Pasieka 2026 nr 6 ebook

Table of Contents

Dwumiesięcznik „Pasieka” - czasopismo dla pszczelarzy z pasją

XIX Świętokrzyskie Święto Pszczoły w Bałtowie - Święto Miodu i Tradycji

Otwarcie Święta w Bałtowie - targi i edukacja

Konferencja Pszczelarska – „od świata nauki dla pszczelarstwa”

Finał XIX Świętokrzyskiego Święta Pszczoły - przemarsz oraz odznaczenia dla zasłużonych

Podsumowanie wydarzenia

Kluczbork stolicą polskiego pszczelarstwa. Relacja z Ogólnopolskich Dni Pszczelarza 2026

Kluczbork- miasto z pszczelarską tradycją

Ks. dr Jan Dzierżon- historia i jego zasługi dla pszczelarstwa

Kalendarium obchodów

Złożenie kwiatów przy pomniku ks. dr. Jana Dzierżona

Panel naukowy

Współpraca nauki i pszczelarstwa: przykłady innowacyjnych projektów badawczych

Badania nad zdrowiem pszczół

1. Projekt BEEBOOK

2. Projekt SMARTBEES

3. Projekt MELISSA

4. Projekt BeeConnected

5. Projekt BeeGreen

6. Projekt APIFOREST

7. Program edukacyjny „Pszczoły w szkole”

8. Platforma BeeHealth

9. Program COLOSS

10. Badania nad odpornością na warrozę

11. Projekt Epilobee

13. BeeInformed Partnership (BIP)

14. Zrównoważona intensyfikacja rolnictwa

15. Projekt Polinizatorzy

Owady w „Kosmosie”

Skuteczna medycyna mrówek

Zegar biologiczny owadów i ludzi

Grzybowe biopestycydy

Odporność nabyta?

Seks z samcem bez głowy

Owady w sklepie mięsnym i na talerzu

Pszczoły w mieście

Pszczelarstwo i zmiana klimatu – jest się czego bać?

Ciekawe czasy

Co na to pszczoły?

Co odkryli Niemcy?

Wielka desynchronizacja

Pszczelarz zawsze się uczy...

„Metody dobre i te lepsze”

Po pierwsze – geny

Zrywanie mateczników i temu podobne zajęcia

Sposoby skuteczne

Kierowanie rozwojem rodzin

Na gorszych pożytkach

Ogłoszenia drobne (listopad-grudzień 2026)

• Produkty pszczele

• Sprzęt pszczelarski

• Rośliny miododajne

• Pszczoły

Rola Sommeliera Miodu - wywiad z Rasa Nabazaite

Ludyczny potencjał pszczoły, cz. 5.

Rękodzieło z wosku pszczelego jako doskonały pomysł na świąteczny prezent i dochodowy element zimowej działalności pasieki

Tradycja i mistyka wosku na bożonarodzeniowym stole

Fizykochemia i właściwości prozdrowotne czystego wosku pszczelego

Warsztat zimowy — Przygotowanie i klarowanie wosku

Technologia produkcji świec woskowych

Sztuka doboru knota — fundament prawidłowego spalania

Inne formy woskowego rękodzieła na prezent świąteczny

Przedświąteczny marketing — jak skutecznie sprzedać woskowe dzieła

Rurowa pułapka – skuteczny sposób na szerszenie żółtonogie | Entomology Today (dostęp 10.09.2026)

Śmiertelna pułapka trojeści – pszczoły miodne uwięzione w kwiatach | Ecology (dostęp 10.09.2026)

Selekcja naturalna kluczem do powstania nowej równowagi pomiędzy Apis mellifera a Varroa destructor. Trends in Parasitology (dostęp 10.09.2026).

Pobierz aplikację mobilną "Pasieka24"

Czym jest e-Prenumerata?

Jak mogę rozpocząć e-Prenumeratę?

Jak uzyskać dostęp do e-Prenumeraty na www.pasieka24.pl?

Jak uzyskać dostęp do e-Prenumeraty w aplikacji mobilnej?

