Pasieka 2026 nr 4 ebook

Table of Contents

Dwumiesięcznik „Pasieka” - czasopismo dla pszczelarzy z pasją

W telegraficznym skrócie

POLSKA

ŚWIAT

Pożegnanie

Co nowego w badaniach jakości produktów pszczelich?

Aktualne wyzwania IHC

VII Międzynarodowe Sympozjum Produktów Pszczelich w Poreč

Autentyczność miodu tematem przewodnim

Posiedzenie Międzynarodowej Komisji ds. Miodu (IHC) w Poreč

Najważniejsze wnioski ze spotkania w Poreč

Czerwienie robotnic – próba ratowania rodziny czy jawne ich niezadowolenie?

Warunki, w których pojawiły się czerwiące robotnice

Powody występowania trutówek

Podsumowanie

Czy pszczelarstwo miejskie to zło?

Świadomość to podstawa

Lawendowy monopol

Czy pszczelarstwo miejskie to zło?

Jak pomóc dzikim zapylaczom w miastach?

Pasieka pod lupą – podstawowe informacje o kontroli działalności pasiecznej, cz. 2.

Kontrola ze strony Inspekcji Weterynaryjnej

Kontrola przez IJHARS

Podsumowanie

Wykaz pasiek oferujących matki pszczele, pakiety, odkłady

Ogłoszenia drobne (lipiec-sierpień 2026)

• Produkty pszczele

• Sprzęt pszczelarski

• Rośliny miododajne

• Pszczoły

Maliny jako rośliny miododajne, potencjalny zamiennik grochodrzewu

Jednokwiatowy miód malinowy

Aktywność robotnic na kwiatach malin dawniej i dziś

Owoce malin jako pokarm pszczół. Szkoda dla sadownika, zagrożenie dla rojów

Malina jako pożytek pasiek w lasach gospodarczych i parkach narodowych

Dzikie i uprawne morele, brzoskwinie i migdały jako pożytek dla pszczół

Rabata miododajna na zielonym dachu carportu

Czerw trutowy – interesujący produkt pszczeli

Pojęcie czerwiu pszczelego

Pozyskiwanie, przetwarzanie i konserwowanie czerwiu trutowego

Właściwości fizyczne świeżego homogenatu trutowego

Skład chemiczny

Ostatni wywiad z prof. Jerzym Woyke

Ludyczny potencjał pszczoły, cz. 4.

Zbieraczki pszczół przekraczają przeszkody w sposób elegancki

Prezydent Trump próbuje zamknąć najważniejsze w USA laboratorium pszczół

Melania Trump rozwija prezydencką pasiekę

Pobierz aplikację mobilną "Pasieka24"

Czym jest e-Prenumerata?

Jak mogę rozpocząć e-Prenumeratę?

Jak uzyskać dostęp do e-Prenumeraty na www.pasieka24.pl?

Jak uzyskać dostęp do e-Prenumeraty w aplikacji mobilnej?

Korzyści, jakie niesie ze sobą e-Prenumerata:

Masz pytania?

Prenumerata „Pasieki”

e-Book

sklep.pasieka24.pl

Landmarks

Spis treści

Cover

Dwumiesięcznik „Pasieka” - czasopismo dla pszczelarzy z pasją

Adres redakcji: Pasieka, 34-124 Klecza Dolna, ul. Pszczela 2 tel. 33 845-10-11 tel. 33 873-51-40 tel. 33 330-00-32 e-mail: [email protected]

Copyright: Pasieka 2003-2025 ISSN 1730-7619

Redaktorka naczelna: Teresa Kobiał[email protected]

Wydawca: BEE & HONEY Sp. z o.o.

