osób posiadających szczególne wpływy polityczne w państwie.

Powrót mocarstwowych ambicji Rosji

Od 2000 r. prezydentem Federacji Rosyjskiej jest Władimir Putin (były funkcjonariusz KGB).

Mimo złej sytuacji gospodarczej Rosja pod rządami Putina zaczęła aktywniej uczestniczyć w polityce międzynarodowej:

- nawiązała dobre relacje z państwami zachodnimi, pozyskała zagranicznych inwestorów i nowoczesne technologie,

- zdobyte fundusze i technologie przeznaczyła na zwiększenie wydobycia surowców (ropy i gazu),

- zaczęła wykorzystywać sprzedaż surowców jako środek nacisku na sąsiednie kraje (groźby ograniczenia dostaw ropy i gazu),

- w 1997 r. dołączyła do grupy najbardziej wpływowych państw (grupa G8), jednak po aneksji Krymu w 2014 r. jej członkostwo zostało zawieszone.

„Zielone ludziki” – określenie oddziałów wojsk rosyjskich, które w 2014 r. zajęły należący do Ukrainy Krym. Żołnierze ci nosili rosyjskie mundury, ale pozbawione jakichkolwiek oznaczeń, by uniemożliwić identyfikację, a tym samym ułatwić Rosji negowanie swojego powiązania z atakiem.

Kraje postsowieckie

Kraje postsowieckie – państwa powstałe z dawnych republik sowieckich.

Kraje postsowieckie musiały dokonać przemian ustrojowych i gospodarczych. Borykały się z licznymi problemami społecznymi i gospodarczymi. Odżyły tłumione dotychczas konflikty narodowościowe.

Najszybciej ustrój demokratyczny i gospodarkę wolnorynkową wprowadziły Litwa, Łotwa i Estonia (kraje bałtyckie). Rozpoczęły integrację ze strukturami europejskimi.

Ukrainauzyskała niepodległość w 1991 r.

Starała się zachowywać równowagę między Rosją a Zachodem. Sytuacja wewnętrzna Ukrainy stale się pogarszała, szerzyła się korupcja, społeczeństwo ubożało.

2004 – sfałszowane wybory prezydenckie wygrane przez Wiktora Janukowyczapopieranego przez Rosję.

2004-2005 – wybuch protestów przeciwko fałszerstwom wyborczym, tzw. pomarańczowa rewolucja, której przewodził kandydat opozycji Wiktor Juszczenko (kolor pomarańczowy był symbolem jego sztabu wyborczego).

Powtórzenie II tury wyborów prezydenckich i wygrana Wiktora Juszczenki.

2005-2010 – prezydentura Juszczenki, brak oczekiwanych zmian gospodarczych na Ukrainie.

2010-2014 – prezydentura Wiktora Janukowycza i wzrost uzależnienia kraju od Rosji.

2013-2014 – Euromajdan – protesty przeciwko prezydentowi przeciwnemu wstąpieniu Ukrainy do UE i ucieczka Janukowycza do Rosji.