Korzyści, jakie niesie ze sobą e-Prenumerata:

Masz pytania?

Prenumerata „Pasieki”

e-Book

sklep.pasieka24.pl

Landmarks

Spis treści

Cover

Dwumiesięcznik „Pasieka” - czasopismo dla pszczelarzy z pasją

Adres redakcji: Pasieka, 34-124 Klecza Dolna, ul. Pszczela 2 tel. 33 845-10-11 tel. 33 873-51-40 tel. 33 330-00-32 e-mail: [email protected]

Wydawca: BEE & HONEY Sp. z o.o.

Redaktork naczelny: Rafał Krawczyk

Sekretarz redakcji: Agnieszka Wielińska [email protected]

Rada programowa: prof. dr hab. Aneta Strachecka dr hab. Paulina Niedźwiedzka-Rystwej dr inż. Patrycja Staniszewska dr inż. Piotr Dziechciarz dr Milena Jaremek dr Maciej Bryś dr Magdalena Kunat-Budzyńska dr Rafał Hrynkiewicz dr Dagmara Zdańska lek. wet. Marta Skubida

Skład, przygotowanie do druku: Roman Dudzik

Reklama: Elżbieta Kadłuczka, Roman [email protected]

Copyright: Pasieka 2003-2026 ISSN 1730-7619

WIADOMOŚCI Z POLSKI

NAUKA W PASIECE

Konferencje pszczelarskie

Innowacje pasieczne

Wosk pszczeli

Węza

Patrycja Staniszewska

Z artykułu dowiesz się m.in.:

jak przebiegała XIX edycja Świętokrzyskiego Święta Pszczoły w Bałtowie;

czego dotyczyły wykłady naukowe na Konferencji Pszczelarskiej podczas wydarzenia;

kto otrzymał odznaczenia i jak świętowano tradycję pszczelarską podczas finału.

Wręczenie „Krzemiennej pszczoły”.

Fot. Patrycja Staniszewska

XIX Świętokrzyskie Święto Pszczoły w Bałtowie - Święto Miodu i Tradycji

W dniach od 14 do 16 sierpnia 2026 r. w Bałtowie odbyła się kolejna już XIX edycja Świętokrzyskiego Święta Pszczoły, która jest cyklicznie organizowanym wydarzeniem integrującym otoczenie pszczelarskie z uwzględnieniem środowiska naukowego, hodowlanego, branżowego oraz osób zainteresowanych ochroną pszczół, innych owadów zapylających i szeroko rozumianą bioróżnorodnością. Organizatorem wydarzenia już od wielu lat jest Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania „Krzemienny Krąg” na czele z Jarosławem Kubą. Przestrzenią większości wydarzeń był Bałtów ze szczególnym uwzględnieniem Bałtowskiego Kompleksu Turystycznego.

Trzydniowy program tego wydarzenia łączył: targi pszczelarskie, kiermasz produktów pasiecznych i regionalnych, warsztaty edukacyjne i artystyczne, pszczelarską konferencję specjalistyczną, spotkania przedstawicieli środowiska pszczelarskiego oraz wydarzenia kulturalne i uroczystości związane z uhonorowaniem osób zasłużonych dla pszczelarstwa jak i przyjaciół wspomagających inicjatywy LGD „Krzemienny Krąg”. W tegorocznej edycji uczestniczyło ok. 90 wystawców, prezentujących m.in. produkty pszczele (miody z różnych regionów Polski) i inne lokalne artykuły spożywcze, rękodzieło oraz nowoczesne wyposażenie pasiek.

