Terror oraz terroryzm międzynarodowy i globalny z  prawnego punktu widzenia. Tom II: Terroryzm we współczesnym świecie w świetle prawa ebook

Wykaz ważniejszych skrótów

CCIT – Comprehensive Crime of Terrorism.

ETPCz – Europejski Trybunał Praw Człowieka i Obywatela

ISIL – Islamskie Państwo w Iraku i Lewancie

ISIS – Islamic State of Iraq and Sham

MTK – Międzynarodowy Trybunał Karny

PI – Państwo Islamskie

RB – Rada Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych

StMTK, Statut MTK – Statut Międzynarodowego Trybuna Karnego

STL – Special Tribunal for Lebanon, Specjalny Trybunał dla Libanu

UE – Unia Europejska

USA – Stany Zjednoczone Ameryki Północnej

ZONZ – Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych

ZOMTK – Zgromadzenie Ogólne Międzynarodowego Trybunału Karnego

Wprowadzenie

Wymagania co do definicji pojęcia terroryzmu w XXI w. wskazują na istnienie różnic w odniesieniu do definicji, która wpływała na rozumienie tego pojęcia kilkadziesiąt lat wcześniej. Wspomniane różnice wynikają z nowych możliwości – rozwijającej się technologii, technik i technologii komunikacji, w tym internetu; natomiast same zasady wskazujące na zaistnienie aktu terrorystycznego mogą nie ulegać zmianom. Wziąć należy pod uwagę definicje pojęć takich jak wojna i pokój, a łatwo spostrzec, że trudno osiągnąć międzynarodową zgodność w stosunku i do tych zagadnień na świecie.

W terminologii stworzonej w Wielkiej Brytanii1 określone zostało pojęcie terroru we Francji, który wydarzył się w następstwie rewolucji francuskiej, za czasów rządów jakobinów2. Zgodnie ze stanowiskiem B. Hołysta: „jeżeli uzna się, że terror jest wynikiem stosowania przemocy lub innych aktów gwałtu przez osoby prywatne lub też grupy osób, to wówczas to pojęcie będzie określać ekstremalny skutek terroryzmu”3, a gdy „inspiratorem opartych na przemocy jest państwo, to wówczas można mówić o terrorze państwowym”4.

W 1926 r. w Brukseli pod auspicjami Międzynarodowego Stowarzyszenia Prawa Karnego podjęto wysiłki w celu zdefiniowania terroryzmu międzynarodowego. Miał być nim czyn bezprawny polegający na pogwałceniu porządku międzynarodowego. Ten czyn zabroniony miał być ścigany niezależnie od miejsca, w którym został popełniony. Podczas kolejnych konferencji z zakresu prawa karnego potwierdzono, że definicja terroryzmu miała należeć do kompetencji uniwersalnej. Rozszerzono odpowiedzialność na inne postaci współdziałania przestępnego, na ich udział w związkach mających na celu popełnienie aktu terrorystycznego. Nie miał być to przejaw działalności politycznej. Akt terroryzmu miał być czynem przestępnym, mającym na celu wywołanie stanu terroru w świadomości poszczególnych osób, grup osób lub zbiorowości5.

Za przykład państwa terroru podaje się nazistowskie Niemcy6. Można uznać, że był to specjalny sposób sprawowania władzy – gdy władza wykorzystuje terror jako metodę rządzenia7. Rządy Hitlera były przykładem działalności państwa terroru8. Nie było to jednak jedyne państwo, w którym pojawił się terroryzm. Zabójstwa znanych osób w Rosji czy Francji stały się podłożem dla stworzenia w 1934 r. wstępnego projektu konwencji dla Ligi Narodów przyjętej w projekcie o zapewnieniu represji oraz współpracy obejmującej przeciwdziałanie popełnianiu przestępstw „z politycznym i terrorystycznym celem”. Konwencję tę uznano za przyczynę napięć międzynarodowych z powodu zbyt wygórowanych ambicji co do zwalczania terroryzmu i braku zgody na zdefiniowanie terroryzmu9.

