Tarot. Arkana Wielkie ebook

Spis treści

Wprowadzenie

Historia tarota

Pochodzenie tarota

Ezoteryczne korzenie tarota

Hebrajskie litery i Wielkie Wtajemniczenia tarota

Astrologiczna symbolika Wielkich Wtajemniczeń

Obrazowanie „niewidzialnego” – ikonograficzny wzorzec Wielkich Arkanów

Wielkie Arkana jako droga Wtajemniczenia głupca

Wróżebne znaczenia Wielkich Wtajemniczeń

Bibliografia

Taroteka XXIII

Wprowadzenie

Talia tarota składa się z 78 kart, z których każda posiada szereg znaczeń obrazujących jakąś sytuację lub osobę wyposażoną w określone cechy charakteru. Dzieli się ona na dwie główne części zwane Arkanami (od łacińskiego arcanum — wtajemniczenie). Są to — Arkana (Wtajemniczenia) Wielkie oraz Arkana (Wtajemniczenia) Małe. Z tego względu każdą kartę tarota nazywa się arkanem, do jej odczytania bowiem niezbędna jest znajomość zakodowanej w wizerunku symboliki.

W skład Arkanów Wielkich wchodzą 22 karty alegoryczne oznakowane numerami od 0 do 21 zapisanymi (poza zerem) rzymskimi cyframi. Są nimi: Głupiec (0), Mag (I), Papieżyca, zwana również Kapłanką lub Arcykapłanką (II), Cesarzowa (III), Cesarz (IIII), Papież zwany także Kapłanem albo Wielkim Hierofantem (V), Kochankowie (VI), Rydwan (VII), Sprawiedliwość (VIII), Eremita (VIIII), Koło Fortuny (X), Moc nosząca w niektórych taliach miano Siły (XI), Wisielec (XII), Śmierć (XIII), Umiarkowanie (XIV), Diabeł (XV), Wieża, którą nazywano niegdyś Wieżą Boga (XVI), Gwiazda (XVII), Księżyc (XVIII), Słońce (XVIIII), Sąd Ostateczny (XX) i Świat (XXI).

Podana tu kolejność kart Wielkich Wtajemniczeń występuje we wszystkich taliach wywodzących się z powstałego w XVII wieku we Francji tarota marsylskiego, którego ikonograficzny wzorzec przez prawie dwieście lat był uznawany za obowiązujący. Obok nich spotkać można talie, w których arkanem VIII jest Moc/Siła, zaś arkanem XI jest Sprawiedliwość. Zamiany ich pozycji dokonał w 1910 roku Artur Edward Waite — znamienity ezoteryk, przywódca Hermetycznego Zakonu Złotego Brzasku i autor jednej z najbardziej znanych talii tarota nazywanej tarotem Rider-Waite’a bądź Tarotem Uniwersalnym.

Każdemu z tych arkanów przypisana jest określona symbolika astrologiczna, numerologiczna i ezoteryczna. Ich ciąg odczytuje się jako opowieść o przygodach człowieka (w tarocie reprezentuje go arkan zerowy — Głupiec), który na swojej drodze spotyka rozmaite postaci i przechodzi przez różne fazy życia. Jest to zarazem historia duchowej inicjacji ucznia osiągającego coraz to wyższe stopnie wtajemniczenia w arkana magii lub innej formy duchowości.