Otwarcie Święta w Bałtowie - targi i edukacja

XIX Świętokrzyskie Święto Pszczoły rozpoczęło się w piątek 14 sierpnia o godzinie 11.00. Pierwszy dzień wydarzenia miał przede wszystkim charakter targowy, edukacyjny i integracyjny, stwarzając możliwość spotkań pszczelarzy, producentów sprzętu, przedstawicieli organizacji branżowych, wystawców oraz odwiedzających Bałtów mieszkańców oraz turystów. W tym dniu targi i wystawy sprzętu pszczelarskiego oraz produktów pszczelich można było odwiedzać w godz. od 11.00 do 18.00. Zwiedzający mogli zapoznać się zarówno z ofertą tradycyjnych produktów pasiecznych, jak i ze współczesnymi rozwiązaniami technicznymi wykorzystywanymi przy prowadzeniu gospodarstw pasiecznych. Kiermasz był również miejscem jak i okazją do bezpośrednich rozmów z producentami, degustacji miodów oraz poznawania produktów regionalnych i rękodzieła. Oprócz współczesnych i nowoczesnych sprzętów pszczelarskich, odwiedzający mogli również obejrzeć pięknie zdobione drewniane ule tradycyjne czy tzw. słomiane „skepy”, które stanowią ważny element historyczny związany z chowem i hodowlą pszczół. Równolegle z targami działała strefa warsztatów pszczelarskich, edukacyjnych i artystycznych. Aktywności te pełniły ważną funkcję popularyzatorską, pozwalając w przystępny sposób przedstawiać zagadnienia związane z biologią pszczół, znaczeniem zapylaczy oraz produktami pochodzącymi z ula. Szczególnie istotnym elementem była oferta skierowana do dzieci i młodzieży, umożliwiająca kształtowanie świadomości proekologicznej i zwracająca uwagę na znaczenie owadów zapylających nie tylko dla produkcji żywności, ale również funkcjonowania całych ekosystemów.

Konferencja Pszczelarska – „od świata nauki dla pszczelarstwa”

W sobotę, 15 sierpnia program został wzbogacony również w część specjalistyczną z zakresu pszczelarstwa. Targi sprzętu i produktów pszczelich odbywały się już od godziny 8.00 do 18.00, natomiast od 10.00 działały strefy warsztatowe oraz strefy #KupujŚwiadomie, w której promowano wysokiej jakości żywność, produkty lokalne i regionalne, ale przede wszystkim świadome wybory konsumenckie związane z promowaną akcją.

Jednak wyjątkowym i najważniejszym merytorycznym wydarzeniem podczas Święta Pszczoły była Konferencja Pszczelarska, która odbyła się w godzinach 10.00-14.00 w Zajeździe Przystocze w Bałtowie. Konferencja została zrealizowana w ramach partnerskiej operacji KSOW+ „Pszczele inspiracje - innowacje i dobre praktyki w pszczelarstwie” i obejmowała sześć wykładów dotyczących: zdrowotności pszczół, żywienia, hodowli, produktów pszczelich, jakości wosku oraz zastosowania nowych technologii w gospodarce pasiecznej.

Otwarcie konferencji pszczelarskiej przez Jarosława Kubę oraz Anetę Strachecką.

Fot. Patrycja Staniszewska

Szczególną wartością konferencji było połączenie bardzo różnych obszarów współczesnej nauki (również aspektów teoretycznych) i praktyki pszczelarskiej. Poruszane zagadnienia obejmowały nie tylko te związane z fizjologią i odpornością pszczół, ale również znalazły się tematy z zakresu pracy hodowlanej, analityki produktów pszczelich, a nawet „biocybernetyki” i nowoczesnych sensorów mających zastosowanie w pszczelarstwie. Prelegentami podczas konferencji były następujące osoby reprezentujące środowisko naukowe, jak i świat pszczelarstwa: dr inż. Patrycja Staniszewska (Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie), dr Maciej Bryś (Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie), mgr inż. Wojciech Kołodyński (Pszczelarstwo Kołodyński), prof. dr hab. Paulina Niedźwiedzka-Rystwej (Uniwersytet Szczeciński), dr inż. Dagmara Stasiowska (Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie) oraz dr Ewa Waś (HoneyLab Waś&Teper). Na konferencji obecna była również prof. dr hab. Aneta Strachecka (Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie) wraz z Jarosławem Kubą (LGD Krzemienny Krąg), wspólnie otwierając tę część wydarzenia oraz prowadząc poszczególne panele konferencyjne.

Patrycja Staniszewska podczas wykładu.

