Wydawca: Wydawnictwo MG Kategoria: Obyczajowe i romanse Język: polski Rok wydania: 2011

Uzyskaj dostęp do tej
i ponad 25000 książek
od 6,99 zł miesięcznie.

Wypróbuj przez
7 dni za darmo

Ebooka przeczytasz w aplikacjach Legimi na:

e-czytniku (w tym Kindle) kup za 1 zł
tablecie  
smartfonie  
komputerze  
Czytaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Czytaj i słuchaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Liczba stron: 381 Przeczytaj fragment ebooka

Odsłuch ebooka (TTS) dostępny w abonamencie „ebooki+audiobooki bez limitu” w aplikacji Legimi na:

Androida
iOS
Czytaj i słuchaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?

Ebooka przeczytasz na:

Kindlu MOBI
e-czytniku EPUB kup za 1 zł
tablecie EPUB
smartfonie EPUB
komputerze EPUB
Czytaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Czytaj i słuchaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Zabezpieczenie: watermark Przeczytaj fragment ebooka

Opis ebooka Prowincja pełna słońca - Katarzyna Enerlich

Czy coś - oprócz pierwszej litery – łączy Mazury z Marokiem?
Ludmiła, bohaterka kolejnej części „prowincjonalnego” tryptyku, po raz kolejny stawia czoło życiowym wyzwaniom. Tym razem znajdzie się na emocjonalnym zakręcie. Tajemnicze zniknięcie najbliższej osoby spowoduje, że kobieta wyruszy w zmieniającą jej życie podróż do północnych Włoch.
Spotkanie z Aminą, ofiarą muzułmańskiej tyranii i organizacja jej ucieczki od męża to tylko niektóre z przystanków tej podróży.
Na swoją mazurską prowincję wróci odmieniona i przekonana, że szczęście to nie tylko miłość.  A gdy już przewartościuje wszystko i od nowa ułoży swoje życie, pojawi się ktoś, na kogo wcale nie czekała.
Czy po raz kolejny spotkanie okaże się nieprzypadkowe?
Katarzyna Enerlich prowadzi nas do ciekawych mazurskich miejsc nad jeziorami Bełdany, Śniardwy i Mikołajskim, do leśniczówki w Śniardewnie i ruin po dawnym kurorcie w Kulinowie.  Przedwojenne pocztówki z kolekcji Wojciecha Kujawskiego i zdjęcia opisywanych miejsc pomogą Czytelnikowi wejść w klimat opisywanej historii.
Prowincja pełna słońca” to trzecia część „prowincjonalnego” tryptyku. Czytelników, uwiedzionych „Prowincją pełną marzeń” i „Prowincją pełną gwiazd” okazało się tak wielu, że Autorka zdecydowała się na napisanie kontynuacji losów Ludmiły.

Książka powstawała nad słonecznym brzegiem Adriatyku, w miejscowości Gatteo a Mare. Losy Aminy i jej matki są prawdziwe i stały się inspiracją do marokańskiego wątku powieści.

Opinie o ebooku Prowincja pełna słońca - Katarzyna Enerlich

Fragment ebooka Prowincja pełna słońca - Katarzyna Enerlich

Prowincja pełna słońca

Katarzyna Enerlich

Wydawnictwo MG

MIŁOŚĆ.

Sześć liter w podróży każdego człowieka.

Niektórzy spotykają je już na pierwszym przystanku,

inni muszą dojechać do końca.

Norbert Ścigała

- Zostawmy to na razie…

– Co?

– Nas.

Te słowa wciąż wracają do mnie. Są jak bociani klekot. Jakby ktoś uderzał kijem o kij. Pusto i jednostajnie. Jest w nich nieodwracalność. Jakby owo „na razie” znaczyło „na zawsze”.

Czyżbym dopiero teraz zaczynała naprawdę rozumieć tę miłość? Gdy wymyka mi się z rąk. Jej odejściu towarzyszy nieznośny rytm kilku słów, jakby przypadkiem połączonych ze sobą. Smutny mariaż liter.

Każdy z nas zabije kiedyś to, co kocha.

Prolog

O prowincji pełnej marzeń słów kilka i o czterolistnej koniczynce, co wróży przewrotne szczęście

Moja mazurska prowincja pełna marzeń… Miasto, które wybrałam, odsunąwszy się od wielkomiejskiego zgiełku i wrzawy ważnych spraw. Mrągowo.

Lubię spacerować jego wąskimi uliczkami; wracają wówczas do mnie obrazy trudnej historii, słucham mowy kamienic z dachami jak pruskie hełmy. Mijam jezioro Czos, które kobaltowym liźnięciem wyznacza samoistną granicę żywiołów: ziemia i woda. Nade mną kłębowisko zieleni, w którym znaleźć można chłód i ciszę. Każdy ma w swoim życiu jakąś Prowincję, a w niej miłość i przyjaźń, które pozwalają oswajać codzienność.

Mam na imię Ludmiła. Urodziłam się w Mrągowie, moje życie toczy się teraz w niewielkiej podmrągowskiej wsi, gdziej kończy się asfalt, a ludzie wciąż żyją w starych mazurskich domach. Moją wieś otaczają jeziora Czarne oraz Salęt, przepołowione zieloną groblą. To pozostałość po zbudowanej przed wojną kolejce wąskotorowej. Jeżdżono tędy z Sensburga[1] do Rastenburga[2]; podróżni trzymali w dłoniach żetony na przejazd – miedziane krążki z czterolistną koniczynką na szczęście.

Taki krążek wciąż przechowywał jak cenną pamiątkę mój teść Hans Ritkowsky, który przed wojną mieszkał w Sensburgu. Był synem organisty w kościele ewangelickim. Inne swoje dziecięce wspomnienie – pudełko z ołowianymi żołnierzykami – schował pod podłogą w dawnym mieszkaniu, gdy rodzina Ritkowskich szykowała się do ucieczki przed Armią Czerwoną. Pudełko miało być dobrą wróżbą i nadzieją na rychły powrót do ojczyzny. Mały Hans nie wiedział wówczas, że zdoła tu wrócić dopiero, gdy Polska wejdzie do Europy, a jego jedyny syn Martin zakocha się w Polce mieszkającej w jego dawnej kamienicy. Czyli we mnie.

Martin pozostał w moim kraju. Konsekwencją tej decyzji był też powrót Hansa Ritkowsky’ego. Także w moim kraju odeszła na zawsze matka Martina i ukochana żona Hansa, Erika. Jej grób jest więc w dawnej ojczyźnie męża, na polskiej ziemi, choć oboje całe życie spędzili w  Niemczech. Ale u schyłku życia również Erika pokochała Mazury…

Postanowiliśmy z Martinem stworzyć polsko-niemiecką rodzinę. Zbudowaliśmy dom w niewielkiej wsi pod Mrągowem. Martin rozpoczął pracę w szkole językowej i już wkrótce stał się popularnym i lubianym lektorem. Pech chciał, że na jego zajęcia zapisała się też Iwona – dobrze sytuowana mrągowianka, przebojem maszerująca przez życie. Teraz myślę, że niektórzy mężczyźni takich właśnie kobiet potrzebują… Iwona stała się moją rywalką – z dnia na dzień coraz bardziej odbierając mi czas i uwagę mojego męża. Gdy po pierwszym kryzysie wróciliśmy do siebie, wierzyłam, że ta kobieta nigdy już nie stanie na naszej drodze.

Z bagażem doświadczeń, stereotypów i przekonań, każdego dnia pokonując językową barierę, próbowaliśmy być szczęśliwi. Niesieni entuzjazmem i wiarą w naszą miłość nie zwróciliśmy uwagi na to, że coś się w tym miłosnym kolosie ukruszyło. Może to przez dwujęzyczność, która nie pozwala na pełne oddawanie stanu naszych uczuć? A może to przeznaczenie chciało, byśmy przebyli wspólnie tylko pewien etap w życiu?

Czasem ktoś jest nam dany tylko na chwilę. Trzeba to rozumieć, gdy nadchodzi czas pożegnania. Mądry człowiek już na początku liczy się z końcem. Trudno jednak znaleźć w sobie dość pokory i wiary, by od razu pogodzić się z czyimś przemijaniem.

Któregoś dnia, gdy byłam jeszcze otulona miłością i szczęściem, Hans pokazał mi tamten wąskotorówkowy żeton, który trzeba było kupić, by pojechać kolejką. Mały miedziany krążek był jak kropka na wielkiej dłoni mego teścia.

– Ten żeton… Pamiętam pewne zdarzenie, które miało miejsce, gdy jechaliśmy z matką do Rastenburga. Ciąg dalszy opowiedziała nam potem jakaś nasza znajoma.