Arkana Małe (Mniejsze), zwane kartami dworskimi lub kolorami, liczą 56 kart. Podobnie jak zwykłe karty do gry dzielą się na cztery kolory (dwory) oznakowane charakterystycznymi dla tarota symbolami. Sym­bole te noszą różne nazwy i odpowiadają oznakowaniom zwyczajnych kart. Pierwszym kolorem są buławy (kije, pałki, różdżki, maczugi). Po nich idą: kielichy (puchary), miecze i denary (monety, pentakle, dyski). Każdy kolor zawiera 14 kart, z których pierwszych dziesięć to blotki (od asa do dziesiątki), zaś cztery pozostałe to karty figuralne (król, królowa, rycerz, giermek zwany w niektórych taliach paziem). Podobnie jak Wtajemniczenia Wielkie, Arkana Małe są nosicielami wróżebnych i ezoterycznych treści pomocnych w przewidywaniu przyszłych zdarzeń. Jeśli jednak Wtajemniczenia Wielkie ukazują przede wszystkim procesy za­chodzące w wewnętrznym (duchowym i psychicznym) świecie (mikrokosmosie) człowieka, Arkana Mniejsze odzwierciedlają głównie to, co dzieje się wokół niego. Odnoszą się zatem do świata zewnętrznego (makrokosmosu), obrazując cztery żywioły, strony świata, pory roku oraz rozmaite sytuacje życiowe, z jakimi człowiek musi się borykać.

Z grubsza rzecz biorąc, tarot pełni trzy podstawowe funkcje: wróżebną (dywinacyjną), ezoteryczną i inicjacyjną.

Jako narzędzie służące do uprawiania dywinacji tarot pozwala przewidzieć zdarzenia czasu przyszłego bądź rozświetlić zagadki przeszłości. Każda karta tarota ukazuje jakieś konkretne zdarzenie, jej zaś wykładnia koncentruje się na zagadnieniach życiowych problemów ludzi korzystających z usług człowieka zajmującego się kartomancją — sztuką przepowiadania przyszłości za pomocą kart. Z usług kartomanty korzystać mogą nie tylko pojedynczy ludzie, tarot bowiem pozwala również wejrzeć w przyszłość firm, instytucji państwowych i prywatnych, państw, krajów, narodów, a nawet całej ludzkości. Na tym poziomie interpretacji opisana w Wielkich Arkanach droga Głupca symbolizuje życie człowieka rozpięte między punktami granicznymi — narodzinami i śmiercią (i ewentualnie tym, co dzieje się po niej). Ciąg tych kart opowiada o poczęciu, dorastaniu, dojrzewaniu, zakładaniu rodziny, osiągnięciu życiowych celów, karierze zawodowej itd.

Drugi sposób rozszyfrowywania symbolicznego kodu tarotowych arkanów służy poznaniu ich ezoterycznego, sekretnego przekazu. Do jego odczytania niezbędny jest klucz, dzięki któremu jego symbole stają się zrozumiałe, gdyż korelują z najróżniejszymi dyscyplinami oraz tradycjami ezoterycznej duchowości. Ponieważ symbole tarota są na tyle pojemne, że można w nie wtłoczyć wiele treści i podczepić je pod każdą niemal duchową doktrynę, tarot jawi się tu jako księga ezoterycznej wiedzy wyjaśniająca działanie ukrytych mechanizmów rządzących makro- i mikrokosmosem. Cecha ta sprawia, że ezoteryk dostrzega w tarocie kompendium uniwersalnej wiedzy o zasadach każdej drogi duchowego rozwoju, zaś w Głupcu — personifikację ludzkiej istoty dążącej ku oświeceniu, zbawieniu lub zyskaniu nadnaturalnych mocy.

Inicjacyjna funkcja tarota ujawnia się w chwili, gdy operujący kartami człowiek nawiązuje z nim intymny kontakt, dzięki któremu tarot prze­obraża się w mistrza i duchowego przewodnika. Wizerunki arkanów odciskają się w umyśle adepta, zaś jego psychiczna i duchowa konstrukcja ulega widocznej przemianie. Adept zyskuje wewnętrzny wgląd we wszystkie arkana tarota, rozumie ich skryte niuanse. Wskutek tej przemiany karty Wielkich Wtajemniczeń przeistaczają się w rodzaj mapy obrazującej trasę „duchowej podróży” tarocisty, natomiast przygody Głupca stają się analogią jego osobistych przeżyć i wewnętrznych doświadczeń.