Fot. Patrycja Staniszewska

Dr inż. Patrycja Staniszewska - stres u pszczół i jego konsekwencje

Dr inż. Patrycja Staniszewska jako pracownik naukowy Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, Katedry Ekofizjologii Bezkręgowców i Biologii Eksperymentalnej, zajmuje się przede wszystkim fizjologią, immunologią oraz ekofizjologią pszczoły miodnej i innych owadów zapylających. Jej działalność badawcza koncentruje się m.in. na wpływie czynników środowiskowych i suplementacji na odpornościowe i fizjologiczne mechanizmy odpowiedzi pszczół na zmieniające się warunki otoczenia. Wystąpienie zatytułowane „Czy pszczoły się stresują? Przyczyny, odbiór i konsekwencje stresu u pszczół w pszczelarstwie” dotyczyło problemu stresu jako naturalnej reakcji organizmu pszczoły na zmiany zachodzące w środowisku. Przedstawiono znaczenie różnych kategorii stresorów oraz konsekwencje, jakie ich działanie może mieć zarówno dla pojedynczej pszczoły, jak i dla funkcjonowania całej rodziny pszczelej. Tematyka wykładu zwracała uwagę na potrzebę całościowego spojrzenia na zdrowie pszczół, w którym szczególnie istotne staje się nakładanie na siebie wielu czynników, takich jak warunki klimatyczne, patogeny, pasożyty czy obecność substancji obcych w środowisku. Wykład ten jako pierwszy miał na celu przygotowanie i uzbrojenie słuchaczy w podstawową wiedzę teoretyczną potrzebną do zrozumienia dalszych tematów konferencyjnych prezentowanych przez kolejnych prelegentów.

Maciej Bryś podczas prezentacji.

Fot. Patrycja Staniszewska

Dr Maciej Bryś - dieta pyłkowa i odporność robotnic

Dr Maciej Bryś, będąc również pracownikiem tej samej jednostki naukowej co ww. prelegentka, prowadzi badania dotyczące fizjologii pszczoły miodnej, ze szczególnym uwzględnieniem zależności pomiędzy żywieniem pyłkowym, metabolizmem i mechanizmami odpornościowymi robotnic. Jest więc specjalistą w badaniach wpływu diety pyłkowej na zdrowie pszczoły miodnej. W swoich badaniach analizował m.in. zależność między pochodzeniem botanicznym i składem pyłku, a rozwojem gruczołów gardzielowych, funkcjonowaniem ciała tłuszczowego oraz parametrami biochemicznymi i immunologicznymi pszczół. Jego wystąpienie pt. „Wpływ diety pyłkowej na mechanizmy odporności robotnic” wskazywało, jak istotnym elementem funkcjonowania rodziny pszczelej jest dostęp do odpowiednio zbilansowanego i zróżnicowanego pokarmu. Pyłek jest podstawowym źródłem białka, aminokwasów, lipidów, witamin i składników mineralnych niezbędnych do rozwoju i prawidłowego funkcjonowania pszczół, a jego skład botaniczny może wpływać na parametry fizjologiczne i immunologiczne robotnic. Z praktycznego punktu widzenia wyniki te wskazują na znaczenie zapewnienia pszczołom zróżnicowanej bazy pożytkowej oraz zagrożenia wynikające z długotrwałego niedoboru pyłku i ograniczonej różnorodności jego źródeł.

Wojciech Kołodyński podczas prezentacji.

Fot. Patrycja Staniszewska

Sala konferencyjna.

