Ballady i romanse - Adam Mickiewicz - ebook

Ballady i romanse ebook

Adam Mickiewicz

5,0

Opis

Wybrane "Ballady i romanse" Adama Mickiewicza to lektura szkolna (klasy 4 - 8). Ebook "Ballady i romanse" zawiera przypisy opracowane specjalnie dla uczennic i uczniów szkoły podstawowej.

Ballady i romanse Adama Mickiewicza mają niezwykłą wartość w literaturze polskiej. Ten zbiór ballad wydany w 1822 roku w Wilnie wyznacza początek polskiego romantyzmu.

Do ballad inspirowanych ludową tradycją, Mickiewicz wprowadza elementy świata nadprzyrodzonego, takie jak upiory, świtezianki, duchy czy kobiety przemieniające się w syreny. Ich zadaniem jest przywrócenie zakłóconego ładu na ziemi. Choć nie do końca wiadomo, czy elementy te istnieją naprawdę, czy są tylko wytworem wyobraźni ziemskich postaci, czytelnik w odbiorze powinien kierować się sercem, nie rozumem, w myśl słów samego autora: „Czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”.

W skład tomu wchodzą: 

  •     Pierwiosnek
  •     Romantyczność
  •     Świteź
  •     Świtezianka (lektura szkolna dla klasy 7-8)
  •     Rybka
  •     Powrót taty (lektura szkolna dla klasy 4-6)
  •     Kurhanek Maryli
  •     Do przyjaciół
  •     To lubię
  •     Rękawiczka
  •     Pani Twardowska (lektura szkolna dla klasy 4-6)
  •     Tukaj albo próby przyjaźni
  •     Lilje
  •     Dudarz
Książkę polecają Wolne Lektury — najpopularniejsza biblioteka on-line.
 
Epoka: Romantyzm Rodzaj: Liryka Gatunek: Ballada

Ebooka przeczytasz w aplikacjach Legimi na:

Androidzie
iOS
czytnikach certyfikowanych
przez Legimi
czytnikach Kindle™
(dla wybranych pakietów)
Windows
10
Windows
Phone

Liczba stron: 60

Odsłuch ebooka (TTS) dostepny w abonamencie „ebooki+audiobooki bez limitu” w aplikacjach Legimi na:

Androidzie
iOS
Oceny
5,0 (2 oceny)
2
0
0
0
0
Więcej informacji
Więcej informacji
Legimi nie weryfikuje, czy opinie pochodzą od konsumentów, którzy nabyli lub czytali/słuchali daną pozycję, ale usuwa fałszywe opinie, jeśli je wykryje.

Popularność




Adam Mickiewicz

Ballady i romanse

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Nowoczesna Polska.

ISBN 978-83-288-3529-0

Ballady i romanse

Książka, którą czytasz, pochodzi z Wolnych Lektur. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Pierwiosnek

Z niebieskich najrańszą piosnek 
Ledwie zadzwonił skowronek, 
Najrańszy kwiatek pierwiosnek 
Błysnął ze złotych obsłonek.  

Ja

Za wcześnie, kwiatku, za wcześnie, 
Jeszcze północ mrozem dmucha, 
Z gór białe nie zeszły pleśnie, 
Dąbrowa jeszcze nie sucha.  
Przymruż złociste światełka, 
Ukryj się pod matki rąbek, 
Nim cię zgubi śronu ząbek 
Lub chłodnej rosy perełka.  

Kwiatek

Dni nasze jak dni motylka, 
Życiem wschód, śmiercią południe; 
Lepsza w kwietniu jedna chwilka 
Niż w jesieni całe grudnie.  
Czy dla bogów szukasz datku, 
Czy dla druha lub kochanki, 
Upleć wianek z mego kwiatku, 
Wianek to będzie nad wianki.  

Ja

W podlej trawce, w dzikim lasku 
Urosleś, o kwiatku luby! 
Mało wzrostu, mało blasku, 
Cóż ci daje tyle chluby?  
Ni to kolory jutrzenki, 
Ni zawoje tulipana, 
Ni lilijowe sukienki, 
Ni róży pierś malowana.  
Uplatam ciebie do wianka; 
Lecz skądże ufności tyle! 
Przyjaciele i kochanka 
Czy cię powitają mile?  