Korekta: Teresa Kobiałka

Skład: Roman Dudzik, Teresa Kobiałka

Reklama: Elżbieta Kadłuczka, Roman [email protected]

WIADOMOŚCI Z POLSKI

WIADOMOŚCI ZE ŚWIATA

Teresa Kobiałka

W telegraficznym skrócie

POLSKA

Polska

Trwają prace nad Krajowym Planem Odbudowy Zasobów Przyrodniczych (KPO ZP), który realizuje unijne rozporządzenie z czerwca 2024 r. dotyczące rewitalizacji ekosystemów. Publikacja materiału roboczego wywołała falę dezinformacji i poruszenie m.in. wśród pszczelarzy.Ministerstwo podkreśla, że to dopiero etap prekonsultacji, a projekt nie ma jeszcze ostatecznego kształtu. Za nami pierwsze spotkania w ministerstwie oraz wstępne konsultacje z niektórymi przedstawicielami organizacji branżowych. Natomiast oficjalne konsultacje społeczne zaplanowano na lipiec, a gotowy dokument ma trafić do UE we wrześniu.

Warszawa

W dniach 18–19 kwietnia 2026 r. odbyła się I Ogólnopolska Konferencja Varroaresistenz Polska 2033. Jej celem, wspieranym przez naukowców i praktyków, jest wyhodowanie do 2033 r. pszczół odpornych na roztocze (oczywiście jest to data umowna). Podczas wydarzenia wykłady wygłosili wybitni eksperci zagraniczni (m.in. Eddy Nowicki, Ralph Büchler, Paul Jungels, Stefan Mandl) oraz polscy badacze. Pełną relację można znaleźć na portalu pasieka24.pl.

Polska

Niedawno opublikowany raport „Stan pszczelarstwa w Polsce w 2025 roku” kreśli obraz sektora, który po latach wzrostów mierzy się z nowymi wyzwaniami. Dane wskazują na odwrócenie dotychczasowego trendu. Liczba rodzin pszczelich spadła z 2,42 mln w 2024 r. do 2,40 mln w 2025, natomiast liczba pszczelarzy w tym czasie zmniejszyła się o ok. 2,4 tys. (do 96,6 tys. osób).

Polska

IJHARS skontrolowała 98 podmiotów (47 sklepów oraz 51 producentów). Raport opublikowano w lutym tego roku. Aż w 40,8% skontrolowanych partii miodu wykryto nieprawidłowości. Choć najwięcej uchybień dotyczyło kwestii formalnych, wskazano również dowody na rażące błędy technologiczne i celowe zafałszowania.

ŚWIAT

Gruzja

W 2024 r. potwierdzono obecność Tropilaelaps mercedesae w Gruzji. Pasożyt błyskawicznie sforsował bariery geograficzne, rozprzestrzeniając się m.in. dzięki gospodarce wędrownej. W marcu Maggie Gill, znana entomolożka i ekspertka w dziedzinie zdrowia pszczół, na łamach „Bee Culture” opisała przypadek pasieki w klasztorze Jiheti, gdzie pomimo izolacji i braku zakupu odkładów roztocze i tak się pojawiły (prawdopodobnie poprzez błądzenie pszczół).

Wielka Brytania

Przez kilkadziesiąt lat naukowcy spierali się o zawartość tajemniczych naczyń ze starożytnej świątyni w Paestum. W 2019 r. naczynia z zagadkową substancją trafiły na wystawę do oksfordzkiego Muzeum Ashmolean. Wyniki najnowocześniejszych badań z wykorzystaniem technologii biomolekularnych stanowią mocny dowód na to, że wewnątrz najprawdopodobniej znajdował się miód w plastrach.

Niemcy

Cieplejsze zimy i wiosny drastycznie przyspieszają wybudzanie się dzikich pszczół i os z hibernacji. Jak ustalili naukowcy z Uniwersytetu w Würzburgu, przez wyższe temperatury owady przedwcześnie spalają zapasy tłuszczu – samice niektórych gatunków tracą nawet 34% masy ciała. W efekcie budzą się wycieńczone i zbyt wcześnie, przez co ryzykują głodem, zanim rośliny zakwitną. Najbardziej zagrożone są gatunki wiosenne z chłodniejszych regionów.