To była opowieść o przewrotnym szczęściu. Do dziś ją pamiętam. Ilekroć jestem w trudnej sytuacji, pocieszam się, że koleje losu potrafią odmienić się nagle i nieoczekiwanie.

Pewnego grudniowego dnia 1940 roku kolejka wąskotorowa wiozła ludzi z Rastenburga do Sensburga. Mały Hans wracał z matką. Wieźli w torbie jakieś sprawunki; wśród nich były trzy butelki piwa, zamknięte ceramicznym krachlem[3]. Pasażerowie spoglądali przez okno na pola pokryte śniegiem. Rozmawiali o pogodzie, zbliżających się świętach i nękających ich chorobach. Przy oknie jednego z wagonów siedziała kobieta. To była Ruth Klein, cała w czerni, przygotowana na swoje ostatnie spotkanie z mężem.

Tamtego dnia rano dowiedziała się, że jej mąż pracujący jako formierz w cegielni w Rotenfelde[4] koło Sensburga miał wypadek. Zasypała go ściana glinki; ludzie mówili, że był z nim inny formierz, Klaus Schmidtke. Tamtego udało się odkopać i uratować. Podobno był nieprzytomny i poraniony. Niestety, Klein miał mniej szczęścia. Ruth wciąż zastanawiała się, dlaczego właśnie on. Może zdołałby przeżyć, ale ludzie ze wsi za szybko zaniechali poszukiwań, uznając, że są bez sensu? Bo skoro odkopali tamtego, to przecież mogli i jego…

Ciało Kleina odnaleziono godzinę później. Tożsamość została ustalona na podstawie dokumentów znalezionych w kurtce. To była ta sama ciepła wojskowa kurtka, którą dostał kiedyś od ojca. Ruth pamiętała solidność niemieckich szwów i połysk metalowych guzików.

Ruth wciąż płakała, wycierając oczy chustką. Wydawało jej się, że wszystko, co się dzieje, to tylko zły sen, który zaraz się skończy i jej Johann znów do niej przyjdzie, przytuli do siebie i powie najczulsze słowa miłości. Jechała w tę wdowią podróż, z każdym kilometrem ostrzej spierając się z przeznaczeniem. W ręce wciąż ściskała miedziany żeton. Każdy pasażer kolejki wąskotorowej go dostawał, płacąc za przejazd. Na awersie żetonu widać było rysunek kolejki, zwanej przez wszystkich ciuchcią, na awersie była czterolistna koniczyna. Wróżba szczęśliwej podróży.

Ale ta podróż dla Ruth nie była szczęśliwa.

Naprzeciwko niej siedziała piękna młoda kobieta. Ubrana w eleganckie futro i kapelusz, pod którym miała barwną chustę chroniącą od wiatru i mrozu. Z dłoni ściągnęła wełniane rękawiczki. Patrzyła przez okno na mijany krajobraz; na jej twarzy malował się niepokój.

– Daleko pani jedzie? – odezwała się nagle do zapłakanej Ruth.

– Do cegielni w Rotenfelde.

– Och, ja też tam jadę! Ale… pani płacze… Czy coś się stało?

– Mój mąż… Miał wczoraj wypadek. Nie żyje.

Gizela spojrzała na nią dziwnym wzrokiem. Po chwili krzyknęła:

– Och, mój mąż też tam był! Został ranny, ludzie go uratowali, a jakiś felczer we wsi zajął się nim. Ach, to musiał być ten sam wypadek!

Ruth pokiwała głową.

– Tak, to na pewno ten sam. Tylko pani mąż miał więcej szczęścia…

Gizela poprawiła kapelusz.

– Tak to w życiu bywa. Niech pani nie myśli o tym, co się stało. Naprawdę. Takie są wyroki boskie.

– Jak mogę nie myśleć? Tam zginął mój mąż… – Ruth spojrzała przez łzy, zdziwiona, a może nawet lekko zazdrosna – o tę ufność w jutro. Bo przecież za chwilę ta elegancka pani zobaczy swojego męża. Może przez jakiś czas będzie opatrywała jego rany, ale te w końcu się zagoją. Rany w sercu Ruth nie zagoją się już nigdy. Dlaczego Bóg pozwolił na to, by to jej mąż był wczoraj w tym miejscu i w tamtej chwili? Potworna nieuchronność zdarzeń.

– Niech pani popatrzy. Na tych krążkach jest czterolistna koniczyna na szczęście – odezwała się nagle Gizela, wyciągając dłoń z żetonem.

– Tak, wiem – odpowiedziała Ruth niechętnie. Towarzystwo tej kobiety męczyło ją. Wolałaby w milczeniu przeżywać swój dramat.

– Och, mój Klaus miał naprawdę wiele szczęścia. – Gizela znów dotknęła palcami kapelusza. – Ten kapelusz jest z Królewca – dodała po chwili. – Przywiozła mi go na urodziny ciotka męża.

Ruth odwróciła głowę do okna. Nie interesował jej ani kapelusz, ani Gizela, a tym bardziej jej królewiecka rodzina. Mijane pokryte śniegiem mazurskie domy wydały się jej znajome. Rotenfelde już niedaleko. Za chwilę po raz ostatni spotka się z Johannem.

Droga pośród ozdobionych białymi czapami drzew poprowadziła obie kobiety do cegielni. Jedna z nich szła przywitać męża cudem ocalałego z wypadku, druga – opłakać swojego.

W cegielni nikt nie pracował. Wszyscy rozmawiali na temat wypadku.

– Dzień dobry, jestem żoną Johanna… – Ruth przywitała się pierwsza, z trudem tłumiąc szloch.

– Ach, to pani. Ta sytuacja… Pani mąż… – zaczął jeden z nich.

Druga kobieta nie pozwoliła mu dokończyć. Przedstawiła się i rzuciła krótko:

– Proszę mnie zaprowadzić do mojego męża, Klausa.

Jej ton był władczy, nieznoszący sprzeciwu. Nerwowo poprawiała kapelusz, chyba po to tylko, by zwrócić na siebie uwagę.

– Zatem… Obie panie są żonami… – mężczyzna zawiesił głos.

– Owszem. Mąż tej pani nie żyje, mój jest ranny. Czy mogę się z nim teraz zobaczyć? – Gizela wyraźnie traciła cierpliwość.

– Oczywiście, to znaczy… jestem paniom winien wyjaśnienia.

– Jakie wyjaśnienia?!

– Pani Schmidke, proszę się uspokoić. Muszę panie o czymś poinformować. – W jego głosie zabrzmiało coś takiego, że obie spojrzały na niego badawczo.

– Otóż… – zaczął. – Nie wiem, jak to się stało, że nie zauważyliśmy wcześniej. Jak na nich to spadło… Ludzie tak tu biegali, krzyczeli, wszędzie zamieszanie i strach. Najpierw uratowali pierwszego, potem ten drugi… Walczono o ich życie, nikt nie interesował się drobiazgami. Dopiero potem okazało się, że Schmidtke i Klein zamienili się kurtkami. Nikt nie wie dlaczego.

– I co z tego? – prychnęła lekceważąco Gizela.

– Nie rozumie pani? Klaus miał na sobie kurtkę Johanna, z jego dokumentami. Ludzie, którzy znaleźli ciało, ustalili nazwisko właśnie na ich podstawie – powiedział wolno mężczyzna, obserwując reakcje kobiet.

Zapadła cisza. Twarz Gizeli pobladła i skurczyła się. Nagle z jej gardła wydostał się dziki, zwierzęcy krzyk. Ruth spogladała zdziwiona to na nią, to na ludzi wokół. Niczego nie rozumiała.

Nagle Gizela wykrzyknęła strasznym głosem:

– Dlaczego Bóg jest taki niesprawiedliwy, dlaczego?!

A potem zrzuciła z głowy swój elegancki królewiecki kapelusz i stratowała go butami.

Do zdziwionej Ruth podszedł jakiś mężczyzna. Wziął ją pod rękę i pociągnął za sobą:

– Proszę iść za mną. Zaprowadzę panią do męża. Czeka na panią.

Kobieta drgnęła. Czuła, że krew zaczyna w niej znowu krążyć, jakby to ona otrzymała drugie życie. Jednak rozpacz tej drugiej kobiety dotykała jej jak coś osobistego.

Włożyła zmarznięte dłonie do kieszeni płaszcza. W jednej z nich wyczuła miedziany żeton z czterolistną koniczynką. Ścisnęła go mocno w dłoni i pomyślała: „Moja podróż okazała się naprawdę szczęśliwa”.

