Samouzdrawianie według Tradycyjnej Medycyny Chińskiej ebook

REDAKCJA: Magdalena Kuźmiuk

SKŁAD: Krzysztof Remiszewski

PROJEKT OKŁADKI: Krzysztof Remiszewski

TŁUMACZENIE: Anna Bergiel

ZDJĘCIA: Madeleine Kilgerman

ZDJĘCIE DR LILY CHOI: Flora Hanitijo

ILUSTRACJE: Bess Koutroumanis

Wydanie I

Białystok 2026

ISBN 978-83-8429-078-1

Tytuł oryginału:Heal Yourself with Traditional Chinese Medicine. Find Relief from Chronic Pain, Stress, Hormonal Issues and More with Natural Practices and Ancient Knowledge

Heal Yourself with Traditional Chinese Medicine

Text Copyright © 2023 by Dr. Lily Choi and Bess Koutroumanis

Published by arrangement with Page Street Publishing Co.

All rights reserved.

© Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo Vital, Białystok 2025

All rights reserved, including the right of reproduction in whole or in part in any form.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Bez uprzedniej pisemnej zgody wydawcy żadna część tej książki nie może być powielana w jakimkolwiek procesie mechanicznym, fotograficznym lub elektronicznym ani w formie nagrania fonograficznego. Nie może też być przechowywana w systemie wyszukiwania, przesyłana lub w inny sposób kopiowana do użytku publicznego lub prywatnego – w inny sposób niż „dozwolony użytek” obejmujący krótkie cytaty zawarte w artykułach i recenzjach.

Książka ta zawiera porady i informacje odnoszące się do opieki zdrowotnej. Nie powinny one jednak zastępować porady lekarza ani dietetyka. Jeśli podejrzewasz u siebie problemy zdrowotne lub wiesz o nich, powinieneś skonsultować się z lekarzem, zanim rozpoczniesz jakikolwiek program poprawy zdrowia czy leczenia. Dołożono wszelkich starań, aby informacje zaprezentowane w tej książce były rzetelne i aktualne podczas daty jej publikacji. Wydawca ani autor nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki dla zdrowia, mogące wystąpić w wyniku stosowania zaprezentowanych w książce metod.

15-762 Białystok

ul. Antoniuk Fabr. 55/24

85 662 92 67 – redakcja

85 654 78 06 – sekretariat

85 653 13 03 – dział handlowy – hurt

85 654 78 35 – vitalni24.pl – detal

strona wydawnictwa: wydawnictwovital.pl

Więcej informacji znajdziesz na portalu superodzywianie.pl

Fragment

Dedykacja

Wprowadzenie

Czego dowiesz się z tej książki

Część 1. Podstawy Tradycyjnej Medycyny Chińskiej

Rozdział 1. Podstawowe zasady Tradycyjnej Medycyny Chińskiej

Krótka historia

Jesteśmy miniaturowymi wszechświatami

Efekt przyczyny źródłowej (podejście: korzeń kontra gałąź)

Lepiej zapobiegać niż leczyć

Rozdział 2. Ciało według Tradycyjnej Medycyny Chińskiej

Yin i Yang

Trzy Skarby: Jing, Shen i Qi (oraz krew)

System Pięciu Elementów

Układ Wątroby

Układ Serca

Układ Śledziony

Układ Płuc

Układ Nerek

System meridianów

Rozdział 3. Pojęcie choroby według Tradycyjnej Medycyny Chińskiej

Czym jest choroba?

Sześć Złych Wpływów

Siedem emocji

Rozdział 4. Metody leczenia

Akupunktura

Akupresura

Gua sha

Chińskie receptury ziołowe (中藥方劑)

Medytacja i Qigong

Część 2. Leczenie chorób i innych dolegliwości zdrowotnych

Rozdział 5. Przyczyny powszechnych dolegliwości i sposoby ich leczenia

Refluks żołądkowy

Trądzik (i inne choroby skóry)