Kwiatek

Powitają przyjaciele 
Mnie, wiosny młodej aniołka; 
Przyjaźń ma blasku niewiele 
I cień lubi jak me ziołka.  
Czym kochanki godzien rączek, 
Powiedz, niebieska Marylko! 
Za pierwszy młodości pączek 
Zyskam pierwszą... ach! łzę tylko.  

Romantyczność

Methinks, I see... Where? 
— In my mind’s eyes. 
Zdaje mi się, że widzę... Gdzie? 
Przed oczyma duszy mojej. 
Shakespeare1
Słuchaj dzieweczko! 
— Ona nie słucha. — 
To dzień biały! to miasteczko! 
Przy tobie nie ma żywego ducha, 
Co tam wkoło siebie chwytasz? 
Kogo wołasz, z kim się witasz? 
— Ona nie słucha. — 
To jak martwa opoka 
Nie zwróci w stronę oka, 
To strzela wkoło oczyma, 
To się łzami zaleje, 
Coś niby chwyta, coś niby trzyma, 
Rozpłacze się i zaśmieje. 
— „Tyżeś to w nocy? to ty Jasieńku! 
Ach! i po śmierci kocha! 
Tutaj, tutaj, pomaleńku, 
Czasem2 usłyszy macocha!... 
Niech sobie słyszy... już nie ma ciebie, 
Już po twoim pogrzebie! 
Ty już umarłeś? Ach! ja się boję!... 
Czego się boję mego Jasieńka? 
Ach, to on! lica twoje, oczki twoje! 
Twoja biała sukienka! 
I sam ty biały jak chusta, 
Zimny... jakie zimne dłonie! 
Tutaj połóż, tu na łonie, 
Przyciśnij mnie, do ust usta!... 
Ach, jak tam zimno musi być w grobie! 
Umarłeś, tak, dwa lata! 
Weź mię, ja umrę przy tobie, 
Nie lubię świata. 
Źle mnie w złych ludzi tłumie: 
Płaczę, a oni szydzą; 
Mówię, nikt nie rozumie: 
Widzę, oni nie widzą! 
Śród dnia przyjdź kiedy... To może we śnie? 
Nie, nie... trzymam ciebie w ręku, 
Gdzie znikasz, gdzie mój Jasieńku? 
Jeszcze wcześnie, jeszcze wcześnie! 
Mój Boże! kur się odzywa3, 
Zorza błyska w okienku. 
Gdzie znikłeś! ach! stój Jasieńku! 
Ja nieszczęśliwa!” — 
Tak się dziewczyna z kochankiem pieści, 
Bieży za nim, krzyczy, pada; 
Na ten upadek, na krzyk boleści, 
Skupia się ludzi gromada. 
„Mówcie pacierze! — krzyczy prostota — 
Tu jego dusza być musi. 
Jasio być musi przy swej Karusi, 
On ją kochał za żywota!” 
I ja to słyszę, i ja tak wierzę, 
Płaczę i mówię pacierze. 
— „Słuchaj dzieweczko!” — krzyknie śród zgiełku 
Starzec, i na lud zawoła: 
„Ufajcie memu oku i szkiełku, 
Nic tu nie widzę dokoła. 
— Duchy karczemnej tworem gawiedzi, 
W głupstwa wywarzone kuźni4; 
Dziewczyna duby smalone5 bredzi, 
A gmin rozumowi bluźni”. 
„Dziewczyna czuje, — odpowiadam skromnie — 
A gawiedź wierzy głęboko: 
Czucie i wiara silniej mówi do mnie, 
Niż mędrca szkiełko i oko. 
Martwe znasz prawdy, nieznane dla ludu, 
Widzisz świat w proszku, w każdej gwiazd iskierce; 
Nie znasz prawd żywych, nie obaczysz cudu! 
Miej serce i patrzaj w serce!” 