Rozdział IAby wzlecieć, trzeba upaść. O rozstaniach i rozstajach oraz o tym, że każdy z nas zabije kiedyś to, co kocha

– Żegnaj mój domu, życie jest wszędzie. – Takimi słowami żegnałam się jakiś czas temu z moim dawnym mieszkaniem w kamienicy pełnej szeptów przy ulicy Roosevelta w Mrągowie. Wyruszałam w podróż ku nowemu życiu; czekał na nas nasz nowy dom.

Wracam myślami do tamtych chwil, gdy jeszcze ufna budowałam swój nowy świat. Nagle pojawiają się przedwojenne wspomnienia. Widzę podążającego na pokład Gustloffa kilkuletniego Hansa, który gubi się w tłumie i dzięki temu ratuje swoją rodzinę[5]. Gdyby wtedy znaleźli się na tym statku… utonęliby. Tamtego dnia Gustloffa trafiła rosyjska torpeda.

Przedwojenna historia dopadła mnie na progu naszej wspólnej kamienicy. Była jak nieznośne przeznaczenie. Ja – dziewczyna z kamienicy, on – milczący przybysz z obcych stron. Poprosił, bym zrobiła mu zdjęcie na tle budynku. Przed wojną mieszkał tu jego ojciec, Hans.

Od tamtego spotkania wszystko się zmieniło.

Przecież tak go kochałam! Dla naszej miłości zmieniłam wszystko, czym obrosłam i co było dla mnie ważne.

Zatem dlaczego?

Nieznośne poczucie, że każdy z nas zabije kiedyś to, co ukochał ponad wszystko, towarzyszy mi niezmiennie od tamtej rozmowy.

Nasz dom stanął kilka kilometrów za Mrągowem, by nie było problemów z dojazdami. Miał być bezpieczną przystanią. Pod jego dachem mieliśmy żyć spokojnie z owdowiałym Hansem i odnalezioną cudem przyrodnią siostrą Hanią – wspomnieniem cichego romansu mojego taty i pewnej kobiety.

Polubiłam to miejsce na ziemi. Dom na łąkach – jak mówiłam o swojej przystani ze świerkowego drzewa. Wszystko w życiu przeplata się ze sobą, a ja trwałam w tym, pogodzona ze światem, przemijaniem. Po burzy, jaką wywołał w ubiegłym roku Martin, wątpiąc w swoje ojcostwo i robiąc badania genetyczne naszej Zosi, nadszedł spokój. Do zrobienia testu namówiła go Iwona. Nasz związek zawisł wtedy na włosku.

Jednak jakoś pokonaliśmy pierwszy małżeński kryzys. Choć może tamta sytuacja powinna była mnie bardziej zaniepokoić? Oczywiście czułam się bardzo dotknięta, ale jednak wierzyłam, że się kochamy. Daliśmy sobie szansę. Pomógł nam w tym mój przyjaciel i dawny kochanek – Piotr. Ratował nasz związek. Przekonany o własnej misji, wierny swojej miłości bez posiadania, popchnął Martina w moim kierunku, choć mógł wykorzystać sytuację i dziś może po prostu byłby ze mną i Zosią. Nie zrobił tego. Pamiętam… Dotknął wtedy palcami mego policzka, zabrał z niego kosmyk włosów, przesunął do tyłu. Patrzył z czułością. Łzy leciały mi z oczu, ale teraz już nie z żalu za moją poranioną miłością, lecz ze zrozumienia, jak prawdziwa była miłość Piotra do mnie. Poczułam się jak niemy świadek wyroku Salomona, króla Izraela, gdy przyszły do niego dwie kobiety z dzieckiem i każda twierdziła, że jest jego matką. Salomon polecił rozciąć dziecko na dwie połowy, aby każda kobieta otrzymała swoją część. Prawdziwa matka wolała oddać dziecko obcej kobiecie niż pozbawić je życia. Tak właśnie rozumiałam jego miłość. Wolał oddać mnie innemu mężczyźnie i pomóc w odbudowie tego związku niż… wykorzystać sytuację, w jakiej się znalazłam i nie być wobec mnie uczciwym.

– Piotr, przepraszam, zraniłam cię, nie powinnam. Teraz to rozumiem. Wybacz… Nie mów mi tego wszystkiego, bo będzie mi ciężko. Ułóż sobie życie, proszę, i powiedz, że to wszystko, co od ciebie usłyszałam, nie jest prawdą.

Zapewne tymi słowami zadawałam mu ból. Bo Piotr nie ułożył sobie życia. Przynajmniej nie do tej pory. Żył samotnie, a chwilowy związek z moją siostrą Hanią chyba jeszcze tę samotność pogłębił.

Miłość bez posiadania uczy pokory i cierpliwości. Ale mnie z kolei te dwa lata z Martinem nauczyły jednego: że mogę wybierać. Sama dla siebie stałam się największą wartością.

Wtedy wróciłam do Martina. Ciałem i sercem. Pamiętam, jak patrzyłam w jego niebieskie oczy i próbowałam odnaleźć w nich to, co mnie ujęło wówczas, na mrągowskim bruku, na schodach mojej kamienicy. Zaczynałam wierzyć w moje spokojne życie. Płynęło wartko niczym wezbrana Brunatna Rzeczka, którą można spotkać w lesie za mrągowską mleczarnią. Przecina rudą wstążką leśną drogę prowadzącą do Polskiej Wsi. Rzeczka widmo. Zmusza do przenoszenia rowerów zdezorientowanych rowerzystów, którzy nagle nie mogą zrozumieć, w jaki sposób pojawił się ten wodny ciek, którego jeszcze parę tygodni temu nie było! Piechurzy ze śmiechem skaczą po położonych przez kogoś kamieniach. Rzeczka wypływa nagle z wezbranych słońcem i wiosną wód jeziora Płytkiego i wpada do jeziora Juno. Jej obecność jest tymczasowa. Suchym latem zanika jak niechciane źródło. Zostają po niej tylko kamienie na dnie wąskiego koryta… Przypomni o sobie znów dopiero dojrzałą, ciepłą wiosną.

Rzeczka ma kolor lekko brązowy. Może od związków humusowych, typowych dla cieków śródleśnych lub torfowiskowych, a może od brunatnych glonów, które przecież namnażają się tam, gdzie jest niedobór słońca. Na zielono barwią się wody nasłonecznione, a ciemnieją te, których nie pieszczą promienie.

Ta rzeczka… Wtedy, gdy nasz związek trwał jeszcze, stała się ulubionym miejscem wypraw. I piękny sosnowy zakątek, w którym usłyszałam słowa:

– Bardzo cię kocham, Ludmiło.

Naprawdę mnie kochał. Zatem dlaczego odszedł?

Rozpłakałam się po dwóch tygodniach i trzech dniach. Dopiero wtedy dotarło do mnie, co się stało. I że owo „na razie” mogło znaczyć „na zawsze”, bo przecież wszyscy kiedyś zabijemy to, co kochamy. Różnica tkwi tylko w sposobie zabijania. Albo będzie to fałszywy pocałunek, albo gest mizerny i łaskawy rzucany jak ochłap, albo przecięcie zimnym żelazem. Wszystko zmierza ku jednemu. Pożegnaniu.

Strzępem słów pożegnał się ze mną. Rzucił mi tylko: zostawmy to. Nas. Miałam te słowa przyjąć jak relikwię po naszej miłości?

Zanim to zrobił, pewnego dnia po prostu wyjechał. Nie mówiąc nic. Z naszego domu znikły po prostu jego rzeczy. Tak, mówił mi o jakiś problemach i zmianach w życiu, ale bez żadnych konkretów. Nie wiedziałam, czy mówi o pracy, czy o samym sobie. Ucichł. Wsiąkł w siebie jak Brunatna Rzeczka wsiąka jesienią w wyschniętą słońcem ziemię. Nie podzielił się ze mną niczym, choć wiedział, że czekałam na to. Nie odpowiadał na moje listy i wiadomości. Któregoś dnia zadzwoniłam do niego przez Skype. Z obcego numeru. Usłyszałam dość wesoły głos, jakby spodziewał się kogoś innego.

– Halooo?

– To ja, Ludmiła. Co się dzieje? Czy coś się stało? Masz jakieś kłopoty? Chcę być przy tobie, pozwól mi….

Głos po drugiej stronie zmienił się natychmiast, jakby zmrożony lodem. Skąd lód w środku maja?

– Ach, to ty…

Rozczarowanie?

– Mów szybko, jestem bardzo zajęty – ponaglał, jakby chciał się mnie pozbyć. Głos brzmiał obco, nieprzyjemnie.