Historia tarota

Pierwsze wzmianki o tarocie pochodzą z XV wieku, tj. z czasów, kiedy znano już zwyczajne karty do gry zwane naip. Ich pierwowzorem była — jak sądzi wielu badaczy — indyjska talia kart gandżifa złożona z 10 kolorów podzielonych na blotki oraz karty figuralne przedstawiające hinduskie bóstwa. W Persji liczbę „dworów” zredukowano do czterech, karty zaś nazwano kandżifah. Od Persów zamiłowanie do karcianego hazardu przejęli Arabowie, którzy nadali kartom nazwę na’ib. Oni z kolei zarazili „karcianym wirusem” Europejczyków.

Musiało to nastąpić w latach trzydziestych XIV stulecia, bowiem około 1341 roku anonimowy autor francuskiego poematu Renard le Contrefait wspomina o kartach do gry nazywanych naippe i zastanawia się, czemu ludzie ulegają ich zgubnemu czarowi. W 1367 roku władze Brna zabroniły mieszkańcom grodu grać kartami. Dwanaście lat później, tj. w 1378 roku, karty zwane naypes, nahipu, naibi, naip podbiły serca Francuzów, Włochów, Szwajcarów, Hiszpanów i Niemców. Pod koniec XIV wieku brabanccy kupcy założyli szereg manufaktur masowo produkujących talie naip. W odróżnieniu od kart malowanych ręcznie i będących własnością szlachetnie urodzonych bogaczy, posiadały one ujednolicony wzór ikonograficzny, który w XV wieku niczym prawie nie różnił się do Małych Wtajemniczeń tarota marsylskiego. Fakt ten potwierdzają przeprowadzone pod Mediolanem archeologiczne badania, w trakcie których wydobyto spod ziemi kilkadziesiąt kart naip datowanych na drugą połowę XV stulecia.

Talia naip składała się z 36, 48, a częściej z 52 kart podzielonych na cztery „dwory”. W Niemczech sygnowały je żołędzie, puchary (lub czerwone serca), sercowate groty włóczni zwane winem i dzwonki, we Francji i Flandrii — trefle, kiery, piki i kara, we Włoszech i Hiszpanii — buławy, kielichy, miecze (bądź włócznie) oraz denary (monety). Nie występowały w niej alegoryczne karty typowe dla tarota. Tarot pojawił się później, w połowie XV wieku, na ten czas bowiem datowane są dwie najstarsze, zachowane talie stworzone przez francuskiego artystę Jacquemina Gringonneura oraz Bonifacia Bemba, nadwornego malarza mediolańskich książąt z rodu Sforzów. Grywano nim w hazardową grę zwaną triumphi, trionfi, ronfą, a potem tarocchi lub (w liczbie pojedynczej) tarocco. Dość szybko zaczęto używać go także do celów wróżebnych i dopatrywać się w wizerunkach jego kart sekretnych treści.

„Pewnego razu — pisze o tym Girolamo Bargagli w wydanej w 1572 książce Dialogo da Giuochi — widziałem mężczyzn zabawiających się grą w tarocco. Każdy z jej uczestników wylosował z talii jedną kartę i przybierał imię tej karty, po czym głośno wyjaśniano przyczyny, dla których każdy z graczy był reprezentowany przez tę kartę, którą wylosował. Tym, który to wyjaśniał, był człowiek rozdający karty, wielce obznajomiony z ich znaczeniami”.

Podobne igraszki uprawiano sto lat wcześniej na dworze mediolańskich książąt. Polegały one na losowaniu kart i układaniu na ich podstawie rymowanych historyjek o tematyce miłosnej, bohaterskiej lub moralnej. Zabawę tę uwielbiał Leonardo da Vinci, częsty gość pałacu Sforzów (zainspirowała go ona do napisania słynnych Bajek