Dania i Irlandia

Naukowcy z Danii i Irlandii opracowali bezkontaktową metodę identyfikacji owadów w locie za pomocą radaru fal milimetrowych i sztucznej inteligencji. System analizuje unikalną biomechanikę ruchu skrzydeł, odróżniając pszczoły od os z dokładnością do 96% (i do 85% dla konkretnych gatunków).

Teresa Kobiałka

Pożegnanie

Szanowne Czytelniczki, Szanowni Czytelnicy „Pasieki”,

czas spędzony z Wami ukształtował mnie nie tylko jako redaktorkę, ale także jako człowieka. Wszystko w przyrodzie ma swój naturalny cykl, a w życiu każdego z nas nadchodzi moment, w którym trzeba zamknąć jeden rozdział, by móc otworzyć następny (lub – jak to pięknie zacytowała jedna z naszych autorek – „co jakiś czas konieczna jest wylinka”). Numer, który właśnie trzymacie w rękach, jest ostatnim, jaki miałam zaszczyt przygotować jako redaktorka naczelna „Pasieki”. Po 19 latach pracy podjęłam decyzję o odejściu z redakcji. Trudno mi uwierzyć, że minęło tak wiele lat, a ja jestem (a właściwie byłam) redaktorką, która najdłużej zajmowała to stanowisko w historii tego tytułu. Przez ten czas „Pasieka” stała się nieodłączną częścią mnie, a ja częścią „Pasieki”. Dużo się w tym okresie nauczyłam – także od Was, dzięki Waszym pytaniom, wiadomościom i inspirującym dyskusjom.

Energię i serce wkładałam w to, aby przez te wszystkie lata naszym nadrzędnym celem było dostarczanie Wam wiedzy o najwyższej wartości merytorycznej. Aby zapewniać Wam najlepsze i najbardziej aktualne treści, nieustannie inwestowałam w rozwój swoich kompetencji. Zawsze starałam się dbać o to, aby na łamach „Pasieki” oraz w „Kalendarzu Pszczelarza z Pasją” gościły wyłącznie artykuły rzetelne i sprawdzone. Wspólnie zbudowaliśmy markę w pewnym sensie wyznaczającą światowe trendy – dowodem na to jest fakt, że zagraniczne redakcje branżowe wielokrotnie zwracały się do nas z prośbą o przedruki tekstów, które ukazały się na naszych łamach.

Nasza wspólna droga przyniosła też liczne medale zdobyte na międzynarodowych kongresach Apimondia, którymi nagradzano zarówno samo czasopismo, jak i nasze książki czy kalendarze. Każde z tych wyróżnień pozostaje dla mnie trwałym symbolem naszej wspólnej, redakcyjnej pracy oraz dowodem na to, że wysoka jakość zawsze broni się sama.

Zwracając uwagę na słowa, które niegdyś napisał Thomas Gray: „Gdzie niewiedza jest rozkoszą, szaleństwem jest być mądrym”, widzę, że w dzisiejszym pszczelarstwie nabierają one szczególnego znaczenia. O wiele łatwiej i wygodniej jest trwać w iluzji prostych rozwiązań, niż mierzyć się z wymagającą, popartą badaniami wiedzą naukową. Dlatego mocno kibicuję Wam w zdobywaniu dalszej wiedzy, choć wiem, że nie zawsze jest to łatwe i często wymaga refleksji oraz przełamywania wielu schematów. W mojej pracy zawodowej najważniejsze były zawsze: czystość przekazu, etyka dziennikarska, niezależność opinii, zaufanie moich współpracowników, uczciwość naukowa, rzetelne rzemiosło oraz autonomia. To właśnie te filary pozwalały mi dbać o poziom każdego materiału trafiającego do Waszych rąk.

Uwaga i zaufanie, jakimi mnie obdarzyliście przez te blisko dwie dekady, są dla mnie najcenniejszą nagrodą. Odchodzę z poczuciem spełnienia i dumy z dzieła, które wspólnie tworzyliśmy. Dziękuję za każdy mail, rozmowę i za to, że byliście najwspanialszymi czytelnikami, jakich redaktorka naczelna mogła sobie wymarzyć.