Świteź

Do Michała Wereszczaki

Ktokolwiek będziesz w Nowogródzkiej stronie, 
Do Płużyn ciemnego boru 
Wjechawszy, pomnij zatrzymać twe konie, 
By się przypatrzyć jezioru. 
Świteź tam jasne rozprzestrzenia łona, 
W wielkiego kształcie obwodu, 
Gęstą po bokach puszczą oczerniona, 
A gładka jak szyba lodu. 
Jeżeli nocną przybliżysz się dobą 
I zwrócisz ku wodom lice: 
Gwiazdy nad tobą i gwiazdy pod tobą 
I dwa obaczysz księżyce. 
Niepewny, czyli szklanna spod twej stopy 
Pod niebo idzie równina, 
Czyli też niebo swoje szklanne stropy 
Aż do nóg twoich ugina; 
Gdy oko brzegów przeciwnych nie sięga, 
Dna nie odróżnia od szczytu: 
Zdajesz się wisieć w środku niebokręga, 
W jakiejś otchłani błękitu. 
Tak w noc, pogodna jeśli służy pora, 
Wzrok się przyjemnie ułudzi... 
Lecz, żeby w nocy jechać do jeziora, 
Trzeba być najśmielszym z ludzi. 
Bo jakie szatan wyprawia tam harce! 
Jakie się larwy6 szamocą! 
Drżę cały, kiedy bają o tém starce, 
I strach wspominać przed nocą. 
Nieraz śród wody gwar jakoby w mieście, 
Ogień i dym bucha gęsty, 
I zgiełk walczących i wrzaski niewieście 
I dzwonów gwałt i zbrój chrzęsty. 
Nagle dym spada, hałas się uśmierza, 
Na brzegach tylko szum jodły, 
W wodach gadanie cichego pacierza, 
I dziewic żałośne modły. 
Co to ma znaczyć? różni różnie plotą: 
Cóż, kiedy nie był nikt na dnie; 
Biegają wieści pomiędzy prostotą, 
Lecz któż z nich prawdę odgadnie? 
Pan na Płużynach, którego pradziady 
Były Świtezi dziedzice, 
Z dawna przemyślał i zasięgał rady, 
Jak te zbadać tajemnice. 
Kazał przybory w bliskiem robić mieście, 
I wielkie sypał wydatki: 
Związano niewód, głęboki stóp dwieście, 
Budują czółny i statki. 
Ja ostrzegałem: że w tak wielkiem dziele 
Dobrze, kto z Bogiem poczyna; 
Dano więc na mszę w niejednym kościele, 
I ksiądz przyjechał z Cyryna7. 
Stanął na brzegu, ubrał się w ornaty, 
Przeżegnał, pracę pokropił; 
Pan daje hasło: odbijają baty8, 
Niewód się z szumem zatopił. 
Topi się, pławki9 na dół z sobą spycha, 
Tak przepaść wody głęboka; 
Prężą się liny, niewód idzie z cicha, 
Pewnie nie złowią ni oka10. 
Na brzeg oboje wyjęto już skrzydło, 
Ciągną ostatek więcierzy: 
Powiemże jakie złowiono straszydło? 
Choć powiem, nikt nie uwierzy. 
Powiem jednakże. Nie straszydło wcale, 
Żywa kobieta w niewodzie, 
Twarz miała jasną, usta jak korale, 
Włos biały skąpany w wodzie. 
Do brzegu dąży. A gdy jedni z trwogi 
Na miejscu stanęli głazem, 
Drudzy zwracają ku ucieczce nogi, 
Łagodnym rzecze wyrazem: 
„Młodzieńcy! wiecie, że tutaj bezkarnie 
Dotąd nikt statku nie spuści: 
Każdego śmiałka jezioro zagarnie 
Do nieprzebrnionych czeluści. 
I ty, zuchwały, i twoja gromada 
Wraz byście poszli w głębinie11: 
Lecz, że to kraj był twojego pradziada, 
Że w tobie nasza krew płynie; 
Choć godna kary jest ciekawość pusta, 
Lecz, żeście z Bogiem poczęli, 
Bóg wam przez moje opowiada usta, 
Dzieje tej cudnej topieli. 
Na miejscach, które dziś piaskiem zaniosło, 
Gdzie car12 i trzcina zarasta, 
Po których teraz wasze biega wiosło, 
Stał okrąg pięknego miasta. 
Świteź, i w sławne orężem ramiona 
I w kraśne twarze bogata, 
Niegdyś od książąt Tuhanów13 rządzona, 
Kwitnęła przez długie lata. 
Nie ćmił widoku ten ostęp ponury: 
Przez żyzne wskroś okolice 
Widać stąd było Nowogródzkie mury, 
Litwy naówczas stolicę. 
Raz niespodzianie obiegł tam Mendoga