Dowody to wydawnictwo, które zna się na faktach — i wie, jak o nich opowiadać. Od reportażu przez eseje po literaturę czeską, oficyna prowadzona przez Mariusza Szczygła i Juliannę Jonek‑Springer od lat kształtuje sposób, w jaki czytamy i rozumiemy świat.

Historia wydawnictwa sięga roku 2014. Powstało w ramach Fundacji Instytut Reportażu, której celem jest promocja literatury faktu. Redaktorką naczelną Dowodów jest Julianna Jonek-Springer, a w radzie merytorycznej zasiadają Mariusz Szczygieł i Olga Gitkiewicz.

Wydawnictwo specjalizuje się w wydawaniu reportaży, literatury czeskiej oraz esejów. Szuka tekstów, które nie tylko wyławiają z rzeczywistości ciekawe historie, lecz także w sposób oryginalny, świeży, niebanalny o nich opowiadają.

„Najlepiej znamy się na faktach, chociaż to, na co zwracamy szczególną uwagę, to forma. Nie zależy nam jedynie na treści, ale również na tym, w jaki sposób jest opowiedziana dana historia.”

Do 2023 r. oficyna działała pod nazwą Dowody na Istnienie, która nawiązywała do zbioru reportaży Hanny Krall po takim właśnie tytułem. Reportaż jest przecież dowodem na istnienie świata, życia i człowieka. Zdecydowano się na zmianę nazwy, ze względu na jej skojarzenia z literatura religijną. Mariusz Szczygieł i Julianna Jonek Springer tak tłumaczyli tę decyzję:

„Dowody na istnienie Boga? – to pytanie usłyszeliśmy setki razy. A o Bogu wiemy niewiele, znamy się na faktach. Zauważyliśmy też, że rzadko kto używa pełnej nazwy naszego wydawnictwa. Zawsze słyszymy o Dowodach. Postanowiliśmy więc ją uprościć.”

W katalogu Dowodów znajdziecie książki takich autorek i autorów jak: Dawid Iwaniec, Agata Listoś-Kostrzewa, Olga Gitkiewicz, Ewa Pluta, Jarosław Mikołajewski, Jakub Sieczko, Mariusz Szczygieł.

Oficyna postawiła sobie za cel przywrócić do czytelniczego obiegu klasykę literatury faktu oraz starsze zbiory reportaży i esejów. Dowody przypomniały czytelnikom twórczość m.in. Jolanty Brach-Czainy, Hanny Krall, Włodzimierza Nowaka, Andrzeja Mularczyka, Mirona Białoszewskiego, Thomasa Wolfe’a. W ramach serii czeskiej opublikowało dzieła takich pisarzy jak: Ota Pavel, Josef Škvorecky i Pavel Kohout.

Serie wydawnicze

Oficyna prowadzi kilka serii wydawniczych. Najbardziej popularną i najliczniejszą pod względem liczby wydanych książek jest seria Reporterska. Publikowane są w jej ramach tylko książki premierowe, autorów polskich i zagranicznych. Znajdziemy tu zarówno tytuły debiutantów, jak i uznanych pisarzy. Jak czytamy na stronie Dowodów, książki z serii Reporterskiej są:

„O tym, co nas dziwi, co boli, czego nie rozumiemy, o czym nie mamy pojęcia, choć wydarzyło się tuż obok – lub na drugim końcu świata, na który nigdy nie dotrzemy.”

Seria Esy-floresy na pierwszy rzut oka wyróżnia się gabarytem. Ukazujące się w jej ramach tytuły to książki niewielkich rozmiarów, ale o poważnym ciężarze intelektualnym, przede wszystkim eseje, dzieła filozoficzne, teksty literaturoznawcze. Wydawcy opisują te serię w takich słowach:

„Ważkie przemyślenia, które mieszczą się w kieszeni i dzięki temu możemy je mieć zawsze pod ręką.”

Poza literaturą faktu Dowody wydają także literaturę czeską w serii Stehlik. Książki wchodzące w jej skład to autorski wybór Mariusza Szczygła, wybitnego reportera i Czechofila, autora m.in. Osobistego przewodnika po Pradze. Pisarz na stronie internetowej wydawnictwa tak zachęca czytelników po zapoznanie się z serią Stehlik:

„Kilka razy w roku zaproponuję Państwu najlepsze czeskie książki. Takie, od których nie mogłem się oderwać. Powieści, opowiadania, reportaże. Niektóre – wydane kiedyś w Polsce, ale dziś zapomniane. Inne – premierowe. Przekładane przez najlepszych tłumaczy, jakich znam. Czytelniku, wejdź do literackiej krainy Gottland i zrób sobie raj. Literaturę czeską obdarz láską nebeską!