Fot. Patrycja Staniszewska

Fot. Patrycja Staniszewska

Mgr inż. Wojciech Kołodyński - selekcja pszczół higienicznych

Kolejny wykład poprowadził mgr inż. Wojciech Kołodyński, który jest zootechnikiem, mistrzem pszczelarskim i hodowcą matek pszczelich, związanym zarówno z praktyką pasieczną, jak i pracą hodowlaną oraz edukacją pszczelarską. Podczas Święta Pszczoły reprezentował rodzinne gospodarstwo pasieczne i hodowlane - Pszczelarstwo Kołodyński. Jednym z najważniejszych kierunków jego działalności jest program doskonalenia genetycznego pszczół, obejmujący selekcję w kierunku zwiększonego instynktu higienicznego oraz tolerancji na pasożyta Varroa destructor. Wykład pt. „Doskonalenie pszczół higienicznych: rola selekcji i kontroli kojarzeń w warunkach izolacji naturalnej” przedstawiał praktyczną drogę i możliwości utrwalania korzystnych cech w populacjach hodowlanych pszczoły miodnej. Co warto podkreślić wykład ten opowiedziany był w formie „gawędy” co pozwoliło na lepsze zrozumienie podjętego tematu przez wszystkich słuchaczy. Prelegent zwrócił uwagę na znaczenie konsekwentnej selekcji, odpowiedniej kontroli kojarzeń oraz długofalowej pracy hodowlanej w tworzeniu populacji łączących korzystne cechy użytkowe.

Paulina Niedźwiedzka-Rystwej podczas wykładu.

Fot. Patrycja Staniszewska

Prof. dr hab. Paulina Niedźwiedzka-Rystwej - biologiczny potencjał produktów pszczelich

Kolejny wykład dotyczył już potencjału prozdrowotnego jaki mogą nieść ze sobą produkty pszczele. Prof. Paulina Niedźwiedzka-Rystwej zajmująca się tym tematem, jest immunologiem prowadzącym badania dotyczące mechanizmów odpornościowych i immunobiologii chorób, a także biologicznych właściwości produktów pszczelich. Kierowany przez nią zespół realizował m.in. projekt ApiQuality Pomerania, którego celem była kompleksowa analiza biologicznych i prozdrowotnych właściwości miodów. W Bałtowie wygłosiła wykład „Moc z ula - jak produkty pszczele chronią przed drobnoustrojami i stresem oksydacyjnym”. Wystąpienie dotyczyło biologicznej aktywności substancji obecnych w produktach pszczelich, w tym ich potencjalnego działania przeciwdrobnoustrojowego, antyoksydacyjnego i immunomodulującego. Przedstawiona tematyka wskazuje, że miód, propolis, mleczko pszczele i inne produkty pszczele wykraczają dziś poza tradycyjne zastosowania, stanowiąc jednocześnie przedmiot intensywnych badań nad ich składem chemicznym oraz mechanizmami działania na poziomie komórkowym i molekularnym. Podsumowując badania zespołu, Pani Profesor w swojej prezentacji potwierdziła te prozdrowotne właściwości charakterystyczne i zależne od omawianego produktu pszczelego, co pozwala na lepsze zrozumienie i dobranie odpowiedniego rodzaju produktu do swoich potrzeb.

Dagmara Stasiowska podczas konferencji.

Fot. Patrycja Staniszewska

Dr inż. Dagmara Stasiowska - czujniki i uczenie maszynowe w pasiece

Dr inż. Dagmara Stasiowska jest badaczką związaną z Akademią Górniczo-Hutniczą, której działalność łączy biologię pszczoły miodnej z biocybernetyką, modelowaniem oraz nowoczesnymi technologiami pomiarowymi. Temat wystąpienia „Model wie wcześniej niż widać objawy: monitoring pasieki za pomocą czujników mierzących lotne związki organiczne oraz metod uczenia maszynowego” pokazywał możliwości wykorzystania nowoczesnych technologii i tzw. nowoczesnych sensorów („nosów”) do praktycznie nieinwazyjnego monitorowania stanu zdrowia rodzin pszczelich. Sensory mają możliwość w sposób ciągły rejestrować zmiany parametrów środowiska ula i sygnałów wytwarzanych przez rodzinę, a następnie uzyskane tak dane mogą być poddawane analizie komputerowej przez odpowiednie systemy. Może to umożliwiać wykrywanie niekorzystnych zmian jeszcze przed pojawieniem się łatwo zauważalnych objawów, otwierając nowe możliwości w zakresie wczesnego ostrzegania o problemach występujących w rodzinie pszczelej. Rozwiązania tego typu mogą stanowić istotny krok w kierunku poprawy zdrowia i dobrostanu pszczół, a także unowocześniania gospodarki pasiecznej poprzez wykorzystanie nowoczesnych technologii i specjalistycznego sprzętu pszczelarskiego.