– Nie chcę szybko! Dlaczego mówisz do mnie w ten sposób?

I kolejne słowa z jego ust:

– No dobrze, zatem… Zostawmy to na razie…

– Co? – Nie wiedziałam, o czym mówi.

– Nas.

Krótki wyrok. Rzucony bezmyślnie czy z premedytacją?

Nas. Zatem nie ma już nas.

I moje słowa:

– Skoro tak… To żegnaj.

Jakoś łatwo wypowiedziane, bo wcześniej przeczuwane słowa. Czułam, że między nami coś umiera. O oschłości w związku można wnioskować po braku słów, spojrzeń, dotyku.

Rozłączyłam się wściekła. W sercu miałam pustkę. Żadnych łez. Wyschnięta Brunatna Rzeczka…

Ból przyszedł później. I gniew, że te nasze miesiące i lata, uczucia i marzenia – wszystko w tych paru słowach poprzekreślał jak rozkapryszone dziecko, co bezmyślnie bazgrze kredkami po papierze. Czy kiedykolwiek dowiem się, jaka była prawdziwa przyczyna?

Życie musi biec dalej. Tak się zawsze mówi. Trudniej to unieść, zrozumieć. Pierwsze minuty po rozstaniu to przeważnie wzburzenie i gniew na nieodwracalność. Bezsilność. Bo przecież nikogo nie można zmusić do miłości. Kolejne dni przynoszą ogromne zdziwienie: jak to? był, a go nie ma? dlaczego nikt nie woła mnie na poranną kawę z miętą, a przecież jest niedziela? Potem następują całe tygodnie chwil znaczonych tęsknotą i bolesną niewiedzą: dlaczego? co się stało? czy w czymś zawiniłam? a może po prostu kogoś poznał? tak po prostu mnie zostawił?

Na Prusach Wschodnich rozstaje dróg były od dawien dawna uważane za miejsca magiczne. Tutejsi ludzie uważali, że tam, gdzie drogi się przecinają, czyha na człowieka sam diabeł. Dlatego tak wiele kapliczek stawiano na rozstajach, przez co te miejsca stawały się przystankami dla wędrowców. Czułam się jak na takim rozstaju. Nie pomagały sztuczne kwiaty pocieszeń i świece dobrych myśli. Pragnęłam, by w moim życiu stało się coś ważnego, co sprawi, że zapomnę… Coś, co zaabsorbuje moją duszę znacznie bardziej niż codzienność.

I tak bardzo za nim tęskniłam.

Zbyt dumna byłam jednak, by się do tego przyznać…

Patrzyłam na Hansa i usiłowałam dzięki niemu zrozumieć jego syna. On kochał przecież inaczej, mądrzej. Cieszyłam się, że tak zżył się z moją dawną sąsiadką, panią Zosią. To w jej mieszkaniu żyła przed wojną rodzina Ritkowskich. Stał tu piec kaflowy, a pod podłogą mały Hans ukrył ołowiane żołnierzyki – na dobrą wróżbę, by jeszcze tu wrócić. Wróżba się spełniła.

Tych dwoje starszych ludzi spotkało się w ważnym dla nich momencie. Dziś, gdy patrzę na nich, myślę, że na żadną miłość nie jest za późno. Jeśli dane im będzie choćby tylko kilka wspólnych lat, to jednak warto! Nikt za nas nie przeżyje życia i nikt też nie zdecyduje o jego powtarzalności. Piękne chwile trzeba łapać w dłonie jak motyle, ciesząc się, że zostawiają na palcach żółty pył. Garść wspomnień. Dla nich warto tkać swoją historię.

Hans zamieszkał z panią Zosią. Właściwie to pomieszkiwał trochę u niej, a trochę u nas na wsi.

– Kiedyś byłem zasiedziały. Całe życie w jednym miejscu. To teraz się trochę po życiu pokręcę! – powtarzał często ze śmiechem.

Zbudowaliśmy z Martinem wymarzony dom. Zaciągnęliśmy kredyt. Sprzedałam swoje mieszkanie – kupił je Hans, mój teść. Tak bardzo chciał nam pomóc w starcie w nowe życie. Hans wynajął moje dawne mieszkanie lokatorom. Gdy Martin zniknął z mego życia, mój teść był tym bardzo zakłopotany. Na dobre przeniósł się do pani Zosi, deklarując jednak gotowość pomocy przy wnuczce.

Rozumiałam go. Na szczęście mieszkała ze mną Hania, moja przyrodnia siostra. Pracowała w mrągowskiej księgarni, na Mazurach trzymała ją głównie przyjaźń z Michałem z Olsztyna. Wciąż zarzekała się, że to tylko przyjaźń. Nic więcej!

– Przecież on już ma narzeczoną! – powtarzała z uporem.

Widziałam jednak, że była w nim zakochana po uszy. Nie mówi się z takim żarem o przyjacielu.

Piotr… Na niego też zawsze mogłam liczyć. O mały włos zostałby ojczymem Zosi. Gdybym tylko wybrała inaczej. On na pewno nie odszedłby ode mnie tak nagle, niemal bez słowa. On mnie kochał dojrzale.

Został jednak w moim życiu jako przyjaciel domu. Nawet Hania już przed nim nie uciekała, nie chowała się po kątach. Rozmawiali ze sobą. Jednak nigdy nie wspominali czasu, gdy byli razem. Wspólne wspomnienia łączą. Obrączkują wyjątkami z pamięci. Gdy dawni kochankowie nie chcą się ponownie do siebie zbliżać, instynktownie bronią się przed wspomnieniami. Pewnie jest w tym jakiś sens. W moich rozmowach z Piotrem również starałam się omijać temat naszych zbliżeń – dusz i ciał. A przecież byliśmy kiedyś tak sobie bliscy!

Miałam wrażenie, że Piotr pogodził się już ze swoją miłością bez posiadania. Na początku bywa bolesna i smutna. Potem staje się kroplą codzienności.

Kiedy dzięki niemu odbudowaliśmy z Martinem nasz związek, wierzyłam, że to już na zawsze. „Jest jednak sens we wspólnym budowaniu domu” – powtarzałam, przekonana o własnej słuszności. Dopiero potem…

Nasza codzienność rozkwitła bujnie. Owocowała zrozumieniem i miłością. Zosia rosła jak na drożdżach. Miło było patrzeć na jej jasną twarz, która coraz bardziej przypominała twarz Martina… Podobno córki powinny być podobne do ojców. Tak, Zosia stawała się jego kopią. Czasem w żartach powtarzałam:

– A ty sprawdzałeś, czy to twoja córka…

Śmiech uczył mnie dystansu do tej sytuacji, przez którą omal nie rozpadło się nasze małżeństwo. Martin też dystansował się; powtarzał, że głupi był i tyle.

Pochłonęło mnie wychowywanie dziecka. Czasem malowałam meble, kafelki i obrazy do galerii w Ruszajnach. Czasu jednak brakowało, bo chciałam ogarnąć trochę świat wokół mnie – ogród, zielnik, brzeg stawu. Siałam, pikowałam, dosadzałam, wykopywałam, przesadzałam, dosiewałam. Życie na wsi ma swój rytm i jest niepowtarzalne – w przeciwieństwie do życia w mieście, gdzie stoi się wciąż w tych samych korkach i patrzy na te same reklamy.

Poczułam się dobrze w tym świecie za zakrętem. Patrzyłam na Marina, gdy wracał z pracy i z apetytem pochłaniał zupę z ogrodowych warzyw.

– To wszystko z naszego ogródka – chwaliłam pracę swych rąk.

– Jesteś wspaniałą żoną… – mruczał leniwie.

A ja kwitłam w tej małżeńskiej rozkoszy. W poczuciu dobrze wypełnianego obowiązku.

Dziś, gdy na to patrzę… Zastanawiam się, czy to było w ogóle potrzebne? Przecież i tak nie zostało docenione.

Któregoś dnia spotkałam Baśkę. Pracowałyśmy kiedyś razem w lokalnej redakcji, po moim zwolnieniu Baśka również odeszła i założyła własny gabinet kosmetyczny. Teraz łączy obie pasje – upiększa kobiety i pisze dla kobiecego miesięcznika felietony o tym, jak upiększać.

– Moja redakcja rozwija się. Może zechcesz czasem coś napisać? Jakieś opowiadanie o miłości?

Roześmiałam się.

– Nie jestem już dziennikarką. Od dawna niczego nie napisałam!

– Kochana, z pisaniem jest jak z tańcem. Tego się nie zapomina. Spróbuj.

Wróciłam do domu. Podskórnie czułam, że chciałabym pisać, ale… jak ogarnąć to życie, by mieć na wszystko czas?