Alergie

Lęk

Artretyzm

Kandydoza i pasożyty

Zimne dłonie i stopy

Zaparcia

Problemy trawienne

Stłuszczenie wątroby

Wypadanie włosów i siwienie

Bóle głowy i migreny

Bezsenność

Problemy z pamięcią

Menopauza

Płodność u mężczyzn

Osteoporoza

Bolesne miesiączki

Stres

Szumy uszne

Zawroty głowy

Niepłodność u kobiet

Rozdział 6. Przepisy i mieszanki ziołowe dla pełni zdrowia

Congee

Moja metoda przygotowywania warzyw

Woda ryżowa

Buliony kostne

Bulion wołowy

Bulion drobiowy

Herbaty lecznicze

Słynna imbirowa herbata mocy dr Lily

Herbata wzmacniająca i odbudowująca

Herbata kojąca i uspokajająca

Herbata lekka jak piórko

Receptury ziołowe

Traganek

Du Zhong

Imbir

Jagody goji

Morwy

San Qi

Cytryniec chiński

Głowienka pospolita

Podziękowania

O Autorkach

Przypisy

Polecamy

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Dedykacja

Chciałabym zadedykować tę książkę mojemu ojcu, który wprowadził mnie w świat Tradycyjnej Medycyny Chińskiej, oraz mojej matce, za stosowanie zasad Tradycyjnej Medycyny Chińskiej w naszym codziennym życiu.

Wprowadzenie

Dr Lily Choi

Po niespodziewanej śmierci mojego ojca postanowiłam zrobić wszystko, co możliwe, by moja mama pozostała przy mnie jak najdłużej. Choć od zawsze interesowałam się medycyną naturalną ze względu na fakt, że mój tata był zielarzem i prowadził aptekę, dopiero po jego odejściu poczułam, że to jest moja życiowa droga.

Zaczęłam zgłębiać książki o medycynie, a z czasem rozpoczęłam naukę w tym kierunku. Fascynowały mnie zarówno nowoczesne, jak i tradycyjne metody leczenia. Zdałam sobie sprawę, że wiele podstawowych zasad Tradycyjnej Medycyny Chińskiej (TMC) obecnych było w moim codziennym życiu dzięki mamie. Przykładem może być to, że nie pozwalała nam wychodzić z domu rano bez zjedzenia congee (o tym później), z mokrymi włosami czy bez ciepłego ubrania. Zawsze jedliśmy domowe posiłki, piliśmy lecznicze buliony, a nasza dieta zmieniała się wraz z porami roku.

Moi rodzice żyli zgodnie z tym stylem życia, a ich proste, lecz ważne nawyki stały się częścią także mojego świata. Co więcej, moja mama była zawsze pogodna i pełna radości. To właśnie ta pogoda ducha jest najważniejszą wartością, którą mi przekazała, i nigdy o niej nie zapomnę. Takie wychowanie nadało mojemu życiu jasny kierunek. Kontynuowałam naukę i zostałam certyfikowaną akupunkturzystką oraz lekarką medycyny chińskiej. Dzięki zdobytej wiedzy mogłam opiekować się moją mamą tak, jak sobie tego życzyłam, i zachować ją w zdrowiu przez całe 96 lat jej życia.

Wierzę, że jeśli kochasz swoje ciało, żyjesz w zgodzie z naturą i patrzysz na świat z optymizmem, możesz cieszyć się długim i zdrowym życiem pełnym energii.

Bess Koutroumanis

W wieku dwudziestu kilku lat przeżyłam doświadczenie bliskie śmierci. Styl życia, jaki wówczas prowadziłam, nie odzwierciedlał tego, kim naprawdę byłam. Odkryłam samą siebie dopiero dzięki temu traumatycznemu zdarzeniu.

Na stole operacyjnym i oddziałach intensywnej terapii wielokrotnie słyszałam od lekarzy, że cudem uszłam z życiem. Miałam ogromne szczęście, że przeżyłam. Po długim i wymagającym procesie powrotu do zdrowia lekarze pozwolili mi na nowo rozpocząć normalne życie. Jednak mimo że formalnie mogłam funkcjonować jak dawniej, nie czułam, że potrafię. Cierpiałam na choroby autoimmunologiczne, a towarzyszące im objawy utrudniały mi codziennie funkcjonowanie.

Nieustannie myślałam o tym, że przecież powinno już być ze mną lepiej. Czułam się bezradna i pokonana przez los. Miałam wrażenie, że wyczerpałam wszystkie siły. Choć byłam ogromnie wdzięczna za to, że przeżyłam, coś wciąż było nie tak. Tęskniłam za poczuciem witalności. Trudno było patrzeć, jak moi rówieśnicy żyją pełnią życia, podczas gdy ja byłam stale zmęczona, miałam nudności, cierpiałam na lęki i migreny, zespół stresu pourazowego oraz chorobę Leśniowskiego-Crohna. Pewnego dnia powiedziałam dość. Wiedziałam, że musi istnieć inna droga.

