Druga połowa XIX wieku
@mz_learning_know
Tytuł: Druga połowa XIX wieku
Tytuł serii: Hit na klasówkę
Autor: @mz_learning_know
Copyright © 2026 Magdalena Zelmańska-RecławISBN: 978-83-68792-90-4
Gdańsk, 2026
Spis treści
Druga połowa XIX wieku
Zjednoczenie Włoch
Zjednoczenie Niemiec
Wojna secesyjna w Stanach Zjednoczonych
Kolonializm europejski w XIX wieku
Królestwo Polskie przed powstaniem styczniowym
Powstanie styczniowe
Upadek powstania styczniowego i represje wobec Polaków
Walka o polskość w zaborze rosyjskim
Zabór pruski – walka z germanizacją
Autonomia w Galicji
@mz_learning_know
Bibliografia / Warto przeczytać
Druga połowa XIX wieku
Zjednoczenie Włoch
Wojna krymska i rozpad Świętego Przymierza
• Do połowy XIX wieku równowagę sił w Europie utrzymywał sojusz Rosji, Prus, Austrii, Francji i Wielkiej Brytanii.
• Kryzys wewnętrzny w Imperium Osmańskim (Turcji) wywołał rywalizację Rosji, Francji i Wielkiej Brytanii o wpływy polityczne i handlowe na Bałkanach oraz nad Morzem Czarnym.
• W latach 1853–1856 trwała wojna krymska między Rosją a Turcją, do której po stronie Turcji przystąpiły Francja i Wielka Brytania.
• Car Mikołaj I Romanow chciał przejąć kontrolę nad cieśninami Bosfor i Dardanele, aby zyskać swobodny dostęp z Morza Czarnego na Morze Śródziemne i wzmocnić pozycję Rosji.
• Austria nie udzieliła Rosji pomocy, co oznaczało rozpad współpracy państw Świętego Przymierza.
• Najważniejsze walki toczyły się na Półwyspie Krymskim, zwłaszcza podczas oblężenia Sewastopola przez wojska francusko-brytyjskie.
• Rosja przegrała wojnę i utraciła prawo do utrzymywania floty wojennej na Morzu Czarnym.
• W 1855 roku do koalicji antyrosyjskiej przystąpiło Królestwo Sardynii i Piemontu, aby zdobyć poparcie mocarstw dla sprawy zjednoczenia Włoch.
• Sojusz między cesarzem Francji Napoleon III Bonaparte a premierem Sardynii Camillo Cavour stworzył warunki do rozpoczęcia procesu zjednoczenia Włoch.
Włochy przed zjednoczeniem
• Na Półwyspie Apenińskim istniało wiele państw i państewek.
• W sprawy włoskie ingerowały obce mocarstwa: Hiszpania, Francja i Austria.
• Austria panowała nad Wenecją i Lombardią.
• W społeczeństwie włoskim rosło pragnienie zjednoczenia.
• Najsilniejszym państwem było Królestwo Sardynii i Piemontu, posiadające liberalną konstytucję.
• Jego władca Wiktor Emanuel II cieszył się dużą popularnością.
• Premier Camillo Cavour dążył do uzyskania międzynarodowego poparcia i początkowo planował zjednoczyć jedynie północne Włochy.
Wojna z Austrią
• Cavour zawarł porozumienie z Napoleonem III.
• Po zwycięstwie nad Austrią północne Włochy miały zostać przyłączone do Sardynii.
• W zamian Francja otrzymała Niceę i Sabaudię.
• W 1859 roku Austria wypowiedziała wojnę Sardynii.
• Wojska francusko-sardyńskie pokonały Austriaków pod Magentą i Solferino.
• Do Sardynii przyłączono Lombardię, lecz Wenecja pozostała pod panowaniem Austrii.
Wyprawa Garibaldiego
• W wielu księstwach włoskich wybuchły powstania narodowe.
• Mieszkańcy Toskanii, Modeny, Parmy i części Państwa Kościelnego opowiedzieli się za przyłączeniem do Piemontu.
• W 1860 roku wybuchło powstanie w Królestwie Obojga Sycylii.
• Decydujące znaczenie miała „wyprawa tysiąca” dowodzona przez Giuseppe Garibaldi.
• Żołnierze Garibaldiego, nazywani „czerwonymi koszulami”, zdobyli Sycylię i Neapol.
• Garibaldi podporządkował się królowi Sardynii.
• W 1861 roku parlament w Turynie ogłosił powstanie Królestwa Włoch.
• Królem został Wiktor Emanuel II.
• W 1866 roku Włosi zajęli Wenecję.
• W 1870 roku zajęto Rzym, który stał się stolicą państwa.
• W 1870 roku państwo włoskie zajęło terytorium Państwa Kościelnego. Papież Pius IX i jego następcy uznawali się odtąd za „więźniów Watykanu”.
ZAPAMIĘTAJ
Wojna krymska osłabiła Rosję i rozbiła Święte Przymierze.
Królestwo Sardynii (Piemont) stało się ośrodkiem jednoczenia Włoch.
Sojusz z Francją i wojna z Austrią umożliwiły przyłączenie Lombardii.
W 1860 roku Garibaldi przyczynił się do zjednoczenia południa Włoch.
W 1861 roku powstało Królestwo Włoch.
W 1870 roku Rzym został stolicą zjednoczonego państwa.
Zjednoczenie Niemiec
Polityka Żelaznego Kanclerza
Klęska Wiosny Ludów
osłabiła nastroje rewolucyjne
, ale
wzmocniła dążenia do zjednoczenia
Niemiec.
Podział kraju hamował rozwój kulturalny, społeczny i gospodarczy.
Na początku lat 60. XIX wieku
premierem Prus
został
Otto von Bismarck
.
Jego celem było
wzmocnienie Prus
i
likwidacja Związku Niemieckiego
utworzonego na kongresie wiedeńskim.
Uważał, że o
losach państw decydują „krew i żelazo
”, czyli siła militarna, a nie uchwały parlamentu. Z tego powodu nazwano go
Żelaznym Kanclerzem
.
Wojna z Austrią
W 1866 roku
Bismarck sprowokował wojnę z Austrią
.
Pretekstem był
spór o zarząd księstw Szlezwik i Holsztyn
.
Prusy mogły liczyć na
neutralność Rosji i Francji
oraz
poparcie Włoch