Wieczorem zagadnęłam Martina:

– Może wrócę do pisania?

Spojrzał się na mnie jakoś dziwnie.

– Żeby znów ktoś cię wykorzystał i zwolnił? Po co ci to? Źle ci teraz?

Malowanie, całe to rękodzieło było wdzięczne i frapujące. Było moją nową pasją, która w dodatku przynosiła mi jako takie zarobki. Ale pisanie… Wciąż drzemała we mnie potrzeba komponowania słów z liter, zdań z wyrazów.

– Może jeszcze nie teraz. Niech Zosia podrośnie – powiedziałam wbrew samej sobie. Martin skinął głową.

– No właśnie! Jak to się mówi w Polsce o tych wronach za ogon?

– To sroki.

– Co sroki?

– To powiedzenie dotyczy łapania kilku srok za ogon.

– No właśnie!

Koniec rozmowy. Miał rację. To byłoby za dużo. Zosia, ogród, malowanie. I tak niemal przestałam czytać książki, nie mówiąc o innych przejawach życia kulturalnego. O spotkaniach z przyjaciółkami. Kiedy ostatni raz widziałam Izę, Sylwię lub Ewę? No właśnie…

Czasem wydaje mi się, że tylko przyjaźnie z dzieciństwa mają szansę na przetrwanie zawieruchy czasu i zaniedbania. Są najtrwalsze, a ich fundamenty – najbardziej odporne na wstrząsy. Przyjaźnie zawierane w dorosłym wieku są już bardziej wyrachowane i interesowne. Wiem, że moje przyjaciółki poszłyby za mną w ogień, nawet gdybym palnęła życiowe głupstwo. Na przykład związała się z despotycznym muzułmaninem i zakryła twarz kwefem. Jestem pewna, że próbowałyby mnie jakoś uratować i wytłumaczyć przed resztą świata.

A tak na serio… Skąd w mojej głowie pojawił się pomysł z tym kwefem?! Roześmiałam się sama do siebie na tę myśl. Poczułam się bezpiecznie we własnym domu, na wygodnej kanapie, przed włączonym telewizorem. Podłożyłam stopy pod pośladek Martina. Często tak robię, gdy siedzę obok niego. To chyba znak silnej z nim integracji.

Kwef. Nigdy nie zrozumiem religijnego fanatyzmu. Poświęcenia życia dla nieżyciowych zasad. Gdybym wtedy wiedziała, że moja myśl zrobi wszystko, by wkrótce zmaterializować się w zaskakujących okolicznościach, zdarzeniach i spotkaniach, być może znalazłabym inną analogię dla zdefiniowania trwałości naszej kobiecej przyjaźni.

Rozdział IIO tym, że myśli są jak kamyki w lawinie wydarzeń. O wiośnie na Mazurach, którą obwieszcza klangor żurawi

Była wczesna wiosna. Nic nie wskazywało na to, że tyle się w nas pozmienia. Wręcz przeciwnie – czekałam na tę wiosnę jak na rozkwit tego, co najpiękniejsze. Jakby nasza miłość miała być wieczną zielenią.

Staw przy domu powoli zmieniał się z szarej tafli w kobaltową breję. Wciąż było chłodno i nieprzyjemnie. Wyjazdy do miasta nie sprawiały żadnej przyjemności. W taką pogodę nie można przecież pobiec uliczkami strzeżonymi przez kamienice. W taką pogodę lepiej schronić się pod parasolem. Rzadko więc wyjeżdżałam; skupiona bardziej na pracy, prowadzeniu domu i obserwowaniu Zosinych poczynań, z nadzieją obserwowałam budzącą się do życia przyrodę. Ospała była jednak wyjątkowo, a ciszy nad Popowem nie przecinał znajomy klangor żurawi. Rok temu już były!

Żurawie wybrały sobie moją wieś na siedlisko. Ptaki te królują na naszym niebie, są towarzyszami dzielnych bocianów i wiecznie głodnych myszołowów. Czują się jednak gospodarzami. Gdy nadchodzi czas godów, anektują pole za moim domem. Obserwowanie ich zalotów ma w sobie coś magnetyzującego. Skrzydła łopoczą w żurawim majestacie, a krzyk przecina jak nożem wiosenną ospałość świata.

Tegoroczne żurawie spóźniały się i już zaczęłam się niepokoić. Któregoś dnia, gdy malowałam rumianki na zielonej butelce po winie, znajomy podniebny odgłos oznajmił przybycie pierwszych zwiastunów wiosny.

– Kochanie, są już żurawie w naszej wsi! – Od razu podzieliłam się tą wiadomością z Martinem.

Wymienialiśmy się coraz częściej takimi drobiazgami codzienności. Przyjęłam jego miłość jak aksjomat i przeżywałam kolejne dni, godząc się z rosnącym z dnia na dzień przyzwyczajeniem, które sprawiało mi nawet przyjemność.

Słońce oblizało łąki i pola, śnieg stopniał, rolnicy wyjechali do prac polowych. Nastał czas na prace w ogrodzie. Sołtys przywiózł ubiegłoroczny obornik, który zwalił na pryzmę. Rozkładaliśmy go widłami, śmiejąc się. Martin kręcił nosem. Ja zresztą też, bo byliśmy po miejsku wydelikaceni. Potem ten sam sołtys swoim pomarańczowym ciągnikiem zaorał mi kawałek ziemi za domem. Nad całością prac czuwali zaprzyjaźnieni sąsiedzi: Ania i Mietek. Mówili, co i jak musimy zrobić, by ogród spełnił moje oczekiwania. Pomagali, ile mogli. Sami mieli piękny ogród, trzy razy większy od mojego.

A potem grabienie, wyznaczanie zagonów. To już należało do mnie – bo Martin przecież pracował w szkole językowej.

Po zaśnięciu Zosi wymykałam się z domu i wyznaczałam rzędy dla nasion. Siałam, nasadzałam i co chwila pytałam Ani:

– Czy już pora siać ogórki?

– Nie, musisz poczekać do maja, do „zimnej Zośki”. Po niej dopiero.

– A co mam robić teraz?

– Wysiej w skrzynkach nasiona dyniowatych. Cukinie, dynie, patisony, kabaczki. Przyniosę ci zaraz. Koper możesz siać. Mam nasiona nagietków. Posiej też. Przykryj tylko.

– Czym przykryć?

– No, folią jakąś, a lepiej agrowłókniną.

Rety, co to takiego?

W sklepie ogrodniczym na Przemysłowej wiedzieli. Kupiłam parę opakowań.

Posiałam warzywa. Pod agrowłókniną drzemały spokojnie, by wraz z ciepłem wystartować ku życiu.

W czasie, gdy mój ogród po cichu wzrastał, malowałam pudła i skrzynki i zajmowałam się Zosią. Przewijanie, karmienie, pranie, prasowanie. Czasem miałam wrażenie, że znalazłam się przez przypadek w szalonym kołowrocie. Nie miałam czasu na żadne telewizje śniadaniowe i porady dla młodych matek. Nie wiem, skąd inne kobiety biorą czas wolny na to, by w ogóle włączyć telewizor? Gdyby nie Martin wracający z pracy, pilot od telewizora zarósłby pajęczyną, jak stało się to z moim rowerem postawionym na tarasie. Pająki uplotły na nim kilka owadożernych miejscówek, a ja pokazywałam je Zosi i mówiłam:

– Patrz, tu jest pajączek. I pajęczynka, jego mały domek. Zosia ma swój domek, a pajączek swój.

Oczy Zosi śmiały się do mnie. A ja cieszyłam się, bo miałam wrażenie, że uczę własną córkę czegoś ważnego: miłości do świata i przyrody.

Gdy mój ogród się ożywiał, co odkrywałam każdego ranka, gdy podnosiłam agrowłókninę, czułam rozpierającą mnie dumę. Rządki roślinnych niemowląt prężyły się dumnie ku słońcu, a ja miałam poczucie, że tworzę jakąś rzeczywistość. Wszystko rosło jak na drożdżach, stawało się codziennie większe. Z małych dymek ścinałam pierwszy szczypior.

– Nie musimy już kupować. Mamy własny – cieszyłam się, podając Martinowi twaróg ze śmietaną i szczypiorem.

Moja radość słońcem i ogrodem nie trwała długo. Przyszedł deszczowy tydzień. Niebo płakało, a przydomowy staw napełniał się niebezpiecznie wodą. Wychodził coraz bardziej z brzegów. Miałam wrażenie, że to Noe przyszedł po moje zwierzęta. Dopiero w niedzielę wyszło słońce. Wstaliśmy oboje rano, jeszcze przed Zosią. Pierwsza weszłam do łazienki, Marin poszedł do kuchni przygotować kawę. Myjąc twarz, mimochodem zerknęłam przez okno na ogród. Coś srebrzyło się na zagonkach i wyraźnie ruszało. Jakby mój ogródek żył własnym życiem… Przetarłam oczy.