Radość z dzielenia się wiedzą niech towarzyszy Wam w każdym kolejnym sezonie. Życzę Wam zdrowych i silnych rodzin pszczelich, pełnych pracowni oraz niegasnącej pasji do tych niezwykłych owadów.

Aby zamknąć ten piękny rozdział, pragnę przekazać jedno najważniejsze słowo: dziękuję. Z całego serca dziękuję mojemu zespołowi, wszystkim wspaniałym autorkom i autorom, bez których te strony byłyby puste, oraz Wam – Czytelnikom, bo przecież bez Was, czyli odbiorców naszych treści, którzy wspierali nas zakupem wydań „Pasieki”, cała działalność publikacyjna nie miałaby sensu.

Z pszczelarskim pozdrowieniem

Teresa KobiałkaRedaktorka naczelna czasopisma „Pasieka”

NAUKA W PASIECE

PRODUKTY PSZCZELE

Badania produktów pszczelich

Fałszowanie miodu

Węza

Wosk pszczeli

Dr Ewa Waś

Laboratorium HoneyLab Teper & Waś w Puławache-mail: [email protected]

Z artykułu dowiesz się m.in.:

jakie są trudności w wykrywaniu zafałszowań miodu;

dlaczego naukowcy mają wątpliwości odnośnie do metody DNA w badaniu autentyczności miodu;

że nie ma jednej skutecznej metody wykrywania zafałszowań tego produktu.

Fot. artemsh

Co nowego w badaniach jakości produktów pszczelich?

W dniach 26-29 marca br. uczestniczyłam w bardzo ważnych wydarzeniach, które odbyły się w Poreč w Chorwacji – VII Międzynarodowe Sympozjum Produktów Pszczelich i posiedzenie Międzynarodowej Komisji ds. Miodu (7th International Symposium on Bee Products & Annual Meeting of the International Honey Commission). W niniejszym artykule opowiem, o jakich problemach związanych z jakością produktów pszczelich dyskutowali naukowcy z całego świata.

Aktualne wyzwania IHC

Międzynarodowa Komisja ds. Miodu (IHC) powstała w 1990 r. i jest siecią naukową, do której każdy może się przyłączyć, jeśli prowadzi badania miodu lub innych produktów pszczelich. Pomimo że w nazwie organizacji jest tylko miód, to Komisja monitoruje także prace badawcze związane z jakością wosku, propolisu, obnóży pyłkowych, mleczka pszczelego oraz jadu.

Obecnie główne cele działań IHC to: opracowanie nowych, bardziej skutecznych metod analizy miodu oraz innych produktów pszczelich; informowanie członków grupy o aktualnych kwestiach dotyczących jakości i kontroli miodu oraz innych produktów pszczelich; opracowanie norm (standardów) dotyczących jakości innych niż miód produktów pszczelich; opracowanie kryteriów jakości dla specyficznych odmian miodu spadziowego. Warto podkreślić, że członkowie IHC jako reprezentanci swoich krajów aktualnie biorą też udział w pracach Platformy Miodowej, będącej wyodrębnioną przy Komisji Europejskiej grupą ekspertów, która została powołana w związku z nowelizacją dyrektywy Rady 2001/110/WE z dnia 20 grudnia 2001 r. odnoszącej się do miodu.

