Świat po II wojnie światowej ebook

Świat po II wojnie światowej

@mz_learning_know

Tytuł: Świat po II wojnie światowej

Tytuł serii: Hit na klasówkę

Autor: @mz_learning_know

Copyright © 2025 Magdalena Zelmańska-RecławISBN: 978-83-978939-1-7

Gdańsk, 2025

Spis treści

1.Początek zimnej wojny

2.Za żelazną kurtyną

3.Rozpad systemu kolonialnego

4.Konflikt na Bliskim Wschodzie

5.Zimna wojna i wyścig zbrojeń

6.Droga ku wspólnej Europie

7.Przemiany społeczne i kulturowe w drugiej połowie XX w.

@mz_learning_know

Bibliografia / Warto przeczytać

Początek zimnej wojny

Skutki II wojny światowej

Skutki II wojny światowej:

- śmierć ponad 50 mln osób (wielu cywilów mordowano celowo),

- setki tysięcy osób stało się inwalidami,

- tysiące dzieci zostało sierotami,

- bezdomność dziesiątek tysięcy ludzi (głównie przesiedleńców, byłych więźniów),

- zniszczenie setek miast i tysięcy wsi (ruiny Warszawy, Leningradu, Berlina, Tokio, Hiroszimy),

- zniszczenie infrastruktury – drogi, mosty, linie kolejowe,

- utrata dzieł sztuki i zabytków architektury,

- dawne mocarstwa kolonialne (Wielka Brytania, Francja) utraciły swoją pozycję,

- ukształtował się układ dwubiegunowy – nowymi liderami światowej polityki stały się Stany Zjednoczone i Związek Sowiecki.

Konferencja w Poczdamie i procesy norymberskie

Konferencja w Poczdamie była ostatnią konferencją przywódców Wielkiej Trójki. Jej głównym celem było rozstrzygnięcie powojennych losów pokonanych Niemiec. Podjęto także decyzje, na podstawie których ustalono nowy porządek świata.

Miejsce: Poczdam pod Berlinem.

Termin: od 17 lipca do 2 sierpnia 1945 r.

Uczestnicy:

- przywódca ZSRS Józef Stalin,

- nowy prezydent USA Harry Truman,

- premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill, w drugiej części jego następca – Clement Attlee.

Decyzje:

- podział Niemiec i Austrii oraz ich stolic na cztery strefy okupacyjne (amerykańską, brytyjską, francuską i sowiecką),

- zobowiązanie Niemiec do wypłaty reparacji wojennych,

- wprowadzenie na terenie Niemiec zasady czterech D: denazyfikacja, demilitaryzacja, dekartelizacja i demokratyzacja,

- ustalenie przebiegu zachodnich i północnych granic Polski,

- otrzymanie przez ZSRS rejonu Królewca,

- wysiedlenie z terenów Czechosłowacji, Węgier i Polski wszystkich Niemców,

- ukaranie niemieckich zbrodniarzy wojennych.

Reparacje wojenne – odszkodowanie za szkody i zniszczenia wypłacane stronie zaatakowanej w przypadku jej zwycięstwa lub korzystnego rozejmu.

Denazyfikacja – usunięcie z życia politycznego i społecznego działaczy związanych w przeszłości z systemem nazistowskim.

Demilitaryzacja – całkowite lub częściowe pozbawienie kraju uzbrojenia i infrastruktury obronnej.

Dekartelizacja – podział funkcjonujących w przemyśle karteli, czyli związków przedsiębiorstw z jednej branży, na mniejsze jednostki.

Demokratyzacja – zmiany ustrojowe mające na celu wprowadzenie systemu demokratycznego.

Procesy norymberskie – procesy, podczas których sądzono niemieckich zbrodniarzy wojennych. Przeprowadzono je w latach 1946–1949.

Alianci oskarżyli ich o:

- podżeganie i przygotowanie wojny,

- dokonywanie zbrodni przeciwko pokojowi,

- zbrodni wojennych,

- zbrodni przeciwko ludzkości.