Woda ze stawu wdarła się na ścieżki i grządki. Woda stała po kostki i… pływały w niej ryby!

– Armagedon – wyszeptałam.

Martin nieopatrznie wypuścił na dwór naszą labradorkę Inkę. Ta wbiegła do ogrodu, zaintrygowana obecnością czegoś poruszającego się i srebrzącego. Rzuciła się na ryby, jakby nie jadła nic od tygodnia. Niszczyła przy tym moje rośliny, pazurami wdeptując je w ziemię. Wystarczyło parę minut, by zielone królestwo zostało rozwleczone po mokrej ziemi. Ogród wyglądał jak cmentarzysko, z czekoladowym labradorem w roli egzekutora. Wybiegłam w kapciach, prosto w grząski teren, i przewróciłam się na gliniastej ziemi. Usiadłam bezsilna i zrozpaczona.

Taką mnie zastał Martin. Krzyknęłam:

– Dlaczego wypuściłeś psa?!

Wytarłam twarz z błota rękawem od piżamy. Mój mąż spojrzał na mnie zdziwiony. Miałam wrażenie, że kompletnie nie rozumie, co się stało. Nic dziwnego, z tego miejsca nie widać było ogrodu ani tego, co z niego zostało.

– Przecież zawsze rano wypuszczam psa… – wydukał tylko.

Podbiegła do nas Inka, z pyska jej śmierdziało świeżymi rybami. Lizała mnie po twarzy, a ja odganiałam ją, nienawidząc w tej chwili wszystkiego i wszystkich. Mdliło mnie od zapachu ryb. Wygramoliłam się z kałuży, żeby pokazać Martinowi, co wydarzyło się za domem. Parę ryb pływało jeszcze na grządkach, niektóre z nich miały obgryzione płetwy.

– Skąd się tu wzięły ryby? – Martin najwyraźniej nie skojarzył wzajemnej zależności pomiędzy sąsiedztwem stawu i ilości wody, która przez ostatni tydzień spadła z nieba.

– Zobacz, co się stało z moim ogrodem… – wyjęczałam cicho, a potem popłakałam się z wściekłości, gdy pomyślałam, że całymi dniami tu siedziałam, pikowałam, dosadzałam, dosiewałam, równałam, a wystarczyło tylko parę minut z psem i rybami w roli głównej…

– Co? – zapytał Martin nieprzytomnie, bo widać wciąż nie kojarzył. Te ryby, pies, mokra ziemia, błoto. Wszystko zryte. Nie ma ogórków, cukinii, buraczków.

– Nic! – warknęłam. I wróciłam do domu umyć się, a przede wszystkim policzyć do dziesięciu i zastanowić, czy zakładać ogród od nowa, czy może obsiać to wszystko gorczycą? Ponoć użyźnia glebę.

W progu usłyszałam płacz Zosi. Nie wiedziałam, jak długo tak płacze. Nikt nie usłyszał dziecka w tym rejwachu.

Do tego, by znów zostać ogrodniczką, musiałam dojrzewać kilka dni. Nie miałam serca ani do zagonków, ani do zwariowanej Inki. Najwyraźniej wiosna oszołomiła ją. Raz zawisła tylną łapą na ściance kojca, bo za wszelką cenę chciała przez nią przeleźć. Innym razem wybrała się na pobliskie pole z truskawkami i dopiero sezonowi zbieracze przyprowadzili ją z powrotem do domu, opowiadając, że wyjada im owoce z koszyków. Świeżych nie zrywała. Jadła tylko te już zerwane!

Któregoś dnia Inka nie wróciła do domu. Biegałam po okolicy, ale nikt jej nigdzie nie widział. Czekałam na nią do wieczora, ale pies przepadł na dobre. Minęła noc, mnie zrobiło się jakoś markotno i smutno, choć w myślach wciąż jeszcze nie wybaczyłam jej ogrodu. Musiałam wszystko od nowa siać. Dokupiłam już gotowe sadzonki u nowo poznanej pani Wandzi z sąsiedniego Młynowa, która była posiadaczką wielkich szklarni i co roku szykowała flance na sprzedaż. Taka przydomowa produkcja roślin.

Inka nie wróciła również następnego dnia.

Zadzwoniłam do lokalnego radia i podałam komunikat. Czekałam przez cały dzień przy telefonie. Cisza. Nazajutrz zapakowałam Zosię do wózka i wybrałam się na spacer. Pytałam ludzi, ale nikt nie widział młodej labradorki. Czułam niepokój, który rósł z każdym krokiem. Gdzie podziała się Inka?

Za Popowem są rozstaje dróg z kolorową kapliczką. W jedną stronę jedzie się do miasta, w drugą – do Młynowa. Od paru dni pracowali tu drogowcy, łatający podziurawiony przez zimę asfalt.

– Nie widzieli panowie czekoladowego labradora? Znaczy brązowego? – zagadnęłam. Poprawiłam z czekoladowego na brązowy, bo przypomniało mi się, że mężczyźni z reguły wolą ogólnodostępne określenia kolorów. Te bardziej wyszukane mogą wprawiać ich w zakłopotanie.

– Ja chyba widziałem. Jakiś facet na sznurku go prowadził – odezwał się do mnie pan w żółtej czapeczce.

– Jak to prowadził?

– Zwyczajnie. Przywiązał do sznurka. I poszedł. W tamtą stronę. – Robotnik machnął ręką w kierunku Mrągowa.

Wróciłam do domu – wściekła i rozżalona. Już nie myślałam o zadeptanym ogrodzie, tylko o tym, że mój pies prawdopodobnie został ukradziony. Mój prezent od Martina. Miałam poczucie wielkiej straty. Gdybym wtedy wiedziała, że wkrótce odczuję kolejną – znacznie boleśniejszą.

Człowiek powinien robić zapasy dobrych myśli, gdy jest szczęśliwy i radosny. Gdy wszystko układa się według jego marzeń i pragnień – miłość i praca, a wokół dobrzy ludzie, pieniądze i powodzenie. Wtedy właśnie powinien budować przekonanie o własnej wartości, by – gdy pojawią się trudniejsze dni – mógł czerpać z duchowych zapasów. Dobrze jest pamiętać smak ulubionej herbaty, zapach ulubionych perfum, dźwięki muzyki… Wracać do tych bodźców zawsze wtedy, gdy trzeba. To pomaga w powrocie do dobrych myśli. Bo jeśli nie wypełnimy swego serca dobrymi myślami, życie nam zgorzknieje.

Moje życie – miałam takie wrażenie – zgorzkniało na chwilę po stracie Inki. Niby tylko pies. A jednak zabolało.

Trudno było mi nawet uśmiechać się do Zosi.

– Mama jest smutna, wiesz? – tłumaczyłam, a córeczka patrzyła na mnie zdziwiona. Nie rozumiała przecież moich słów. Miała półtora roku, a w tym wieku dzieci nie są najlepszymi towarzyszami rozmów.

Potem nagle odczułam, że Martin wraz z nastaniem wiosny oddala się ode mnie. Starałam się, jak mogłam! Stosowałam się do rad moich przyjaciółek: rozmawiaj z nim, nie pozostawiaj niedopowiedzianych sytuacji.

Rozmawialiśmy więc o codzienności, wciąż jednak miałam wrażenie, że Martin nie chce jej już i tęskni za czymś innym. Zdobył mnie, zmienił swoje życie, a teraz… jakby nadchodził dla niego czas na kolejne zmiany.

Przestałam go rozumieć, a jednak miałam jeszcze dość siły, by ciągnąć ów przysłowiowy wózek bez jego pomocy, starałam się za dwoje, bo przecież… Przeszliśmy razem tyle. Miałam wrażenie, że więcej niż niejeden związek o dłuższym stażu.

– Czy masz jakieś kłopoty? Proszę, powiedz mi o nich – prosiłam. Zazwyczaj milczał, ale czasem mówił coś, co mnie niepokoiło.

– Każde z nas ma swoje życie. Nie możesz być w każdym momencie ze mną.

No tak. To nie jest możliwe. W sumie miał rację. Dwa oddzielne życia, dwa światy. Dwie wyspy. Ale dlaczego nagle tak podkreślał swoją odrębność? Przecież nigdy wcześniej w ten sposób nie mówił? Raczej łączył nasze światy, nie dzielił.