VII Międzynarodowe Sympozjum Produktów Pszczelich w Poreč

Sympozjum w Poreč zostało zorganizowane przez Międzynarodową Komisję ds. Miodu i ośrodki naukowe w Chorwacji, na czele z Uniwersytetem w Rijece, przy znaczącym udziale miejscowych pszczelarzy, jak również Europejskiego Stowarzyszenia Pszczelarzy – EBA oraz władz lokalnych miasta Poreč i regionu Istria. Moją uwagę zwróciła niezwykła umiejętność promocji produktów lokalnych, w tym miodu i innych produktów pszczelich, którymi byliśmy nie tylko częstowani, ale także obdarowani, dzięki czemu mogliśmy utrwalić wspomnienia o „lokalnych smakach” po powrocie do domu. Produkty pszczele były nam serwowane niemalże przy każdej okazji. Dlaczego na to zwracam uwagę? Bo moim zdaniem u nas raczej rzadko się to zdarza. Nawet podczas konferencji pszczelarskich zamiast miodu mamy podawany cukier, co mnie osobiście zawsze bardzo dziwi i wręcz niepokoi, bo wydaje się, że nasi pszczelarze nie do końca potrafią wykorzystać okazje do promocji własnych produktów i może powinni wziąć przykład z kolegów z Chorwacji.

Tegoroczne wydarzenie w Poreč zgromadziło międzynarodowych ekspertów w dziedzinie pszczelarstwa, badań i regulacji prawych dotyczących jakości miodu i innych produktów pszczelich. Podczas trzydniowego Symozjum zaprezentowano 44 referaty w siedmiu sesjach plenarnych, z których aż trzy sesje poświęcone były autentyczności, identyfikacji, jakości i bezpieczeństwu produktów pszczelich. W jednej z tych sesji mieliśmy mocny polski akcent i dwa referaty ustne, poświęcone jakości wosku pszczelego, w których zaprezentowaliśmy wyniki z dwóch niezależnych laboratoriów z Puław – HoneyLab Teper & Waś i Laboratorium Badania Jakości Produktów Pszczelich (LBJPP), działające w Zakładzie Pszczelnictwa. Warto też wspomnieć, że nasze doniesienia były jedynymi, które podejmowały tematykę jakości wosku pszczelego. Katarzyna Kusyk z LBJPP w prezentacji „Jakość wosku pszczelego i węzy w Polsce”, przedstawiła wyniki projektu zrealizowanego w 2025. Badania te były również prezentowane podczas ostatniej 63. Naukowej Konferencji Pszczelarskiej w Puławach i są dostępne w materiałach konferencyjnych [Kusyk i in., 2026]. Drugi referat: pt. „Ocena jakości wosku pszczelego dostępnego na polskim rynku”, który miałam przyjemność wygłosić, wzbudził duże zainteresowanie m.in. ze względu na ogromną bazę danych, którą dysponujemy oraz z uwagi na to, że przedstawiłam w nim wyniki badań jakości wosku i węzy z Chin, które opublikowałam w ostatnim (3/2026) numerze „Pasieki”. Referat wywołał też debatę na temat jakości wosku pszczelego w innych krajach europejskich i braku przepisów prawnych, dotyczących jakości wosku i węzy. Ważny głos w dyskusji zabrała prof. Lidija Svečnjak z Uniwersytetu w Zagrzebiu, która wyraziła opinię na temat negatywnych skutków zafałszowań węzy dla jakości miodu i rodzin pszczelich, z których nadal, jak się okazuje, nie wszyscy zdajemy sobie sprawę. Warto przypomnieć, że prof. Svečnjak od wielu lat zajmuje się problematyką zafałszowań wosku pszczelego i także była gościem tegorocznej Konferencji Pszczelarskiej w Puławach [Svečnjak, 2026].

Referaty zaprezentowane w pozostałych czterech sesjach obejmowały problematykę dotyczącą innych obszarów: charakterystyki produktów pszczelich, badań naukowych potwierdzających ich korzystne właściwości, zrównoważonego rozwoju w produkcji produktów pszczelich oraz innych produktów pochodnych z produkcji pszczelarskiej, nowego podejścia analitycznego. W ramach tej tematyki omawiano m.in. zagadnienia związane z oceną jakości i bioaktywności propolisu, pyłku i mleczka pszczelego, a także możliwości zastosowań tych produktów. Oprócz sesji plenarnych były także posterowe, na których przedstawiono 28 doniesień w formie plakatowej.

Autentyczność miodu tematem przewodnim