Wydawnictwo od lat konsekwentnie udowadnia, że literatura non‑fiction potrafi nie tylko rzetelnie opisywać świat, lecz także głęboko poruszać i zachwycać literackim językiem. Dzięki odważnym wyborom, dbałości o formę i trosce o czytelnika oficyna stała się jednym z najważniejszych miejsc na mapie polskiej literatury.

Jeśli chciałbyś rozpocząć przygodę czytelniczą z Wydawnictwem Dowody, ale nie wiesz, od jakiej książki zacząć, skorzystaj z naszych propozycji! Oto pięć tytułów, które świetnie oddają profil tej oficyny:

Reportaż o miłości do zwierząt i żałobie po ich śmierci. Każdy, kto stracił ukochanego czworonoga, wie, że wbrew tytułowi książki To nie był tylko pies, to był najbliższy przyjaciel i członek rodziny. Ze zwierzęciem człowiek jest w stanie nawiązać głęboką relację, dlatego śmierć pupila bywa głęboką traumą. Autorka książki przeprowadziła wiele rozmów z opiekunami zwierząt, doświadczenie straty mają już za sobą. Jak pożegnali się z ukochanym czworonogiem? Jak przeżyli jego odejście? Kiedy podjęli decyzję o eutanazji? Gdzie pochowali zwierzaka? I jak ich żałoba po zwierzęciu była przyjmowana przez otoczenie? Poruszająca książka, nie tylko dla miłośników zwierząt.

Powieść czeskiego pisarza, poety i dramaturga, która po raz pierwszy ukazała się w Polsce w 1995 r. Opowieść o dziewczynce, która nie zdała do liceum teatralnego, więc zaczęła uczyć się na kacicę, czyli kobietę, wykonującą zawód kata. Podczas szkolenia zrozumiała, że powiesić człowieka może prawie każdy, ale sztuką jest powiesić go tak, aby w tym akcie zawrzeć całą historię cywilizacyjną ludzkości aż po rewolucję naukowo-techniczną. Kacica to arcydzieło czarnego humoru

Zbiór miniesejów, w którym Olga Gitkiewicz, reporterka i socjolożka, pisze o trosce i jej różnych wariantach. Autorka dowodzi, że pełni ona kluczowa rolę w naszym codziennym życiu, szczególnie w czasach kryzysu, mimo że nie ma w niej nic spektakularnego. „To moja piąta samodzielna książka i nie jest tak, że z czasem pisanie przychodzi łatwiej. Szyjąc to książka o trosce, niewielka, zmieści się do kieszeni. Nie jest to reportaż, to eseje. Występują w niej pewien pająk, pewien mężczyzna w płaszczu, Tracy Chapman, pewien kredens, bańka na mleko, kamera ustawiona na łóżko, Freud i dom z widokiem na Cape Cod”. – Olga Gitkiewicz

W Szczelinach istnienia Jolanta Brach‑Czaina łączy filozofię codzienności z uważnością, która pozwala zobaczyć więcej w tym, co na pozór zwykłe. Tematyka książki wyrasta z drobiazgów: ścierki, wiśni, talerza, piasku — rzeczy, które otaczają nas każdego dnia i w których odbija się nie tylko świat, ale i siebie. Eseje Brach‑Czainy pokazują, że egzystencjalna głębia kryje się w obieraniu ziemniaków równie mocno, jak w narodzinach czy śmierci, a codzienność jest polem nieustannej walki między istnieniem a unicestwianiem. To książka kultowa, która od lat pomaga czytelnikom dostrzec sens w tym, co drobne, odzyskać uwagę i odnaleźć się pośród wszystkich pozostałych elementów życia — tych zwyczajnych, ale przecież fundamentalnych.

Ivana Myšková, czeska pisarka, absolwentka Akademii Literackiej w Pradze, portretuje tu bohaterów, którzy mogliby żyć obok nas — niezależnie od wieku czy doświadczeń — a jednak w pewnym momencie skręcają w stronę absolutnie nieprzewidywalną. Szukają sensu, choć wcześniej nie potrafili nawet nazwać tego, czego im brakuje i właśnie dlatego błądzą, podejmując wybory, których będą żałować oraz raniąc siebie i innych.

W katalogu Legimi znajdziecie specjalna kolekcję, w której zebraliśmy publikacje Wydawnictwa Dowody. Polecamy i zachęcamy do lektury! Na deser materiał video 🙂