Na przykład wtedy, gdy jego matka była chora. Gdy umierała, byłam przy nim, bo rozumiałam, że wali się jego świat. Ciężkie to wspomnienia; naznaczyły nas. Erika była bardzo dzielna. Pokochałam ją jak własną mamę. Szkoda tylko, że została mi dana tylko na chwilę…

Uświadomiłam sobie, że w niektórych momentach życia Martin nagle cichł i oddalał się. Jak wtedy, gdy niczym widomo pojawiła się jego była żona; odwiedziła mnie nawet w redakcji i zrobiła awanturę. Rozstaliśmy się wtedy. Gdyby mi wcześniej powiedział, że sprawa rozwodowa jest już w toku, zapewne sprawy potoczyłyby się inaczej. Nie miałabym romansu z Piotrem, wówczas jeszcze kolegą z redakcji. Ten romans wszystko dodatkowo skomplikował. Potem wiele pracy musieliśmy włożyć, by nasze obecne relacje były mimo wszystko przyjacielskie. Ale pewne blizny pozostały.

– To miłość bez posiadania. Zdecydowałem się na nią świadomie – powtarzał mi mój dawny kochanek, a ja niezbyt tę miłość rozumiałam. Wolałam wzajemność. Było mi jednak przyjemnie, że wciąż mnie kocha. Taka kobieca próżność.

Zdałam sobie sprawę, że bardzo łatwo nawiązuję relacje z mężczyznami. Byli wciąż obecni w moim życiu. Nie przeczuwałam, że wkrótce się to zmieni – może po to, by nauczyć mnie nieco pokory?

Piotr kiedyś w żartach powiedział:

– Piękne kobiety nie potrafią kochać. Potrafią tylko uwodzić.

Nie uważałam się za zbytnią piękność, ale wiedziałam, że zwracam na siebie uwagę. Może miał trochę racji? Chciałam być podziwiana i nie zawsze zadawałam sobie trud rozumienia mężczyzn. Może dlatego Martin oddalił się ode mnie?

A potem Martin po prostu zniknął.

Stało się to w najpiękniejszym miesiącu – maju. Uspokojona ciepłymi dniami oraz powrotem żurawi i bocianów wierzyłam, że przed nami piękna wiosna. Kolejna w naszym wiejskim stadle. Ogród rozkwitał, twarz Zosi nabierała pięknego morelowego koloru. Gdy wieczorem siadałam nad stawem na brzozowych pniakach, w moje serce spływała błogość i szczęście. Problemy oddalały się, a ja delektowałam się odgłosami majowego popołudnia.

Któregoś wieczoru zadzwonił telefon. To była moja przyjaciółka Ewka. Mieszkała od studiów w Toruniu, gdzie pracowała jako architekt. W przerwach między kolejnymi projektami zakochiwała się z kolejnych idealnych facetach.

Niedawno związała się z następnym absolutnie doskonałym i pięknym mężczyzną, Tomaszem. Nie Tomkiem, a Tomaszem, bo był starszy od niej o dwanaście lat. Prowadził trójmiejską agencję ochroniarską. Wysportowany, postawny i męski – tak go opisywała w mailach do mnie.

– Teraz będziesz miała okazję zobaczyć go na żywo. Zapraszamy was do siebie na weekend! – szczebiotała.

– Ach! To cudownie! – wykrzyknęłam, bo zwyczajnie tęskniłam za innym światem, który przecież gdzieś był. Poczułam, że młodej matce przyda się taka chwila oddechu.

No, nie takiej młodej. Czterdziestka się zbliża. Czas na pierwszy bilans życia. Chciałam zrobić jego małą próbę i napotkałam na drobne przeszkody. Bo tak naprawdę coraz częściej miałam wrażenie, że choć osiągnęłam w ogólnym rozumieniu wiele, miałam dom, męża, dziecko, ale… wciąż czegoś mi brakowało. Miałam wrażenie, że nie spełniam się jako kobieta.

Dlatego po wyjeździe do Ewki wiele sobie obiecywałam. Podniosłam się z brzozowego pniaka i pobiegłam do Martina. Właśnie położył spać małą. Miał na Zosię dobry wpływ. Wieczorami często się nią zajmował i widziałam, że robi to chętnie. Wyrywałam wtedy z codzienności parę chwil dla siebie. Przeważnie spędzałam je w ogrodzie, bo tam mogłam być sam na sam ze swoimi myślami.

– Martin, Ewa nas zaprasza. Na dwunastego maja! Do siebie. Pojedziemy?

Mieszał łyżeczką herbatę. Spojrzał na mnie.

– Może jedź sama. Wiesz, mam teraz dużo zajęć, uczniowie poprawiają oceny, wykupują dodatkowe lekcje…

No tak, jego zajęcia w mrągowskiej szkole językowej miały swój rytm. Zbliżał się koniec roku. To nie był najlepszy czas na wyjazdy, skoro miał te swoje dodatkowe zajęcia.

– W takim razie pojedziemy we dwie z Zosią.

– Świetny pomysł. Przyda się wam jakaś odmiana.

Dziś, gdy myślę o tym, co powiedział… Odmiana. Rzeczywiście. Zapewnił nam wspaniałą odmianę.

Nieświadoma niczego pakowałam walizki.

– Wiesz, wrócę w tygodniu. Skoro nie chcesz z nami jechać, nie muszę się bardzo spieszyć…

– Ależ oczywiście! – zgodził się ochoczo.

– A może dołączysz do nas jednak? Przyjdziesz?

– No dobrze, pomyślę, zaplanuję.

– Dbaj o dom, pamiętaj!

Dbanie o dom znaczyło: daj rudemu kotu, Bursztynowi, jeść. Inki przecież już nie było. W sercu smutno, ale powoli godziłam się ze stratą mojego czworonożnego prezentu od męża.

Pomógł mi spakować nas do samochodu, czule pożegnał się z Zosią, sprawdził jeszcze, czy jest dobrze zapięta w foteliku. Ruszyłam. Patrzyłam, jak macha do mnie, stojąc na schodach domu. Był smutny. Widząc go w lusterku, pomyślałam, że przyda się nam ta rozłąka.

Tak łapczywie wziął mnie tej nocy przed wyjazdem! Kochaliśmy się jak kiedyś – gdy jeszcze między nami tętniła chemia zauroczenia. Ach, to był on. Tamten mężczyzna z mojej kamienicy! Byłam taka szczęśliwa. Teraz wiem, że po prostu żegnał się ze mną. Wykorzystał mnie jeszcze, nakładając na siebie jak rękawiczkę. Sapał mi do ucha słowa o rozkoszy, a w myślach knuł…

Nie przeczuwałam niczego. Miało mnie nie być tylko kilka dni. Będąc u Ewki, codziennie wysłałam mu SMS-y. Nie zawsze odpisywał. Albo odpisywał zdawkowo: „Baw się. Odpoczywaj”. W tym czasie zwijał nasze wspólne życie jak koc. Nawet własnemu ojcu o niczym nie powiedział.

Te kilka dni u Ewki były dobrym czasem – mimo wszystko. Tomasz okazał się trochę nazbyt pewnym siebie i zarozumiałym mężczyzną, dbającym głównie o krągłość swoich mięśni. Tak to bywa z tymi pięknymi i przystojnymi. Czasem myślę, że lepszy jest przeciętny. Zdecydowanie łatwiejszy w obsłudze.

– Nie czekajcie z kolacją. Dziś zostaję dłużej na siłowni – rzucał w drzwiach. Dzięki jego narcyzmowi miałyśmy dużo czasu dla siebie. Gdy Zośka kończyła swoje całodziennie dreptanie na małych stópkach i wreszcie morzył ją zbawczy sen, mogłyśmy otworzyć wino i pogadać. Na moment wracały tamte chwile, gdy byłyśmy tylko dla siebie. My cztery – Sylwia, Iza, Ewka i ja. Bo mimo że pozostałych dwóch nie było przy nas, wciąż wracały we wspomnieniach. To trochę tak, jakby były.

– A jak ci teraz z Martinem? Po tym wszystkim, co się stało?

– Och… Zdecydowanie lepiej. – Uśmiechałam się niepewnie, bo też nie byłam pewna, czy między mną a Martinem wszystko układa się dobrze. Na pozór tak, ale przecież czułam, że odsunął się ode mnie. Ewa nie zwracała na moją niepewność uwagi. Zakochana w Tomaszu, miała nieco upośledzoną percepcję. I dobrze. Nie musiałam nadmiernie wysilać się, a przecież nie chciałam jej opowiadać o moich wydumanych przeczuciach i obserwacjach. Wtedy uważałam, że takie właśnie są. Wydumane.

