Pierwsza połowa XIX wieku. Hit na klasówkę. 7w. ebook

Pierwsza połowa XIX wieku

@mz_learning_know

Tytuł: Pierwsza połowa XIX wieku

Tytuł serii: Hit na klasówkę

Autor: @mz_learning_know

Copyright © 2026 Magdalena Zelmańska-RecławISBN: 978-83-68792-94-2

Gdańsk, 2026

Spis treści

Pierwsza połowa XIX wieku

Kongres wiedeński

Walka z porządkiem pokongresowym

Królestwo Polskie

Powstanie listopadowe

Wielka Emigracja

Ziemie polskie po upadku powstania listopadowego

Wiosna Ludów w Europie

Wiosna Ludów na ziemiach polskich

Rewolucja przemysłowa

@mz_learning_know

Bibliografia / Warto przeczytać

Pierwsza połowa XIX wieku

Kongres wiedeński

Europa po upadku Napoleona

Po klęskach Napoleona Europa chciała wrócić do dawnego porządku.

Powrót do systemu sprzed rewolucji okazał się jednak niemożliwy.

Zapowiedziano odbudowę ładu politycznego w oparciu o stare monarchie.

Cel kongresu

Uporządkować Europę po wojnach napoleońskich.

Ustalić granice i zapewnić trwały pokój.

Zapobiec powrotowi rewolucji i dominacji jednego państwa.

Obrady kongresu

Miejsce:

Wiedeń

, stolica Austrii.

Czas: od

jesieni 1814

do

czerwca 1815

. Kongres zakończył obrady

kilka dni przed jego ostateczną klęską pod Waterloo.

Przybyło ok.

100 tys. gości

– dyplomatów i ich świt.

Z powodu licznych zabaw określany jako

„tańczący kongres”

.

Najważniejsze mocarstwa decydujące o obradach

Rosja

Austria

Prusy

Wielka Brytania

Najważniejsi politycy

Aleksander I

– car Rosji; jeden z głównych architektów nowego kształtu Europy.

Klemens von Metternich

– minister spraw zagranicznych Austrii; przeciwnik rewolucji, zwolennik porządku opartego na siłach monarchii.

Charles Maurice de Talleyrand

– przedstawiciel Francji; zwolennik zasady legitymizmu, mistrz dyplomacji.

Zasady porządku wiedeńskiego

Równowaga sił

Żadne z mocarstw nie powinno mieć przewagi nad innymi.

Należy utrzymywać balans między głównymi mocarstwami.

Restauracja

Powrót dynastii obalonych przez rewolucję i Napoleona.

Francja ponownie stała się monarchią Burbonów z Ludwikiem XVIII.

Legitymizm

Władza królewska pochodzi od Boga.

Pozbawienie monarchy tronu jest naruszeniem prawa.

Nowa mapa Europy

Związek Niemiecki

Utworzony na miejscu Związku Reńskiego.

Około 40 państw.

Naczelna rola Austrii.

Nabytki terytorialne mocarstw i zmiany granic

Austria

: Dalmacja, Istria, Lombardia, Wenecja; dominacja w północnych Włoszech.

Prusy

: Nadrenia, Westfalia, część Saksonii (kara dla Saksonii za popieranie Napoleona).

Rosja

: Finlandia, Besarabia.

Dania

: utrata Norwegii na rzecz Szwecji.

Nowy twór

: Królestwo Zjednoczonych Niderlandów (Belgia + Holandia).

Sprawa polska

Nie odtworzono Rzeczypospolitej w dawnych granicach.

Utrzymano tylko „namiastkę” państwowości.

Najważniejsze postanowienia

Królestwo Polskie

:

powstało z większości ziem Księstwa Warszawskiego;

unia personalna z Rosją

(car był królem Polski);

autonomia, własna konstytucja i administracja.

Ziemie zabrane

:

wschodnie tereny dawnej RP (Litwa, Białoruś, Ukraina)

wcielone do Rosji

;

bez autonomii.

Wielkie Księstwo Poznańskie

:

utworzone na zachodnich obszarach zlikwidowanego Księstwa Warszawskiego;

było

częścią Prus

;

miało ograniczoną autonomię;

Polacy zajmowali w nim niektóre urzędy.

Galicja

:

Austria zachowała dawne zdobycze rozbiorowe: Małopolska i Ruś Czerwona.

Rzeczpospolita Krakowska (Wolne Miasto Kraków)

:

małe państwo przy Krakowie;

pod kontrolą Austrii, Prus i Rosji;

formalnie wolne, faktycznie nadzorowane.

Święte Przymierze (1815)

Inicjator: Aleksander I.

Sygnatariusze: Rosja, Austria, Prusy.

Deklarowane cele:

chrześcijańskie zasady polityki, braterstwo monarchów, pokój.

Faktyczny cel:

utrzymanie ustalonego ładu

;

tłumienie rewolucji

i ruchów wolnościowych.

Epoka restauracji (1815–1830)

Czas powrotu do starego porządku politycznego.

Absolutyzm trwał

w Rosji, Prusach, Austrii i wielu państwach niemieckich i włoskich.

We Francji

:

monarchia konstytucyjna;

ministrowie odpowiedzialni tylko przed królem;

wysoki cenzus majątkowy ograniczał prawa wyborcze;

izbę wyższą mianował monarcha.

Ważna postać kongresu

Charles Maurice de Talleyrand

(1754–1838) – przedstawiciel Ludwika XVIII na kongresie.

Wybitny dyplomata, zwolennik

zasady legitymizmu

.

Miał duży wpływ na przywrócenie znaczenia Francji mimo jej niedawnej porażki.

Uchodził za symbol politycznego sprytu i zmienności poglądów oraz stronnictw.

ZAPAMIĘTAJ

Kongres wiedeński

(1814–1815) był zjazdem państw koalicji antynapoleońskiej.

Jego celem było

odbudowanie dawnego porządku

w Europie, czyli systemu sprzed Wielkiej Rewolucji Francuskiej (1789).

Ustalono nowy układ granic oraz zasady funkcjonowania Europy na następne dziesięciolecia.

Najważniejsze postanowienia dotyczące ziem polskich

Z

większej części Księstwa Warszawskiego

utworzono

Królestwo Polskie

.

Było

zależne od Rosji

– unia personalna z carem.

Otrzymało

autonomię

(własną administrację, konstytucję, sejm).

Na

zachodnich ziemiach Księstwa Warszawskiego

powstało

Wielkie Księstwo Poznańskie

.

Włączone do

Królestwa Prus

.

Miało

ograniczoną autonomię

i pewien udział Polaków w administracji.

Walka z porządkiem pokongresowym

Monarchia konstytucyjna we Francji po restauracji Burbonów

Po 1814 r. Francja stała się monarchią konstytucyjną.

Król miał bardzo dużą władzę.

Ministrowie odpowiadali przed królem, nie przed parlamentem.

Izbę wyższą powoływał monarcha.

Prawa wyborcze miały tylko osoby z wysokim cenzusem majątkowym.

Swobody obywatelskie były ograniczone.

Liberałowie i konserwatyści

Liberałowie

Zwolennicy wolności jednostki (od łac.