W latach trzydziestych ubiegłego wieku istniała również wola zdefiniowania przestępczości terrorystycznej na szczeblu międzynarodowym, szczególnie po przyjęciu konwencji z 16 listopada 1937 r. o zapobieganiu i karaniu terroryzmu10 oraz konwencji o utworzeniu międzynarodowego trybunału karnego. Ta pierwsza z wymienionych konwencji rozważała kryminalizację aktów terrorystycznych zgodnie z prawem krajowym umawiających się stron. Konwencja o utworzeniu międzynarodowego trybunału karnego rozważałaby proces prowadzony przez stały trybunał międzynarodowy, który miałby zajmować się osobami oskarżonymi o jakiekolwiek przestępstwo na podstawie Konwencji o zapobieganiu i karaniu terroryzmu. Do jej jurysdykcji przedmiotowej należałaby także zbrodnia terroryzmu.

Po II wojnie światowej pracowano nad stworzeniem Konwencji, która dotyczyłaby i definiowała akt terroryzmu. Brakowało jednak wspólnych koncepcji, skoro spośród państw na świecie nie było zgodności między państwami Zachodu a Wschodu. Etap związany z Komitetem ds. Aktu Terroryzmu działającym w ONZ powiązać można z ruchami narodowościowymi (Organizacją Wyzwolenia Palestyny) i z wydarzeniami na olimpiadzie w Monachium, które przyczyniły się do podpisania międzynarodowych konwencji ONZ dotyczących m.in. lotnictwa cywilnego, bezpieczeństwa żeglugi morskiej. ONZ dopiero w latach siedemdziesiątych XX w. poszerzyła działania zmierzające do ograniczenia zjawiska terroryzmu11. Istotną była niewiążąca Deklaracja Narodów Zjednoczonych z 1996 r. uzupełniająca Deklarację Narodów Zjednoczonych (NZ) z 1994 r. w sprawie środków zwalczania terroryzmu międzynarodowego, załączona do rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ 51/210. We wspomnianej deklaracji stanowi się, iż „Czyny kryminalne mające na celu wywołanie terroru w społeczeństwie, u grupy osób lub u konkretnych osób prowadzone w celach politycznych lub na te cele obliczone, są w jakichkolwiek okolicznościach nieuzasadnione, niezależnie od względów politycznych, filozoficznych, ideologicznych, rasowych etnicznych, religijnych lub jakiejkolwiek innej natury, na którą można by się powołać, by je uzasadnić12. Antonio Cassese zainteresował się tą deklaracją, argumentując, że język tej i innych podobnych deklaracji ONZ „określa akceptowalną definicję terroryzmu”13.

Kolejny etap w historii, który powiązać można z działaniami talibów, Al-Kaidy, ISIL, ISIS, skłonił państwa do sformułowania konwencji ONZ dotyczących m.in. ochrony materiałów nuklearnych, konwencji o przeciwdziałaniu czynom bezprawnym przeciwko bezpieczeństwu żeglugi morskiej, konwencji o znakowaniu plastikowych substancji wybuchowych w celach ich detekcji, konwencji o zwalczaniu terrorystycznych zamachów bombowych. Konwencje dotyczyły sytuacji, z jakimi można było się spotkać przy okazji użycia działań określanych jako terrorystyczne. Pojęcia takie jak „Państwo narodowe” i „Demokracja” są koncepcjami właściwymi dla Zachodu, a nie dla populacji stworzonych od wieków przez wędrownicze (nomadic) grupy, nieopartych na suwerenności14.

Nie przedstawiono do tej pory definicji aktu terroryzmu uwzględniającej kryteria prawne, mogącej być zaakceptowaną przez wszystkie państwa na świecie. Świat ulega wiecznym zmianom – rozwija się technika, zmieniały i zmieniają się koncepcje związane z terroryzmem. Dlatego terroryzm także podlega ewolucji. Pojawiło się pojęcie: „nowy terroryzm15, które zostało wprowadzone w 1986 r. przez naukowców z Institute for the Study of Conflict16. Oznaczało ono „sieciowy charakter organizacji”. Ta zmiana prowadzi do odejścia od klasycznej struktury hierarchicznej – z jednoznacznej, stałej lokalizacji do bezterytorialności. To odejście od hierarchiczności na rzecz współpracujących ze sobą osób doprowadziło do komunikacji ze sobą tylko poprzez sieć17.