Wówczas nie znałam jeszcze alternatywnej medycyny ani metod holistycznych, ale leczenie, które stosowałam, przypominało naklejanie plastra – nie rozwiązywało problemu, a jednocześnie powodowało nowe trudności. Zaczęłam szukać akupunkturzystów w okolicy i trafiłam na Lily. Umówiłam się na wizytę i od chwili, gdy weszłam do jej gabinetu i ją poznałam, poczułam, jakby moje ciało odetchnęło z ulgą. Otworzyły się przede mną nowe możliwości, a uczucie bezradności, któremu niemal się poddałam, ustąpiło. To niezwykłe, co ciało potrafi zrobić, gdy pojawi się choćby cień nowej perspektywy. Nadzieja rozbrzmiała we mnie jak dzwon zwiastujący nowy początek.

Dalej już poszło samo. Nauka leczenia objawów za pomocą Tradycyjnej Medycyny Chińskiej odmieniła moje życie i ostatecznie pozwoliła mi odstawić wszystkie leki. Odczuwam jej pozytywny wpływ w każdej sferze mojego życia, zwłaszcza jeśli chodzi o zdrowie emocjonalne i psychiczne. Leczenie u Lily, a później możliwość uczenia się od niej, było jednym z największych darów, jakie kiedykolwiek otrzymałam. Lily naprawdę uosabia całą mądrość i medycynę, której naucza – i wierzę, że właśnie dlatego tak wiele osób doświadcza pozytywnego wpływu jej działań, a nawet samej jej obecności.

Chcę powiedzieć jedno: jeśli istnieje łagodniejsza droga do samopoznania, zdrowia i uważności, powinno się ją wybierać. Nie ignoruj sygnałów ostrzegawczych; okazuj szacunek swojemu umysłowi, ciału i duchowi. Jak mówi mój mistrz Qigongu, Wielki Mistrz Nan Lu: „Ciało nigdy nie kłamie”.

Czego dowiesz się z tej książki

Optymalne zdrowie. Wszyscy go pragniemy, ale niewielu z nas wie, jak je osiągnąć.

Tradycyjna Medycyna Chińska (TMC) to praktyka wywodząca się ze starożytnych Chin. Choć przez wieki ewoluowała i przybierała różne formy, jej zasady przewodnie pozostały niezmienne. Różnią się one od zachodnich ideałów, do których zapewne jesteś przyzwyczajony. Dzięki tej książce poznasz te zasady i spojrzysz na swoje zdrowie z perspektywy starożytnej wiedzy. Nauczysz się dbać o zdrowie emocjonalne i fizyczne, korzystając z nowych metod leczenia, takich jak akupresura, zioła czy medytacja.

Przede wszystkim książka ta pokaże ci, jak głęboko jesteś połączony ze wszystkim, co cię otacza. Jeśli masz poczucie, że od dłuższego czasu zmagasz się z dolegliwościami, chorobami, pogorszonym samopoczuciem psychicznym lub emocjonalnym, a zachodnie metody nie przyniosły ulgi, ta książka jest dla ciebie.

Każde uzdrawianie to proces wewnętrzny. Oznacza to, że każdy z nas ma w sobie moc samoleczenia. Poznanie podstawowych metod TMC pomoże ci dotrzeć do tej wewnętrznej zdolności. Aby ją uruchomić, musisz połączyć się ze wszystkimi aspektami, które cię tworzą. Wyobraź sobie, że masz trzy ciała: umysłowe, fizyczne i emocjonalne. Składają się na synergiczną całość, którą jesteś. Nie możesz żyć bez żadnego z nich – to trzy nasiona, z których wyrasta twoje istnienie. Każde z nich wymaga troski, podlewania i odżywienia, by pięknie kwitło. W tej książce rozłożymy tę koncepcję na części, zrozumiemy ją i nauczymy się, jak z jej pomocą się uzdrawiać.

Rozdział 1Podstawowe zasady Tradycyjnej Medycyny Chińskiej

Zanim zaczniemy zgłębiać, jak uzdrawiać siebie dzięki TMC, musimy zrozumieć zasady przewodnie tej praktyki, które tworzą piękną, harmonijną całość. W tym rozdziale przyjrzymy się krótko historii tej starożytnej tradycji i omówimy kilka kluczowych nurtów myślenia, które stanowią jej fundament. Pozwoli ci to lepiej zrozumieć sposób postrzegania ciała, zdrowia i świata przez praktyków TMC. Choć może się to początkowo wydawać zupełnie nowym spojrzeniem, zapewniam, że z czasem wszystko zacznie układać się w spójną całość. Pamiętaj o tych zasadach, kiedy w kolejnych rozdziałach będziemy mówić o procesie uzdrawiania.