Międzynarodowy Trybunał Wojskowy skazał na śmierć m.in. Hermanna Göringa (marszałka III Rzeszy), Hansa Franka (generalnego gubernatora części okupowanych ziem polskich) i Joachima von Ribbentropa (ministra spraw zagranicznych III Rzeszy).

Powstanie ONZ

Organizacja Narodów Zjednoczonych – międzynarodowa organizacja utworzona w celu utrzymania pokoju na świecie, rozstrzygania światowych konfliktów, obrony praw człowieka oraz pomocy rozwijającym się krajom. Powstała w 1945 r. Jej siedzibą został Nowy Jork w USA.

ONZ zastąpiła nieskuteczną Ligę Narodów.

Zasady funkcjonowania ONZ zatwierdzono na konferencji w Jałcie.

Konferencja założycielska Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) z udziałem delegacji 50 państw rozpoczęła się w kwietniu 1945 r. w San Francisco w USA.

Konferencja zakończyła się 26 czerwca 1945 r. podpisaniemKarty Narodów Zjednoczonych, w której zawarto podstawowe zasady prawnego funkcjonowania ONZ.

Rada Bezpieczeństwa – główny organ decyzyjny ONZ, w której zasiada pięciu stałych członków – USA, ZSRS, Francja, Wielka Brytania i Chiny.Każdy z nich miał prawo weta, pozwalające zablokować wszelkie decyzje innych organów organizacji.

Co roku organizowano sesje Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Brali w nich udział delegaci wszystkich państw należących do ONZ. Każdemu państwu przysługiwał jeden głos.

W 1948 r. ONZ uchwaliłaPowszechną deklarację praw człowieka, w której znalazły się zapisy m.in. o prawie wszystkich ludzi do życia, pracy i wolności.

Ekspansja komunizmu w Europie

Zgodnie z ustaleniami konferencji Wielkiej Trójki w sowieckiej strefie wpływów znalazły się:

- Bułgaria,

- Czechosłowacja,

- wschodnia część Niemiec,

- Polska,

- Rumunia,

- Węgry.

W tych krajach:

- stacjonowała Armia Czerwona,

- funkcjonowały sowieckie służby bezpieczeństwa,

- władzę przejęli lokalni komuniści zależni od Sowietów,

- możliwa była szybka, zbrojna interwencja Sowietów (w razie protestów ludności) ze względu na graniczenie z ZSRS.

Stalin wspierał działalność partii komunistycznych w Europie Zachodniej, szczególnie silnych we Francji i Włoszech.

Pomimo zakończenia wojny:

- Armia Czerwona nie została zredukowana,

- wywiad sowiecki skutecznie szpiegował państwa zachodnie.

Dzięki wywiadowi Stalin zdobył m.in. informacje o amerykańskich pracach nad bombą atomową. Ułatwiło mu to już w 1949 r. zbudowanie i przetestowanie własnej.

Ludność zaczęła się obawiać III wojny światowej.

Zimna wojna i doktryna Trumana

Zimna wojna – stan napiętych stosunków i rywalizacji między ZSRS a USA oraz ich sprzymierzeńcami w latach 1947–1991.

Między państwami bloku wschodniego a zachodniego nie doszło do bezpośredniego konfliktu zbrojnego, ale obie strony:

- zbroiły się i przygotowywały do walki,

- starały się zdobyć jak najszersze wpływy na świecie.

Za symboliczny początek zimnej wojny przyjmuje się wygłoszenie przez Churchilla przemówienia w Fulton (USA) 5 marca 1946 r. Świadkiem tego wydarzenia był prezydent Truman, który popierał poglądy Churchilla.

12 marca 1947 r. Truman przedstawił swój program. Oświadczył, że rządy komunistów zagrażają światowemu pokojowi i należy się temu przeciwstawić.

Doktryna Trumana – strategia polityki zagranicznej USA zakładająca udzielanie pomocy narodom zagrożonym komunizmem.

Plan Marshalla – plan amerykańskiej pomocy gospodarczej dla zniszczonej przez wojnę Europy. Oferowano pomoc także państwom komunistycznym. Pod naciskiem ZSRS kraje bloku wschodniego odmówiły udziału w planie Marshalla.