Analogie między uzgodnieniami przyjętymi po II wojnie światowej w wieku XX a koncepcjami współczesnymi z XXI wieku mogą prowadzić do stwierdzenia, że obecnie współczesne możliwości informatyczne wydają się prowadzić do utrzymywania kontaktów między nieznanymi sobie osobami wyrażającymi te same ideologie, wśród których będą i przełożeni, i ich podwładni. Trzeba też dodać, że pozostałe okoliczności nie ulegną zmianie.

Rada Bezpieczeństwa wymagała od państw wstrzymania działań z bronią masowego rażenia18 czy też określenia i wdrożenia środków zapobiegających aktom terrorystycznym19. Na pewien „nadmiar” sformułowań zwrócił uwagę J. Alvarez, który napisał, że „problem praw człowieka wiązał się ze stworzoną przez RB listą podejrzanych terrorystów i ich pomocników, która zaczyna przykuwać uwagę” opinii światowej, w tym przedstawicieli prawa. Podał przykład fikcyjnego Mohameda, który w wyniku działań RB może stracić pracę, dochody, podobnie jak jego żona i dzieci, ponieważ zidentyfikowano ich jako osoby związane z terroryzmem20. Powiedziano, że to była „ciemna strona” Rady Bezpieczeństwa (RB)21.

Trzeba pamiętać o nowych odsłonach cyber law. Chodzi o terroryzm sieciowy, zwany inaczej cyberterroryzmem, czyli o ataki terrorystyczne, które mają miejsce w sieci globalnej. Tu z kolei trudno może być o zidentyfikowanie osób zajmujących się taką działalnością. Należy wziąć pod uwagę wprowadzanie zakazów przesyłania informacji przez internet czy przekazywania informacji o planowanych katastrofach w państwie, a także prowadzenie działań zapobiegawczych, które powinny należeć do policji państwowej. Z drugiej strony w odpowiedzi na te problemy Interpol jest zobligowany chronić prawa człowieka na prośbę RB22.

Funkcjonują na świecie tzw. „samotne wilki”. Indywidualny terroryzm dżihadystyczny częściej dotyczy jednak grupowej afiliacji. Sprawca może działać indywidualnie (przykładem sprawcy indywidualnego jest Theodor Kaczynski w USA). Jednak współdziałanie z innymi osobami na różnym poziomie (np. ze sprawcami polecającymi lub kierowniczymi czy też z pomocnikami) wyklucza z punktu widzenia prawa karnego traktowanie takiej osoby uważanej początkowo za samodzielnego indywidualnego sprawcę (przykładem takiego sprawcy może być żołnierz kalifatu Anis Amri, jednak udział w tym zamachu przypisuje się także Państwu Islamskiemu i jego „żołnierzom). Choć działalność terrorystyczna podejmowana jest przez pojedyncze osoby, które mogą działać z lub poza afiliacją terrorystyczną z organizacją terrorystyczną, oznacza to pojedynczego sprawcę przygotowującego i przeprowadzającego akcję terrorystyczną, która to osoba może współdziałać lub nie z innymi osobami23. Policja i prokuratura powinny podejmować starania w zwalczaniu terroryzmu, ściganiu terrorystów we współpracy z innymi państwami i Interpolem, by móc efektywnie i szybko ujawniać także powiązania sprawców z siatkami terrorystycznymi.