Krótka historia

TMC to system leczenia stworzony od 2500 do 5000 lat temu, który od momentu powstania zmienił się bardzo niewiele. Jego podstawą jest taoistyczne przekonanie o powiązaniu człowieka z naturą. Tao dosłownie oznacza „drogę” lub „ścieżkę”. Zgodnie z Tao, TMC zakłada, że dobrostan osiąga się poprzez życie w harmonii z naturą, a tym samym – z prawem naturalnym. Prawo naturalne jest uniwersalne; działa wszędzie, na wszystkich, w ten sam sposób, niezależnie od tego, czy jesteśmy tego świadomi, czy nie. Do tych wniosków doszliśmy tysiące lat temu, a dziś potwierdza je współczesna fizyka.

Tradycyjną Medycynę Chińską stworzyli mędrcy i mistrzowie, którzy, według doniesień, czerpali tę wiedzę z medytacji. TMC zrodziła się z duchowej praktyki, a ówcześni lekarze mieli ogromny wpływ na rozwój sztuki, literatury, tańca, rzeźby, kaligrafii, malarstwa, a zwłaszcza poezji, którą wykorzystywali do przekazywania wiedzy medycznej w sposób zwięzły, a zarazem głęboko poruszający. Każde zdanie o ciele pojmowanym zgodnie z TMC zawierało obraz, który ukazywał jego związek z emocjami i duchem.

Harmonia prawa naturalnego ukazuje inteligencję tak doskonałą, że wszelkie systematyczne myślenie i działanie człowieka stanowi zaledwie jej cień.

– Albert Einstein

Najważniejszą starożytną księgę chińskiej medycyny, Kanon medycyny chińskiej Żółtego Cesarza (黄帝内经) napisany między 2600 a 300 rokiem p.n.e., wciąż uważa się za podstawowe źródło wiedzy na temat TMC. Księga ta ma formę dialogu słynnego chińskiego cesarza Huangdi z jego lekarzem, w którym cesarz zadaje pytania dotyczące natury zdrowia, choroby i leczenia.

Kanon medycyny chińskiej Żółtego Cesarza odchodzi od dawnych szamańskich wierzeń na temat chorób i koncentruje się na chorobie jako skutku diety, emocji, stylu życia i środowiska. Wprowadza pojęcia wszechświata jako zbudowanego z zasad Yin i Yang, Qi oraz pięciu faz lub elementów (wszystkie te koncepcje omówimy dokładniej w kolejnych rozdziałach). Opisuje, w jaki sposób siły te współdziałają ze sobą i z otaczającym je światem. Zdrowie jest przejawem harmonii i równowagi tych naturalnych sił. Człowiek postrzegany jest jako mikrokosmos, który odzwierciedla większy makrokosmos. Wszystkie prawa rządzące wszechświatem mają zastosowanie także do człowieka.

W jaki sposób ta ezoteryczna mądrość może nam pomóc we współczesnym świecie? Dziś uznaje się za coś powszechnego zmaganie się z lękiem, migrenami, dolegliwościami żołądkowymi, wypadaniem włosów, bólem i nieregularnością miesiączek (wszystkie te problemy zostaną zresztą omówione). Ale co, jeśli powiem ci, że te objawy wcale nie są normalne? Według TMC są one oznaką zaburzeń w organizmie i sygnałem, że w jego wnętrzu istnieje głębsza nierównowaga. To ostrzeżenia, które pojawiają się po to, by zapobiec poważniejszym problemom w przyszłości.

Jesteśmy tylko odbiciem świata. Wszystkie skłonności obecne w świecie zewnętrznym można odnaleźć również w świecie naszego ciała. Gdybyśmy potrafili zmienić siebie, zmieniłoby się także nasze otoczenie. Wraz ze zmianą własnej natury zmienia się też nastawienie świata wobec człowieka. To najwyższa boska tajemnica. Coś niezwykłego i zarazem źródło naszego szczęścia. Nie musimy czekać, aż inni coś zrobią.

– Mahatma Gandhi

Jesteśmy miniaturowymi wszechświatami

W jaki sposób jesteśmy tak silnie związani z naturą? Nasze ciało zbudowane jest z tych samych podstawowych elementów, co ziemia. Istnieje uniwersalna siła, która tworzy i wprawia w ruch wszystko, co się na niej znajduje. Człowiek jest jej częścią i sam stanowi miniaturowy wszechświat, kierowany przez te same zasady, które rządzą całym kosmosem. Dlatego zwracamy się ku naturze po wskazówki i wsparcie – traktujemy ją jak zwierciadło naszego wewnętrznego mikroświata.