Ewa Waś podczas konferencji.

Fot. Patrycja Staniszewska

Dr Ewa Waś - jakość i autentyczność wosku

Ostatni wykład poprowadziła dr Ewa Waś – specjalistka w zakresie analityki jakości wosku pszczelego i węzy. Dr Waś, podobnie jak prof. dr hab. Aneta Strachecka, jest stałym gościem Święta Pszczoły, a jej wysoce praktyczne wykłady cieszą się ogromnym zainteresowaniem wśród pszczelarzy i naukowców. Posiada wieloletnie doświadczenie w wykrywaniu zafałszowań wosku (m.in. wykrywania domieszek parafiny i stearyny). Jej wystąpienie nosiło tytuł „Co wiemy o wosku chińskim?” i dotyczyło wyników badań jakości wosku oraz węzy pochodzących z Chin. Problem ten ma duże znaczenie praktyczne ze względu na możliwość wprowadzania do obrotu produktów zafałszowanych innymi surowcami, przede wszystkim parafiną, których wykorzystanie do produkcji węzy może powodować problemy w gospodarce pasiecznej. Są to bardzo ważne badania, szczególnie biorąc pod uwagę, że wosk jest surowcem, z którym pszczoły mają stały i bezpośredni kontakt. W komórkach woskowych rozwija się czerw – od jaja aż do momentu wygryzienia się dorosłej pszczoły – dlatego obecne w wosku substancje niepożądane mogą stanowić potencjalne zagrożenie dla zdrowia i prawidłowego rozwoju pszczół. W prezentacji podkreślono również znaczenie laboratoryjnej kontroli jakości wosku. Jego wygląd, zapach, barwa czy konsystencja, oceniane metodami organoleptycznymi, nie są bowiem wystarczające do wiarygodnej oceny jego czystości i autentyczności. Współczesna kontrola jakości wosku powinna zatem opierać się na odpowiednich badaniach laboratoryjnych, pozwalających wykryć zanieczyszczenia niewidoczne podczas oceny organoleptycznej.

Tak szeroki zakres wykładów sprawił, że konferencja przedstawiała współczesne pszczelarstwo jako dziedzinę wymagającą współpracy praktyków z przedstawicielami wielu specjalności. Problematyka stresu, odporności i żywienia została zestawiona z pracą hodowlaną, analizą produktów pszczelich, kontrolą jakości surowców oraz rozwijającymi się technologiami cyfrowymi. Szczególnie ważny był praktyczny wymiar prezentowanych zagadnień. Wiedza dotycząca takich podstaw jak odpowiedzi pszczół na stres, właściwego żywienia czy zachowań higienicznych może być wykorzystywana bezpośrednio w prowadzeniu pasieki, podobnie jak laboratoryjne badania jakości wosku czy nowe systemy monitorowania rodzin. Konferencja stworzyła dzięki temu przestrzeń do transferu aktualnej wiedzy naukowej do praktyki pszczelarskiej oraz do wymiany doświadczeń pomiędzy naukowcami, hodowcami i pszczelarzami.

Przemarsz na Okręglice bałtowską.

Fot. Patrycja Staniszewska

Sztandary związków i organizacji pszczelarskich podczas mszy świętej.

Fot. Patrycja Staniszewska

Finał XIX Świętokrzyskiego Święta Pszczoły - przemarsz oraz odznaczenia dla zasłużonych

Niedziela 16 sierpnia miała najbardziej uroczysty i tradycyjny charakter spośród wszystkich trzech dni Świętokrzyskiego Święta Pszczoły. Uroczystości tego ostatniego dnia rozpoczęła Msza Święta odprawiona w kościele parafialnym pw. Matki Bożej Bolesnej w Bałtowie w intencji pszczelarzy. W nabożeństwie uczestniczyli przedstawiciele lokalnych władz, zaproszeni goście oraz delegacje środowisk związanych z pszczelarstwem, które przybyły ze swoimi sztandarami.