Roger Clark zwraca uwagę, że przy uwzględnianiu terroryzmu z karnego punktu widzenia w Statucie Międzynarodowego Trybunału Karnego można brać pod uwagę także konwencje ONZ odnoszące się do zakazu terroryzmu. Niemniej jednak to statut sądu w Libanie związany ze zbrodnią terroryzmu przewiduje taką zbrodnię w swoich przepisach. Ponadto, także Stany Zjednoczone przewidziały po atakach z 11 września 2001 r. amerykański Patriot Act. Wspomnieć należy o niemieckiej ustawie o Federalnym Urzędzie Kryminalnym, rosyjskiej ustawie O przeciwdziałaniu Terroryzmowi, polskiej ustawie o działaniach antyterrorystycznych obowiązującej od 2016 r.24

Niektóre państwa podejmują z kolei działania, które przy zastosowaniu targeted killings mają być walką z terroryzmem. Można podjąć rozważania, na ile te działania są zgodne z prawem i na ile w związku z tym taka walka z terroryzmem uznana zostanie za usprawiedliwione działania zgodne z prawem.

Uwzględnić można także różnorodne opinie przedstawicieli nauki, spośród których jedni staną po stronie państw praktykujących targetedkillings (np. Jeffrey Scott Bachman25), podczas gdy wielu dostrzega brak legalności użycia dronów (np. Milena Sterio26).

Krzysztof Indecki twierdzi, że trzeba poszukiwać takich sposobów walki z terroryzmem, by kontrolować jednocześnie prawa człowieka27. Podobne zdanie ma Saby Ghoshray, która uważa, że użycie dronów jest naruszeniem praw człowieka28.

W konkretnych sprawach podjęte już zostały krajowe i międzynarodowe postępowania sądowe, by dać podstawy do stworzenia konkretnych definicji terroryzmu dla konkretnych spraw. Do dnia dzisiejszego generalna wspólna definicja dla wszystkich państw na świecie nie została jednak sformułowana i przyjęta. Taka próba zostanie podjęta w tym opracowaniu, biorąc pod uwagę istnienie i funkcjonowanie Komitetu ds. Aktu Terroryzmu oraz Międzynarodowego Trybunału Karnego.

Dotychczasowe Konwencje ONZ są sektorowe, a nie kompleksowe (comprehensive). Do dnia dzisiejszego definicja o charakterze kompleksowym nie została jednak przyjęta. Próba taka została podjęta w tym opracowaniu, biorąc także pod uwagę funkcjonujący Międzynarodowy Trybunał Karny, który też powinien mieć taki akt prawny w swym Statucie.

Państwa takie jak Indie i Stany Zjednoczone myślały o przyjęciu Statutu MTK do swojego ustawodawstwa, chciały także przyjęcia aktu terroryzmu jako jednego z przestępstw w tym statucie. Państwa te reprezentowali na potrzeby projektu Statutu MTK prof. Rama Rao (przedstawiciel Indii) i prof. Roger Clark (reprezentujący Stany Zjednoczone)29. Wielka Brytania także uwzględniała zagadnienie terroryzmu przewidzianego w akcie prawnym, podobnie jak Polska. Państwa te uwzględniły także konwencje ONZ związane z aktem terroryzmu, rezolucję ONZ nr 1566 z 2004 r. i rozwiązania unijne odnośnie do aktu terroryzmu. Oba te państwa przyjęły do swojego ustawodawstwa Statut MTK. Pojęcie „terroryzm” uwzględnione zostało w ich ustawodawstwie.

Ostatnim państwem, które zostanie wzięte pod uwagę, jest Korea Północna, która w odróżnieniu od Korei Południowej, nie przyjęła Statutu MTK do swojego ustawodawstwa. Państwo to może stanowić zagrożenie dla innych krajów, jako że może zagrażać innym państwom użyciem broni atomowej.

Roger Clark wyszedł z założenia w trakcie Konferencji w Kampali, że przy uwzględnianiu terroryzmu można wziąć pod uwagę konwencje ONZ o zapobieganiu terroryzmu, które dotychczas nie były brane pod uwagę podczas uwzględnienia terroryzmu w Statucie MTK. Przy tworzeniu sądu w Libanie uwzględniał powyższe zagadnienia także Antonio Cassese. Uwagi te były brane pod uwagę przy wyrokowaniu przez ten sąd.