Ciało, podobnie jak cały wszechświat, składa się z niezwykle złożonych, wzajemnie powiązanych systemów. Jeśli jakaś część twojego ciała lub umysłu domaga się uwagi, prawdopodobnie wraz z nią zaczniesz uzdrawiać także inne obszary samego siebie. A kiedy człowiek naprawdę pracuje nad swoim uzdrowieniem, wchodzi w synergię ze światem zewnętrznym. Świat zdrowych ludzi różni się diametralnie od świata ludzi chorych.

Żyjemy w naturze, a natura żyje w nas.

Efekt przyczyny źródłowej (podejście: korzeń kontra gałąź)

Jedną z kluczowych zasad leczenia według TMC jest podejście korzenia i gałęzi. Najlepiej zilustrować to przykładem. Weźmy refluks żołądkowy (szczegółowo omawiany na stronie 86), czyli cofanie się kwasu żołądkowego do przełyku lub gardła, powodujące pieczenie w klatce piersiowej. Najczęściej stosowaną metodą leczenia jest sięgnięcie po jeden z wielu dostępnych leków łagodzących objawy. Leki zobojętniające kwas, powszechnie przepisywane przy refluksie, blokują jego produkcję.

Takie podejście nie pozwala zająć się przyczyną, dla której organizm produkuje nadmiar kwasu, lecz jedynie maskuje skutki, czyli sposób, w jaki ciało na to reaguje. Właśnie to określamy mianem leczenia gałęzi. Przynosi ono chwilową ulgę, ale nie daje szansy na trwałe rozwiązanie problemu. To jak przycinanie chorych gałęzi drzewa bez zajrzenia do gleby, by sprawdzić, dlaczego wyrastają chore.

Gałęzie to widoczne objawy problemu, natomiast korzenie to to, co dzieje się głębiej, w układach narządów ciała. Samo przycinanie i oczyszczanie chorych gałęzi nie pomoże, jeśli korzenie są chore, ponieważ gałęzie będą wciąż odrastać w tym samym stanie. Leczenie u źródła polega na odkryciu, dlaczego organizm produkuje nadmiar kwasu i dlaczego ten kwas przemieszcza się w górę. Leczenie przyczynowe to odnalezienie fizjologicznych zaburzeń i zajęcie się nimi, by usunąć faktyczny problem i zapobiec jego nawrotom.

Leczenie gałęzi zazwyczaj polega na stosowaniu leków, które łagodzą objawy. Przynosi to ulgę, ale objawy najczęściej powracają. Jeśli leki stosowane są przez dłuższy czas, należy również brać pod uwagę ich skutki uboczne. Każde działanie wywołuje reakcję. Wszystko, co przyjmujemy na poziomie fizycznym, psychicznym i emocjonalnym, musi zostać przetworzone przez organizm.

Podejście skoncentrowane na przyczynie dąży do zidentyfikowania głębokiej nierównowagi wywołującej objawy. Taka droga wymaga czasu, cierpliwości i konsekwencji, ale może przynieść trwałe efekty i wzmocnić organizm. Podczas gdy leczenie gałęzi daje natychmiastową ulgę dzięki lekom, leczenie u podstaw wzmacnia ciało i czyni je odporniejszym na nawroty.

Wybitny lekarz zapobiega chorobie, przeciętny leczy chorobę nadchodzącą, słaby – chorobę, która już się pojawiła.

– znane chińskie przysłowie

Lepiej zapobiegać niż leczyć

Według Tradycyjnej Medycyny Chińskiej celem jest nie tylko leczenie chorób, ale przede wszystkim zapobieganie ich powstawaniu. Uczy nas ona rozumieć i pielęgnować nasze ciało, by chronić się przed objawami, chorobami i przedwczesnym starzeniem, tak, aby móc cieszyć się lepszą jakością życia. Niedawno rozmawiałam z jednym z moich starszych pacjentów, który powiedział: „Gdybym wiedział, że będę żył tak długo, bardziej bym o siebie dbał!”.

Ujmując tę kwestię metaforycznie, możemy powiedzieć, że trwałe domostwo zaczyna się od solidnych fundamentów. Jeśli pojawią się w nich pęknięcia, trzeba się nimi zająć, by cała konstrukcja pozostała bezpieczna i stabilna. Im wyższy dom, tym mocniejsze muszą być jego podstawy, aby harmonijnie współistniał z otoczeniem i był odporny na działanie sił natury. Wyższy dom daje lepszy widok. Im wyżej potrafisz sięgać z swoim życiu, tym lepiej się czujesz. Kiedy postawisz solidne fundamenty, twoje możliwości mogą sięgać nieba! Możesz zbudować piękne życie z jasną perspektywą i niezakłóconym widokiem na własne marzenia.

Polecamy