– A jak podoba ci się mój Tomasz? – zagadnęła.

– No, fajny.

– Prawda?

– Tak…

– Tylko nie mów, że Darek był lepszy!

– Nic nie mówię.

– Tomasz jest taki przystojny, ustawiony. Ach, uwielbiam go. Chciałam, żeby ze mną zamieszkał. Bo wiesz, taki facet…

– A skąd wiesz, co robi teraz? Czy siedzi naprawdę w tej siłowni?

– Sprawdzam go, gdy wraca…

– Co??? – Otworzyłam oczy ze zdumienia.

– Zwyczajnie. Patrzę, czy koszulkę ma przepoconą, a wodę wypitą.

– I co?

– Ach, zawsze koszulka pachnie potem. Jest zmięta i wyraźnie noszona. Woda wypita. To znaczy, że ćwiczył!

– Ewka! Ty go kontrolujesz?

– No, a co w tym dziwnego? Taki facet… muszę go pilnować.

No tak. Tomasz był aż nazbyt wymuskany i rzeczywiście przystojny. Ale Ewce też niczego nie brakowało. Wieczna singielka – dbała o siebie. Inwestowała. Była kobietą miejską. Nie to, co ja. Zanim do niej pojechałam, musiałam przez kwadrans szorować szczoteczką paznokcie i u rąk, i u nóg. Ewka miała tipsy. Nie musiała przejmować się ich szorowaniem, bo jedynym wysiłkiem jej rąk było wstawienie naczyń do zmywarki. Nie ma sprawiedliwości na tym świecie.

Miałam nawet wrażenie, że moja przyjaciółka czasem traktuję mnie jak „tę z prowincji”. W sumie – byłam nią. Ewka wciąż w podróżach, a ja? Osiadłam na Mazurach jak porost.

– Tu prowadzisz taki osiadły tryb życia. Nie chciałabyś się gdzieś wyrwać? – zagadnęła mnie nawet, gdy przed dwudziestą drugą otwierałyśmy kolejne wino. Tomasza wciąż nie było. Musiał strasznie tyrać w tej siłowni.

– Nie martwisz się, że on tak długo te ciężary targa? – spytałam, zmieniając temat.

– Kto? Tomasz?

– No tak. Jeszcze nabawi się przepukliny…

– On tak ćwiczy do późna. I to regularnie.

– Może zadzwoń do niego, nie wiem…

– Ach, przestań być taka podejrzliwa. Zaraz wróci. O tej godzinie ma wolne wszystkie przyrządy. Siłownia należy do jego kolegi, z którym razem ćwiczą.

– No, skoro tak…

Jakoś nie podobał mi się ten Tomasz. Może byłam wtedy po prostu uprzedzona do mężczyzn? Ewka leniwie zakręciła pasmo ciemnych włosów na palec i znów wróciła do tematu:

– Może wyściubisz nos z tej swojej prowincji? To, że urodziłaś dziecko, nie oznacza, że już nic ci się od życia nie należy. Może pojedziemy razem do Włoch?

– Cooo? – Zaniemówiłam. Do Włoch?! Co ta Ewka wygaduje? A dom, dziecko, praca?!

– Przecież możesz zrobić sobie wolne! – Jakby zgadła moje myśli.

– Jak ty to sobie wyobrażasz?

– Mam tam bliską koleżankę. Robiłam jej kiedyś projekt, gdy remontowała swoje polskie mieszkanie w Sopocie, na Mazowieckiej.

– Z każdą klientką zawierasz takie znajomości?

– Nie, ta jest wyjątkowa. Prowadzi hotel nad Adriatykiem. Zaprosiła mnie do siebie. Mówiła, że mogę przyjechać z Tomaszem. Ale on nie da rady się wyrwać. Ma jakieś sprawy, spotkania, zobowiązania. Mówi, że najwyżej jesienią. A ja chcę latem! No to może polecimy razem?

Propozycja była bardzo kusząca. Tylko że ja przecież w ogóle nie znałam tej koleżanki i klientki Ewki!

– Tym się w ogóle nie przejmuj, to wspaniała kobieta! Zaprosiła mnie z osobą towarzyszącą i już. Co za różnica, czy lecę z Tomaszem, czy z tobą. Zresztą w takim zestawie łatwiej nam będzie razem gadać. Z mężczyzną to jednak co innego.

– Jak ma na imię?

– Miriam.

– Nie wiem, czy znajdę czas. No i nie wiem, co na to Martin.

– To go zapytaj.

Nie było jeszcze zbyt późno. Wysłałam mu SMS. Nie odpisał, mimo że umawialiśmy się na codzienny kontakt.

Ja tu, on tam. Każdy ma swoje życie, tak?

– Ewka, nie wiem…

Milczenie Martina nieco mnie ostudziło. Pomyślałam, że coś musiało się stać. A przecież byłam już prawie gotowa, by umówić się na ten wyjazd!

– Zdecyduj się. Ona ma hotel, zatrudnia Polaków. Nie trzeba nawet znać języka. Zresztą, poradzimy sobie. Zgódź się! Zośkę zostawisz Martinowi. Przecież jest tatusiem, jakby nie patrzył.

– Chciałabym, ale nie wiem…

– Posłuchaj. Do kiedy on ma te kursy? Do wakacji, prawda?

– No tak.

– Więc potem zajmie się domem, Zośką, a my wyskoczymy razem! Spotkamy się na lotnisku!

– Lo…tnisko?? – Głos uwiązł mi w gardle.

– No tak! Masz jakiś problem?

– To mamy lecieć samolotem?!

– No tak! Niecałe dwie godziny…

– W życiu! Nigdy!

Ewka spojrzała na mnie dziwnie. Jak na prawdziwą kobietę z prowincji.

– Czemu NIGDY?

– Bo ja nie latam.

– Nie LATAŁAŚ, to teraz POLECISZ.

– No coś ty! Ja się boję samolotów! Nie wsiądę! Na pewno!

– Ludka, ale ty jesteś zacofana. Cały świat lata samolotami. Przestań. To najbezpieczniejszy sposób podróżowania. Ostatnio nawet ta podróżniczka Beata Pawlikowska w swoim programie Świat według blondynki opowiadała o tym, że…

– Nie polecę. Nie ma mowy. Nawet mnie nie namawiaj.

– Pomyśl jeszcze.

– Już pomyślałam.

– Chyba nie chcesz się tłuc samochodem przez pół Europy?

– Nie muszę wcale jechać. Nie znam żadnej Miriam. Nie jestem jej koleżanką. Mnie dobrze jest na wsi.

– Skapcaniałaś – ucięła krótko Ewka, a ja nawet przez moment wkurzyłam się na nią. Dopiłam wino i wstałam od stołu.

– Położę się.

– Dobrze. Ja poczekam na Tomasza.

Wrócił koło północy. Słyszałam, jak w drzwiach oznajmił, że spocił się jak mysz i by Ewa wrzuciła jego strój sportowy do prania. Słyszałam dokładnie, jak wyciągała ciuszki z torby i obwąchiwała je.

– Twój pot pięknie pachnie… – rzuciła nawet.

– Ach, to nie pot. To feromony.

A potem w sypialni badali związek pomiędzy ilością męskich feromonów w pocie a udanym pożyciem kochanków. Ewka piszczała jak mysz. Pewnie tłumiła swój głos poduszką, żeby mnie nie zbudzić. A przecież w ogóle nie spałam. Zabolało mnie to jej: „skapcaniałaś”. Szkoda, że nie ma tabletek przeciwbólowych od słów…

Nazajutrz rankiem próbowałam dodzwonić się do Martina. Był poniedziałek. Milczał jak grób. Nigdy wcześniej się tak nie zachowywał. Wiedział, że lubię mieć z nim kontakt.

Napisałam SMS: „Co się z Tobą dzieje?”.

Odpisał po godzinie. Całą godzinę czekałam na to piknięcie telefonu. Właśnie byłyśmy z Zosią i Ewką na ryneczku. Wybierałyśmy warzywa na zupę. Postanowiłam, że zostanę jeszcze do środy. Pójdziemy nad ryneczek i plac zabaw.

Pomyślałam, że muszę kupić Zosi łopatkę i wiaderko, bo nasze zostały w domu.

I wtedy piknął ten SMS od Martina.

„Zostaw mnie. Mam kłopoty. Nie mogę ci dać siebie teraz”.

Zwariował?

Zapytałam go o to w SMS-ie:

„Zwariowałeś? Jakie kłopoty? O co chodzi? Jak to nie możesz mi siebie dać?!”.