Zagadnienia terroryzmu są także przedmiotem zainteresowania Komitetu ds. Aktu Terroryzmu, który pracuje nad projektem aktu terroryzmu postrzeganego kompleksowo. Rozważania te mają ukazać, w jakim zakresie jest szansa na utworzenie samodzielnej definicji przestępstwa terroryzmu. Praca pokazuje działania ISIS oraz innych grup terrorystycznych, które miały miejsce na świecie, wraz z ich konsekwencjami, rozwiązania prawne przyjęte w Trybunale Libanie oraz zaproponowane na potrzeby MTK, rozwiązania państw, które Statutu MTK nie przyjęły (np. Korea Północna, Indie, Pakistan, Stany Zjednoczone).

Hipotezą tej monografii jest stwierdzenie, że tworzenie metod, sposobów na osądzanie aktów terrorystycznych na świecie, przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym oraz Komitetem ds. Aktów Terrorystycznych umożliwia osądzanie sprawców jedynie w niektórych sprawach, z czym wiążą się także poszukiwania jednolitej definicji aktu terroryzmu. Zasady odnoszące się do osądzania aktów terroryzmu należałyby w pierwszej kolejności do decyzji państwa30. Zwalczanie terroryzmu za pomocą dronów w ramach targeted killings nie wydaje się właściwym rozwiązaniem, nie jest bowiem zgodne z prawem międzynarodowym, prawem karnomiędzynarodowym, prawem praw człowieka. Trafnym sposobem jest zapobieganie terroryzmowi. Nie pojawiła się uniwersalna definicja aktu terroryzmu. Próba zdefiniowania tego pojęcia zostanie podjęta w tym opracowaniu.

Zawartość niniejszej monografii została podzielona na pięć rozdziałów.

W rozdziale 1. stanowi się o podmiotach odpowiedzialnych za terroryzm, organizacjach, w których one funkcjonują, ich działaniach, reakcji na działania osób pokrzywdzonych na kontynentach świata.

W rozdziale 2. omawiane są instrumenty prawne prowadzące do odpowiedzialności za akty terroru.

Rozdział 3. odnieść należy do działalności trybunałów karnych posiadających jurysdykcję przedmiotową w sprawach międzynarodowo-karnych.

Rozdział 4. koncentruje się na opisaniu działalności państw (Indie, Wielka Brytania, Stany Zjednoczone) w kontekście Rady Bezpieczeństwa, Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych oraz Międzynarodowego Trybunału Karnego oraz potrzebie zajęcia się zbrodnią terroryzmu zwłaszcza w tych państwach.

Rozdział 5 przedstawia poglądy prawno-socjologiczne odnoszące się do broni atomowej i możliwości jej nieużycia, zwłaszcza w kontekście Korei Północnej, zapobiegania zbrodniom międzynarodowym zwłaszcza przez MTK i przez Komitet ONZ zajmującego się aktami terrorystycznymi, które mogłyby być brane pod uwagę w przypadku tego państwa.

Pracę finalizuje zakończenie uwzględniające wnioski biorące pod uwagę sytuację na świecie.

Z uwagi na wielowątkowość problemu i wiele danych faktograficznych trudno uznać, by temat został wyczerpany. Zasygnalizowane są jedynie jego najistotniejsze elementy.

W rozważaniach skorzystano z aktów normatywnych, dokumentów, aktów ustawodawstwa wspomnianych wyżej krajów. Uwzględniono doktrynę, poglądy historyków, politologów, socjologów, psychologów, dziennikarzy, związane z tematyką terroryzmu.

Załączam podziękowania dla wspomnianych tu Profesorów – Krzysztofa Indeckiego, Rogera Clarka, Ramy Rao, za zainteresowanie mnie tematyką aktów terrorystycznych i ich projektów oraz ich życzliwe uwagi. Podziękowania pragnę złożyć ponadto Prof. R. Zawłockiemu, Prof. M. Królikowskiemu31 i Panu Pawłowi Kopani – kierownikowi biblioteki Wydziału Prawa, Administracji i Nauk Społecznych Uniwersytetu Łódzkiego za jego życzliwą pomoc w ramach wykonywanej przez niego roli bibliotekarza.

Rozdział 1Podmioty odpowiedzialne za terroryzm przeciwko państwom i jednostkom, które działają na poszczególnych kontynentach

1.1 Wprowadzenie

Rozdział ten dotyczy wstępnych zagadnień związanych z podmiotami biorącymi udział w akcie terroryzmu na zamieszkałych kontynentach świata, ich ofiarami, rannymi, pokrzywdzonymi, jednostkami organizacyjnymi zapobiegającymi terroryzmowi bądź zwalczającymi go. Przedstawione są krótkie, acz istotne informacje o wydarzeniach, o których stanowi się, że mają one charakter terrorystyczny, by pokazać, jak głęboki jest to problem, dotyczący całego świata. Rozważania te odnoszą się do zagadnień związanych z działaniami terrorystów, którzy „preferują konwencjonalną broń i ładunki wybuchowe ze względu na ich o wiele większą dostępność, łatwość obsługi oraz efektywność”32. Rozdział ten wskaże zatem na aktualne zagadnienia związane ze zdefiniowaniem terroryzmu, zapobieganiem mu i jego zwalczaniem na zamieszkałych kontynentach świata. Stanowi on o działaniach kontrterrorystycznych mających zwalczać terroryzm, w tym o działaniach podejmowanych w efekcie podjęcia przez terrorystów działań o tym charakterze bądź wybiegających przed działaniami terrorystycznymi, by im zapobiec33.

Po jednej stronie mogą być zatem organizacje, jednostki wypełniające znamiona czynu terroryzmu, samodzielnie lub z udziałem wspomnianych organizacji, a po drugiej stronie państwa chcące poradzić sobie z zagadnieniem terroryzmu. Należy zatem zwrócić uwagę na istotną różnicę między dwoma wyrażeniami przewidzianymi przez takie nauki, jak politologia i socjologia: „walka przeciw terrorystom” i „walka z terroryzmem”34. Ich charakter jest bowiem diametralnie różny. W pierwszym przypadku, gdy stanowi się o walce przeciw terrorystom, działania, które są podjęte, służą tylko i wyłącznie zlikwidowaniu, bądź osłabieniu konkretnego zamachowca/organizacji wypełniającego/wypełniającej znamiona wspomnianego wyżej czynu. Pierwszy przypadek dotyczy zatem powiązania zwalczania terroryzmowi z konkretnymi osobami lub organizacjami. Aby rozpocząć walkę z terroryzmem, należy przeanalizować nie tylko skutki ataków, ale przede wszystkim ich przyczyny35. Warto zwrócić uwagę na działania antyterrorystyczne mające zapobiegać terroryzmowi. Drugi przypadek dotyczący walki z terroryzmem związany jest z całością problemu związanego ze zjawiskiem terroryzmu.

Istotne jest przedstawienie prawodawstwa krajowego, jak i międzynarodowego, które mają ważkie znaczenie przy zwalczaniu terroryzmu36. W efekcie państwo chce zapobiegać terroryzmowi, zwalczać go i osądzać sprawców terroryzmu. We wrześniu 2005 r. przyjęto Strategię Zwalczania Terroryzmu na Światowym Szczycie przywódców państw. W 2006 r. przyjęta została Globalna Strategia Zwalczania Terroryzmu przez 192 państwa członkowskie ONZ. Ustalono w niej wspólne stanowisko w sprawie zwalczania terroryzmu37. Zaakceptowano rezolucję Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych, która wskazuje, co należy rozumieć pod pojęciem „terroryzm”, na co zgodę wyraziło większość państw na świecie. Globalna Strategia Zwalczania Terroryzmu została oficjalnie przyjęta 19 września 2006 r. na spotkaniu wysokiego szczebla ZO NZ. Jej podstawą jest jednoznaczne, bezwarunkowe i stanowcze potępienie terroryzmu we wszelkich jego formach – stosowane gdziekolwiek, z jakichkolwiek powodów, przez kogokolwiek38. Niemniej jednak, odnieść się również należy do potrzeby zdefiniowania aktu terroryzmu, który można połączyć z kompleksowym projektem aktu prawnego odnoszącym się do terroryzmu definiowanego przez Komitet ds. Aktów Terroryzmu ONZ. To propozycja dla państw, które mogą zaakceptować ten akt prawny. Rozdział ten jest związany także z prawem humanitarnym i prawami człowieka na gruncie wydarzeń odnoszących się do zjawiska terroryzmu, a wywołanych głównie przez organizacje terrorystyczne, np. przez tzw. Państwo Islamskie39.

Rozważania będą przede wszystkim uwzględniać w pierwszej kolejności państwa takie jak Irak, Afganistan, Syria, Stany Zjednoczone, państwa europejskie, później wybrane państwa afrykańskie, potem państwa Azji Południowo-Wschodniej (w tym przykładowo Filipiny, Indonezję), następnie państwa Ameryki Południowej, Australię i Nowa Zelandię.

Przypisy

1W XIX w. pojęcia „terror” używano dla opisania działalności rządówrządzących za pomocą strachu i przemocy. K. Indecki, Prawo karne wobecterroryzmu i aktu terrorystycznego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego1998, s. 18. W Wielkiej Brytanii grupa osób pod przywództwem RobertaGatsby’ego chciała doprowadzić w 1605 r. do zmiany parlamentu i zmianykróla  Jakuba I (James I), chcąc wprowadzić do tego państwa katolicyzmjako obowiązującą religię. Zob. N. Britten, The gunpowder plot terror andtoleration, http://www.historytoday.com, 21 kwietnia 2005; A. Fraser,The Gunpowder Plot: Terror and Faith in 1605, Weidenfeld & Nicolson 1996.

2K. Indecki, Prawo karne wobec terroryzmu…, s. 17.

3B. Hołyst, Terroryzm, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 57.

4Ibidem.

5K. Indecki, Prawo karne wobec terroryzmu…, s. 15.

6Ibidem, s. 2-4.

7Ibidem, s. 17.

8Ibidem, s. 26.

9Ibidem, s. 19.

10LN Doc. C.546.M.383.1937. W 1937 roku Liga Narodów przyjęłaKonwencję genewską o zapobieganiu i zwalczaniu terroryzmu. Był towyraz zaniepokojenia wspólnoty międzynarodowej aktami terroryzmumiędzynarodowego (impuls bezpośredni stanowiło zabójstwo króla Jugosławiioraz francuskiego ministra spraw zagranicznych w Marsylii w 1934 r.).Konwencja nakładała na państwa-strony obowiązek penalizacji pewnychaktów wymienionych w artykule 2 oraz ścigania, skazywania lub ekstradycjisprawców takich aktów. Bartosz Bolechów, Uniwersytet Wrocławski. NarodyZjednoczone nie uznały tej konwencji za własną. Por. K. Indecki, Prawokarne wobec terroryzmu i aktu terrorystycznego, Wydawnictwo UniwersytetuŁódzkiego 1998, s. 64.

11Ibidem, s. 65.

12A Res/51/210, środki mające na celu wyeliminowanie międzynarodowegoterroryzmu.

13A. Cassese, International Criminal Law 2002, s. 1449.

14Por. L. di Monteforte, Why we are under attack, Al Qaeda, The IslamicState and the „Do-It-Yourself” Terrorism, July 2017, s. 26.

15T. R. Aleksandrowicz, Nowy terroryzm, [w:] Współczesne zagrożeniaterroryzmem oraz metody działań antyterrorystycznych, red. J. Szafrański,Szczytno 2007, s. 52-53.

16Koncepcja „nowego terroryzmu” to koncepcja z przełomu stuleci,w znacznej mierze w rezultacie badań prowadzonych w ramach RANDCorporation.

17U. Beck, Władza i przeciwwładza w epoce globalnej. Nowa ekonomiapolityki światowej, Wyd. Naukowe Scholar, Warszawa 2005, s. 31. T. R.Aleksandrowicz, Nowy terroryzm, [w:] J. Szafrański (red.), Współczesnezagrożenia terroryzmem oraz metody działań antyterrorystycznych, Szczytno2007, s. 52-53.

18S.C. Res. 1540 (2004).

19S.C. Res. 1624 (2005). E. S. Podgor, R. S. Clark, UnderstandingInternational Criminal Law, second edition, Metthew and Benders 2008, s. 67.

20J. Alvarez, The „Dark Side” of the UN’s War on Terrorism, [w:] A. Sajo,(red.) The dark side of Fundamental Rights 163, 2006, s. 172-173. S.C. Res.1267 (1999) dotyczy sankcji przeciwko Talibom.

21E. S. Podgor, R. S. Clark, Understanding International Criminal Law,second edition, Metthew and Benders 2008. s. 67.

22Ibidem, s. 67.

23Por. A. Wejkszner, Samotne wilki Kalifatu? Państwo islamskiei indywidualny terroryzm dżihadystyczny w Europie Zachodniej, Difin,Warszawa 2018, s. 33-35.

24Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r., Internetowy System Aktów Prawnych,www.isap.sejm.gov.pl.

25J. S. Bachman, The Lawfullness of US Targeted Killing Operations OutsideAfghanistan, Journal Studies in Conflict and Terrorism, vol. 38, 2015 r.,s. 899-918.

26M. Sterio, The United States‘ Use of Drones in the War of Terror:The (Il)Legality of Targeted Killings under International Law, Case WesternReserve Journalof International Law, Vol. 45, 2012, s. 209-214.

27K. Indecki, Stosowanie praw człowieka wobec sprawcówaktów terrorystycznych, [w:] K. Indecki, P. Potejko (red.), Terroryzm. Materiaustawowa, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Warszawa 2009, s. 17.

28S. Ghoshray, Targeted Killings in International Law: Searching for Rightsin the Shadow of 9/11, Indiana International and Comparative Law Review,Vol. 24:2, 2014, s. 355.

29Zagadnienia związane z  terroryzmem w  tych krajach przedstawionezostaną szerzej w tej pracy.

30Z uwagi na ratyfikację Statutu MTK kraje UE osądzają sprawysamodzielnie.

31Autorka tej monografii zawdzięcza możliwość napisania rozdziałuw Komentarzu utworzonym pod redakcją prof. R. Zawłockiego i prof. M.Królikowskiego.

32European Union Terrorism and Situation and Trend Report 2016,Europol, https://www.europol.europa.eu/content/european-union-terrorism-situation-and-trend-report-te-sat-2016,(4.09.2016), s. 13, [za:] S. Wojciechowski, P. Osiewicz, Zrozumieć współczesnyterroryzm, Difin, Warszawa 2017, s. 224.

33Por. ibidem, s. 114-115. Państwa zagrożone lub dotknięte efektami atakówterrorystycznych podnoszą kwoty przeznaczone na utrzymanie policji, służbspecjalnych, kontrwywiadowczych. Ibidem, s. 104.

34Por. ibidem, s. 116. Rozważania w tym rozdziale będą brały pod uwagę,prócz tez prawnych, także zagadnienia socjologiczne, politologiczne.

35J. M. Fiszer, Terroryzm jako zagrożenie dla współczesnych stosunkówmiędzynarodowych, Myśl Ekonomiczna i Polityczna, nr 3, 2012, s. 359.

36Por. S. Wojciechowski, P. Osiewicz, Zrozumieć współczesny terroryzm,Difin, Warszawa 2017, s. 128.

37B. Hołyst, Terroryzm, Lexis-Nexis, wyd. 2, 2011, s.  1133.

38Ibidem, s. 1134.

39W historycznym znaczeniu była to struktura państwowa stworzona przezwyznawców islamu. Termin ten został przywłaszczony przez radykalnychdżihadystów, którzy walczą o restytucję klasycznego państwa islamskiego.Twór ten stworzony został na terytorium Iraku i Syrii.

Spis treści - fragment

Strona tytułowa

Wykaz ważniejszych skrótów

Wprowadzenie

Rozdział 1 Podmioty odpowiedzialne za terroryzm przeciwko państwom i jednostkom, które działają na poszczególnych kontynentach

1.1 Wprowadzenie

Przypisy